ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।
அத ஸப்தமஸ்ஸர்கஃ ।
ஏவமுக்தஸ்து ஸுக்ரீவோ ராமேணார்தேந வாநரஃ ।
அப்ரவீத்ப்ராஞ்ஜலிர்வாக்யம் ஸபாஷ்பம் பாஷ்பகத்கதஃ ॥ 1 ॥
ந ஜாநே நிலயம் தஸ்ய ஸர்வதா பாபரக்ஷஸஃ ।
ஸாமர்த்யம் விக்ரமம் வாபி தௌஷ்குலேயஸ்ய வா குலம் ॥ 2 ॥
ஸத்யம் தே ப்ரதிஜாநாமி த்யஜ ஶோகமரிந்தம ।
கரிஷ்யாமி ததா யத்நம் யதா ப்ராப்ஸ்யஸி மைதிலீம் ॥ 3 ॥
ராவணம் ஸகணம் ஹத்வா பரிதோஷ்யாத்மபௌருஷம் ।
ததாऽஸ்மி கர்தா ந சிராத்யதா ப்ரீதோ பவிஷ்யஸி ॥ 4 ॥
அலம் வைக்லப்யமாலம்ப்ய தைர்யமாத்மகதம் ஸ்மர ।
த்வத்விதாநாம் ந ஸத்ரு'ஶமீத்ரு'ஶம் புத்திலாகவம் ॥ 5 ॥
மயாऽபி வ்யஸநம் ப்ராப்தம் பார்யாவிரஹஜம் மஹத் ।
நாஹமேவம் ஹி ஶோசாமி ந ச தைர்யம் பரித்யஜே ॥ 6 ॥
நாஹம் தாமநுஶோசாமி ப்ராக்ரு'தோ வாநரோऽபி ஸந் ।
மஹாத்மா ச விநீதஶ்ச கிம் புநர்த்ரு'திமாந்பவாந் ॥ 7 ॥
பாஷ்பமாபதிதம் தைர்யாந்நிக்ரஹீதும் த்வமர்ஹஸி ।
மர்யாதாம் ஸத்த்வயுக்தாநாம் த்ரு'திம் நோத்ஸ்ரஷ்டுமர்ஹஸி ॥ 8 ॥
வ்யஸநே வாऽர்தக்ரு'ச்ச்ரே வா பயே வா ஜீவிதாந்தகே ।
விம்ரு'ஶந்வை ஸ்வயா புத்த்யா த்ரு'திமாந்நாவஸீததி ॥ 9 ॥
பாலிஶஸ்து நரோ நித்யம் வைக்லப்யம் யோऽநுவர்ததே ।
ஸ மஜ்ஜத்யவஶஶ்ஶோகே பாராக்ராந்தேவ நௌர்ஜலே ॥ 10 ॥
ஏஷோऽஞ்ஜலிர்மயா பத்தஃ ப்ரணயாத்த்வாம் ப்ரஸாதயே ।
பௌருஷம் ஶ்ரய ஶோகஸ்ய நாந்தரம் தாதுமர்ஹஸி ॥ 11 ॥
யே ஶோகமநுவர்தந்தே ந தேஷாம் வித்யதே ஸுகம் ।
தேஜஶ்ச க்ஷீயதே தேஷாம் ந த்வம் ஶோசிதுமர்ஹஸி ॥ 12 ॥
ஶோகேநாபிப்ரபந்நஸ்ய ஜீவிதே சாபி ஸம்ஶயஃ ।
ஸ ஶோகம் த்யஜ ராஜேந்த்ர தைர்யமாஶ்ரய கேவலம் ॥ 13 ॥
ஹிதம் வயஸ்யபாவேந ப்ரூமி நோபதிஶாமி தே ।
வயஸ்யதாம் பூஜயந்மே ந த்வம் ஶோசிதுமர்ஹஸி ॥ 14 ॥
மதுரம் ஸாந்த்வித ஸ்தேந ஸுக்ரீவேண ஸ ராகவஃ ।
முகமஶ்ருபரிக்லிந்நம் வஸ்த்ராந்தேந ப்ரமார்ஜயத் ॥ 15 ॥
ப்ரக்ரு'திஸ்தஸ்து காகுத்ஸ்தஸ்ஸுக்ரீவவசநாத்ப்ரபுஃ ।
ஸம்பரிஷ்வஜ்ய ஸுக்ரீவமிதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 16 ॥
கர்தவ்யம் யத்வயஸ்யேந ஸ்நிக்தேந ச ஹிதேந ச ।
அநுரூபம் ச யுக்தம் ச க்ரு'தம் ஸுக்ரீவ தத்த்வயா ॥ 17 ॥
ஏஷ ச ப்ரக்ரு'திஸ்தோऽஹமநுநீதஸ்த்வயா ஸகே ।
துர்லபோ ஹீத்ரு'ஶோ பந்துரஸ்மிந்காலே விஶேஷதஃ ॥ 18 ॥
கிம் து யத்நஸ்த்வயா கார்யோ மைதில்யாஃ பரிமார்கணே ।
ராக்ஷஸஸ்ய ச ரௌத்ரஸ்ய ராவணஸ்ய துராத்மநஃ ॥ 19 ॥
மயா ச யதநுஷ்டேயம் விஸ்ரப்தேந ததுச்யதாம் ।
வர்ஷாஸ்விவ ச ஸுக்ஷேத்ரே ஸர்வம் ஸம்பத்யதே தவ ॥ 20 ॥
மயா ச யதிதம் வாக்யமபிமாநாத்ஸமீரிதம் ।
தத்த்வயா ஹரிஶார்தூல தத்த்வமித்யுபதார்யதாம் ॥ 21 ॥
அந்ரு'தம் நோக்தபூர்வம் மே ந ச வக்ஷ்யே கதாசந ।
ஏதத்தே ப்ரதிஜாநாமி ஸத்யேநைவ ச தே ஶபாம்யஹமம் ॥ 22 ॥
ததஃ ப்ரஹ்ரு'ஷ்டஸ்ஸுக்ரீவோ வாநரைஸ்ஸசிவைஸ்ஸஹ ।
ராகவஸ்ய வசஶ்ஶ்ருத்வா ப்ரதிஜ்ஞாதம் விஶேஷதஃ ॥ 23 ॥
ஏவமேகாந்தஸம்ப்ரு'க்தௌ ததஸ்தௌ நரவாநரௌ ।
உபாவந்யோந்யஸத்ரு'ஶம் ஸுகம் துஃகமபாஷதாம் ॥ 24 ॥
மஹாநுபாவஸ்ய வசோ நிஶம்ய ஹரிர்ந்ரு'பாணாம்ரு'ஷபஸ்ய தஸ்ய ।
க்ரு'தம் ஸ மேநே ஹரிவீரமுக்ய ஸ்ததா ஸ்வகார்யம் ஹ்ரு'தயேந வித்வாந் ॥ 25 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே ஸப்தமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
evamuktastu sugrīvo rāmeṇārtena vānaraḥ |
abravītprāñjalirvākyaṃ sabāṣpaṃ bāṣpagadgadaḥ || 1 ||
na jāne nilayaṃ tasya sarvathā pāparakṣasaḥ |
sāmarthyaṃ vikramaṃ vāpi dauṣkuleyasya vā kulam || 2 ||
satyaṃ te pratijānāmi tyaja śokamarindama |
kariṣyāmi tathā yatnaṃ yathā prāpsyasi maithilīm || 3 ||
rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā paritoṣyātmapauruṣam |
tathā'smi kartā na cirādyathā prīto bhaviṣyasi || 4 ||
alaṃ vaiklabyamālambya dhairyamātmagataṃ smara |
tvadvidhānāṃ na sadṛśamīdṛśaṃ buddhilāghavam || 5 ||
mayā'pi vyasanaṃ prāptaṃ bhāryāvirahajaṃ mahat |
nāhamevaṃ hi śocāmi na ca dhairyaṃ parityaje || 6 ||
nāhaṃ tāmanuśocāmi prākṛto vānaro'pi san |
mahātmā ca vinītaśca kiṃ punardhṛtimānbhavān || 7 ||
bāṣpamāpatitaṃ dhairyānnigrahītuṃ tvamarhasi |
maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭumarhasi || 8 ||
vyasane vā'rthakṛcchre vā bhaye vā jīvitāntake |
vimṛśanvai svayā buddhyā dhṛtimānnāvasīdati || 9 ||
bāliśastu naro nityaṃ vaiklabyaṃ yo'nuvartate |
sa majjatyavaśaśśoke bhārākrānteva naurjale || 10 ||
eṣo'ñjalirmayā baddhaḥ praṇayāttvāṃ prasādaye |
pauruṣaṃ śraya śokasya nāntaraṃ dātumarhasi || 11 ||
ye śokamanuvartante na teṣāṃ vidyate sukham |
tejaśca kṣīyate teṣāṃ na tvaṃ śocitumarhasi || 12 ||
śokenābhiprapannasya jīvite cāpi saṃśayaḥ |
sa śokaṃ tyaja rājendra dhairyamāśraya kevalam || 13 ||
hitaṃ vayasyabhāvena brūmi nopadiśāmi te |
vayasyatāṃ pūjayanme na tvaṃ śocitumarhasi || 14 ||
madhuraṃ sāntvita stena sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
mukhamaśrupariklinnaṃ vastrāntena pramārjayat || 15 ||
prakṛtisthastu kākutsthassugrīvavacanātprabhuḥ |
sampariṣvajya sugrīvamidaṃ vacanamabravīt || 16 ||
kartavyaṃ yadvayasyena snigdhena ca hitena ca |
anurūpaṃ ca yuktaṃ ca kṛtaṃ sugrīva tattvayā || 17 ||
eṣa ca prakṛtistho'hamanunītastvayā sakhe |
durlabho hīdṛśo bandhurasminkāle viśeṣataḥ || 18 ||
kiṃ tu yatnastvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe |
rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 19 ||
mayā ca yadanuṣṭheyaṃ visrabdhena taducyatām |
varṣāsviva ca sukṣetre sarvaṃ sampadyate tava || 20 ||
mayā ca yadidaṃ vākyamabhimānātsamīritam |
tattvayā hariśārdūla tattvamityupadhāryatām || 21 ||
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana |
etatte pratijānāmi satyenaiva ca te śapāmyahamam || 22 ||
tataḥ prahṛṣṭassugrīvo vānaraissacivaissaha |
rāghavasya vacaśśrutvā pratijñātaṃ viśeṣataḥ || 23 ||
evamekāntasampṛktau tatastau naravānarau |
ubhāvanyonyasadṛśaṃ sukhaṃ duḥkhamabhāṣatām || 24 ||
mahānubhāvasya vaco niśamya harirnṛpāṇāmṛṣabhasya tasya |
kṛtaṃ sa mene harivīramukhya stadā svakāryaṃ hṛdayena vidvān || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामेणार्तेन वानरः ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं सबाष्पं बाष्पगद्गदः ॥ 1 ॥
न जाने निलयं तस्य सर्वथा पापरक्षसः ।
सामर्थ्यं विक्रमं वापि दौष्कुलेयस्य वा कुलम् ॥ 2 ॥
सत्यं ते प्रतिजानामि त्यज शोकमरिन्दम ।
करिष्यामि तथा यत्नं यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम् ॥ 3 ॥
रावणं सगणं हत्वा परितोष्यात्मपौरुषम् ।
तथाऽस्मि कर्ता न चिराद्यथा प्रीतो भविष्यसि ॥ 4 ॥
अलं वैक्लब्यमालम्ब्य धैर्यमात्मगतं स्मर ।
त्वद्विधानां न सदृशमीदृशं बुद्धिलाघवम् ॥ 5 ॥
मयाऽपि व्यसनं प्राप्तं भार्याविरहजं महत् ।
नाहमेवं हि शोचामि न च धैर्यं परित्यजे ॥ 6 ॥
नाहं तामनुशोचामि प्राकृतो वानरोऽपि सन् ।
महात्मा च विनीतश्च किं पुनर्धृतिमान्भवान् ॥ 7 ॥
बाष्पमापतितं धैर्यान्निग्रहीतुं त्वमर्हसि ।
मर्यादां सत्त्वयुक्तानां धृतिं नोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ 8 ॥
व्यसने वाऽर्थकृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तके ।
विमृशन्वै स्वया बुद्ध्या धृतिमान्नावसीदति ॥ 9 ॥
बालिशस्तु नरो नित्यं वैक्लब्यं योऽनुवर्तते ।
स मज्जत्यवशश्शोके भाराक्रान्तेव नौर्जले ॥ 10 ॥
एषोऽञ्जलिर्मया बद्धः प्रणयात्त्वां प्रसादये ।
पौरुषं श्रय शोकस्य नान्तरं दातुमर्हसि ॥ 11 ॥
ये शोकमनुवर्तन्ते न तेषां विद्यते सुखम् ।
तेजश्च क्षीयते तेषां न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ 12 ॥
शोकेनाभिप्रपन्नस्य जीविते चापि संशयः ।
स शोकं त्यज राजेन्द्र धैर्यमाश्रय केवलम् ॥ 13 ॥
हितं वयस्यभावेन ब्रूमि नोपदिशामि ते ।
वयस्यतां पूजयन्मे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ 14 ॥
मधुरं सान्त्वित स्तेन सुग्रीवेण स राघवः ।
मुखमश्रुपरिक्लिन्नं वस्त्रान्तेन प्रमार्जयत् ॥ 15 ॥
प्रकृतिस्थस्तु काकुत्स्थस्सुग्रीववचनात्प्रभुः ।
सम्परिष्वज्य सुग्रीवमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 16 ॥
कर्तव्यं यद्वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च ।
अनुरूपं च युक्तं च कृतं सुग्रीव तत्त्वया ॥ 17 ॥
एष च प्रकृतिस्थोऽहमनुनीतस्त्वया सखे ।
दुर्लभो हीदृशो बन्धुरस्मिन्काले विशेषतः ॥ 18 ॥
किं तु यत्नस्त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे ।
राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ 19 ॥
मया च यदनुष्ठेयं विस्रब्धेन तदुच्यताम् ।
वर्षास्विव च सुक्षेत्रे सर्वं सम्पद्यते तव ॥ 20 ॥
मया च यदिदं वाक्यमभिमानात्समीरितम् ।
तत्त्वया हरिशार्दूल तत्त्वमित्युपधार्यताम् ॥ 21 ॥
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन ।
एतत्ते प्रतिजानामि सत्येनैव च ते शपाम्यहमम् ॥ 22 ॥
ततः प्रहृष्टस्सुग्रीवो वानरैस्सचिवैस्सह ।
राघवस्य वचश्श्रुत्वा प्रतिज्ञातं विशेषतः ॥ 23 ॥
एवमेकान्तसम्पृक्तौ ततस्तौ नरवानरौ ।
उभावन्योन्यसदृशं सुखं दुःखमभाषताम् ॥ 24 ॥
महानुभावस्य वचो निशम्य हरिर्नृपाणामृषभस्य तस्य ।
कृतं स मेने हरिवीरमुख्य स्तदा स्वकार्यं हृदयेन विद्वान् ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
evamuktastu sugrīvo rāmeṇārtena vānaraḥ |
abravītprāñjalirvākyaṃ sabāṣpaṃ bāṣpagadgadaḥ || 1 ||
na jāne nilayaṃ tasya sarvathā pāparakṣasaḥ |
sāmarthyaṃ vikramaṃ vāpi dauṣkuleyasya vā kulam || 2 ||
satyaṃ te pratijānāmi tyaja śokamarindama |
kariṣyāmi tathā yatnaṃ yathā prāpsyasi maithilīm || 3 ||
rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā paritoṣyātmapauruṣam |
tathā'smi kartā na cirādyathā prīto bhaviṣyasi || 4 ||
alaṃ vaiklabyamālambya dhairyamātmagataṃ smara |
tvadvidhānāṃ na sadṛśamīdṛśaṃ buddhilāghavam || 5 ||
mayā'pi vyasanaṃ prāptaṃ bhāryāvirahajaṃ mahat |
nāhamevaṃ hi śocāmi na ca dhairyaṃ parityaje || 6 ||
nāhaṃ tāmanuśocāmi prākṛto vānaro'pi san |
mahātmā ca vinītaśca kiṃ punardhṛtimānbhavān || 7 ||
bāṣpamāpatitaṃ dhairyānnigrahītuṃ tvamarhasi |
maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭumarhasi || 8 ||
vyasane vā'rthakṛcchre vā bhaye vā jīvitāntake |
vimṛśanvai svayā buddhyā dhṛtimānnāvasīdati || 9 ||
bāliśastu naro nityaṃ vaiklabyaṃ yo'nuvartate |
sa majjatyavaśaśśoke bhārākrānteva naurjale || 10 ||
eṣo'ñjalirmayā baddhaḥ praṇayāttvāṃ prasādaye |
pauruṣaṃ śraya śokasya nāntaraṃ dātumarhasi || 11 ||
ye śokamanuvartante na teṣāṃ vidyate sukham |
tejaśca kṣīyate teṣāṃ na tvaṃ śocitumarhasi || 12 ||
śokenābhiprapannasya jīvite cāpi saṃśayaḥ |
sa śokaṃ tyaja rājendra dhairyamāśraya kevalam || 13 ||
hitaṃ vayasyabhāvena brūmi nopadiśāmi te |
vayasyatāṃ pūjayanme na tvaṃ śocitumarhasi || 14 ||
madhuraṃ sāntvita stena sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
mukhamaśrupariklinnaṃ vastrāntena pramārjayat || 15 ||
prakṛtisthastu kākutsthassugrīvavacanātprabhuḥ |
sampariṣvajya sugrīvamidaṃ vacanamabravīt || 16 ||
kartavyaṃ yadvayasyena snigdhena ca hitena ca |
anurūpaṃ ca yuktaṃ ca kṛtaṃ sugrīva tattvayā || 17 ||
eṣa ca prakṛtistho'hamanunītastvayā sakhe |
durlabho hīdṛśo bandhurasminkāle viśeṣataḥ || 18 ||
kiṃ tu yatnastvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe |
rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 19 ||
mayā ca yadanuṣṭheyaṃ visrabdhena taducyatām |
varṣāsviva ca sukṣetre sarvaṃ sampadyate tava || 20 ||
mayā ca yadidaṃ vākyamabhimānātsamīritam |
tattvayā hariśārdūla tattvamityupadhāryatām || 21 ||
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana |
etatte pratijānāmi satyenaiva ca te śapāmyahamam || 22 ||
tataḥ prahṛṣṭassugrīvo vānaraissacivaissaha |
rāghavasya vacaśśrutvā pratijñātaṃ viśeṣataḥ || 23 ||
evamekāntasampṛktau tatastau naravānarau |
ubhāvanyonyasadṛśaṃ sukhaṃ duḥkhamabhāṣatām || 24 ||
mahānubhāvasya vaco niśamya harirnṛpāṇāmṛṣabhasya tasya |
kṛtaṃ sa mene harivīramukhya stadā svakāryaṃ hṛdayena vidvān || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.