ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।
அத ஷஷ்டஸ்ஸர்கஃ ।
புநரேவாப்ரவீத்ப்ரீதோ ராகவம் ரகுநந்தநம் ।
அயமாக்யாதி மே ராம ஸசிவோ மந்த்ரிஸத்தமஃ ॥ 1 ॥
ஹநுமாந்யந்நிமித்தம் த்வம் நிர்ஜநம் வநமாகதஃ ।
லக்ஷ்மணேந ஸஹ ப்ராத்ரா வஸதஶ்ச வநே தவ ॥ 2 ॥
ரக்ஷஸாऽபஹ்ரு'தா பார்யா மைதிலீ ஜநகாத்மஜா ।
த்வயா வியுக்தா ருததீ லக்ஷ்மணேந ச தீமதா ॥ 3 ॥
அந்தரப்ரேப்ஸுநா தேந ஹத்வா க்ரு'த்ரம் ஜடாயுஷம் ॥ 4 ॥
பார்யாவியோகஜம் துஃகம் ந சிராத்த்வம் விமோக்ஷ்யஸே ।
அஹம் தாமாநயிஷ்யாமி நஷ்டாம் வேதஶ்ருதீமிவ ॥ 5 ॥
ரஸாதலே வா வர்தந்தீம் வர்தந்தீ வா நபஸ்தலே அஹமாநீய தாஸ்யாமி தவ பார்யாமரிந்தம ॥ 6 ॥
இதம் தத்யம் மம வசஸ்த்வமவேஹி ச ராகவ ।
ந ஶக்யா ஸா ஜரயிதும் ஸேந்த்ரைரபி ஸ்ஸுராஸுரைஃ ॥ 7 ॥
தவ பார்யா மஹாபாஹோ பக்ஷ்யம் விஷக்ரு'தம் யதா ।
த்யஜ ஶோகம் மஹாபாஹோ தாம் காந்தாமாநயாமி தே ॥ 8 ॥
அநுமாநாத்து ஜாநாமி மைதிலீ ஸா ந ஸம்ஶயஃ ।
ஹ்ரியமாணா மயா த்ரு'ஷ்டா ரக்ஷஸா க்ரூரகர்மணா ॥ 9 ॥
க்ரோஶந்தீ ராம ராமேதி லக்ஷ்மணேதி ச விஸ்வரம் ।
ஸ்புரந்தீ ராவணஸ்யாங்கே பந்நகேந்த்ரவதூர்யதா ॥ 10 ॥
ஆத்மநா பஞ்சமம் மாம் ஹி த்ரு'ஷ்ட்வா ஶைலதடே ஸ்திதம் ।
உத்தரீயம் தயா த்யக்தம் ஶுபாந்யாபரணாநி ச ॥ 11 ॥
தாந்யஸ்மாபிக்ரு'ஹீதாநி நிஹிதாநி ச ராகவ ।
ஆநயிஷ்யாம்யஹம் தாநி ப்ரத்யபிஜ்ஞாதுமர்ஹஸி ॥ 12 ॥
தமப்ரவீத்ததோ ராமஸ்ஸுக்ரீவம் ப்ரியவாதிநம் ।
ஆநயஸ்வ ஸகே ஶீக்ரம் கிமர்தம் ப்ரவிலம்பஸே ॥ 13 ॥
ஏவமுக்தஸ்து ஸுக்ரீவஶ்ஶைலஸ்ய கஹநாம் குஹாம் ।
ப்ரவிவேஶ ததஶஶீக்ரம் ராகவப்ரியகாம்யயா ॥ 14 ॥
உத்தரீயம் க்ரு'ஹீத்வா து ஶுபாந்யாபரணாநி ச ।
இதம் பஶ்யேதி ராமாய தர்ஶயாமாஸ வாநரஃ ॥ 15 ॥
ததோ க்ரு'ஹீத்வா வாஸஸ்து ஶ்ஶுபாந்யாபரணாநி ச ।
அபவத்பாஷ்பஸம்ருத்தோ நீஹாரேணேவ சந்த்ரமாஃ ॥ 16 ॥
ஸீதாஸ்நேஹப்ரவ்ரு'த்தேந ஸ து பாஷ்பேண தூஷிதஃ ।
ஹா ப்ரியேதி ருதந்தைர்யமுத்ஸ்ரு'ஜ்ய ந்யபதத்க்ஷிதௌ ॥ 17 ॥
ஹ்ரு'தி க்ரு'த்வா து பஹுஶஸ்தமலங்காரமுத்தமம் ।
நிஶஶ்வாஸ ப்ரு'ஶம் ஸர்போ பிலஸ்த இவ ரோஷிதஃ ॥ 18 ॥
அவிச்சிந்நாஶ்ருவேகஸ்து ஸௌமித்ரிம் வீக்ஷ்ய பார்ஶ்வதஃ ।
பரிதேவயிதும் தீநம் ராமஸ்ஸமுபசக்ரமே ॥ 19 ॥
பஶ்ய லக்ஷ்மண வைதேஹ்யா ஸந்த்யக்தம் ஹ்ரியமாணயா ।
உத்தரீயமிதம் பூமௌ ஶரீராத்பூஷணாநி ச ॥ 20 ॥
ஶாத்வலிந்யாம் த்ருவம் பூமௌ ஸீதயா ஹ்ரியமாணயா ।
உத்ஸ்ரு'ஷ்டம் பூஷணமிதம் ததாரூபம் ஹி த்ரு'ஶ்யதே ॥ 21 ॥
ஏவமுக்தஸ்து ராமேண லக்ஷ்மணோ வாக்யமப்ரவீத் ।
நாஹம் ஜாநாமி கேயூரே நாஹம் ஜாநாமி குண்டலே ॥ 22 ॥
நூபுரே த்வபிஜாநாமி நித்யம் பாதாபிவந்தநாத் ।
ததஸ்து ராகவோ வாக்யம் ஸுக்ரீவமிதமப்ரவீத் ॥ 23 ॥
ப்ரூஹி ஸுக்ரீவ கம் தேஶம் ஹ்ரியந்தீ லக்ஷிதா த்வயா ।
ரக்ஷஸா ரௌத்ரரூபேண மம ப்ராணைஃ ப்ரியா ப்ரியா ॥ 24 ॥
க்வ வா வஸதி தத்ரக்ஷோ மஹத்வ்யஸநதம் மம ।
யந்நிமித்தமஹம் ஸர்வாந்நாஶயிஷ்யாமி ராக்ஷஸாந் ॥ 25 ॥
ஹரதா மைதிலீம் யேந மாம் ச ரோஷயதா ப்ரு'ஶம் ।
ஆத்மநோ ஜீவிதாந்தாய ம்ரு'த்யுத்வாரமபாவ்ரு'தம் ॥ 26 ॥
மம தயிததரா ஹ்ரு'தா வநாந்தா த்ரஜநிசரேண விமத்ய யேந ஸா ।
கதய மம ரிபும் தமத்ய வை ப்லவகபதே யமஸாதநம் நயாமி ॥ 27 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே ஷஷ்டஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam |
ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ || 1 ||
hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava || 2 ||
rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā |
tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā || 3 ||
antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam || 4 ||
bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāttvaṃ vimokṣyase |
ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīmiva || 5 ||
rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmarindama || 6 ||
idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava |
na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ || 7 ||
tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā |
tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te || 8 ||
anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ |
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā || 9 ||
krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram |
sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā || 10 ||
ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam |
uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca || 11 ||
tānyasmābhigṛhītāni nihitāni ca rāghava |
ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi || 12 ||
tamabravīttato rāmassugrīvaṃ priyavādinam |
ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase || 13 ||
evamuktastu sugrīvaśśailasya gahanāṃ guhām |
praviveśa tataśaśīghraṃ rāghavapriyakāmyayā || 14 ||
uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca |
idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ || 15 ||
tato gṛhītvā vāsastu śśubhānyābharaṇāni ca |
abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ || 16 ||
sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ |
hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau || 17 ||
hṛdi kṛtvā tu bahuśastamalaṅkāramuttamam |
niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ || 18 ||
avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ |
paridevayituṃ dīnaṃ rāmassamupacakrame || 19 ||
paśya lakṣmaṇa vaidehyā santyaktaṃ hriyamāṇayā |
uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca || 20 ||
śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmau sītayā hriyamāṇayā |
utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate || 21 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |
nāhaṃ jānāmi keyūre nāhaṃ jānāmi kuṇḍale || 22 ||
nūpure tvabhijānāmi nityaṃ pādābhivandanāt |
tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt || 23 ||
brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |
rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 24 ||
kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama |
yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān || 25 ||
haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam |
ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam || 26 ||
mama dayitatarā hṛtā vanāntā drajanicareṇa vimathya yena sā |
kathaya mama ripuṃ tamadya vai plavagapate yamasādanaṃ nayāmi || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
पुनरेवाब्रवीत्प्रीतो राघवं रघुनन्दनम् ।
अयमाख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः ॥ 1 ॥
हनुमान्यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव ॥ 2 ॥
रक्षसाऽपहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा ।
त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता ॥ 3 ॥
अन्तरप्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम् ॥ 4 ॥
भार्यावियोगजं दुःखं न चिरात्त्वं विमोक्ष्यसे ।
अहं तामानयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतीमिव ॥ 5 ॥
रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्ती वा नभस्थले अहमानीय दास्यामि तव भार्यामरिन्दम ॥ 6 ॥
इदं तथ्यं मम वचस्त्वमवेहि च राघव ।
न शक्या सा जरयितुं सेन्द्रैरपि स्सुरासुरैः ॥ 7 ॥
तव भार्या महाबाहो भक्ष्यं विषकृतं यथा ।
त्यज शोकं महाबाहो तां कान्तामानयामि ते ॥ 8 ॥
अनुमानात्तु जानामि मैथिली सा न संशयः ।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा क्रूरकर्मणा ॥ 9 ॥
क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम् ।
स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर्यथा ॥ 10 ॥
आत्मना पञ्चमं मां हि दृष्ट्वा शैलतटे स्थितम् ।
उत्तरीयं तया त्यक्तं शुभान्याभरणानि च ॥ 11 ॥
तान्यस्माभिगृहीतानि निहितानि च राघव ।
आनयिष्याम्यहं तानि प्रत्यभिज्ञातुमर्हसि ॥ 12 ॥
तमब्रवीत्ततो रामस्सुग्रीवं प्रियवादिनम् ।
आनयस्व सखे शीघ्रं किमर्थं प्रविलम्बसे ॥ 13 ॥
एवमुक्तस्तु सुग्रीवश्शैलस्य गहनां गुहाम् ।
प्रविवेश ततशशीघ्रं राघवप्रियकाम्यया ॥ 14 ॥
उत्तरीयं गृहीत्वा तु शुभान्याभरणानि च ।
इदं पश्येति रामाय दर्शयामास वानरः ॥ 15 ॥
ततो गृहीत्वा वासस्तु श्शुभान्याभरणानि च ।
अभवद्बाष्पसंरुद्धो नीहारेणेव चन्द्रमाः ॥ 16 ॥
सीतास्नेहप्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः ।
हा प्रियेति रुदन्धैर्यमुत्सृज्य न्यपतत्क्षितौ ॥ 17 ॥
हृदि कृत्वा तु बहुशस्तमलङ्कारमुत्तमम् ।
निशश्वास भृशं सर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥ 18 ॥
अविच्छिन्नाश्रुवेगस्तु सौमित्रिं वीक्ष्य पार्श्वतः ।
परिदेवयितुं दीनं रामस्समुपचक्रमे ॥ 19 ॥
पश्य लक्ष्मण वैदेह्या सन्त्यक्तं ह्रियमाणया ।
उत्तरीयमिदं भूमौ शरीराद्भूषणानि च ॥ 20 ॥
शाद्वलिन्यां ध्रुवं भूमौ सीतया ह्रियमाणया ।
उत्सृष्टं भूषणमिदं तथारूपं हि दृश्यते ॥ 21 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ।
नाहं जानामि केयूरे नाहं जानामि कुण्डले ॥ 22 ॥
नूपुरे त्वभिजानामि नित्यं पादाभिवन्दनात् ।
ततस्तु राघवो वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 23 ॥
ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया ।
रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणैः प्रिया प्रिया ॥ 24 ॥
क्व वा वसति तद्रक्षो महद्व्यसनदं मम ।
यन्निमित्तमहं सर्वान्नाशयिष्यामि राक्षसान् ॥ 25 ॥
हरता मैथिलीं येन मां च रोषयता भृशम् ।
आत्मनो जीवितान्ताय मृत्युद्वारमपावृतम् ॥ 26 ॥
मम दयिततरा हृता वनान्ता द्रजनिचरेण विमथ्य येन सा ।
कथय मम रिपुं तमद्य वै प्लवगपते यमसादनं नयामि ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam |
ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ || 1 ||
hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava || 2 ||
rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā |
tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā || 3 ||
antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam || 4 ||
bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāttvaṃ vimokṣyase |
ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīmiva || 5 ||
rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmarindama || 6 ||
idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava |
na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ || 7 ||
tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā |
tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te || 8 ||
anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ |
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā || 9 ||
krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram |
sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā || 10 ||
ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam |
uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca || 11 ||
tānyasmābhigṛhītāni nihitāni ca rāghava |
ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi || 12 ||
tamabravīttato rāmassugrīvaṃ priyavādinam |
ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase || 13 ||
evamuktastu sugrīvaśśailasya gahanāṃ guhām |
praviveśa tataśaśīghraṃ rāghavapriyakāmyayā || 14 ||
uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca |
idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ || 15 ||
tato gṛhītvā vāsastu śśubhānyābharaṇāni ca |
abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ || 16 ||
sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ |
hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau || 17 ||
hṛdi kṛtvā tu bahuśastamalaṅkāramuttamam |
niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ || 18 ||
avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ |
paridevayituṃ dīnaṃ rāmassamupacakrame || 19 ||
paśya lakṣmaṇa vaidehyā santyaktaṃ hriyamāṇayā |
uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca || 20 ||
śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmau sītayā hriyamāṇayā |
utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate || 21 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |
nāhaṃ jānāmi keyūre nāhaṃ jānāmi kuṇḍale || 22 ||
nūpure tvabhijānāmi nityaṃ pādābhivandanāt |
tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt || 23 ||
brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |
rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 24 ||
kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama |
yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān || 25 ||
haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam |
ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam || 26 ||
mama dayitatarā hṛtā vanāntā drajanicareṇa vimathya yena sā |
kathaya mama ripuṃ tamadya vai plavagapate yamasādanaṃ nayāmi || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.