Valmiki Ramayana Aranya Kanda Sarga 71 — Malayalam Script

Meaning —

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഏകസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।

Shloka 1

പുരാ രാമ മഹാബാഹോ മഹാബലപരാക്രമ ।
രൂപമാസീന്മമാ ചിന്ത്യം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് ॥ 1 ॥

purā rāma mahābāho mahābalaparākrama |
rūpamāsīnmamā cintyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam || 1 ||

Shloka 2

യഥാ സോമസ്യ ശക്രസ്യ സൂര്യസ്യ ച യഥാ വപുഃ ।
സോഽഹം രൂപമിദം കൃത്വാ ലോകവിത്രാസനം മഹത് ॥ 2 ॥

yathā somasya śakrasya sūryasya ca yathā vapuḥ |
so'haṃ rūpamidaṃ kṛtvā lokavitrāsanaṃ mahat || 2 ||

Shloka 3

ഋഷീന്വനഗതാന്രാമ ത്രാസയാമി തതസ്തതഃ ।
തതസ്സ്ഥൂലശിരാ നാമ മഹര്ഷിഃ കോപിതോ മയാ ॥ 3 ॥

ṛṣīnvanagatānrāma trāsayāmi tatastataḥ |
tatassthūlaśirā nāma maharṣiḥ kopito mayā || 3 ||

Shloka 4

സഞ്ചിന്വന്വിവിധം വന്യം രൂപേണാനേന ധര്ഷിതഃ ।
തേനാഹമുക്തഃ പ്രേക്ഷ്യൈവം ഘോരശാപാഭിധായിനാ ॥ 4 ॥

sañcinvanvividhaṃ vanyaṃ rūpeṇānena dharṣitaḥ |
tenāhamuktaḥ prekṣyaivaṃ ghoraśāpābhidhāyinā || 4 ||

Shloka 5

ഏതദേവ നൃശംസം തേ രൂപമസ്തു വിഗര്ഹിതമ് ।
സ മയാ യാചിതഃ ക്രുദ്ധശ്ശാപസ്യോന്തോ ഭവേദിതി ॥ 5 ॥

etadeva nṛśaṃsaṃ te rūpamastu vigarhitam |
sa mayā yācitaḥ kruddhaśśāpasyonto bhavediti || 5 ||

Shloka 6

അഭിശാപകൃതസ്യേതി തേനേദം ഭാഷിതം വചഃ ।
യദാ ഛിത്ത്വാ ഭുജൌ രാമസ്ത്വാം ദഹേദ്വിജനേ വനേ ॥ 6 ॥

abhiśāpakṛtasyeti tenedaṃ bhāṣitaṃ vacaḥ |
yadā chittvā bhujau rāmastvāṃ dahedvijane vane || 6 ||

Shloka 7

തദാ ത്വം പ്രാപ്സ്യസേ രൂപം സ്വമേവ വിപുലം ശുഭമ് ।
ശ്രിയാ വിരാജിതം പുത്രം ദനോസ്ത്വം വിദ്ധി ലക്ഷ്മണ ॥ 7 ॥

tadā tvaṃ prāpsyase rūpaṃ svameva vipulaṃ śubham |
śriyā virājitaṃ putraṃ danostvaṃ viddhi lakṣmaṇa || 7 ||

Shloka 8

ഇന്ദ്രകോപാദിദം രൂപം പ്രാപ്തമേവം രണാജിരേ ।
അഹം ഹി തപസോഗ്രേണ പിതാമഹമതോഷയമ് ॥ 8 ॥

indrakopādidaṃ rūpaṃ prāptamevaṃ raṇājire |
ahaṃ hi tapasogreṇa pitāmahamatoṣayam || 8 ||

Shloka 9

ദീര്ഘമായുസ്സ മേ പ്രാദാത്തതോ മാം വിഭ്രമോഽസ്പൃശത് ।
ദീര്ഘമായുര്മയാ പ്രാപ്തം കിം മേ ശക്രഃ കരിഷ്യതി ॥ 9 ॥

dīrghamāyussa me prādāttato māṃ vibhramo'spṛśat |
dīrghamāyurmayā prāptaṃ kiṃ me śakraḥ kariṣyati || 9 ||

Shloka 10

ഇത്യേവം ബുദ്ധിമാസ്ഥായ രണേ ശക്രമധര്ഷയമ് ।
തസ്യ ബാഹുപ്രയുക്തേന വജ്രേണ ശതപര്വണാ ॥ 10 ॥

ityevaṃ buddhimāsthāya raṇe śakramadharṣayam |
tasya bāhuprayuktena vajreṇa śataparvaṇā || 10 ||

Shloka 11

സക്ഥിനീ ചൈവ മൂര്ധാ ച ശരീരേ സമ്പ്രവേശിതമ് ।
സ മയാ യാച്യമാനസ്സന്നാനയദ്യമസാദനമ് ॥ 11 ॥

sakthinī caiva mūrdhā ca śarīre sampraveśitam |
sa mayā yācyamānassannānayadyamasādanam || 11 ||

Shloka 12

പിതാമഹവചസ്സത്യം തദസ്ത്വിതി മമാബ്രവീത് ।
അനാഹാരഃ കഥം ശക്തോ ഭഗ്നസക്ഥിശിരോമുഖഃ ॥ 12 ॥

pitāmahavacassatyaṃ tadastviti mamābravīt |
anāhāraḥ kathaṃ śakto bhagnasakthiśiromukhaḥ || 12 ||

Shloka 13

വജ്രേണാഭിഹതഃ കാലം സുദീര്ഘമപി ജീവിതുമ് ।
ഏവമുക്തസ്തു മേ ശക്രോ ബാഹൂ യോജനമായതൌ ॥ 13 ॥

vajreṇābhihataḥ kālaṃ sudīrghamapi jīvitum |
evamuktastu me śakro bāhū yojanamāyatau || 13 ||

Shloka 14

പ്രാദാദാസ്യം ച മേ കുക്ഷൌ തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രമകല്പയത് ।
സോഽഹം ഭുജാഭ്യാം ദീര്ഘാഭ്യാം സങ്കൃഷ്യാസ്മിന്വനേ ചരാന് ॥ 14 ॥

prādādāsyaṃ ca me kukṣau tīkṣṇadaṃṣṭramakalpayat |
so'haṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ saṅkṛṣyāsminvane carān || 14 ||

Shloka 15

സിംഹവ്ദിപമൃഗവ്യാഘ്രാന് ഭക്ഷയാമി സമന്തതഃ ।
സ തു മാമബ്രവീദിന്ദ്രോ യദാ രാമസ്സലക്ഷ്മണഃ ॥ 15 ॥

siṃhavdipamṛgavyāghrān bhakṣayāmi samantataḥ |
sa tu māmabravīdindro yadā rāmassalakṣmaṇaḥ || 15 ||

Shloka 16

ഛേത്സ്യതേ സമരേ ബാഹൂ തദാ സ്വര്ഗം ഗമിഷ്യസി ।
അനേന വപുഷാ രാമ വനേഽസ്മിന്രാജസത്തമ ॥ 16 ॥

chetsyate samare bāhū tadā svargaṃ gamiṣyasi |
anena vapuṣā rāma vane'sminrājasattama || 16 ||

Shloka 17

യദ്യത്പശ്യാമി സര്വസ്യ ഗ്രഹണം സാധു രോചയേ ।
അവശ്യം ഗ്രഹണം രാമോ മന്യേഽഹം സമുപൈഷ്യതി ॥ 17 ॥

yadyatpaśyāmi sarvasya grahaṇaṃ sādhu rocaye |
avaśyaṃ grahaṇaṃ rāmo manye'haṃ samupaiṣyati || 17 ||

Shloka 18

ഇമാം ബുദ്ധിം പുരസ്കൃത്യ ദേഹന്യാസകൃതശ്രമഃ ।
സ ത്വം രാമോഽസി ഭദ്രം തേ നാഹമന്യേന രാഘവ ॥ 18 ॥

imāṃ buddhiṃ puraskṛtya dehanyāsakṛtaśramaḥ |
sa tvaṃ rāmo'si bhadraṃ te nāhamanyena rāghava || 18 ||

Shloka 19

ശക്യോ ഹന്തും യഥാതത്ത്വമേവമുക്തം മഹര്ഷിണാ ।
അഹം ഹി മതിസാചിവ്യം കരിഷ്യാമി നരര്ഷഭ ॥ 19 ॥

śakyo hantuṃ yathātattvamevamuktaṃ maharṣiṇā |
ahaṃ hi matisācivyaṃ kariṣyāmi nararṣabha || 19 ||

Shloka 20

മിത്രം ചൈവോപദേക്ഷ്യാമി യുവാഭ്യാം സംസ്കൃതോഽഗ്നിനാ ।
ഏവമുക്തസ്തു ധര്മാത്മാ ദനുനാ തേന രാഘവഃ ॥ 20 ॥

mitraṃ caivopadekṣyāmi yuvābhyāṃ saṃskṛto'gninā |
evamuktastu dharmātmā danunā tena rāghavaḥ || 20 ||

Shloka 21

ഇദം ജഗാദ വചനം ലക്ഷ്മണസ്യോപശൃണ്വതഃ ।
രാവണേന ഹൃതാ ഭാര്യാ മമ സീതാ യശസ്സ്വിനീ ॥ 21 ॥

idaṃ jagāda vacanaṃ lakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ |
rāvaṇena hṛtā bhāryā mama sītā yaśassvinī || 21 ||

Shloka 22

നിഷ്ക്രാന്തസ്യ ജനസ്ഥാനാത്സഹഭ്രാത്രാ യഥാസുഖമ് ।
നാമമാത്രം തു ജാനാമി ന രൂപം തസ്യ രക്ഷസഃ ॥ 22 ॥

niṣkrāntasya janasthānātsahabhrātrā yathāsukham |
nāmamātraṃ tu jānāmi na rūpaṃ tasya rakṣasaḥ || 22 ||

Shloka 23

നിവാസം വാ പ്രഭാവം വാ വയം തസ്യ ന വിദ്മഹേ ।
ശോകാര്താനാമനാഥാനാമേവം വിപരിധാവതാമ് ॥ 23 ॥

nivāsaṃ vā prabhāvaṃ vā vayaṃ tasya na vidmahe |
śokārtānāmanāthānāmevaṃ viparidhāvatām || 23 ||

Shloka 24

കാരുണ്യം സദൃശം കര്തുമുപകാരേ ച വര്തതാമ് ।
കാഷ്ഠാന്യാദായ ശുഷ്കാണി കാലേ ഭഗ്നാനി കുഞ്ജരൈഃ ॥ 24 ॥

kāruṇyaṃ sadṛśaṃ kartumupakāre ca vartatām |
kāṣṭhānyādāya śuṣkāṇi kāle bhagnāni kuñjaraiḥ || 24 ||

Shloka 25

ധക്ഷ്യാമസ്ത്വാം വയം വീര ശ്വഭ്രേ മഹതി കല്പിതേ ।
സ ത്വം സീതാം സമാചക്ഷ്വ യേന വാ യത്ര വാ ഹൃതാ ॥ 25 ॥

dhakṣyāmastvāṃ vayaṃ vīra śvabhre mahati kalpite |
sa tvaṃ sītāṃ samācakṣva yena vā yatra vā hṛtā || 25 ||

Shloka 26

കുരു കല്യാണമത്യര്ഥം യദി ജാനാസി തത്ത്വതഃ ।
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ വാക്യം ദനുരനുത്തമമ് ॥ 26 ॥

kuru kalyāṇamatyarthaṃ yadi jānāsi tattvataḥ |
evamuktastu rāmeṇa vākyaṃ danuranuttamam || 26 ||

Shloka 27

പ്രോവാച കുശലോ വക്തും വക്താരമപി രാഘവമ് ।
ദിവ്യമസ്തി ന മേ ജ്ഞാനം നാഭിജാനാമി മൈഥിലീമ് ॥ 27 ॥

provāca kuśalo vaktuṃ vaktāramapi rāghavam |
divyamasti na me jñānaṃ nābhijānāmi maithilīm || 27 ||

Shloka 28

യസ്താം ജ്ഞാസ്യതി തം വക്ഷ്യേ ദഗ്ധസ്സ്വം രൂപമാസ്ഥിതഃ ।
അദഗ്ധസ്യ തു വിജ്ഞാതും ശക്തിരസ്തി ന മേ പ്രഭോ ॥ 28 ॥

yastāṃ jñāsyati taṃ vakṣye dagdhassvaṃ rūpamāsthitaḥ |
adagdhasya tu vijñātuṃ śaktirasti na me prabho || 28 ||

Shloka 29

രാക്ഷസം തം മഹാവീര്യം സീതാ യേന ഹൃതാ തവ ।
വിജ്ഞാനം ഹി മമ ഭ്രഷ്ടം ശാപദോഷേണ രാഘവ ॥ 29 ॥

rākṣasaṃ taṃ mahāvīryaṃ sītā yena hṛtā tava |
vijñānaṃ hi mama bhraṣṭaṃ śāpadoṣeṇa rāghava || 29 ||

Shloka 30

സ്വകൃതേന മയാ പ്രാപ്തം രൂപം ലോകവിഗര്ഹിതമ് ।
കിം തു യാവന്ന യാത്യസ്തം സവിതാ ശ്രാന്തവാഹനഃ ॥ 30 ॥

svakṛtena mayā prāptaṃ rūpaṃ lokavigarhitam |
kiṃ tu yāvanna yātyastaṃ savitā śrāntavāhanaḥ || 30 ||

Shloka 31

താവന്മാമവടേ ക്ഷിപ്ത്വാ ദഹ രാമ യഥാവിധി ।
ദഗ്ധസ്ത്വയാഹമവടേ ന്യായേന രഘുനന്ധന ॥ 31 ॥

tāvanmāmavaṭe kṣiptvā daha rāma yathāvidhi |
dagdhastvayāhamavaṭe nyāyena raghunandhana || 31 ||

Shloka 32

വക്ഷ്യാമി തമഹം വീര യസ്തം ജ്ഞാസ്യതി രാക്ഷസമ് ।
തേന സഖ്യം ച കര്തവ്യം ന്യായ്യവൃത്തേന രാഘവ ॥ 32 ॥

vakṣyāmi tamahaṃ vīra yastaṃ jñāsyati rākṣasam |
tena sakhyaṃ ca kartavyaṃ nyāyyavṛttena rāghava || 32 ||

Shloka 33

കല്പയിഷ്യതി തേ പ്രീതസ്സാഹായ്യം ലഘുവിക്രമഃ ।
ന ഹി തസ്യാസ്ത്യവിജ്ഞാതം ത്രിഷു ലേകേഷു രാഘവ ॥ 33 ॥

kalpayiṣyati te prītassāhāyyaṃ laghuvikramaḥ |
na hi tasyāstyavijñātaṃ triṣu lekeṣu rāghava || 33 ||

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഏകസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ एकसप्ततितमस्सर्गः ।

पुरा राम महाबाहो महाबलपराक्रम ।

रूपमासीन्ममा चिन्त्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ 1 ॥

यथा सोमस्य शक्रस्य सूर्यस्य च यथा वपुः ।

सोऽहं रूपमिदं कृत्वा लोकवित्रासनं महत् ॥ 2 ॥

ऋषीन्वनगतान्राम त्रासयामि ततस्ततः ।

ततस्स्थूलशिरा नाम महर्षिः कोपितो मया ॥ 3 ॥

सञ्चिन्वन्विविधं वन्यं रूपेणानेन धर्षितः ।

तेनाहमुक्तः प्रेक्ष्यैवं घोरशापाभिधायिना ॥ 4 ॥

एतदेव नृशंसं ते रूपमस्तु विगर्हितम् ।

स मया याचितः क्रुद्धश्शापस्योन्तो भवेदिति ॥ 5 ॥

अभिशापकृतस्येति तेनेदं भाषितं वचः ।

यदा छित्त्वा भुजौ रामस्त्वां दहेद्विजने वने ॥ 6 ॥

तदा त्वं प्राप्स्यसे रूपं स्वमेव विपुलं शुभम् ।

श्रिया विराजितं पुत्रं दनोस्त्वं विद्धि लक्ष्मण ॥ 7 ॥

इन्द्रकोपादिदं रूपं प्राप्तमेवं रणाजिरे ।

अहं हि तपसोग्रेण पितामहमतोषयम् ॥ 8 ॥

दीर्घमायुस्स मे प्रादात्ततो मां विभ्रमोऽस्पृशत् ।

दीर्घमायुर्मया प्राप्तं किं मे शक्रः करिष्यति ॥ 9 ॥

इत्येवं बुद्धिमास्थाय रणे शक्रमधर्षयम् ।

तस्य बाहुप्रयुक्तेन वज्रेण शतपर्वणा ॥ 10 ॥

सक्थिनी चैव मूर्धा च शरीरे सम्प्रवेशितम् ।

स मया याच्यमानस्सन्नानयद्यमसादनम् ॥ 11 ॥

पितामहवचस्सत्यं तदस्त्विति ममाब्रवीत् ।

अनाहारः कथं शक्तो भग्नसक्थिशिरोमुखः ॥ 12 ॥

वज्रेणाभिहतः कालं सुदीर्घमपि जीवितुम् ।

एवमुक्तस्तु मे शक्रो बाहू योजनमायतौ ॥ 13 ॥

प्रादादास्यं च मे कुक्षौ तीक्ष्णदंष्ट्रमकल्पयत् ।

सोऽहं भुजाभ्यां दीर्घाभ्यां सङ्कृष्यास्मिन्वने चरान् ॥ 14 ॥

सिंहव्दिपमृगव्याघ्रान् भक्षयामि समन्ततः ।

स तु मामब्रवीदिन्द्रो यदा रामस्सलक्ष्मणः ॥ 15 ॥

छेत्स्यते समरे बाहू तदा स्वर्गं गमिष्यसि ।

अनेन वपुषा राम वनेऽस्मिन्राजसत्तम ॥ 16 ॥

यद्यत्पश्यामि सर्वस्य ग्रहणं साधु रोचये ।

अवश्यं ग्रहणं रामो मन्येऽहं समुपैष्यति ॥ 17 ॥

इमां बुद्धिं पुरस्कृत्य देहन्यासकृतश्रमः ।

स त्वं रामोऽसि भद्रं ते नाहमन्येन राघव ॥ 18 ॥

शक्यो हन्तुं यथातत्त्वमेवमुक्तं महर्षिणा ।

अहं हि मतिसाचिव्यं करिष्यामि नरर्षभ ॥ 19 ॥

मित्रं चैवोपदेक्ष्यामि युवाभ्यां संस्कृतोऽग्निना ।

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा दनुना तेन राघवः ॥ 20 ॥

इदं जगाद वचनं लक्ष्मणस्योपशृण्वतः ।

रावणेन हृता भार्या मम सीता यशस्स्विनी ॥ 21 ॥

निष्क्रान्तस्य जनस्थानात्सहभ्रात्रा यथासुखम् ।

नाममात्रं तु जानामि न रूपं तस्य रक्षसः ॥ 22 ॥

निवासं वा प्रभावं वा वयं तस्य न विद्महे ।

शोकार्तानामनाथानामेवं विपरिधावताम् ॥ 23 ॥

कारुण्यं सदृशं कर्तुमुपकारे च वर्तताम् ।

काष्ठान्यादाय शुष्काणि काले भग्नानि कुञ्जरैः ॥ 24 ॥

धक्ष्यामस्त्वां वयं वीर श्वभ्रे महति कल्पिते ।

स त्वं सीतां समाचक्ष्व येन वा यत्र वा हृता ॥ 25 ॥

कुरु कल्याणमत्यर्थं यदि जानासि तत्त्वतः ।

एवमुक्तस्तु रामेण वाक्यं दनुरनुत्तमम् ॥ 26 ॥

प्रोवाच कुशलो वक्तुं वक्तारमपि राघवम् ।

दिव्यमस्ति न मे ज्ञानं नाभिजानामि मैथिलीम् ॥ 27 ॥

यस्तां ज्ञास्यति तं वक्ष्ये दग्धस्स्वं रूपमास्थितः ।

अदग्धस्य तु विज्ञातुं शक्तिरस्ति न मे प्रभो ॥ 28 ॥

राक्षसं तं महावीर्यं सीता येन हृता तव ।

विज्ञानं हि मम भ्रष्टं शापदोषेण राघव ॥ 29 ॥

स्वकृतेन मया प्राप्तं रूपं लोकविगर्हितम् ।

किं तु यावन्न यात्यस्तं सविता श्रान्तवाहनः ॥ 30 ॥

तावन्मामवटे क्षिप्त्वा दह राम यथाविधि ।

दग्धस्त्वयाहमवटे न्यायेन रघुनन्धन ॥ 31 ॥

वक्ष्यामि तमहं वीर यस्तं ज्ञास्यति राक्षसम् ।

तेन सख्यं च कर्तव्यं न्याय्यवृत्तेन राघव ॥ 32 ॥

कल्पयिष्यति ते प्रीतस्साहाय्यं लघुविक्रमः ।

न हि तस्यास्त्यविज्ञातं त्रिषु लेकेषु राघव ॥ 33 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकसप्ततितमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

3.71 അരണ്യകാണ്ഡ - ഏകസപ്തതിതമ സര്ഗഃ