ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਕृਤਾਭਿषੇਕੋ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਸੀਤਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰੇਵ ਚ ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੋਦਾਵਰੀਤੀਰਾਤ੍ਤਤੋ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ॥ 1 ॥
ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਤਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਰਾਘਵਸ੍ਸਹ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪੌਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥ 2 ॥
ਉਵਾਸ ਸੁਖਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਚਕਾਰ ਵਿਵਿਧਾਃ ਕਥਾਃ ॥ 3 ॥
ਸ ਰਾਮਃ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਮਾਸੀਨਸ੍ਸਹ ਸੀਤਯਾ ।
ਵਿਰਰਾਜ ਮਹਾਬਾਹੁਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਇਵ ॥ 4 ॥
ਤਦਾऽऽਸੀਨਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਥਾਸਂਸਕ੍ਤਚੇਤਸਃ ।
ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਰਾਕ੍षਸੀ ਕਾਚਿਦਾਜਗਾਮ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ॥ 5 ॥
ਸਾ ਤੁ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਨਾਮ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਰਾਕ੍षਸਃ ।
ਭਗਿਨੀ ਰਾਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੋਪਮਮ੍ ॥ 6 ॥
ਸਿਂਹੋਰਸ੍ਕਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਨਿਭੇਕ੍षਣਮ੍ ।
ਆਜਾਨੁਬਾਹੁਂ ਦੀਪ੍ਤਾਸ੍ਯਮਤੀਵ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 7 ॥
ਗਜਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਗਮਨਂ ਜਟਾਮਣ੍ਡਲਧਾਰਿਣਮ੍ ।
ਸੁਕੁਮਾਰਂ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਰਾਮਮਿਨ੍ਦੀਵਰਸ਼੍ਯਾਮਂ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਸਦृਸ਼ਪ੍ਰਭਮ੍ ।
ਬਭੂਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋਪਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸੀ ਕਾਮਮੋਹਿਤਾ ॥ 9 ॥
ਸੁਮੁਖਂ ਦੁਰ੍ਮੁਖੀ ਰਾਮਂ ਵृਤ੍ਤਮਧ੍ਯਂ ਮਹੋਦਰੀ ।
ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍षੀ ਸੁਕੇਸ਼ਂ ਤਾਮ੍ਰਮੂਰ੍ਧਜਾ ॥ 10 ॥
ਪ੍ਰੀਤਿਰੂਪਂ ਵਿਰੂਪਾ ਸਾ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਭੈਰਵਸ੍ਵਰਾ ।
ਤਰੁਣਂ ਦਾਰੁਣਾ ਵृਦ੍ਧਾ ਦਕ੍षਿਣਂ ਵਾਮਭਾषਿਣੀ ॥ 11 ॥
ਨ੍ਯਾਯਵृਤ੍ਤਂ ਸੁਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਿਯਮਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ।
ਸ਼ਰੀਰਜਸਮਾਵਿष੍ਟਾ ਰਾਕ੍षਸੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 12 ॥
ਜਟੀ ਤਾਪਸਰੂਪੇਣ ਸਭਾਰ੍ਯਸ਼੍ਸ਼ਰਚਾਪਧृਤ੍ ।
ਆਗਤਸ੍ਤ੍ਵਮਿਮਂ ਦੇਸ਼ਂ ਕਥਂ ਰਾਕ੍षਸਸੇਵਿਤਮ੍ ॥ 13 ॥
ਕਿਮਾਗਮਨਕृਤ੍ਯਂ ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਕ੍षਸ੍ਯਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖ੍ਯਾ ਪਰਨ੍ਤਪਃ ॥ 14 ॥
ऋਜੁਬੁਦ੍ਧਿਤਯਾ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।
ਅਨृਤਂ ਨ ਹਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਸਮ੍ਮਤਮ੍ ॥ 15 ॥
ਵਿਸ਼ੇषੇਣਾऽਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਮੀਪੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨਸ੍ਯ ਚ ।
ਆਸੀਦ੍ਧਸ਼ਰਥੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 16 ॥
ਤਸ੍ਯਾਹਮਗ੍ਰਜਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਜਨੈਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤਃ ।
ਭ੍ਰਾਤਾऽਯਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਯਵੀਯਾਨ੍ਮਾਮਨੁਵ੍ਰਤਃ ॥ 17 ॥
ਇਯਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਵੈਦੇਹੀ ਮਮ ਸੀਤੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।
ਨਿਯੋਗਾਤ੍ ਤੁ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ॥ 18 ॥
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮਕਾਙ੍ਕ੍षੀ ਚ ਵਨਂ ਵਸ੍ਤੁਮਿਹਾਗਤਃ ।
ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕਾਸਿ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ॥ 19 ॥
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਤਾਵਨ੍ਮਨੋਜ੍ਞਾਙ੍ਗੀ ਰਾਕ੍षਸੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿ ਮੇ ।
ਇਹ ਵਾ ਕਿਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮਾਗਤਾ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ॥ 20 ॥
ਸਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸੀ ਮਦਨਾਰ੍ਦਿਤਾ ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਰਾਮ ਵਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਵਚਨਂ ਮਮ ॥ 21 ॥
ਅਹਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਨਾਮ ਰਾਕ੍षਸੀ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀ ।
ਅਰਣ੍ਯਂ ਵਿਚਰਾਮੀਦਮੇਕਾ ਸਰ੍ਵਭਯਙ੍ਕਰਾ ॥ 22 ॥
ਰਾਵਣੋ ਨਾਮ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਬਲੀਯਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਵੀਰੋ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਦਿ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਾਗਤਃ ॥ 23 ॥
ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਨਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਵਿਭੀषਣਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨ ਤੁ ਰਾਕ੍षਸਚੇष੍ਟਿਤਃ ॥ 24 ॥
ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਵੀਰ੍ਯੌ ਚ ਰਣੇ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਖਰਦੂषਣੌ ।
ਤਾਨਹਂ ਸਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਰਾਮ ਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ॥ 25 ॥
ਸਮੁਪੇਤਾਸ੍ਮਿ ਭਾਵੇਨ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਅਹਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਬਲਗਾਮਿਨੀ ॥ 26 ॥
ਚਿਰਾਯ ਭਵ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਸੀਤਯਾ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ।
ਵਿਕृਤਾ ਚ ਵਿਰੂਪਾ ਚ ਨ ਚੇਯਂ ਸਦृਸ਼ੀ ਤਵ ॥ 27 ॥
ਅਹਮੇਵਾਨੁਰੂਪਾ ਤੇ ਭਾਰ੍ਯਾ ਰੂਪੇਣ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਮ੍ ।
ਇਮਾਂ ਵਿਰੂਪਾਮਸਤੀਂ ਕਰਾਲਾਂ ਨਿਰ੍ਣਤੋਦਰੀਮ੍ ॥ 28 ॥
ਅਨੇਨ ਤੇ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਭਕ੍षਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾਨੁषੀਮ੍ ।
ਤਤਃ ਪਰ੍ਵਤਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਵਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ॥ 29 ॥
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸਹ ਮਯਾ ਕਾਨ੍ਤ ਦਣ੍ਡਕਾਨ੍ਵਿਚਰਿष੍ਯਸਿ ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਮਦਿਰੇਕ੍षਣਾਮ੍ ॥ 30 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptadaśassargaḥ |
kṛtābhiṣeko rāmastu sītā saumitrireva ca |
tasmādgodāvarītīrāttato jagmusvamāśramam || 1 ||
āśramaṃ tamupāgamya rāghavassaha lakṣmaṇaḥ |
kṛtvā paurvāhṇikaṃ karma parṇaśālāmupāgamat || 2 ||
uvāsa sukhitastatra pūjyamāno maharṣibhiḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā cakāra vividhāḥ kathāḥ || 3 ||
sa rāmaḥ parṇaśālāyāmāsīnassaha sītayā |
virarāja mahābāhuścitrayā candramāḥ iva || 4 ||
tadā''sīnasya rāmasya kathāsaṃsaktacetasaḥ |
taṃ deśaṃ rākṣasī kācidājagāma yadṛcchayā || 5 ||
sā tu śūrpaṇakhā nāma daśagrīvasya rākṣasaḥ |
bhaginī rāmamāsādya dadarśa tridaśopamam || 6 ||
siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapatranibhekṣaṇam |
ājānubāhuṃ dīptāsyamatīva priyadarśanam || 7 ||
gajavikrāntagamanaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam |
sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam || 8 ||
rāmamindīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham |
babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā || 9 ||
sumukhaṃ durmukhī rāmaṃ vṛttamadhyaṃ mahodarī |
viśālākṣaṃ virūpākṣī sukeśaṃ tāmramūrdhajā || 10 ||
prītirūpaṃ virūpā sā susvaraṃ bhairavasvarā |
taruṇaṃ dāruṇā vṛddhā dakṣiṇaṃ vāmabhāṣiṇī || 11 ||
nyāyavṛttaṃ sudurvṛttā priyamapriyadarśanā |
śarīrajasamāviṣṭā rākṣasī vākyamabravīt || 12 ||
jaṭī tāpasarūpeṇa sabhāryaśśaracāpadhṛt |
āgatastvamimaṃ deśaṃ kathaṃ rākṣasasevitam || 13 ||
kimāgamanakṛtyaṃ te tattvamākhyātumarhasi |
evamuktastu rākṣasyā śūrpaṇakhyā parantapaḥ || 14 ||
ṛjubuddhitayā sarvamākhyātumupacakrame |
anṛtaṃ na hi rāmasya kadācidapi sammatam || 15 ||
viśeṣeṇā'śramasthasya samīpe strījanasya ca |
āsīddhaśaratho nāma rājā tridaśavikramaḥ || 16 ||
tasyāhamagrajaḥ putro rāmo nāma janaiśśrutaḥ |
bhrātā'yaṃ lakṣmaṇo nāma yavīyānmāmanuvrataḥ || 17 ||
iyaṃ bhāryā ca vaidehī mama sīteti viśrutā |
niyogāt tu narendrasya piturmātuśca yantritaḥ || 18 ||
dharmārthaṃ dharmakāṅkṣī ca vanaṃ vastumihāgataḥ |
tvāṃ tu veditumicchāmi kasya tvaṃ kāsi kasya vā || 19 ||
tvaṃ hi tāvanmanojñāṅgī rākṣasī pratibhāsi me |
iha vā kinnimittaṃ tvamāgatā brūhi tattvataḥ || 20 ||
sābravīd vacanaṃ śrutvā rākṣasī madanārditā |
śrūyatāṃ rāma vakṣyāmi tattvārthaṃ vacanaṃ mama || 21 ||
ahaṃ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī kāmarūpiṇī |
araṇyaṃ vicarāmīdamekā sarvabhayaṅkarā || 22 ||
rāvaṇo nāma me bhrātā balīyānrākṣaseśvaraḥ |
vīro viśravasaḥ putro yadi te śrotramāgataḥ || 23 ||
pravṛddhanidraśca sadā kumbhakarṇo mahābalaḥ |
vibhīṣaṇastu dharmātmā na tu rākṣasaceṣṭitaḥ || 24 ||
prakhyātavīryau ca raṇe bhrātarau kharadūṣaṇau |
tānahaṃ samatikrāntā rāma tvā pūrvadarśanāt || 25 ||
samupetāsmi bhāvena bhartāraṃ puruṣottamam |
ahaṃ prabhāvasampannā svacchandabalagāminī || 26 ||
cirāya bhava me bhartā sītayā kiṃ kariṣyasi |
vikṛtā ca virūpā ca na ceyaṃ sadṛśī tava || 27 ||
ahamevānurūpā te bhāryā rūpeṇa paśya mām |
imāṃ virūpāmasatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm || 28 ||
anena te saha bhrātrā bhakṣayiṣyāmi mānuṣīm |
tataḥ parvataśṛṅgāṇi vanāni vividhāni ca || 29 ||
paśyansaha mayā kānta daṇḍakānvicariṣyasi |
ityevamuktaḥ kākutsthaḥ prahasya madirekṣaṇām || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ सप्तदशस्सर्गः ।
कृताभिषेको रामस्तु सीता सौमित्रिरेव च ।
तस्माद्गोदावरीतीरात्ततो जग्मुस्वमाश्रमम् ॥ 1 ॥
आश्रमं तमुपागम्य राघवस्सह लक्ष्मणः ।
कृत्वा पौर्वाह्णिकं कर्म पर्णशालामुपागमत् ॥ 2 ॥
उवास सुखितस्तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चकार विविधाः कथाः ॥ 3 ॥
स रामः पर्णशालायामासीनस्सह सीतया ।
विरराज महाबाहुश्चित्रया चन्द्रमाः इव ॥ 4 ॥
तदाऽऽसीनस्य रामस्य कथासंसक्तचेतसः ।
तं देशं राक्षसी काचिदाजगाम यदृच्छया ॥ 5 ॥
सा तु शूर्पणखा नाम दशग्रीवस्य राक्षसः ।
भगिनी राममासाद्य ददर्श त्रिदशोपमम् ॥ 6 ॥
सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम् ।
आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम् ॥ 7 ॥
गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम् ।
सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम् ॥ 8 ॥
राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम् ।
बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता ॥ 9 ॥
सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी ।
विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा ॥ 10 ॥
प्रीतिरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वरा ।
तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी ॥ 11 ॥
न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना ।
शरीरजसमाविष्टा राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ॥ 12 ॥
जटी तापसरूपेण सभार्यश्शरचापधृत् ।
आगतस्त्वमिमं देशं कथं राक्षससेवितम् ॥ 13 ॥
किमागमनकृत्यं ते तत्त्वमाख्यातुमर्हसि ।
एवमुक्तस्तु राक्षस्या शूर्पणख्या परन्तपः ॥ 14 ॥
ऋजुबुद्धितया सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।
अनृतं न हि रामस्य कदाचिदपि सम्मतम् ॥ 15 ॥
विशेषेणाऽश्रमस्थस्य समीपे स्त्रीजनस्य च ।
आसीद्धशरथो नाम राजा त्रिदशविक्रमः ॥ 16 ॥
तस्याहमग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैश्श्रुतः ।
भ्राताऽयं लक्ष्मणो नाम यवीयान्मामनुव्रतः ॥ 17 ॥
इयं भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता ।
नियोगात् तु नरेन्द्रस्य पितुर्मातुश्च यन्त्रितः ॥ 18 ॥
धर्मार्थं धर्मकाङ्क्षी च वनं वस्तुमिहागतः ।
त्वां तु वेदितुमिच्छामि कस्य त्वं कासि कस्य वा ॥ 19 ॥
त्वं हि तावन्मनोज्ञाङ्गी राक्षसी प्रतिभासि मे ।
इह वा किन्निमित्तं त्वमागता ब्रूहि तत्त्वतः ॥ 20 ॥
साब्रवीद् वचनं श्रुत्वा राक्षसी मदनार्दिता ।
श्रूयतां राम वक्ष्यामि तत्त्वार्थं वचनं मम ॥ 21 ॥
अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी ।
अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयङ्करा ॥ 22 ॥
रावणो नाम मे भ्राता बलीयान्राक्षसेश्वरः ।
वीरो विश्रवसः पुत्रो यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ 23 ॥
प्रवृद्धनिद्रश्च सदा कुम्भकर्णो महाबलः ।
विभीषणस्तु धर्मात्मा न तु राक्षसचेष्टितः ॥ 24 ॥
प्रख्यातवीर्यौ च रणे भ्रातरौ खरदूषणौ ।
तानहं समतिक्रान्ता राम त्वा पूर्वदर्शनात् ॥ 25 ॥
समुपेतास्मि भावेन भर्तारं पुरुषोत्तमम् ।
अहं प्रभावसम्पन्ना स्वच्छन्दबलगामिनी ॥ 26 ॥
चिराय भव मे भर्ता सीतया किं करिष्यसि ।
विकृता च विरूपा च न चेयं सदृशी तव ॥ 27 ॥
अहमेवानुरूपा ते भार्या रूपेण पश्य माम् ।
इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम् ॥ 28 ॥
अनेन ते सह भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम् ।
ततः पर्वतशृङ्गाणि वनानि विविधानि च ॥ 29 ॥
पश्यन्सह मया कान्त दण्डकान्विचरिष्यसि ।
इत्येवमुक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिरेक्षणाम् ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptadaśassargaḥ |
kṛtābhiṣeko rāmastu sītā saumitrireva ca |
tasmādgodāvarītīrāttato jagmusvamāśramam || 1 ||
āśramaṃ tamupāgamya rāghavassaha lakṣmaṇaḥ |
kṛtvā paurvāhṇikaṃ karma parṇaśālāmupāgamat || 2 ||
uvāsa sukhitastatra pūjyamāno maharṣibhiḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā cakāra vividhāḥ kathāḥ || 3 ||
sa rāmaḥ parṇaśālāyāmāsīnassaha sītayā |
virarāja mahābāhuścitrayā candramāḥ iva || 4 ||
tadā''sīnasya rāmasya kathāsaṃsaktacetasaḥ |
taṃ deśaṃ rākṣasī kācidājagāma yadṛcchayā || 5 ||
sā tu śūrpaṇakhā nāma daśagrīvasya rākṣasaḥ |
bhaginī rāmamāsādya dadarśa tridaśopamam || 6 ||
siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapatranibhekṣaṇam |
ājānubāhuṃ dīptāsyamatīva priyadarśanam || 7 ||
gajavikrāntagamanaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam |
sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam || 8 ||
rāmamindīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham |
babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā || 9 ||
sumukhaṃ durmukhī rāmaṃ vṛttamadhyaṃ mahodarī |
viśālākṣaṃ virūpākṣī sukeśaṃ tāmramūrdhajā || 10 ||
prītirūpaṃ virūpā sā susvaraṃ bhairavasvarā |
taruṇaṃ dāruṇā vṛddhā dakṣiṇaṃ vāmabhāṣiṇī || 11 ||
nyāyavṛttaṃ sudurvṛttā priyamapriyadarśanā |
śarīrajasamāviṣṭā rākṣasī vākyamabravīt || 12 ||
jaṭī tāpasarūpeṇa sabhāryaśśaracāpadhṛt |
āgatastvamimaṃ deśaṃ kathaṃ rākṣasasevitam || 13 ||
kimāgamanakṛtyaṃ te tattvamākhyātumarhasi |
evamuktastu rākṣasyā śūrpaṇakhyā parantapaḥ || 14 ||
ṛjubuddhitayā sarvamākhyātumupacakrame |
anṛtaṃ na hi rāmasya kadācidapi sammatam || 15 ||
viśeṣeṇā'śramasthasya samīpe strījanasya ca |
āsīddhaśaratho nāma rājā tridaśavikramaḥ || 16 ||
tasyāhamagrajaḥ putro rāmo nāma janaiśśrutaḥ |
bhrātā'yaṃ lakṣmaṇo nāma yavīyānmāmanuvrataḥ || 17 ||
iyaṃ bhāryā ca vaidehī mama sīteti viśrutā |
niyogāt tu narendrasya piturmātuśca yantritaḥ || 18 ||
dharmārthaṃ dharmakāṅkṣī ca vanaṃ vastumihāgataḥ |
tvāṃ tu veditumicchāmi kasya tvaṃ kāsi kasya vā || 19 ||
tvaṃ hi tāvanmanojñāṅgī rākṣasī pratibhāsi me |
iha vā kinnimittaṃ tvamāgatā brūhi tattvataḥ || 20 ||
sābravīd vacanaṃ śrutvā rākṣasī madanārditā |
śrūyatāṃ rāma vakṣyāmi tattvārthaṃ vacanaṃ mama || 21 ||
ahaṃ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī kāmarūpiṇī |
araṇyaṃ vicarāmīdamekā sarvabhayaṅkarā || 22 ||
rāvaṇo nāma me bhrātā balīyānrākṣaseśvaraḥ |
vīro viśravasaḥ putro yadi te śrotramāgataḥ || 23 ||
pravṛddhanidraśca sadā kumbhakarṇo mahābalaḥ |
vibhīṣaṇastu dharmātmā na tu rākṣasaceṣṭitaḥ || 24 ||
prakhyātavīryau ca raṇe bhrātarau kharadūṣaṇau |
tānahaṃ samatikrāntā rāma tvā pūrvadarśanāt || 25 ||
samupetāsmi bhāvena bhartāraṃ puruṣottamam |
ahaṃ prabhāvasampannā svacchandabalagāminī || 26 ||
cirāya bhava me bhartā sītayā kiṃ kariṣyasi |
vikṛtā ca virūpā ca na ceyaṃ sadṛśī tava || 27 ||
ahamevānurūpā te bhāryā rūpeṇa paśya mām |
imāṃ virūpāmasatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm || 28 ||
anena te saha bhrātrā bhakṣayiṣyāmi mānuṣīm |
tataḥ parvataśṛṅgāṇi vanāni vividhāni ca || 29 ||
paśyansaha mayā kānta daṇḍakānvicariṣyasi |
ityevamuktaḥ kākutsthaḥ prahasya madirekṣaṇām || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.