📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.2 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਸਰ੍ਗਃ
3.2 Aranyakanda - Dvitiya Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਕृਤਾਤਿਥ੍ਯੋऽਥ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੋਦਯਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ।
ਆਮ੍ਨਤ੍ਰ਼੍ਯ ਸ ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਨਮੇਵਾਨ੍ਵਗਾਹਤ ॥ 1 ॥
ਨਾਨਾਮृਗਗਣਾਕੀਰ੍ਣਮृਕ੍षਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸੇਵਿਤਮ੍ ।
ਧ੍ਵਸ੍ਤਵृਕ੍षਲਤਾਗੁਲ੍ਮਂ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਮ੍ ॥ 2 ॥
ਨਿष੍ਕੂਜਨਾਨਾਸ਼ਕੁਨਿਝਿਲ੍ਲਿਕਾਗਣਨਾਦਿਤਮ੍ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਨੁਗਤੋ ਰਾਮੋ ਵਨਮਧ੍ਯਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 3 ॥
ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨਘੋਰਮृਗਾਯੁਤੇ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਂ ਪੁਰੁषਾਦਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 4 ॥
ਗਮ੍ਭੀਰਾਕ੍षਂ ਮਹਾਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਕਟਂ ਵਿषਮੋਦਰਮ੍ ।
ਬੀਭਤ੍ਸਂ ਵਿषਮਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਵਿਕृਤਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 5 ॥
ਵਸਾਨਂ ਚਰ੍ਮ ਵੈਯਾਘ੍ਰਂ ਵਸਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਰੁਧਿਰੋਕ੍षਿਤਮ੍ ।
ਤ੍ਰਾਸਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਦਿਤਾਸ੍ਯਮਿਵਾਨ੍ਤਕਮ੍ ॥ 6 ॥
ਤ੍ਰੀਨ੍ਸਿਮ੍ਹਾਨ੍ਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਨ੍ਦ੍ਵੌ ਵृਕੌ ਪृषਤਾਨ੍ਦਸ਼ ।
ਸਵਿषਾਣਂ ਵਸਾਦਿਗ੍ਧਂ ਗਜਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਿਰੋ ਮਹਤ੍ ।
ਅਵਸਜ੍ਯਾਯਸੇ ਸ਼ੂਲੇ ਵਿਨਦਨ੍ਤਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 7 ॥
ਸ ਰਾਮਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਚੈਵ ਸੀਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ੍ਸੁਸਙ੍ਕृਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਾਲ ਇਵਾਨ੍ਤਕਃ ॥ 8 ॥
ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੈਰਵਂ ਨਾਦਂ ਚਾਲਯਨ੍ਨਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ।
ਅਙ੍ਕੇਨਾਦਾਯ ਵੈਦੇਹੀਮਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 9 ॥
ਯੁਵਾਂ ਜਟਾਚੀਰਧਰੌ ਸਭਾਰ੍ਯੌ ਕ੍षੀਣਜੀਵਿਤੌ ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੌ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਸ਼ਰਚਾਪਾਸਿਧਾਰਿਣੌ ॥ 10 ॥
ਕਥਂ ਤਾਪਸਯੋਰ੍ਵਾਂ ਚ ਵਾਸਃ ਪ੍ਰਮਦਯਾ ਸਹ ।
ਅਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੌ ਪਾਪੌ ਕੌ ਯੁਵਾਂ ਮੁਨਿਦੂषਕੌ ॥ 11 ॥
ਅਹਂ ਵਨਮਿਦਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਵਿਰਾਧੋ ਨਾਮ ਰਾਕ੍षਸਃ ।
ਚਰਾਮਿ ਸਾਯੁਧੋ ਨਿਤ੍ਯਮृषਿਮਾਂਸਾਨਿ ਭਕ੍षਯਨ੍ ॥ 12 ॥
ਇਯਂ ਨਾਰੀ ਵਰਾਰੋਹਾ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।
ਯੁਵਯੋਃ ਪਾਪਯੋਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪਾਸ੍ਯਾਮਿ ਰੁਧਿਰਂ ਮृਧੇ ॥ 13 ॥
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਦੁष੍ਟਂ ਵਿਰਾਧਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਗਰ੍ਵਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥ 14 ॥
ਸੀਤਾ ਪ੍ਰਵੇਪਤੋਦ੍ਵੇਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਵਾਤੇ ਕਦਲੀ ਯਥਾ ॥ 15 ॥
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਸੀਤਾਂ ਵਿਰਾਧਾਙ੍ਕਗਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੁਖੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਯਤਾ ॥ 16 ॥
ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮ੍ਯ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਜਨਕਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਾਮ੍ ।
ਮਮ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਭਾਚਾਰਾਂ ਵਿਰਾਧਾਙ੍ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਾਮ੍ ॥ 17 ॥
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸੁਖਸਮ੍ਮਵृਦ੍ਧਾਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਯਦਭਿਪ੍ਰੇਤਮਸ੍ਮਾਸੁ ਪ੍ਰਿਯਂ ਵਰਵृਤਂ ਚ ਯਤ੍ ॥ 18 ॥
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸੁਸਂਵृਤ੍ਤਂ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮਦ੍ਯੈਵ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਯਾ ਨ ਤੁष੍ਯਤਿ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ਿਨੀ ॥ 19 ॥
ਯਯਾਹਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਵਨਮ੍ ।
ਅਦ੍ਯੇਦਾਨੀਂ ਸਕਾਮਾ ਸਾ ਯਾ ਮਾਤਾ ਮਧ੍ਯਮਾ ਮਮ ॥ 20 ॥
ਪਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਨ ਦੁਃਖਤਰਮਸ੍ਤਿਮੇ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਵਿਨਾਸ਼ਾਤ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਹਰਣਾਤ੍ਤਥਾ ॥ 21 ॥
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਬਾष੍ਪਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤੇ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਾਗ ਇਵ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ॥ 22 ॥
ਅਨਾਥ ਇਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਨਾਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਾਸਵੋਪਮਃ ।
ਮਯਾ ਪ੍ਰੇष੍ਯੇਣ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਸੇ ॥ 23 ॥
ਸ਼ਰੇਣ ਨਿਹਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਮਯਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨ ਰਕ੍षਸਃ ।
ਵਿਰਾਧਸ੍ਯ ਗਤਾਸੋਰ੍ਹਿ ਮਹੀ ਪਾਸ੍ਯਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ ॥ 24 ॥
ਰਾਜ੍ਯਕਾਮੇ ਮਮ ਕ੍ਰੋਧੋ ਭਰਤੇ ਯੋ ਬਭੂਵ ਹ ।
ਤਂ ਵਿਰਾਧੇ ਪ੍ਰਮੋਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਵਜ੍ਰੀ ਵਜ੍ਰਮਿਵਾਚਲੇ ॥ 25 ॥
ਮਮ ਭੁਜਬਲਵੇਗਵੇਗਿਤਃ ਪਤਤੁ ਸ਼ਰੋऽਸ੍ਯ ਮਹਾਨ੍ਮਹੋਰਸਿ ।
ਵ੍ਯਪਨਯਤੁ ਤਨੋਸ਼੍ਚ ਜੀਵਿਤਂ ਪਤਤੁ ਤਤਸ੍ਸਮਹੀਂ ਵਿਘੂਰ੍ਣਿਤਃ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
kṛtātithyo'tha rāmastu sūryasyodayanaṃ prati |
āmnatṟya sa munīnsarvānvanamevānvagāhata || 1 ||
nānāmṛgagaṇākīrṇamṛkṣaśārdūla sevitam |
dhvastavṛkṣalatāgulmaṃ durdarśasalilāśayam || 2 ||
niṣkūjanānāśakunijhillikāgaṇanāditam |
lakṣmaṇānugato rāmo vanamadhyaṃ dadarśa ha || 3 ||
sītayā saha kākutsthastasminaghoramṛgāyute |
dadarśa giriśṛṅgābhaṃ puruṣādaṃ mahāsvanam || 4 ||
gambhīrākṣaṃ mahāvaktraṃ vikaṭaṃ viṣamodaram |
bībhatsaṃ viṣamaṃ dīrghaṃ vikṛtaṃ ghoradarśanam || 5 ||
vasānaṃ carma vaiyāghraṃ vasārdraṃ rudhirokṣitam |
trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ vyāditāsyamivāntakam || 6 ||
trīnsimhānścaturo vyāghrāndvau vṛkau pṛṣatāndaśa |
saviṣāṇaṃ vasādigdhaṃ gajasya ca śiro mahat |
avasajyāyase śūle vinadantaṃ mahāsvanam || 7 ||
sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sītāṃ dṛṣṭvā ca maithilīm |
abhyadhāvatsusaṅkṛddhaḥ prajāḥ kāla ivāntakaḥ || 8 ||
sa kṛtvā bhairavaṃ nādaṃ cālayanniva medinīm |
aṅkenādāya vaidehīmapakramya tato'bravīt || 9 ||
yuvāṃ jaṭācīradharau sabhāryau kṣīṇajīvitau |
praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ śaracāpāsidhāriṇau || 10 ||
kathaṃ tāpasayorvāṃ ca vāsaḥ pramadayā saha |
adharmacāriṇau pāpau kau yuvāṃ munidūṣakau || 11 ||
ahaṃ vanamidaṃ durgaṃ virādho nāma rākṣasaḥ |
carāmi sāyudho nityamṛṣimāṃsāni bhakṣayan || 12 ||
iyaṃ nārī varārohā mama bhāryā bhaviṣyati |
yuvayoḥ pāpayoścāhaṃ pāsyāmi rudhiraṃ mṛdhe || 13 ||
tasyaivaṃ bruvato duṣṭaṃ virādhasya durātmanaḥ |
śrutvā sagarvitaṃ vākyaṃ sambhrāntā janakātmajā || 14 ||
sītā pravepatodvegāt prāvāte kadalī yathā || 15 ||
tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ sītāṃ virādhāṅkagatāṃ śubhām |
abravīllakṣmaṇaṃ vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā || 16 ||
paśya saumya narendrasya janakasyātmasambhavām |
mama bhāryāṃ śubhācārāṃ virādhāṅke praveśitām || 17 ||
atyantasukhasammavṛddhāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm |
yadabhipretamasmāsu priyaṃ varavṛtaṃ ca yat || 18 ||
kaikeyyāstu susaṃvṛttaṃ kṣipramadyaiva lakṣmaṇa |
yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī || 19 ||
yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ priyaḥ prasthāpito vanam |
adyedānīṃ sakāmā sā yā mātā madhyamā mama || 20 ||
parasparśāttu vaidehyāḥ na duḥkhataramastime |
piturvināśātsaumitre svarājyaharaṇāttathā || 21 ||
iti bruvati kākutsthe bāṣpaśokapariplute |
abravīllakṣmaṇaḥ kruddho ruddho nāga iva śvasan || 22 ||
anātha iva bhūtānāṃ nāthastvaṃ vāsavopamaḥ |
mayā preṣyeṇa kākutstha kimarthaṃ paritapyase || 23 ||
śareṇa nihatasyādya mayā kruddhena rakṣasaḥ |
virādhasya gatāsorhi mahī pāsyati śoṇitam || 24 ||
rājyakāme mama krodho bharate yo babhūva ha |
taṃ virādhe pramokṣyāmi vajrī vajramivācale || 25 ||
mama bhujabalavegavegitaḥ patatu śaro'sya mahānmahorasi |
vyapanayatu tanośca jīvitaṃ patatu tatassamahīṃ vighūrṇitaḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever