📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.22 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
3.22 Aranyakanda - Dvavimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਏਵਮਾਧਰ੍षਿਤਸ਼੍ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖ੍ਯਾ ਖਰਸ੍ਤਤਃ ।
ਉਵਾਚ ਰਕ੍षਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਖਰਃ ਖਰਤਰਂ ਵਚਃ ॥ 1 ॥
ਤਵਾਵਮਾਨਪ੍ਰਭਵਃ ਕ੍ਰੋਧੋऽਯਮਤੁਲੋ ਮਮ ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਲਵਣਾਮ੍ਭ ਇਵੋਲ੍ਬਣਮ੍ ॥ 2 ॥
ਨ ਰਾਮਂ ਗਣਯੇ ਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਨੁषਂ ਕ੍षੀਣਜੀਵਿਤਮ੍ ।
ਆਤ੍ਮਦੁਸ਼੍ਚਰਿਤੈਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਹਤੋਯੋऽਦ੍ਯ ਵਿਮੋਕ੍ष੍ਯਤੇ ॥ 3 ॥
ਬਾष੍ਪਸ੍ਸਂਹ੍ਰਿਯਤਾਮੇष ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਅਹਂ ਰਾਮਂ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਨਯਾਮਿ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ ॥ 4 ॥
ਪਰਸ਼੍ਵਥਹਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਮਨ੍ਦਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਰੁਧਿਰਂ ਰਕ੍ਤਮੁष੍ਣਂ ਪਾਸ੍ਯਸਿ ਰਾਕ੍षਸਿ ॥ 5 ॥
ਸਾ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਖਰਸ੍ਯ ਵਦਨਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਪੁਨਰ੍ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਕ੍षਸਾਂ ਵਰਮ੍ ॥ 6 ॥
ਤਯਾ ਪਰੁषਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਨਰੇਵ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਤਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦੂषਣਂ ਨਾਮ ਖਰਸ੍ਸੇਨਾਪਤਿਂ ਤਦਾ ॥ 7 ॥
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ।
ਰਕ੍षਸਾਂ ਭੀਮਵੇਗਾਨਾਂ ਸਮਰੇष੍ਵਨਿਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ॥ 8 ॥
ਨੀਲਜੀਮੂਤਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਘੋਰਾਣਾਂ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ।
ਲੋਕਹਿਂਸਾਵਿਹਾਰਾਣਾਂ ਬਲਿਨਾਮੁਗ੍ਰਤੇਜਸਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਦਰ੍ਪਾਣਾਂ ਮਹਾਸ੍ਯਾਨਾਂ ਮਹੌਜਸਾਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵੋਦ੍ਯੋਗ ਮੁਦੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਰਕ੍षਸਾਂ ਸੌਮ੍ਯ ਕਾਰਯ ॥ 10 ॥
ਉਪਸ੍ਥਾਪਯ ਮੇ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਰਥਂ ਸੌਮ੍ਯ ਧਨੂਂषਿ ਚ ।
ਸ਼ਰਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਖਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 11 ॥
ਅਗ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਯਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਣਕੋਵਿਦਃ ॥ 12 ॥
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਮਹਾਰਥਮ੍ ।
ਸਦਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਸ਼ਬਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਚਚਕ੍षੇऽਥ ਦੂषਣਃ ॥ 13 ॥
ਤਂ ਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰਾਕਾਰਂ ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣਮ੍ ।
ਹੇਮਚਕ੍ਰਮਸਮ੍ਬਾਧਂ ਵੈਦੂਰ੍ਯਮਯਕੂਬਰਮ੍ ॥ 14 ॥
ਮਤ੍ਸ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਦ੍ਰੁਮੈਸ਼੍ਸ਼ੈਲੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕਾਞ੍ਚਨੈਃ ।
ਮਙ੍ਗਲੈਃ ਪਕ੍षਿਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਤਾਰਾਭਿਰਭਿਸਂਵृਤਮ੍ ॥ 15 ॥
ਧ੍ਵਜਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਕਵਿਰਾਜਿਤਮ੍ ।
ਸਦਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਤਂ ਸੋऽਮਰ੍षਾਦਾਰੁਰੋਹ ਖਰੋ ਰਥਮ੍ ॥ 16 ॥
ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਤੁ ਰਥਸ੍ਥਂ ਤਂ ਰਾਕ੍षਸਾ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।
ਤਸ੍ਥੁਸ੍ਸਮ੍ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੈਨਂ ਦੂषਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 17 ॥
ਖਰਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ਮਹੇष੍ਵਾਸਾਨ੍ਘੋਰਵਰ੍ਮਾਯੁਧਧ੍ਵਜਾਨ੍ ।
ਨਿਰ੍ਯਾਤੇਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਥਸ੍ਥਸ੍ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ॥ 18 ॥
ਤਤਸ੍ਤਦ੍ ਰਾਕ੍षਸਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਘੋਰਚਰ੍ਮਾਯੁਧਧ੍ਵਜਮ੍ ।
ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਜਨਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਮਹਾਨਾਦਂ ਮਹਾਜਵਮ੍ ॥ 19 ॥
ਮੁਦ੍ਗਰੈਃ ਪਟ੍ਟਿਸੈਸ਼੍ਸ਼ੂਲੈਸ੍ਸੁਤੀਕ੍ष੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪਰਸ਼੍ਵਧੈਃ ।
ਖਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚਕ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਹਸ੍ਤਸ੍ਥੈਰ੍ਭ੍ਰਾਜਮਾਨੈਸ਼੍ਚ ਤੋਮਰੈਃ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਃ ਪਰਿਘੈਰ੍ਘੋਰੈਰਤਿਮਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਮੁਕੈਃ ।
ਗਦਾਸਿਮੁਸਲੈਰ੍ਵਜ੍ਰੈਰ੍ਗृਹੀਤੈਰ੍ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ ॥ 21 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂ ਸੁਘੋਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।
ਨਿਰ੍ਯਾਤਾਨਿ ਜਨਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਖਰਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਵਭਿਦ੍ਰਵਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਨ੍ ।
ਖਰਸ੍ਯਾਪਿ ਰਥਃ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜਗਾਮ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 23 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਞ੍ਛਬਲਾਨਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਿਤਾਨ੍ ।
ਖਰਸ੍ਯ ਮਤਿਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸਾਰਥਿਸ੍ਸਮਚੋਦਯਤ੍ ॥ 24 ॥
ਸ ਚੋਦਿਤੋ ਰਥਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਖਰਸ੍ਯ ਰਿਪੁਘਾਤਿਨਃ ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਪੂਰਯਾਮਾਸ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਸ੍ਤਦਾ ॥ 25 ॥
ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਮਨ੍ਯੁਸ੍ਤੁ ਖਰਃ ਖਰਸ੍ਵਨੋ ਰਿਪੋਰ੍ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਯਥਾਨ੍ਤਕਃ ।
ਅਚੂਚੁਦਤ੍ਸਾਰਥਿਮੁਨ੍ਨਦਨ੍ਘਨਂ ਮਹਾਬਲੋ ਮੇਘ ਇਵਾਸ਼੍ਮਵਰ੍षਵਾਨ੍ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
evamādharṣitaśśūraśśūrpaṇakhyā kharastataḥ |
uvāca rakṣasāṃ madhye kharaḥ kharataraṃ vacaḥ || 1 ||
tavāvamānaprabhavaḥ krodho'yamatulo mama |
na śakyate dhārayituṃ lavaṇāmbha ivolbaṇam || 2 ||
na rāmaṃ gaṇaye vīryānmānuṣaṃ kṣīṇajīvitam |
ātmaduścaritaiḥ prāṇānhatoyo'dya vimokṣyate || 3 ||
bāṣpassaṃhriyatāmeṣa sambhramaśca vimucyatām |
ahaṃ rāmaṃ saha bhrātrā nayāmi yamasādanam || 4 ||
paraśvathahatasyādya mandaprāṇasya saṃyuge |
rāmasya rudhiraṃ raktamuṣṇaṃ pāsyasi rākṣasi || 5 ||
sā prahṛṣṭā vacaśśrutvā kharasya vadanāccyutam |
praśaśaṃsa punarmaurkhyādbhrātaraṃ rakṣasāṃ varam || 6 ||
tayā paruṣitaḥ pūrvaṃ punareva praśaṃsitaḥ |
abravīddūṣaṇaṃ nāma kharassenāpatiṃ tadā || 7 ||
caturdaśa sahasrāṇi mama cittānuvartinām |
rakṣasāṃ bhīmavegānāṃ samareṣvanivartinām || 8 ||
nīlajīmūtavarṇānāṃ ghorāṇāṃ krūrakarmaṇām |
lokahiṃsāvihārāṇāṃ balināmugratejasām || 9 ||
teṣāṃ śārdūladarpāṇāṃ mahāsyānāṃ mahaujasām |
sarvodyoga mudīrṇānāṃ rakṣasāṃ saumya kāraya || 10 ||
upasthāpaya me kṣipraṃ rathaṃ saumya dhanūṃṣi ca |
śarāṃścitrāṃśca khaṅgāṃśca śaktīśca vividhāśśitāḥ || 11 ||
agre niryātumicchāmi paulastyānāṃ mahātmanām |
vadhārthaṃ durvinītasya rāmasya raṇakovidaḥ || 12 ||
iti tasya bruvāṇasya sūryavarṇaṃ mahāratham |
sadaśvaiśśabalairyuktamācacakṣe'tha dūṣaṇaḥ || 13 ||
taṃ meruśikharākāraṃ taptakāñcanabhūṣaṇam |
hemacakramasambādhaṃ vaidūryamayakūbaram || 14 ||
matsyaiḥ puṣpairdrumaiśśailaiścandrasūryaiśca kāñcanaiḥ |
maṅgalaiḥ pakṣisaṅghaiśca tārābhirabhisaṃvṛtam || 15 ||
dhvajanistriṃśasampannaṃ kiṅkiṇīkavirājitam |
sadaśvayuktaṃ so'marṣādāruroha kharo ratham || 16 ||
niśāmya tu rathasthaṃ taṃ rākṣasā bhīmavikramāḥ |
tasthussamparivāryainaṃ dūṣaṇaṃ ca mahābalam || 17 ||
kharastu tānmaheṣvāsānghoravarmāyudhadhvajān |
niryātetyabravīddṛṣṭvā rathasthassarvarākṣasān || 18 ||
tatastad rākṣasaṃ sainyaṃ ghoracarmāyudhadhvajam |
nirjagāma janasthānānmahānādaṃ mahājavam || 19 ||
mudgaraiḥ paṭṭisaiśśūlaissutīkṣṇaiśca paraśvadhaiḥ |
khaṅgaiścakraiśca hastasthairbhrājamānaiśca tomaraiḥ || 20 ||
śaktibhiḥ parighairghorairatimātraiśca kārmukaiḥ |
gadāsimusalairvajrairgṛhītairbhīmadarśanaiḥ || 21 ||
rākṣasānāṃ sughorāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |
niryātāni janasthānātkharacittānuvartinām || 22 ||
tāṃstvabhidravato dṛṣṭvā rākṣasān bhīmavikramān |
kharasyāpi rathaḥ kiñcijjagāma tadanantaram || 23 ||
tatastāñchabalānaśvāstaptakāñcanabhūṣitān |
kharasya matimājñāya sārathissamacodayat || 24 ||
sa codito rathaśśīghraṃ kharasya ripughātinaḥ |
śabdenāpūrayāmāsa diśaśca pradiśastadā || 25 ||
pravṛddhamanyustu kharaḥ kharasvano riporvadhārthaṃ tvarito yathāntakaḥ |
acūcudatsārathimunnadanghanaṃ mahābalo megha ivāśmavarṣavān || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever