ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।
അഥ പഞ്ചദശസ്സര്ഗഃ ।
തതഃ പഞ്ചവടീം ഗത്വാ നാനാവ്യാലമൃഗായുതാമ് ।
ഉവാച ഭ്രാതരം രാമസ്സൌമിത്രിം ദീപ്തതേജസമ് ॥ 1 ॥
ആഗതാഃ സ്മ യഥോദ്ദിഷ്ടമമും ദേശം മഹര്ഷിണാ ।
അയം പഞ്ചവടീദേശസ്സൌമ്യ പുഷ്പിതപാദപഃ ॥ 2 ॥
സര്വതശ്ചാര്യതാം ദൃഷ്ടിഃ കാനനേ നിപുണോഹ്യസി ।
ആശ്രമഃ കതരസ്മിന്നോ ദേശേ ഭവതി സമ്മതഃ ॥ 3 ॥
രമതേ യത്ര വൈദേഹീ ത്വമഹം ചൈവ ലക്ഷ്മണ ।
താദൃശോ ദൃശ്യതാം ദേശസ്സന്നികൃഷ്ടജലാശയഃ ॥ 4 ॥
വനരാമണ്യകം യത്ര സ്ഥലരാമണ്യകം തഥാ ।
സന്നികൃഷ്ടം ച യത്ര സ്യാത്സമിത്പുഷ്പകുശോദകമ് ॥ 5 ॥
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ ലക്ഷ്മണ സംയതാഞ്ജലിഃ ।
സീതാസമക്ഷം കാകുത്സ്ഥമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 6 ॥
പരവാനസ്മി കാകുത്സ്ഥ ത്വയി വര്ഷശതം സ്ഥിതേ ।
സ്വയം തു രുചിരേ ദേശേ ക്രിയതാമിതി മാം വദ ॥ 7 ॥
സുപ്രീതസ്തേന വാക്യേന ലക്ഷ്മണസ്യ മഹാത്മനഃ ।
വിമൃശന്രോചയാമാസ ദേശം സര്വഗുണാന്വിതമ് ॥ 8 ॥
സ തം രുചിരമാക്രമ്യ ദേശമാശ്രമകര്മണി ।
ഹസ്തൌ ഗൃഹീത്വാ ഹസ്തേന രാമസ്സൌമിത്രിമബ്രവീത് ॥ 9 ॥
അയം ദേശസ്സമശ്രീമാന് പുഷ്പിതൈസ്തരുഭിര്വൃതഃ ।
ഇഹാഽശ്രമപദം സൌമ്യ യഥാവത്കര്തുമര്ഹസി ॥ 10 ॥
ഇയമാദിത്യസങ്കാശൈഃ പദ്മൈസ്സുരഭിഗന്ധിഭിഃ ।
അദൂരേ ദൃശ്യതേ രമ്യാ പദ്മിനീ പദ്മശോഭിതാ ॥ 11 ॥
യഥാതഖ്യാതമഗസ്ത്യേന മുനിനാ ഭാവിതാത്മനാ ।
ഇയം ഗോദാവരീ രമ്യാ പുഷ്പിതൈസ്തരുഭിര്വൃതാ ॥ 12 ॥
ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണാ ചക്രവാകോപശോഭിതാ ।
നാതിദൂരേ ന ചാസന്നേ മൃഗയൂഥപിപീഡിതാഃ ॥ 13 ॥
മയൂരനാദിതാ രമ്യാഃ പ്രാംശവോ ബഹുകന്ദരാഃ ।
ദൃശ്യന്തേ ഗിരയഃ സൌമ്യ ഫുല്ലൈസ്തരുഭിരാവൃതാഃ ॥ 14 ॥
സൌവര്ണൈരാജതൈസ്താമ്രൈര്ദേശേ ദേശേ ച ധാതുഭിഃ ।
ഗവാക്ഷിതാ ഇവാഭാന്തി ഗജാഃ പരമഭക്തിഭിഃ ॥ 15 ॥
സാലൈസ്താലൈസ്തമാലൈശ്ച ഖര്ജൂരപനസാമ്രകൈഃ ।
നീവാരൈസ്തിമിശൈശ്ചൈവ പുന്നാഗൈശ്ചോപശോഭിതാഃ ॥ 16 ॥
ചൂതൈരശോകൈസ്തിലകൈശ്ചമ്പകൈഃ കേതകൈരപി ।
പുഷ്പഗുല്മലതോപേതൈസ്തൈസ്തൈസ്തരുഭിരാവൃതാഃ ॥ 17 ॥
ചന്ദനൈസ്പന്ദനൈര്നീപൈഃ പര്ണാസൈര്ലികുചൈരപി ।
ധവാശ്വകര്ണഖദിരൈഃ ശമീകിംശുകപാടലൈഃ ॥ 18 ॥
ഇദം പുണ്യമിദം മേധ്യമിദം ബഹുമൃഗദ്വിജമ് ।
ഇഹ വത്സ്യാമ സൌമിത്രേ സാര്ധമേതേന പക്ഷിണാ ॥ 19 ॥
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ ലക്ഷ്മണഃ പരവീരഹാ ।
അചിരേണാഽശ്രമം ഭ്രാതുശ്ചകാര സുമഹാബലഃ ॥ 20 ॥
പര്ണശാലാം സുവിപുലാം തത്ര സങ്ഖാതമൃത്തികാമ് ।
സുസ്തമ്ഭാം മസ്കരൈര്ദീര്ഘൈഃ കൃതവംശാം സുശോഭനാമ് ॥ 21 ॥
ശമീശാഖാഭിരാസ്തീര്യ ദൃഢപാശാവപാശിതാമ് ।
കുശകാശശരൈഃ പര്ണൈസ്സുപരിച്ഛാദിതാം തഥാ ॥ 22 ॥
സമീകൃതതലാം രമ്യാം ചകാര ലഘുവിക്രമഃ ।
നിവാസം രാഘവസ്യാര്ഥേ പ്രേക്ഷണീയമനുത്തമമ് ॥ 23 ॥
സഹസാ ലക്ഷ്മണഃ ശ്രീമാന് നദീം ഗോദാവരീം തദാ ।
സ്നാത്വാ പദ്മാനി ചാദായ സഫലഃ പുനരാഗതഃ ॥ 24 ॥
തതഃ പുഷ്പബലിം കൃത്വാ ശാന്തിം ച സ യഥാവിധി ।
ദര്ശയാമാസ രാമായ തദാശ്രമപദം കൃതമ് ॥ 25 ॥
സ തം ദൃഷ്ട്വാ കൃതം സൌമ്യമാശ്രമം സീതയാ സഹ ।
രാഘവഃ പര്ണശാലായാം ഹര്ഷമാഹാരയത്പരമ് ॥ 26 ॥
സുസംഹൃഷ്ടഃ പരിഷ്വജ്യ ബാഹുഭ്യാം ലക്ഷ്മണം തദാ ।
അതിസ്നിഗ്ധം ച ഗാഢം ച വചനം ചേദമബ്രവീത് ॥ 27 ॥
പ്രീതോഽസ്മി തേ മഹത്കര്മ ത്വയാ കൃതമിദം പ്രഭോ ।
പ്രദേയോ യന്നിമിത്തം തേ പരിഷ്വങ്ഗോ മയാ കൃതഃ ॥ 28 ॥
ഭാവജ്ഞേന കൃതജ്ഞേന ധര്മജ്ഞേന ച ലക്ഷ്മണ ।
ത്വയാ പുത്രേണ ധര്മാത്മാ ന സംവൃത്തഃ പിതാ മമ ॥ 29 ॥
ഏവം ലക്ഷ്മണമുക്ത്വാ തു രാഘവോ ലക്ഷ്മിവര്ധനഃ ।
തസ്മിന് ദേശേ ബഹുഫലേ ന്യവസത്സുസുഖം വശീ ॥ 30 ॥
കഞ്ചിത്കാലം സ ധര്മാത്മാ സീതയാ ലക്ഷ്മണേന ച ।
അന്വാസ്യമാനോ ന്യവസത്സ്വര്ഗലോകേ യഥാമരഃ ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ പഞ്ചദശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
tataḥ pañcavaṭīṃ gatvā nānāvyālamṛgāyutām |
uvāca bhrātaraṃ rāmassaumitriṃ dīptatejasam || 1 ||
āgatāḥ sma yathoddiṣṭamamuṃ deśaṃ maharṣiṇā |
ayaṃ pañcavaṭīdeśassaumya puṣpitapādapaḥ || 2 ||
sarvataścāryatāṃ dṛṣṭiḥ kānane nipuṇohyasi |
āśramaḥ katarasminno deśe bhavati sammataḥ || 3 ||
ramate yatra vaidehī tvamahaṃ caiva lakṣmaṇa |
tādṛśo dṛśyatāṃ deśassannikṛṣṭajalāśayaḥ || 4 ||
vanarāmaṇyakaṃ yatra sthalarāmaṇyakaṃ tathā |
sannikṛṣṭaṃ ca yatra syātsamitpuṣpakuśodakam || 5 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇa saṃyatāñjaliḥ |
sītāsamakṣaṃ kākutsthamidaṃ vacanamabravīt || 6 ||
paravānasmi kākutstha tvayi varṣaśataṃ sthite |
svayaṃ tu rucire deśe kriyatāmiti māṃ vada || 7 ||
suprītastena vākyena lakṣmaṇasya mahātmanaḥ |
vimṛśanrocayāmāsa deśaṃ sarvaguṇānvitam || 8 ||
sa taṃ ruciramākramya deśamāśramakarmaṇi |
hastau gṛhītvā hastena rāmassaumitrimabravīt || 9 ||
ayaṃ deśassamaśrīmān puṣpitaistarubhirvṛtaḥ |
ihā'śramapadaṃ saumya yathāvatkartumarhasi || 10 ||
iyamādityasaṅkāśaiḥ padmaissurabhigandhibhiḥ |
adūre dṛśyate ramyā padminī padmaśobhitā || 11 ||
yathātakhyātamagastyena muninā bhāvitātmanā |
iyaṃ godāvarī ramyā puṣpitaistarubhirvṛtā || 12 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇā cakravākopaśobhitā |
nātidūre na cāsanne mṛgayūthapipīḍitāḥ || 13 ||
mayūranāditā ramyāḥ prāṃśavo bahukandarāḥ |
dṛśyante girayaḥ saumya phullaistarubhirāvṛtāḥ || 14 ||
sauvarṇairājataistāmrairdeśe deśe ca dhātubhiḥ |
gavākṣitā ivābhānti gajāḥ paramabhaktibhiḥ || 15 ||
sālaistālaistamālaiśca kharjūrapanasāmrakaiḥ |
nīvāraistimiśaiścaiva punnāgaiścopaśobhitāḥ || 16 ||
cūtairaśokaistilakaiścampakaiḥ ketakairapi |
puṣpagulmalatopetaistaistaistarubhirāvṛtāḥ || 17 ||
candanaispandanairnīpaiḥ parṇāsairlikucairapi |
dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṃśukapāṭalaiḥ || 18 ||
idaṃ puṇyamidaṃ medhyamidaṃ bahumṛgadvijam |
iha vatsyāma saumitre sārdhametena pakṣiṇā || 19 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ paravīrahā |
acireṇā'śramaṃ bhrātuścakāra sumahābalaḥ || 20 ||
parṇaśālāṃ suvipulāṃ tatra saṅkhātamṛttikām |
sustambhāṃ maskarairdīrghaiḥ kṛtavaṃśāṃ suśobhanām || 21 ||
śamīśākhābhirāstīrya dṛḍhapāśāvapāśitām |
kuśakāśaśaraiḥ parṇaissuparicchāditāṃ tathā || 22 ||
samīkṛtatalāṃ ramyāṃ cakāra laghuvikramaḥ |
nivāsaṃ rāghavasyārthe prekṣaṇīyamanuttamam || 23 ||
sahasā lakṣmaṇaḥ śrīmān nadīṃ godāvarīṃ tadā |
snātvā padmāni cādāya saphalaḥ punarāgataḥ || 24 ||
tataḥ puṣpabaliṃ kṛtvā śāntiṃ ca sa yathāvidhi |
darśayāmāsa rāmāya tadāśramapadaṃ kṛtam || 25 ||
sa taṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ saumyamāśramaṃ sītayā saha |
rāghavaḥ parṇaśālāyāṃ harṣamāhārayatparam || 26 ||
susaṃhṛṣṭaḥ pariṣvajya bāhubhyāṃ lakṣmaṇaṃ tadā |
atisnigdhaṃ ca gāḍhaṃ ca vacanaṃ cedamabravīt || 27 ||
prīto'smi te mahatkarma tvayā kṛtamidaṃ prabho |
pradeyo yannimittaṃ te pariṣvaṅgo mayā kṛtaḥ || 28 ||
bhāvajñena kṛtajñena dharmajñena ca lakṣmaṇa |
tvayā putreṇa dharmātmā na saṃvṛttaḥ pitā mama || 29 ||
evaṃ lakṣmaṇamuktvā tu rāghavo lakṣmivardhanaḥ |
tasmin deśe bahuphale nyavasatsusukhaṃ vaśī || 30 ||
kañcitkālaṃ sa dharmātmā sītayā lakṣmaṇena ca |
anvāsyamāno nyavasatsvargaloke yathāmaraḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ पञ्चदशस्सर्गः ।
ततः पञ्चवटीं गत्वा नानाव्यालमृगायुताम् ।
उवाच भ्रातरं रामस्सौमित्रिं दीप्ततेजसम् ॥ 1 ॥
आगताः स्म यथोद्दिष्टममुं देशं महर्षिणा ।
अयं पञ्चवटीदेशस्सौम्य पुष्पितपादपः ॥ 2 ॥
सर्वतश्चार्यतां दृष्टिः कानने निपुणोह्यसि ।
आश्रमः कतरस्मिन्नो देशे भवति सम्मतः ॥ 3 ॥
रमते यत्र वैदेही त्वमहं चैव लक्ष्मण ।
तादृशो दृश्यतां देशस्सन्निकृष्टजलाशयः ॥ 4 ॥
वनरामण्यकं यत्र स्थलरामण्यकं तथा ।
सन्निकृष्टं च यत्र स्यात्समित्पुष्पकुशोदकम् ॥ 5 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मण संयताञ्जलिः ।
सीतासमक्षं काकुत्स्थमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 6 ॥
परवानस्मि काकुत्स्थ त्वयि वर्षशतं स्थिते ।
स्वयं तु रुचिरे देशे क्रियतामिति मां वद ॥ 7 ॥
सुप्रीतस्तेन वाक्येन लक्ष्मणस्य महात्मनः ।
विमृशन्रोचयामास देशं सर्वगुणान्वितम् ॥ 8 ॥
स तं रुचिरमाक्रम्य देशमाश्रमकर्मणि ।
हस्तौ गृहीत्वा हस्तेन रामस्सौमित्रिमब्रवीत् ॥ 9 ॥
अयं देशस्समश्रीमान् पुष्पितैस्तरुभिर्वृतः ।
इहाऽश्रमपदं सौम्य यथावत्कर्तुमर्हसि ॥ 10 ॥
इयमादित्यसङ्काशैः पद्मैस्सुरभिगन्धिभिः ।
अदूरे दृश्यते रम्या पद्मिनी पद्मशोभिता ॥ 11 ॥
यथातख्यातमगस्त्येन मुनिना भावितात्मना ।
इयं गोदावरी रम्या पुष्पितैस्तरुभिर्वृता ॥ 12 ॥
हंसकारण्डवाकीर्णा चक्रवाकोपशोभिता ।
नातिदूरे न चासन्ने मृगयूथपिपीडिताः ॥ 13 ॥
मयूरनादिता रम्याः प्रांशवो बहुकन्दराः ।
दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैस्तरुभिरावृताः ॥ 14 ॥
सौवर्णैराजतैस्ताम्रैर्देशे देशे च धातुभिः ।
गवाक्षिता इवाभान्ति गजाः परमभक्तिभिः ॥ 15 ॥
सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः ।
नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः ॥ 16 ॥
चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि ।
पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः ॥ 17 ॥
चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि ।
धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः ॥ 18 ॥
इदं पुण्यमिदं मेध्यमिदं बहुमृगद्विजम् ।
इह वत्स्याम सौमित्रे सार्धमेतेन पक्षिणा ॥ 19 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा ।
अचिरेणाऽश्रमं भ्रातुश्चकार सुमहाबलः ॥ 20 ॥
पर्णशालां सुविपुलां तत्र सङ्खातमृत्तिकाम् ।
सुस्तम्भां मस्करैर्दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम् ॥ 21 ॥
शमीशाखाभिरास्तीर्य दृढपाशावपाशिताम् ।
कुशकाशशरैः पर्णैस्सुपरिच्छादितां तथा ॥ 22 ॥
समीकृततलां रम्यां चकार लघुविक्रमः ।
निवासं राघवस्यार्थे प्रेक्षणीयमनुत्तमम् ॥ 23 ॥
सहसा लक्ष्मणः श्रीमान् नदीं गोदावरीं तदा ।
स्नात्वा पद्मानि चादाय सफलः पुनरागतः ॥ 24 ॥
ततः पुष्पबलिं कृत्वा शान्तिं च स यथाविधि ।
दर्शयामास रामाय तदाश्रमपदं कृतम् ॥ 25 ॥
स तं दृष्ट्वा कृतं सौम्यमाश्रमं सीतया सह ।
राघवः पर्णशालायां हर्षमाहारयत्परम् ॥ 26 ॥
सुसंहृष्टः परिष्वज्य बाहुभ्यां लक्ष्मणं तदा ।
अतिस्निग्धं च गाढं च वचनं चेदमब्रवीत् ॥ 27 ॥
प्रीतोऽस्मि ते महत्कर्म त्वया कृतमिदं प्रभो ।
प्रदेयो यन्निमित्तं ते परिष्वङ्गो मया कृतः ॥ 28 ॥
भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च लक्ष्मण ।
त्वया पुत्रेण धर्मात्मा न संवृत्तः पिता मम ॥ 29 ॥
एवं लक्ष्मणमुक्त्वा तु राघवो लक्ष्मिवर्धनः ।
तस्मिन् देशे बहुफले न्यवसत्सुसुखं वशी ॥ 30 ॥
कञ्चित्कालं स धर्मात्मा सीतया लक्ष्मणेन च ।
अन्वास्यमानो न्यवसत्स्वर्गलोके यथामरः ॥ 31 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
tataḥ pañcavaṭīṃ gatvā nānāvyālamṛgāyutām |
uvāca bhrātaraṃ rāmassaumitriṃ dīptatejasam || 1 ||
āgatāḥ sma yathoddiṣṭamamuṃ deśaṃ maharṣiṇā |
ayaṃ pañcavaṭīdeśassaumya puṣpitapādapaḥ || 2 ||
sarvataścāryatāṃ dṛṣṭiḥ kānane nipuṇohyasi |
āśramaḥ katarasminno deśe bhavati sammataḥ || 3 ||
ramate yatra vaidehī tvamahaṃ caiva lakṣmaṇa |
tādṛśo dṛśyatāṃ deśassannikṛṣṭajalāśayaḥ || 4 ||
vanarāmaṇyakaṃ yatra sthalarāmaṇyakaṃ tathā |
sannikṛṣṭaṃ ca yatra syātsamitpuṣpakuśodakam || 5 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇa saṃyatāñjaliḥ |
sītāsamakṣaṃ kākutsthamidaṃ vacanamabravīt || 6 ||
paravānasmi kākutstha tvayi varṣaśataṃ sthite |
svayaṃ tu rucire deśe kriyatāmiti māṃ vada || 7 ||
suprītastena vākyena lakṣmaṇasya mahātmanaḥ |
vimṛśanrocayāmāsa deśaṃ sarvaguṇānvitam || 8 ||
sa taṃ ruciramākramya deśamāśramakarmaṇi |
hastau gṛhītvā hastena rāmassaumitrimabravīt || 9 ||
ayaṃ deśassamaśrīmān puṣpitaistarubhirvṛtaḥ |
ihā'śramapadaṃ saumya yathāvatkartumarhasi || 10 ||
iyamādityasaṅkāśaiḥ padmaissurabhigandhibhiḥ |
adūre dṛśyate ramyā padminī padmaśobhitā || 11 ||
yathātakhyātamagastyena muninā bhāvitātmanā |
iyaṃ godāvarī ramyā puṣpitaistarubhirvṛtā || 12 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇā cakravākopaśobhitā |
nātidūre na cāsanne mṛgayūthapipīḍitāḥ || 13 ||
mayūranāditā ramyāḥ prāṃśavo bahukandarāḥ |
dṛśyante girayaḥ saumya phullaistarubhirāvṛtāḥ || 14 ||
sauvarṇairājataistāmrairdeśe deśe ca dhātubhiḥ |
gavākṣitā ivābhānti gajāḥ paramabhaktibhiḥ || 15 ||
sālaistālaistamālaiśca kharjūrapanasāmrakaiḥ |
nīvāraistimiśaiścaiva punnāgaiścopaśobhitāḥ || 16 ||
cūtairaśokaistilakaiścampakaiḥ ketakairapi |
puṣpagulmalatopetaistaistaistarubhirāvṛtāḥ || 17 ||
candanaispandanairnīpaiḥ parṇāsairlikucairapi |
dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṃśukapāṭalaiḥ || 18 ||
idaṃ puṇyamidaṃ medhyamidaṃ bahumṛgadvijam |
iha vatsyāma saumitre sārdhametena pakṣiṇā || 19 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ paravīrahā |
acireṇā'śramaṃ bhrātuścakāra sumahābalaḥ || 20 ||
parṇaśālāṃ suvipulāṃ tatra saṅkhātamṛttikām |
sustambhāṃ maskarairdīrghaiḥ kṛtavaṃśāṃ suśobhanām || 21 ||
śamīśākhābhirāstīrya dṛḍhapāśāvapāśitām |
kuśakāśaśaraiḥ parṇaissuparicchāditāṃ tathā || 22 ||
samīkṛtatalāṃ ramyāṃ cakāra laghuvikramaḥ |
nivāsaṃ rāghavasyārthe prekṣaṇīyamanuttamam || 23 ||
sahasā lakṣmaṇaḥ śrīmān nadīṃ godāvarīṃ tadā |
snātvā padmāni cādāya saphalaḥ punarāgataḥ || 24 ||
tataḥ puṣpabaliṃ kṛtvā śāntiṃ ca sa yathāvidhi |
darśayāmāsa rāmāya tadāśramapadaṃ kṛtam || 25 ||
sa taṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ saumyamāśramaṃ sītayā saha |
rāghavaḥ parṇaśālāyāṃ harṣamāhārayatparam || 26 ||
susaṃhṛṣṭaḥ pariṣvajya bāhubhyāṃ lakṣmaṇaṃ tadā |
atisnigdhaṃ ca gāḍhaṃ ca vacanaṃ cedamabravīt || 27 ||
prīto'smi te mahatkarma tvayā kṛtamidaṃ prabho |
pradeyo yannimittaṃ te pariṣvaṅgo mayā kṛtaḥ || 28 ||
bhāvajñena kṛtajñena dharmajñena ca lakṣmaṇa |
tvayā putreṇa dharmātmā na saṃvṛttaḥ pitā mama || 29 ||
evaṃ lakṣmaṇamuktvā tu rāghavo lakṣmivardhanaḥ |
tasmin deśe bahuphale nyavasatsusukhaṃ vaśī || 30 ||
kañcitkālaṃ sa dharmātmā sītayā lakṣmaṇena ca |
anvāsyamāno nyavasatsvargaloke yathāmaraḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.