ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।
അഥ വിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതശ്ശൂര്പണഖാ ഘോരാ രാഘവാശ്രമമാഗതാ ।
രാക്ഷസാനാചചക്ഷേ തൌ ഭ്രാതരൌ സഹ സീതയാ ॥ 1 ॥
തേ രാമം പര്ണശാലായാമുപവിഷ്ടം മഹാബലമ് ।
ദദൃശുസ്സീതയാ സാര്ധം വൈദേഹ്യാ ലക്ഷ്മണേന ച ॥ 2 ॥
താന്ദൃഷ്ട്വാ രാഘവശ്ശ്രീമാനാഗതാംസ്താം ച രാക്ഷസീമ് ।
അബ്രവീദ്ഭ്രാതരം രാമോ ലക്ഷ്മണം ദീപ്തതേജസമ് ॥ 3 ॥
മുഹൂര്തം ഭവ സൌമിത്രേ സീതായാഃ പ്രത്യനന്തരഃ ।
ഇമാനസ്യാ വധിഷ്യാമി പദവീമാഗതാനിഹ ॥ 4 ॥
വാക്യമേതത്തതശ്ശ്രുത്വാ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ।
തഥേതി ലക്ഷ്മണോ വാക്യം രാമസ്യ പ്രത്യപൂജയത് ॥ 5 ॥
രാഘവോഽപി മഹച്ചാപം ചാമീകരവിഭൂഷിതമ് ।
ചകാര സജ്യം ധര്മാത്മാ താനി രക്ഷാംസി ചാബ്രവീത് ॥ 6 ॥
പുത്രൌ ദശരഥസ്യാവാം ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।
പ്രവിഷ്ടൌ സീതയാ സാര്ധം ദുശ്ചരം ദണ്ഡകാവനമ് ॥ 7 ॥
ഫലമൂലാശനൌ ദാന്തൌ താപസൌ ധര്മചാരിണൌ ।
വസന്തൌ ദണ്ഡകാരണ്യേ കിമര്ഥമുപഹിംസഥ ॥ 8 ॥
യുഷ്മാന്പാപാത്മകാന്ഹന്തും വിപ്രകാരാന്മഹാഹവേ ।
ഋഷീണാം തു നിയോഗേന പ്രാപ്തോഽഹം സശരായുധഃ ॥ 9 ॥
തിഷ്ഠതൈവാത്ര സന്തുഷ്ടാ നോപാവര്തിതുമര്ഹഥ ।
യദി പ്രാണൈരിഹാര്ഥോ വാ നിവര്തധ്വം നിശാചരാഃ ॥ 10 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാക്ഷസാസ്തേ ചതുര്ദശ ।
ഊചുര്വാചം സുസങ്ക്രുദ്ധാ ബ്രഹ്മഘ്നാശ്ശൂലപാണയഃ ॥ 11 ॥
ക്രോധമുത്പാദ്യ നോ ഭര്തുഃ ഖരസ്യ സുമഹാത്മനഃ ।
ത്വമേവ ഹാസ്യസേ പ്രാണാനദ്യാസ്മാഭിര്ഹതോ യുധി ॥ 12 ॥
കാ ഹി തേ ശക്തിരേകസ്യ ബഹൂനാം രണമൂര്ധനീ ।
അസ്മാകമഗ്രതഃ സ്ഥാതും കിം പുനര്യോദ്ദുമാഹവേ ॥ 13 ॥
ഏഹി ബാഹുപ്രയുക്തൈര്നഃ പരിഘൈശ്ശൂലപട്ടിസൈഃ ।
പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷസി വീര്യം ച ധനുശ്ച കരപീഡിതമ് ॥ 14 ॥
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സങ്കൃദ്ധാ രാക്ഷസാസ്തേ ചതുര്ദശ ।
ചിക്ഷിപുസ്താനി ശൂലാനി രാഘവം പ്രതി ദുര്ജയമ് ॥ 15 ॥
താനി ശൂലാനി കാകുത്സ്ഥസ്സമസ്താനി ചതുര്ദശ ।
താവദ്ഭിരേവ ചിച്ഛേദ ശരൈഃ കാഞ്ചനഭൂഷണൈഃ ॥ 16 ॥
തതഃ പശ്ചാന്മഹാതേജാ നാരാചാന്സൂര്യസന്നിഭാന് ।
ജഗ്രാഹ പരമക്രുദ്ധശ്ചതുര്ദശ ശിലാശിതാന് ॥ 17 ॥
ഗൃഹീത്വാ ധനുരായമ്യ ലക്ഷ്യാനുദ്ദിശ്യ രാക്ഷസാന് ।
മുമോച രാഘവോ ബാണാന്വജ്രാനിവ ശതക്രതുഃ ॥ 18 ॥
രുക്മപുങ്ഖാശ്ച വിശിഖാ ദീപ്താ ഹേമവിഭൂഷിതാഃ ।
തേ ഭിത്ത്വാ രക്ഷസാം വേഗാദ്വക്ഷാംസി രുധിരാപ്ലുതാഃ ॥ 19 ॥
വിനിഷ്പേതുസ്തദാ ഭൂമൌ ന്യമജ്ജന്താശനിസ്വനാഃ ।
തേ ഭിന്നഹൃദയാ ഭൂമൌ ഛിന്നമൂലാ ഇവ ദ്രുമാഃ ॥ 20 ॥
നിപേതുശ്ശോണിതാര്ദ്രാങ്ഗാ വികൃതാ വിഗതാസവഃ ।
താന് ദൃഷ്ട്വാ പതിതാന്ഭൂമൌ രാക്ഷസീ ക്രോധമൂര്ഛിതാ ॥ 21 ॥
പരിത്രസ്താ പുനസ്തത്ര വ്യസൃജദ്ഭൈരവസ്വനാന് ।
ഉപഗമ്യ ഖരം സാ തു കിഞ്ചിത്സംശുഷ്കശോണിതാ ॥ 22 ॥
പപാത പുനരേവാര്താ സനിര്യാസേവ സല്ലകീ ।
പപാത പുനരേവാര്താ സനിര്യാസേവ സല്ലകീ ॥ 23 ॥
ഭ്രാതുസ്സമീപേ ശോകാര്താ സസര്ജ നിനദം മുഹുഃ ॥ 24 ॥
സസ്വരം മുമുചേ ബാഷ്പം വിഷണ്ണവദനാ തദാ ।
നിപാതിതാന് ദൃശ്യ രണേ തു രാക്ഷസാന് പ്രധാവിതാ ശൂര്പണഖാ പുനസ്തതഃ ।
വധം ച തേഷാം നിഖിലേന രക്ഷസാം ശശംസ സര്വം ഭഗിനീ ഖരസ്യ സാ ॥ 25 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ വിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramamāgatā |
rākṣasānācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā || 1 ||
te rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ mahābalam |
dadṛśussītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca || 2 ||
tāndṛṣṭvā rāghavaśśrīmānāgatāṃstāṃ ca rākṣasīm |
abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 3 ||
muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ |
imānasyā vadhiṣyāmi padavīmāgatāniha || 4 ||
vākyametattataśśrutvā rāmasya viditātmanaḥ |
tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat || 5 ||
rāghavo'pi mahaccāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt || 6 ||
putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam || 7 ||
phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
vasantau daṇḍakāraṇye kimarthamupahiṃsatha || 8 ||
yuṣmānpāpātmakānhantuṃ viprakārānmahāhave |
ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto'haṃ saśarāyudhaḥ || 9 ||
tiṣṭhataivātra santuṣṭā nopāvartitumarhatha |
yadi prāṇairihārtho vā nivartadhvaṃ niśācarāḥ || 10 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāste caturdaśa |
ūcurvācaṃ susaṅkruddhā brahmaghnāśśūlapāṇayaḥ || 11 ||
krodhamutpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ |
tvameva hāsyase prāṇānadyāsmābhirhato yudhi || 12 ||
kā hi te śaktirekasya bahūnāṃ raṇamūrdhanī |
asmākamagrataḥ sthātuṃ kiṃ punaryoddumāhave || 13 ||
ehi bāhuprayuktairnaḥ parighaiśśūlapaṭṭisaiḥ |
prāṇāṃstyakṣasi vīryaṃ ca dhanuśca karapīḍitam || 14 ||
ityevamuktvā saṅkṛddhā rākṣasāste caturdaśa |
cikṣipustāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam || 15 ||
tāni śūlāni kākutsthassamastāni caturdaśa |
tāvadbhireva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ || 16 ||
tataḥ paścānmahātejā nārācānsūryasannibhān |
jagrāha paramakruddhaścaturdaśa śilāśitān || 17 ||
gṛhītvā dhanurāyamya lakṣyānuddiśya rākṣasān |
mumoca rāghavo bāṇānvajrāniva śatakratuḥ || 18 ||
rukmapuṅkhāśca viśikhā dīptā hemavibhūṣitāḥ |
te bhittvā rakṣasāṃ vegādvakṣāṃsi rudhirāplutāḥ || 19 ||
viniṣpetustadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ |
te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ || 20 ||
nipetuśśoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ |
tān dṛṣṭvā patitānbhūmau rākṣasī krodhamūrchitā || 21 ||
paritrastā punastatra vyasṛjadbhairavasvanān |
upagamya kharaṃ sā tu kiñcitsaṃśuṣkaśoṇitā || 22 ||
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī |
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī || 23 ||
bhrātussamīpe śokārtā sasarja ninadaṃ muhuḥ || 24 ||
sasvaraṃ mumuce bāṣpaṃ viṣaṇṇavadanā tadā |
nipātitān dṛśya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punastataḥ |
vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ विंशस्सर्गः ।
ततश्शूर्पणखा घोरा राघवाश्रममागता ।
राक्षसानाचचक्षे तौ भ्रातरौ सह सीतया ॥ 1 ॥
ते रामं पर्णशालायामुपविष्टं महाबलम् ।
ददृशुस्सीतया सार्धं वैदेह्या लक्ष्मणेन च ॥ 2 ॥
तान्दृष्ट्वा राघवश्श्रीमानागतांस्तां च राक्षसीम् ।
अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम् ॥ 3 ॥
मुहूर्तं भव सौमित्रे सीतायाः प्रत्यनन्तरः ।
इमानस्या वधिष्यामि पदवीमागतानिह ॥ 4 ॥
वाक्यमेतत्ततश्श्रुत्वा रामस्य विदितात्मनः ।
तथेति लक्ष्मणो वाक्यं रामस्य प्रत्यपूजयत् ॥ 5 ॥
राघवोऽपि महच्चापं चामीकरविभूषितम् ।
चकार सज्यं धर्मात्मा तानि रक्षांसि चाब्रवीत् ॥ 6 ॥
पुत्रौ दशरथस्यावां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
प्रविष्टौ सीतया सार्धं दुश्चरं दण्डकावनम् ॥ 7 ॥
फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ धर्मचारिणौ ।
वसन्तौ दण्डकारण्ये किमर्थमुपहिंसथ ॥ 8 ॥
युष्मान्पापात्मकान्हन्तुं विप्रकारान्महाहवे ।
ऋषीणां तु नियोगेन प्राप्तोऽहं सशरायुधः ॥ 9 ॥
तिष्ठतैवात्र सन्तुष्टा नोपावर्तितुमर्हथ ।
यदि प्राणैरिहार्थो वा निवर्तध्वं निशाचराः ॥ 10 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते चतुर्दश ।
ऊचुर्वाचं सुसङ्क्रुद्धा ब्रह्मघ्नाश्शूलपाणयः ॥ 11 ॥
क्रोधमुत्पाद्य नो भर्तुः खरस्य सुमहात्मनः ।
त्वमेव हास्यसे प्राणानद्यास्माभिर्हतो युधि ॥ 12 ॥
का हि ते शक्तिरेकस्य बहूनां रणमूर्धनी ।
अस्माकमग्रतः स्थातुं किं पुनर्योद्दुमाहवे ॥ 13 ॥
एहि बाहुप्रयुक्तैर्नः परिघैश्शूलपट्टिसैः ।
प्राणांस्त्यक्षसि वीर्यं च धनुश्च करपीडितम् ॥ 14 ॥
इत्येवमुक्त्वा सङ्कृद्धा राक्षसास्ते चतुर्दश ।
चिक्षिपुस्तानि शूलानि राघवं प्रति दुर्जयम् ॥ 15 ॥
तानि शूलानि काकुत्स्थस्समस्तानि चतुर्दश ।
तावद्भिरेव चिच्छेद शरैः काञ्चनभूषणैः ॥ 16 ॥
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान् ।
जग्राह परमक्रुद्धश्चतुर्दश शिलाशितान् ॥ 17 ॥
गृहीत्वा धनुरायम्य लक्ष्यानुद्दिश्य राक्षसान् ।
मुमोच राघवो बाणान्वज्रानिव शतक्रतुः ॥ 18 ॥
रुक्मपुङ्खाश्च विशिखा दीप्ता हेमविभूषिताः ।
ते भित्त्वा रक्षसां वेगाद्वक्षांसि रुधिराप्लुताः ॥ 19 ॥
विनिष्पेतुस्तदा भूमौ न्यमज्जन्ताशनिस्वनाः ।
ते भिन्नहृदया भूमौ छिन्नमूला इव द्रुमाः ॥ 20 ॥
निपेतुश्शोणितार्द्राङ्गा विकृता विगतासवः ।
तान् दृष्ट्वा पतितान्भूमौ राक्षसी क्रोधमूर्छिता ॥ 21 ॥
परित्रस्ता पुनस्तत्र व्यसृजद्भैरवस्वनान् ।
उपगम्य खरं सा तु किञ्चित्संशुष्कशोणिता ॥ 22 ॥
पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ।
पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ॥ 23 ॥
भ्रातुस्समीपे शोकार्ता ससर्ज निनदं मुहुः ॥ 24 ॥
सस्वरं मुमुचे बाष्पं विषण्णवदना तदा ।
निपातितान् दृश्य रणे तु राक्षसान् प्रधाविता शूर्पणखा पुनस्ततः ।
वधं च तेषां निखिलेन रक्षसां शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे विंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramamāgatā |
rākṣasānācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā || 1 ||
te rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ mahābalam |
dadṛśussītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca || 2 ||
tāndṛṣṭvā rāghavaśśrīmānāgatāṃstāṃ ca rākṣasīm |
abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 3 ||
muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ |
imānasyā vadhiṣyāmi padavīmāgatāniha || 4 ||
vākyametattataśśrutvā rāmasya viditātmanaḥ |
tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat || 5 ||
rāghavo'pi mahaccāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt || 6 ||
putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam || 7 ||
phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
vasantau daṇḍakāraṇye kimarthamupahiṃsatha || 8 ||
yuṣmānpāpātmakānhantuṃ viprakārānmahāhave |
ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto'haṃ saśarāyudhaḥ || 9 ||
tiṣṭhataivātra santuṣṭā nopāvartitumarhatha |
yadi prāṇairihārtho vā nivartadhvaṃ niśācarāḥ || 10 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāste caturdaśa |
ūcurvācaṃ susaṅkruddhā brahmaghnāśśūlapāṇayaḥ || 11 ||
krodhamutpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ |
tvameva hāsyase prāṇānadyāsmābhirhato yudhi || 12 ||
kā hi te śaktirekasya bahūnāṃ raṇamūrdhanī |
asmākamagrataḥ sthātuṃ kiṃ punaryoddumāhave || 13 ||
ehi bāhuprayuktairnaḥ parighaiśśūlapaṭṭisaiḥ |
prāṇāṃstyakṣasi vīryaṃ ca dhanuśca karapīḍitam || 14 ||
ityevamuktvā saṅkṛddhā rākṣasāste caturdaśa |
cikṣipustāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam || 15 ||
tāni śūlāni kākutsthassamastāni caturdaśa |
tāvadbhireva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ || 16 ||
tataḥ paścānmahātejā nārācānsūryasannibhān |
jagrāha paramakruddhaścaturdaśa śilāśitān || 17 ||
gṛhītvā dhanurāyamya lakṣyānuddiśya rākṣasān |
mumoca rāghavo bāṇānvajrāniva śatakratuḥ || 18 ||
rukmapuṅkhāśca viśikhā dīptā hemavibhūṣitāḥ |
te bhittvā rakṣasāṃ vegādvakṣāṃsi rudhirāplutāḥ || 19 ||
viniṣpetustadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ |
te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ || 20 ||
nipetuśśoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ |
tān dṛṣṭvā patitānbhūmau rākṣasī krodhamūrchitā || 21 ||
paritrastā punastatra vyasṛjadbhairavasvanān |
upagamya kharaṃ sā tu kiñcitsaṃśuṣkaśoṇitā || 22 ||
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī |
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī || 23 ||
bhrātussamīpe śokārtā sasarja ninadaṃ muhuḥ || 24 ||
sasvaraṃ mumuce bāṣpaṃ viṣaṇṇavadanā tadā |
nipātitān dṛśya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punastataḥ |
vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.