ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।
അഥ പഞ്ചപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।
സന്ദിശ്യ രാക്ഷസാന്ഘോരാന് രാവണോഽഷ്ടൌ മഹാബലാന് ।
ആത്മാനം ബുദ്ധിവൈക്ലബ്യാത്കൃതകൃത്യമമന്യത ॥ 1 ॥
സ ചിന്തയാനോ വൈദേഹീം കാമബാണസമര്പിതഃ ।
പ്രവിവേശ ഗൃഹം രമ്യം സീതാം ദ്രഷ്ടുമഭിത്വരന് ॥ 2 ॥
സ പ്രവിശ്യ തു തദ്വേശ്മ രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ ।
അപശ്യദ്രാക്ഷസീമധ്യേ സീതാം ശോകപരായണാമ് ॥ 3 ॥
അശ്രുപൂര്ണമുഖീം ദീനാം ശോകഭാരാഭിപീഡിതാമ് ।
വായുവേഗൈരിവാക്രാന്താം മജ്ജന്തീം നാവമര്ണവേ ॥ 4 ॥
മൃഗയൂഥപരിഭ്രഷ്ടാം മൃഗീം ശ്വഭിരിവാവൃതാമ് ।
അധോമുഖമുഖീം സീതാമഭ്യേത്യ ച നിശാചരഃ ॥ 5 ॥
താം തു ശോകപരാം ദീനാമവശാം രാക്ഷസാധിപഃ ।
സ ബലാദ്ദര്ശയാമാസ ഗൃഹം ദേവഗൃഹോപമമ് ॥ 6 ॥
ഹര്മ്യപ്രാസാദസമ്ബാധം സ്ത്രീസഹസ്രനിഷേവിതമ് ।
നാനാപക്ഷിഗണൈര്ജുഷ്ടം നാനാരത്നസമന്വിതമ് ॥ 7 ॥
ദാന്തകൈസ്താപനീയൈശ്ച സ്ഫാടികൈ രാജതൈരപി ।
വജ്രവൈഡൂര്യചിത്രൈശ്ച സ്തമ്ഭൈര്ദൃഷ്ടിമനോഹരൈഃ ॥ 8 ॥
ദിവ്യദുന്ദുഭിനിര്ഹ്രാദം തപ്തകാഞ്ചനതോരണമ് ।
സോപാനം കാഞ്ചനം ചിത്രമാരുരോഹ തയാ സഹ ॥ 9 ॥
ദാന്തകാ രാജതാശ്ചൈവ ഗവാക്ഷാഃ പ്രിയദര്ശനാഃ ।
ഹേമജാലാവതാശ്ചാസന്സ്തത്ര പ്രാസാദപങ്ക്തയഃ ॥ 10 ॥
സുധാമണിവിചിത്രാണി ഭൂമിഭാഗാനി സര്വശഃ ।
ദശഗ്രീവസ്സ്വഭവനേ പ്രാദര്ശയത മൈഥിലീമ് ॥ 11 ॥
ദീര്ഘികാഃ പുഷ്കരിണ്യശ്ച നാനാവൃക്ഷസമന്വിതാഃ ।
രാവണോ ദര്ശയാമാസ സീതാം ശോകപരായണാമ് ॥ 12 ॥
ദര്ശയിത്വാ തു വൈദേഹ്യാഃ കൃത്സ്നം തദ്ഭവനോത്തമമ് ।
ഉവാച വാക്യം പാപാത്മാ സീതാം ലോഭിതുമിച്ഛയാ ॥ 13 ॥
ദശ രാക്ഷസകോട്യശ്ച ദ്വാവിംശതിരഥാപരാഃ ।
തേഷാം പ്രഭുരഹം സീതേ സര്വേഷാം ഭീമകര്മണാമ് ॥ 14 ॥
വര്ജയിത്വാ ജരാവൃദ്ധാന്ബാലാംശ്ച രജനീചരാന് ।
സഹസ്രമേകമേകസ്യ മമ കാര്യപുരസ്സരമ് ॥ 15 ॥
യദിദം രാജതന്ത്രം മേ ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
ജീവിതം ച വിശാലാക്ഷി ത്വം മേ പ്രാണൈര്ഗരീയസീ ॥ 16 ॥
ബഹൂനാംസ്ത്രീസഹസ്രാണാം മമ യോഽസൌ പരിഗ്രഹഃ ।
താസാം ത്വമീശ്വരാ സീതേ മമ ഭാര്യാ ഭവ പ്രിയേ ॥ 17 ॥
സാധു കിം തേഽന്യയാ ബുദ്ധ്യാ രോചയസ്വ വചോ മമ ।
ഭജസ്വമാഭിതപ്തസ്യ പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി ॥ 18 ॥
പരിക്ഷിപ്താ സമുദ്രേണ ലങ്കേയം ശതയോജനാ ।
നേയം ധര്ഷയിതും ശക്യാ സേന്ദ്രൈരപി സുരാസുരൈഃ ॥ 19 ॥
ന ദേവേഷു ന യക്ഷേഷു ന ഗന്ധര്വേഷു പക്ഷിഷു ।
അഹം പശ്യാമി ലോകേഷു യോ മേ വീര്യസമോ ഭവേത് ॥ 20 ॥
രാജ്യഭ്രഷ്ടേന ദീനേന താപസേന ഗതായുഷാ ।
കിം കരിഷ്യസി രാമേണ മാനുഷേണാല്പതേജസാ ॥ 21 ॥
ഭജസ്വ സീതേ മാമേവ ഭര്താഹം സദൃശസ്തവ ।
യൌവനം ഹ്യധ്രുവം ഭീരു രമസ്വേഹ മയാ സഹ ॥ 22 ॥
ദര്ശനേ മാകൃഥാ ബുദ്ധിം രാഘവസ്യ വരാനനേ ।
കാസ്യ ശക്തിരിഹാഗന്തുമപി സീതേ മനോരഥൈഃ ॥ 23 ॥
ന ശക്യോ വായുരാകാശേ പാശൈര്ബദ്ധും മഹാജവഃ ।
ദീപ്യമാനസ്യ വാപ്യഗ്നേര്ഗൃഹീതും വിമലാം ശിഖാമ് ॥ 24 ॥
ത്രയാണാമപി ലോകാനാം ന തം പശ്യാമി ശോഭനേ ।
വിക്രമേണ നയേദ്യസ്ത്വാം മദ്ബാഹുപരിപാലിതാമ് ॥ 25 ॥
ലങ്കായാം സുമഹദ്രാജ്യമിദം ത്വമനുപാലയ ।
ത്വത്പ്രേഷ്യാ മദ്വിധാശ്ചൈവ ദേവാശ്ചാപി ചരാചരാഃ ॥ 26 ॥
അഭിഷേകോദകക്ലിന്നാ തുഷ്ടാ ച രമയസ്വ മാമ് ।
ദുഷ്കൃതം യത്പരാ കര്മ വനവാസേന തദ്ഗതമ് ॥ 27 ॥
യശ്ച തേ സുകൃതോ ധര്മസ്തസ്യേഹ ഫലമാപ്നുഹി ।
ഇഹ മാല്യാനി സര്വാണി ദിവ്യഗന്ധാനി മൈഥിലി ॥ 28 ॥
ഭൂഷണാനി ച മുഖ്യാനി സേവസ്വ ച മയാ സഹ ।
പുഷ്പകം നാമ സുശ്രോണി ഭ്രാതുര്വൈശ്രവണസ്യ മേ ॥ 29 ॥
വിമാനം സൂര്യസങ്കാശം തരസാ നിര്ജിതം മയാ ।
വിശാലം രമണീയം ച തദ്വിമാനമനുത്തമ് ॥ 30 ॥
തത്ര സീതേ മയാ സാര്ധം വിഹരസ്വ യഥാസുഖമ് ।
വദനം പദ്മസങ്കാശമമലം ചാരുദര്ശനമ് ।
ശോകാര്തന്തു വരാരോഹേ ന ഭ്രാജതി വരാനനേ ॥ 31 ॥
ഏവം വദതി തസ്മിത്സാ വസ്ത്രാന്തേന വരാങ്ഗനാ ।
പിധായേന്ദുനിഭം സീതാ മുഖമശ്രൂണ്യവര്തയത് ॥ 32 ॥
ധ്യായന്തീം താമിവാസ്വസ്ഥാം ദീനാം ചിന്താഹതപ്രഭാമ് ।
ഉവാച വചനം പാപോ രാവണോ രാക്ഷസേശ്വരഃ ॥ 33 ॥
അലം വ്രീഡേന വൈദേഹി ധര്മലോപകൃതേന ച ॥ 34 ॥
ആര്ഷോഽയം ദൈവനിഷ്യന്ദോ യസ്ത്വാമഭിഗമിഷ്യതി ।
ഏതൌ പാദൌ മയാ സ്നിഗ്ധൌ ശിരോഭിഃ പരിപീഡിതൌ ॥ 35 ॥
പ്രസാദം കുരു മേ ക്ഷിപ്രം വശ്യോ ദാസോഽഹമസ്മിതേ ।
ഇമാശ്ശൂന്യ മയാ വാചശ്ശുഷ്യമാണേന ഭാഷിതാഃ ॥ 36 ॥
ന ചാപി രാവണഃ കാഞ്ചിന്മൂര്ധ്നാ സ്ത്രീം പ്രണമേത ഹ ।
ഏവമുക്ത്വാ ദശഗ്രീവോ മൈഥിലീം ജനകാത്മജാമ് ॥ 37 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ പഞ്ചപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
sandiśya rākṣasānghorān rāvaṇo'ṣṭau mahābalān |
ātmānaṃ buddhivaiklabyātkṛtakṛtyamamanyata || 1 ||
sa cintayāno vaidehīṃ kāmabāṇasamarpitaḥ |
praviveśa gṛhaṃ ramyaṃ sītāṃ draṣṭumabhitvaran || 2 ||
sa praviśya tu tadveśma rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |
apaśyadrākṣasīmadhye sītāṃ śokaparāyaṇām || 3 ||
aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ śokabhārābhipīḍitām |
vāyuvegairivākrāntāṃ majjantīṃ nāvamarṇave || 4 ||
mṛgayūthaparibhraṣṭāṃ mṛgīṃ śvabhirivāvṛtām |
adhomukhamukhīṃ sītāmabhyetya ca niśācaraḥ || 5 ||
tāṃ tu śokaparāṃ dīnāmavaśāṃ rākṣasādhipaḥ |
sa balāddarśayāmāsa gṛhaṃ devagṛhopamam || 6 ||
harmyaprāsādasambādhaṃ strīsahasraniṣevitam |
nānāpakṣigaṇairjuṣṭaṃ nānāratnasamanvitam || 7 ||
dāntakaistāpanīyaiśca sphāṭikai rājatairapi |
vajravaiḍūryacitraiśca stambhairdṛṣṭimanoharaiḥ || 8 ||
divyadundubhinirhrādaṃ taptakāñcanatoraṇam |
sopānaṃ kāñcanaṃ citramāruroha tayā saha || 9 ||
dāntakā rājatāścaiva gavākṣāḥ priyadarśanāḥ |
hemajālāvatāścāsanstatra prāsādapaṅktayaḥ || 10 ||
sudhāmaṇivicitrāṇi bhūmibhāgāni sarvaśaḥ |
daśagrīvassvabhavane prādarśayata maithilīm || 11 ||
dīrghikāḥ puṣkariṇyaśca nānāvṛkṣasamanvitāḥ |
rāvaṇo darśayāmāsa sītāṃ śokaparāyaṇām || 12 ||
darśayitvā tu vaidehyāḥ kṛtsnaṃ tadbhavanottamam |
uvāca vākyaṃ pāpātmā sītāṃ lobhitumicchayā || 13 ||
daśa rākṣasakoṭyaśca dvāviṃśatirathāparāḥ |
teṣāṃ prabhurahaṃ sīte sarveṣāṃ bhīmakarmaṇām || 14 ||
varjayitvā jarāvṛddhānbālāṃśca rajanīcarān |
sahasramekamekasya mama kāryapurassaram || 15 ||
yadidaṃ rājatantraṃ me tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
jīvitaṃ ca viśālākṣi tvaṃ me prāṇairgarīyasī || 16 ||
bahūnāṃstrīsahasrāṇāṃ mama yo'sau parigrahaḥ |
tāsāṃ tvamīśvarā sīte mama bhāryā bhava priye || 17 ||
sādhu kiṃ te'nyayā buddhyā rocayasva vaco mama |
bhajasvamābhitaptasya prasādaṃ kartumarhasi || 18 ||
parikṣiptā samudreṇa laṅkeyaṃ śatayojanā |
neyaṃ dharṣayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 19 ||
na deveṣu na yakṣeṣu na gandharveṣu pakṣiṣu |
ahaṃ paśyāmi lokeṣu yo me vīryasamo bhavet || 20 ||
rājyabhraṣṭena dīnena tāpasena gatāyuṣā |
kiṃ kariṣyasi rāmeṇa mānuṣeṇālpatejasā || 21 ||
bhajasva sīte māmeva bhartāhaṃ sadṛśastava |
yauvanaṃ hyadhruvaṃ bhīru ramasveha mayā saha || 22 ||
darśane mākṛthā buddhiṃ rāghavasya varānane |
kāsya śaktirihāgantumapi sīte manorathaiḥ || 23 ||
na śakyo vāyurākāśe pāśairbaddhuṃ mahājavaḥ |
dīpyamānasya vāpyagnergṛhītuṃ vimalāṃ śikhām || 24 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ na taṃ paśyāmi śobhane |
vikrameṇa nayedyastvāṃ madbāhuparipālitām || 25 ||
laṅkāyāṃ sumahadrājyamidaṃ tvamanupālaya |
tvatpreṣyā madvidhāścaiva devāścāpi carācarāḥ || 26 ||
abhiṣekodakaklinnā tuṣṭā ca ramayasva mām |
duṣkṛtaṃ yatparā karma vanavāsena tadgatam || 27 ||
yaśca te sukṛto dharmastasyeha phalamāpnuhi |
iha mālyāni sarvāṇi divyagandhāni maithili || 28 ||
bhūṣaṇāni ca mukhyāni sevasva ca mayā saha |
puṣpakaṃ nāma suśroṇi bhrāturvaiśravaṇasya me || 29 ||
vimānaṃ sūryasaṅkāśaṃ tarasā nirjitaṃ mayā |
viśālaṃ ramaṇīyaṃ ca tadvimānamanuttam || 30 ||
tatra sīte mayā sārdhaṃ viharasva yathāsukham |
vadanaṃ padmasaṅkāśamamalaṃ cārudarśanam |
śokārtantu varārohe na bhrājati varānane || 31 ||
evaṃ vadati tasmitsā vastrāntena varāṅganā |
pidhāyendunibhaṃ sītā mukhamaśrūṇyavartayat || 32 ||
dhyāyantīṃ tāmivāsvasthāṃ dīnāṃ cintāhataprabhām |
uvāca vacanaṃ pāpo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 33 ||
alaṃ vrīḍena vaidehi dharmalopakṛtena ca || 34 ||
ārṣo'yaṃ daivaniṣyando yastvāmabhigamiṣyati |
etau pādau mayā snigdhau śirobhiḥ paripīḍitau || 35 ||
prasādaṃ kuru me kṣipraṃ vaśyo dāso'hamasmite |
imāśśūnya mayā vācaśśuṣyamāṇena bhāṣitāḥ || 36 ||
na cāpi rāvaṇaḥ kāñcinmūrdhnā strīṃ praṇameta ha |
evamuktvā daśagrīvo maithilīṃ janakātmajām || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ।
सन्दिश्य राक्षसान्घोरान् रावणोऽष्टौ महाबलान् ।
आत्मानं बुद्धिवैक्लब्यात्कृतकृत्यममन्यत ॥ 1 ॥
स चिन्तयानो वैदेहीं कामबाणसमर्पितः ।
प्रविवेश गृहं रम्यं सीतां द्रष्टुमभित्वरन् ॥ 2 ॥
स प्रविश्य तु तद्वेश्म रावणो राक्षसाधिपः ।
अपश्यद्राक्षसीमध्ये सीतां शोकपरायणाम् ॥ 3 ॥
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभाराभिपीडिताम् ।
वायुवेगैरिवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावमर्णवे ॥ 4 ॥
मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिरिवावृताम् ।
अधोमुखमुखीं सीतामभ्येत्य च निशाचरः ॥ 5 ॥
तां तु शोकपरां दीनामवशां राक्षसाधिपः ।
स बलाद्दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम् ॥ 6 ॥
हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम् ।
नानापक्षिगणैर्जुष्टं नानारत्नसमन्वितम् ॥ 7 ॥
दान्तकैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि ।
वज्रवैडूर्यचित्रैश्च स्तम्भैर्दृष्टिमनोहरैः ॥ 8 ॥
दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं तप्तकाञ्चनतोरणम् ।
सोपानं काञ्चनं चित्रमारुरोह तया सह ॥ 9 ॥
दान्तका राजताश्चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः ।
हेमजालावताश्चासन्स्तत्र प्रासादपङ्क्तयः ॥ 10 ॥
सुधामणिविचित्राणि भूमिभागानि सर्वशः ।
दशग्रीवस्स्वभवने प्रादर्शयत मैथिलीम् ॥ 11 ॥
दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च नानावृक्षसमन्विताः ।
रावणो दर्शयामास सीतां शोकपरायणाम् ॥ 12 ॥
दर्शयित्वा तु वैदेह्याः कृत्स्नं तद्भवनोत्तमम् ।
उवाच वाक्यं पापात्मा सीतां लोभितुमिच्छया ॥ 13 ॥
दश राक्षसकोट्यश्च द्वाविंशतिरथापराः ।
तेषां प्रभुरहं सीते सर्वेषां भीमकर्मणाम् ॥ 14 ॥
वर्जयित्वा जरावृद्धान्बालांश्च रजनीचरान् ।
सहस्रमेकमेकस्य मम कार्यपुरस्सरम् ॥ 15 ॥
यदिदं राजतन्त्रं मे त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
जीवितं च विशालाक्षि त्वं मे प्राणैर्गरीयसी ॥ 16 ॥
बहूनांस्त्रीसहस्राणां मम योऽसौ परिग्रहः ।
तासां त्वमीश्वरा सीते मम भार्या भव प्रिये ॥ 17 ॥
साधु किं तेऽन्यया बुद्ध्या रोचयस्व वचो मम ।
भजस्वमाभितप्तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ 18 ॥
परिक्षिप्ता समुद्रेण लङ्केयं शतयोजना ।
नेयं धर्षयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ 19 ॥
न देवेषु न यक्षेषु न गन्धर्वेषु पक्षिषु ।
अहं पश्यामि लोकेषु यो मे वीर्यसमो भवेत् ॥ 20 ॥
राज्यभ्रष्टेन दीनेन तापसेन गतायुषा ।
किं करिष्यसि रामेण मानुषेणाल्पतेजसा ॥ 21 ॥
भजस्व सीते मामेव भर्ताहं सदृशस्तव ।
यौवनं ह्यध्रुवं भीरु रमस्वेह मया सह ॥ 22 ॥
दर्शने माकृथा बुद्धिं राघवस्य वरानने ।
कास्य शक्तिरिहागन्तुमपि सीते मनोरथैः ॥ 23 ॥
न शक्यो वायुराकाशे पाशैर्बद्धुं महाजवः ।
दीप्यमानस्य वाप्यग्नेर्गृहीतुं विमलां शिखाम् ॥ 24 ॥
त्रयाणामपि लोकानां न तं पश्यामि शोभने ।
विक्रमेण नयेद्यस्त्वां मद्बाहुपरिपालिताम् ॥ 25 ॥
लङ्कायां सुमहद्राज्यमिदं त्वमनुपालय ।
त्वत्प्रेष्या मद्विधाश्चैव देवाश्चापि चराचराः ॥ 26 ॥
अभिषेकोदकक्लिन्ना तुष्टा च रमयस्व माम् ।
दुष्कृतं यत्परा कर्म वनवासेन तद्गतम् ॥ 27 ॥
यश्च ते सुकृतो धर्मस्तस्येह फलमाप्नुहि ।
इह माल्यानि सर्वाणि दिव्यगन्धानि मैथिलि ॥ 28 ॥
भूषणानि च मुख्यानि सेवस्व च मया सह ।
पुष्पकं नाम सुश्रोणि भ्रातुर्वैश्रवणस्य मे ॥ 29 ॥
विमानं सूर्यसङ्काशं तरसा निर्जितं मया ।
विशालं रमणीयं च तद्विमानमनुत्तम् ॥ 30 ॥
तत्र सीते मया सार्धं विहरस्व यथासुखम् ।
वदनं पद्मसङ्काशममलं चारुदर्शनम् ।
शोकार्तन्तु वरारोहे न भ्राजति वरानने ॥ 31 ॥
एवं वदति तस्मित्सा वस्त्रान्तेन वराङ्गना ।
पिधायेन्दुनिभं सीता मुखमश्रूण्यवर्तयत् ॥ 32 ॥
ध्यायन्तीं तामिवास्वस्थां दीनां चिन्ताहतप्रभाम् ।
उवाच वचनं पापो रावणो राक्षसेश्वरः ॥ 33 ॥
अलं व्रीडेन वैदेहि धर्मलोपकृतेन च ॥ 34 ॥
आर्षोऽयं दैवनिष्यन्दो यस्त्वामभिगमिष्यति ।
एतौ पादौ मया स्निग्धौ शिरोभिः परिपीडितौ ॥ 35 ॥
प्रसादं कुरु मे क्षिप्रं वश्यो दासोऽहमस्मिते ।
इमाश्शून्य मया वाचश्शुष्यमाणेन भाषिताः ॥ 36 ॥
न चापि रावणः काञ्चिन्मूर्ध्ना स्त्रीं प्रणमेत ह ।
एवमुक्त्वा दशग्रीवो मैथिलीं जनकात्मजाम् ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
sandiśya rākṣasānghorān rāvaṇo'ṣṭau mahābalān |
ātmānaṃ buddhivaiklabyātkṛtakṛtyamamanyata || 1 ||
sa cintayāno vaidehīṃ kāmabāṇasamarpitaḥ |
praviveśa gṛhaṃ ramyaṃ sītāṃ draṣṭumabhitvaran || 2 ||
sa praviśya tu tadveśma rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |
apaśyadrākṣasīmadhye sītāṃ śokaparāyaṇām || 3 ||
aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ śokabhārābhipīḍitām |
vāyuvegairivākrāntāṃ majjantīṃ nāvamarṇave || 4 ||
mṛgayūthaparibhraṣṭāṃ mṛgīṃ śvabhirivāvṛtām |
adhomukhamukhīṃ sītāmabhyetya ca niśācaraḥ || 5 ||
tāṃ tu śokaparāṃ dīnāmavaśāṃ rākṣasādhipaḥ |
sa balāddarśayāmāsa gṛhaṃ devagṛhopamam || 6 ||
harmyaprāsādasambādhaṃ strīsahasraniṣevitam |
nānāpakṣigaṇairjuṣṭaṃ nānāratnasamanvitam || 7 ||
dāntakaistāpanīyaiśca sphāṭikai rājatairapi |
vajravaiḍūryacitraiśca stambhairdṛṣṭimanoharaiḥ || 8 ||
divyadundubhinirhrādaṃ taptakāñcanatoraṇam |
sopānaṃ kāñcanaṃ citramāruroha tayā saha || 9 ||
dāntakā rājatāścaiva gavākṣāḥ priyadarśanāḥ |
hemajālāvatāścāsanstatra prāsādapaṅktayaḥ || 10 ||
sudhāmaṇivicitrāṇi bhūmibhāgāni sarvaśaḥ |
daśagrīvassvabhavane prādarśayata maithilīm || 11 ||
dīrghikāḥ puṣkariṇyaśca nānāvṛkṣasamanvitāḥ |
rāvaṇo darśayāmāsa sītāṃ śokaparāyaṇām || 12 ||
darśayitvā tu vaidehyāḥ kṛtsnaṃ tadbhavanottamam |
uvāca vākyaṃ pāpātmā sītāṃ lobhitumicchayā || 13 ||
daśa rākṣasakoṭyaśca dvāviṃśatirathāparāḥ |
teṣāṃ prabhurahaṃ sīte sarveṣāṃ bhīmakarmaṇām || 14 ||
varjayitvā jarāvṛddhānbālāṃśca rajanīcarān |
sahasramekamekasya mama kāryapurassaram || 15 ||
yadidaṃ rājatantraṃ me tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
jīvitaṃ ca viśālākṣi tvaṃ me prāṇairgarīyasī || 16 ||
bahūnāṃstrīsahasrāṇāṃ mama yo'sau parigrahaḥ |
tāsāṃ tvamīśvarā sīte mama bhāryā bhava priye || 17 ||
sādhu kiṃ te'nyayā buddhyā rocayasva vaco mama |
bhajasvamābhitaptasya prasādaṃ kartumarhasi || 18 ||
parikṣiptā samudreṇa laṅkeyaṃ śatayojanā |
neyaṃ dharṣayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 19 ||
na deveṣu na yakṣeṣu na gandharveṣu pakṣiṣu |
ahaṃ paśyāmi lokeṣu yo me vīryasamo bhavet || 20 ||
rājyabhraṣṭena dīnena tāpasena gatāyuṣā |
kiṃ kariṣyasi rāmeṇa mānuṣeṇālpatejasā || 21 ||
bhajasva sīte māmeva bhartāhaṃ sadṛśastava |
yauvanaṃ hyadhruvaṃ bhīru ramasveha mayā saha || 22 ||
darśane mākṛthā buddhiṃ rāghavasya varānane |
kāsya śaktirihāgantumapi sīte manorathaiḥ || 23 ||
na śakyo vāyurākāśe pāśairbaddhuṃ mahājavaḥ |
dīpyamānasya vāpyagnergṛhītuṃ vimalāṃ śikhām || 24 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ na taṃ paśyāmi śobhane |
vikrameṇa nayedyastvāṃ madbāhuparipālitām || 25 ||
laṅkāyāṃ sumahadrājyamidaṃ tvamanupālaya |
tvatpreṣyā madvidhāścaiva devāścāpi carācarāḥ || 26 ||
abhiṣekodakaklinnā tuṣṭā ca ramayasva mām |
duṣkṛtaṃ yatparā karma vanavāsena tadgatam || 27 ||
yaśca te sukṛto dharmastasyeha phalamāpnuhi |
iha mālyāni sarvāṇi divyagandhāni maithili || 28 ||
bhūṣaṇāni ca mukhyāni sevasva ca mayā saha |
puṣpakaṃ nāma suśroṇi bhrāturvaiśravaṇasya me || 29 ||
vimānaṃ sūryasaṅkāśaṃ tarasā nirjitaṃ mayā |
viśālaṃ ramaṇīyaṃ ca tadvimānamanuttam || 30 ||
tatra sīte mayā sārdhaṃ viharasva yathāsukham |
vadanaṃ padmasaṅkāśamamalaṃ cārudarśanam |
śokārtantu varārohe na bhrājati varānane || 31 ||
evaṃ vadati tasmitsā vastrāntena varāṅganā |
pidhāyendunibhaṃ sītā mukhamaśrūṇyavartayat || 32 ||
dhyāyantīṃ tāmivāsvasthāṃ dīnāṃ cintāhataprabhām |
uvāca vacanaṃ pāpo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 33 ||
alaṃ vrīḍena vaidehi dharmalopakṛtena ca || 34 ||
ārṣo'yaṃ daivaniṣyando yastvāmabhigamiṣyati |
etau pādau mayā snigdhau śirobhiḥ paripīḍitau || 35 ||
prasādaṃ kuru me kṣipraṃ vaśyo dāso'hamasmite |
imāśśūnya mayā vācaśśuṣyamāṇena bhāṣitāḥ || 36 ||
na cāpi rāvaṇaḥ kāñcinmūrdhnā strīṃ praṇameta ha |
evamuktvā daśagrīvo maithilīṃ janakātmajām || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.