4.12 கிஷ்கிந்தாகாண்ட - த்வாதஶ ஸர்கஃ

4.12 Kishkindhakanda - Dvadasha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।
அத த்வாதஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஏதச்ச வசநம் ஶ்ருத்வா ஸுக்ரீவேண ஸுபாஷிதம் ।
ப்ரத்யயார்தம் மஹாதேஜா ராமோ ஜக்ராஹ கார்முகம் ॥ 1 ॥
ஸ க்ரு'ஹீத்வா தநுர்கோரம் ஶரமேகம் ச மாநதஃ ।
ஸாலமுத்திஶ்ய சிக்ஷேப ஜ்யாஸ்வநைஃ பூரயந்திஶஃ ॥ 2 ॥
ஸ விஸ்ரு'ஷ்டோ பலவதா பாணஸ்ஸ்வர்ணபரிஷ்க்ரு'தஃ ।
பித்த்வா ஸாலாந் கிரிப்ரஸ்தம் ஸப்த பூமிம் விவேஶ ஹ ॥ 3 ॥
ப்ரவிஷ்டஶ்ச முஹூர்தேந தராம் பித்த்வா மஹாஜவஃ ।
நிஷ்பத்ய ச புநஸ்தூர்ணம் ஸ்வதூணீம் ப்ரவிவேஶ ஹ ॥ 4 ॥
தாந்த்ரு'ஷ்ட்வா ஸப்த நிர்பிந்நாந்ஸாலாந்வாநரபுங்கவஃ ।
ராமஸ்ய ஶரவேகேந விஸ்மயம் பரமம் கதஃ ॥ 5 ॥
ஸ மூர்த்நா ந்யபததப்மௌ ப்ரலம்பீக்ரு'தபூஷணஃ ।
ஸுக்ரீவஃ பரமப்ரீதோ ராகவாய க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ ॥ 6 ॥
இதம் சோவாச தர்மஜ்ஞம் கர்மணா தேந ஹர்ஷிதஃ ।
ராமம் ஸர்வாஸ்த்ரவிதுஷாம் ஶ்ரேஷ்டம் ஶூரமவஸ்திதம் ॥ 7 ॥
ஸேந்த்ராநபி ஸுராந்ஸர்வாம்ஸ்த்வம் பாணைஃ புருஷர்ஷப ।
ஸமர்தஸ்ஸமரே ஹந்தும் கிம் புந ர்வாலிநம் ப்ரபோ ॥ 8 ॥
யேந ஸப்தமஹாஸாலா கிரிர்பூமிஶ்ச தாரிதாஃ ।
பாணேநைகேந காகுத்ஸ்த ஸ்தாதா தே கோ ரணாக்ரதஃ ॥ 9 ॥
அத்ய மே விகதஶ்ஶோகஃ ப்ரீதிரத்ய பரா மம ।
ஸுஹ்ரு'தம் த்வாம் ஸமாஸாத்ய மஹேந்த்ரவருணோபமம் ॥ 10 ॥
தமத்யைவ ப்ரியார்தம் மே வைரிணம் ப்ராத்ரு'ரூபிணம் ।
வாலிநம் ஜஹி காகுத்ஸ்த மயா பத்தோऽயமஞ்ஜலிஃ ॥ 11 ॥
ததோ ராமஃ பரிஷ்வஜ்ய ஸுக்ரீவம் ப்ரியதர்ஶநம் ।
ப்ரத்யுவாச மஹாப்ராஜ்ஞோ லக்ஷ்மணாநுகதம் வசஃ ॥ 12 ॥
அஸ்மாத்கச்சேம கிஷ்கிந்தாம் க்ஷிப்ரம் கச்ச த்வமக்ரதஃ ।
கத்வா சாஹ்வய ஸுக்ரீவ வாலிநம் ப்ராத்ரு'கந்திநம் ॥ 13 ॥
ஸர்வே தே த்வரிதம் கத்வா கிஷ்கிந்தாம் வாலிநஃ புரீம் ।
வ்ரு'க்ஷைராத்மாநமாவ்ரு'த்ய வ்யதிஷ்டந்கஹநே வநே ॥ 14 ॥
ஸுக்ரீவோ வ்யநதத்கோரம் வாலிநோऽऽஹ்வாநகாரணாத் ।
காடம் பரிஹிதோ வேகாந்நாதைர்பிந்தந்நிவாம்பரம் ॥ 15 ॥
தம் ஶ்ருத்வா நிநதம் ப்ராதுஃ க்ருத்தோ வாலீ மஹாபலஃ ।
நிஶ்சக்ராம ஸுஸம்ரப்தோ பாஸ்கரோऽஸ்ததடாதிவ ॥ 16 ॥
ததஸ்ஸுதுமுலம் யுத்தம் வாலிஸுக்ரீவயோரபூத் ।
ககநே க்ரஹயோர்கோரம் புதாங்காரகயோரிவ ॥ 17 ॥
தலைரஶநிகல்பைஶ்ச வஜ்ரகல்பைஶ்ச முஷ்டிபிஃ ।
ஜக்நதுஸ்ஸமரேऽந்யோந்யம் ப்ராதரௌ க்ரோதமூர்சிதௌ ॥ 18 ॥
ததோ ராமோ தநுஷ்பாணிஸ்தாவுபௌ ஸமுதீக்ஷ்யது ।
அந்யோந்யஸத்ரு'ஶௌ வீராவுபௌ தேவாவிவாஶ்விநௌ ॥ 19 ॥
யந்நாவகச்சத்ஸுக்ரீவம் வாலிநம் வாபி ராகவஃ ।
ததோ ந க்ரு'தவாந்புத்திம் மோக்துமந்தகரம் ஶரம் ॥ 20 ॥
ஏதஸ்மிந்நந்தரே பக்நஸ்ஸுக்ரீவஸ்தேந வாலிநா ।
அபஶ்யந்ராகவம் நாதம்ரு'ஶ்யமூகம் ப்ரதுத்ருவே ॥ 21 ॥
க்லாந்தோ ருதிரஸிக்தாங்கஃ ப்ரஹாரைர்ஜர்சரீக்ரு'தஃ ।
வாலிநாऽபித்ருதஃ க்ரோதாத்ப்ரவிவேஶ மஹாவநம் ॥ 22 ॥
தம் ப்ரவிஷ்டம் வநம் த்ரு'ஷ்ட்வா வாலீ ஶாபபயார்திதஃ ।
முக்தோ ஹ்யஸி த்வமித்யுக்த்வா ஸ நிவ்ரு'த்தோ மஹாத்யுதிஃ ॥ 23 ॥
ராகவோऽஸி ஸஹ ப்ராத்ரா ஸஹ சைவ ஹநூமதா ।
ததேவ வநமாகச்சத்ஸுக்ரீவோ யத்ர வாநரஃ ॥ 24 ॥
தம் ஸமீக்ஷ்யாகதம் ராமம் ஸுக்ரீவஸ்ஸஹலக்ஷ்மணம் ।
ஹ்ரீமாந்தீநமுவாசேதம் வஸுதாமவலோகயந் ॥ 25 ॥
ஆஹ்வயஸ்வேதி மாமுக்த்வா தர்ஶயித்வா ச விக்ரமம் ।
வைரிணா காதயித்வா ச கிமிதாநீம் த்வயா க்ரு'தம் ॥ 26 ॥
தாமேந வேலாம் வக்தவ்யம் த்வயா ராகவ தத்த்வதஃ ।
வாலிநம் ந நிஹந்மீதி ததோ நாஹமிதோ வ்ரஜே ॥ 27 ॥
தஸ்ய சைவம் ப்ருவாணஸ்ய ஸுக்ரீவஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
கருணம் தீநயா வாசா ராகவஃ புநரப்ரவீத் ॥ 28 ॥
ஸுக்ரீவ ஶ்ரூயாதாம் தாத க்ரோதஶ்ச வ்யபநீயதாம் ।
காரணம் யேந பாணோऽயம் ந மயா ஸ விஸர்ஜிதஃ ॥ 29 ॥
அலங்காரேண வேஷேண ப்ரமாணேந கதேந ச ।
த்வம் ச ஸுக்ரீவ வாலீ ச ஸத்ரு'ஶௌ ஸ்தஃ பரஸ்பரம் ॥ 30 ॥
ஸ்வரேண வர்சஸா சைவ ப்ரேக்ஷிதேந ச வாநர ।
விக்ரமேண ச வாக்யைஶ்ச வ்யக்திம் வாம் நோபலக்ஷயே ॥ 31 ॥
ததோऽஹம் ரூபஸாத்ரு'ஶ்யாந்மோஹிதோ வாநரோத்தம ।
நோத்ஸ்ரு'ஜாமி மஹாவேகம் ஶரம் ஶத்ருநிபர்ஹணம் ॥ 32 ॥
ஜீவிதாந்தகரம் கோரம் ஸாத்ரு'ஶ்யாத்து விஶங்கிதஃ ।
மூலகாதோ ந நௌ ஸ்யாத்தி த்வயோரபி க்ரு'தோ மயா ॥ 33 ॥
த்வயி வீரே விபந்நே ஹி அஜ்ஞாநால்லாகவாந்மயா ।
மௌட்யம் ச மம பால்யம் ச க்யாபிதம் ஸ்யாத்கபீஶ்வர ॥ 34 ॥
தத்தாபயவதோ நாம பாதகம் மஹதுச்யதே ।
அஹம் ச லக்ஷ்மணஶ்சைவ ஸீதா ச வரவர்ணிநீ ॥ 35 ॥
த்வததீநா வயம் ஸர்வே வநேऽஸ்மிந் ஶரணம் பவாந் ।
தஸ்மாத்யுத்யஸ்வ பூயஸ்த்வம் மா மா ஶங்கேஶ்ச வாநர ॥ 36 ॥
ஏதந்முஹூர்தே ஸுக்ரீவ பஶ்ய வாலிநமாஹவே ।
நிரஸ்தமிஷுணைகேந வேஷ்டமாநம் மஹீதலே ॥ 37 ॥
அபிஜ்ஞாநம் குருஷ்வ த்வமாத்மநோ வாநரேஶ்வர ।
யேந த்வாமபிஜாநீயாம் த்வந்த்வயுத்தமுபாகதம் ॥ 38 ॥
கஜபுஷ்பீமிமாம் புல்லாமுத்பாட்ய ஶுபலக்ஷணாம் ।
குரு லக்ஷ்மண கண்டேऽஸ்ய ஸுக்ரீவஸ்ய மஹாத்மநஃ ॥ 39 ॥
ததோ கிரிதடே ஜாதாமுத்பாட்ய குஸுமாகுலாம் ।
லக்ஷ்மணோ கஜபுஷ்பீம் தாம் தஸ்ய கண்டே வ்யஸர்ஜயத் ॥ 40 ॥
ஸ தயா ஶுஶுபே ஶ்ரீமாந் லதயா கண்டஸக்தயா ।
மாலயேவ பலாகாநாம் ஸஸந்த்ய இவ தோயதஃ ॥ 41 ॥
விப்ராஜமாநோ வபுஷா ராமவாக்யஸமாஹிதஃ ।
ஜகாம ஸஹ ராமேண கிஷ்கிந்தாம் வாலிபாலிதாம் ॥ 42 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே த்வாதஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
etacca vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
pratyayārthaṃ mahātejā rāmo jagrāha kārmukam || 1 ||
sa gṛhītvā dhanurghoraṃ śaramekaṃ ca mānadaḥ |
sālamuddiśya cikṣepa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 2 ||
sa visṛṣṭo balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ |
bhittvā sālān giriprasthaṃ sapta bhūmiṃ viveśa ha || 3 ||
praviṣṭaśca muhūrtena dharāṃ bhittvā mahājavaḥ |
niṣpatya ca punastūrṇaṃ svatūṇīṃ praviveśa ha || 4 ||
tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ |
rāmasya śaravegena vismayaṃ paramaṃ gataḥ || 5 ||
sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ |
sugrīvaḥ paramaprīto rāghavāya kṛtāñjaliḥ || 6 ||
idaṃ covāca dharmajñaṃ karmaṇā tena harṣitaḥ |
rāmaṃ sarvāstraviduṣāṃ śreṣṭhaṃ śūramavasthitam || 7 ||
sendrānapi surānsarvāṃstvaṃ bāṇaiḥ puruṣarṣabha |
samarthassamare hantuṃ kiṃ puna rvālinaṃ prabho || 8 ||
yena saptamahāsālā girirbhūmiśca dāritāḥ |
bāṇenaikena kākutstha sthātā te ko raṇāgrataḥ || 9 ||
adya me vigataśśokaḥ prītiradya parā mama |
suhṛdaṃ tvāṃ samāsādya mahendravaruṇopamam || 10 ||
tamadyaiva priyārthaṃ me vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālinaṃ jahi kākutstha mayā baddho'yamañjaliḥ || 11 ||
tato rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṃ priyadarśanam |
pratyuvāca mahāprājño lakṣmaṇānugataṃ vacaḥ || 12 ||
asmādgacchema kiṣkindhāṃ kṣipraṃ gaccha tvamagrataḥ |
gatvā cāhvaya sugrīva vālinaṃ bhrātṛgandhinam || 13 ||
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahane vane || 14 ||
sugrīvo vyanadadghoraṃ vālino''hvānakāraṇāt |
gāḍhaṃ parihito vegānnādairbhindannivāmbaram || 15 ||
taṃ śrutvā ninadaṃ bhrātuḥ kruddho vālī mahābalaḥ |
niścakrāma susaṃrabdho bhāskaro'stataṭādiva || 16 ||
tatassutumulaṃ yuddhaṃ vālisugrīvayorabhūt |
gagane grahayorghoraṃ budhāṅgārakayoriva || 17 ||
talairaśanikalpaiśca vajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ |
jaghnatussamare'nyonyaṃ bhrātarau krodhamūrchitau || 18 ||
tato rāmo dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu |
anyonyasadṛśau vīrāvubhau devāvivāśvinau || 19 ||
yannāvagacchatsugrīvaṃ vālinaṃ vāpi rāghavaḥ |
tato na kṛtavānbuddhiṃ moktumantakaraṃ śaram || 20 ||
etasminnantare bhagnassugrīvastena vālinā |
apaśyanrāghavaṃ nāthamṛśyamūkaṃ pradudruve || 21 ||
klānto rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ |
vālinā'bhidrutaḥ krodhātpraviveśa mahāvanam || 22 ||
taṃ praviṣṭaṃ vanaṃ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ |
mukto hyasi tvamityuktvā sa nivṛtto mahādyutiḥ || 23 ||
rāghavo'si saha bhrātrā saha caiva hanūmatā |
tadeva vanamāgacchatsugrīvo yatra vānaraḥ || 24 ||
taṃ samīkṣyāgataṃ rāmaṃ sugrīvassahalakṣmaṇam |
hrīmāndīnamuvācedaṃ vasudhāmavalokayan || 25 ||
āhvayasveti māmuktvā darśayitvā ca vikramam |
vairiṇā ghātayitvā ca kimidānīṃ tvayā kṛtam || 26 ||
tāmena velāṃ vaktavyaṃ tvayā rāghava tattvataḥ |
vālinaṃ na nihanmīti tato nāhamito vraje || 27 ||
tasya caivaṃ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ |
karuṇaṃ dīnayā vācā rāghavaḥ punarabravīt || 28 ||
sugrīva śrūyātāṃ tāta krodhaśca vyapanīyatām |
kāraṇaṃ yena bāṇo'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ || 29 ||
alaṅkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca |
tvaṃ ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam || 30 ||
svareṇa varcasā caiva prekṣitena ca vānara |
vikrameṇa ca vākyaiśca vyaktiṃ vāṃ nopalakṣaye || 31 ||
tato'haṃ rūpasādṛśyānmohito vānarottama |
notsṛjāmi mahāvegaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam || 32 ||
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ |
mūlaghāto na nau syāddhi dvayorapi kṛto mayā || 33 ||
tvayi vīre vipanne hi ajñānāllāghavānmayā |
mauḍhyaṃ ca mama bālyaṃ ca khyāpitaṃ syātkapīśvara || 34 ||
dattābhayavadho nāma pātakaṃ mahaducyate |
ahaṃ ca lakṣmaṇaścaiva sītā ca varavarṇinī || 35 ||
tvadadhīnā vayaṃ sarve vane'smin śaraṇaṃ bhavān |
tasmādyudhyasva bhūyastvaṃ mā mā śaṅkeśca vānara || 36 ||
etanmuhūrte sugrīva paśya vālinamāhave |
nirastamiṣuṇaikena veṣṭamānaṃ mahītale || 37 ||
abhijñānaṃ kuruṣva tvamātmano vānareśvara |
yena tvāmabhijānīyāṃ dvandvayuddhamupāgatam || 38 ||
gajapuṣpīmimāṃ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām |
kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe'sya sugrīvasya mahātmanaḥ || 39 ||
tato giritaṭe jātāmutpāṭya kusumākulām |
lakṣmaṇo gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhe vyasarjayat || 40 ||
sa tayā śuśubhe śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā |
mālayeva balākānāṃ sasandhya iva toyadaḥ || 41 ||
vibhrājamāno vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ |
jagāma saha rāmeṇa kiṣkinthāṃ vālipālitām || 42 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ द्वादशस्सर्गः ।
एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवेण सुभाषितम् ।
प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम् ॥ 1 ॥
स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः ।
सालमुद्दिश्य चिक्षेप ज्यास्वनैः पूरयन्दिशः ॥ 2 ॥
स विसृष्टो बलवता बाणस्स्वर्णपरिष्कृतः ।
भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्त भूमिं विवेश ह ॥ 3 ॥
प्रविष्टश्च मुहूर्तेन धरां भित्त्वा महाजवः ।
निष्पत्य च पुनस्तूर्णं स्वतूणीं प्रविवेश ह ॥ 4 ॥
तान्दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान्सालान्वानरपुङ्गवः ।
रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः ॥ 5 ॥
स मूर्ध्ना न्यपतदभ्मौ प्रलम्बीकृतभूषणः ।
सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः ॥ 6 ॥
इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः ।
रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम् ॥ 7 ॥
सेन्द्रानपि सुरान्सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ ।
समर्थस्समरे हन्तुं किं पुन र्वालिनं प्रभो ॥ 8 ॥
येन सप्तमहासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः ।
बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः ॥ 9 ॥
अद्य मे विगतश्शोकः प्रीतिरद्य परा मम ।
सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ 10 ॥
तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम् ।
वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥ 11 ॥
ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम् ।
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः ॥ 12 ॥
अस्माद्गच्छेम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः ।
गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम् ॥ 13 ॥
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम् ।
वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन्गहने वने ॥ 14 ॥
सुग्रीवो व्यनदद्घोरं वालिनोऽऽह्वानकारणात् ।
गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ 15 ॥
तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः ।
निश्चक्राम सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव ॥ 16 ॥
ततस्सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत् ।
गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव ॥ 17 ॥
तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः ।
जघ्नतुस्समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्छितौ ॥ 18 ॥
ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदीक्ष्यतु ।
अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ ॥ 19 ॥
यन्नावगच्छत्सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः ।
ततो न कृतवान्बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम् ॥ 20 ॥
एतस्मिन्नन्तरे भग्नस्सुग्रीवस्तेन वालिना ।
अपश्यन्राघवं नाथमृश्यमूकं प्रदुद्रुवे ॥ 21 ॥
क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्झरीकृतः ।
वालिनाऽभिद्रुतः क्रोधात्प्रविवेश महावनम् ॥ 22 ॥
तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयार्दितः ।
मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाद्युतिः ॥ 23 ॥
राघवोऽसि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता ।
तदेव वनमागच्छत्सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ 24 ॥
तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवस्सहलक्ष्मणम् ।
ह्रीमान्दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन् ॥ 25 ॥
आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम् ।
वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम् ॥ 26 ॥
तामेन वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः ।
वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे ॥ 27 ॥
तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ।
करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत् ॥ 28 ॥
सुग्रीव श्रूयातां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम् ।
कारणं येन बाणोऽयं न मया स विसर्जितः ॥ 29 ॥
अलङ्कारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च ।
त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम् ॥ 30 ॥
स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर ।
विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये ॥ 31 ॥
ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम ।
नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम् ॥ 32 ॥
जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात्तु विशङ्कितः ।
मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरपि कृतो मया ॥ 33 ॥
त्वयि वीरे विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया ।
मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात्कपीश्वर ॥ 34 ॥
दत्ताभयवधो नाम पातकं महदुच्यते ।
अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी ॥ 35 ॥
त्वदधीना वयं सर्वे वनेऽस्मिन् शरणं भवान् ।
तस्माद्युध्यस्व भूयस्त्वं मा मा शङ्केश्च वानर ॥ 36 ॥
एतन्मुहूर्ते सुग्रीव पश्य वालिनमाहवे ।
निरस्तमिषुणैकेन वेष्टमानं महीतले ॥ 37 ॥
अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर ।
येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम् ॥ 38 ॥
गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम् ।
कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ 39 ॥
ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमाकुलाम् ।
लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥ 40 ॥
स तया शुशुभे श्रीमान् लतया कण्ठसक्तया ।
मालयेव बलाकानां ससन्ध्य इव तोयदः ॥ 41 ॥
विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः ।
जगाम सह रामेण किष्किन्थां वालिपालिताम् ॥ 42 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे द्वादशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
etacca vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
pratyayārthaṃ mahātejā rāmo jagrāha kārmukam || 1 ||
sa gṛhītvā dhanurghoraṃ śaramekaṃ ca mānadaḥ |
sālamuddiśya cikṣepa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 2 ||
sa visṛṣṭo balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ |
bhittvā sālān giriprasthaṃ sapta bhūmiṃ viveśa ha || 3 ||
praviṣṭaśca muhūrtena dharāṃ bhittvā mahājavaḥ |
niṣpatya ca punastūrṇaṃ svatūṇīṃ praviveśa ha || 4 ||
tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ |
rāmasya śaravegena vismayaṃ paramaṃ gataḥ || 5 ||
sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ |
sugrīvaḥ paramaprīto rāghavāya kṛtāñjaliḥ || 6 ||
idaṃ covāca dharmajñaṃ karmaṇā tena harṣitaḥ |
rāmaṃ sarvāstraviduṣāṃ śreṣṭhaṃ śūramavasthitam || 7 ||
sendrānapi surānsarvāṃstvaṃ bāṇaiḥ puruṣarṣabha |
samarthassamare hantuṃ kiṃ puna rvālinaṃ prabho || 8 ||
yena saptamahāsālā girirbhūmiśca dāritāḥ |
bāṇenaikena kākutstha sthātā te ko raṇāgrataḥ || 9 ||
adya me vigataśśokaḥ prītiradya parā mama |
suhṛdaṃ tvāṃ samāsādya mahendravaruṇopamam || 10 ||
tamadyaiva priyārthaṃ me vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālinaṃ jahi kākutstha mayā baddho'yamañjaliḥ || 11 ||
tato rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṃ priyadarśanam |
pratyuvāca mahāprājño lakṣmaṇānugataṃ vacaḥ || 12 ||
asmādgacchema kiṣkindhāṃ kṣipraṃ gaccha tvamagrataḥ |
gatvā cāhvaya sugrīva vālinaṃ bhrātṛgandhinam || 13 ||
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahane vane || 14 ||
sugrīvo vyanadadghoraṃ vālino''hvānakāraṇāt |
gāḍhaṃ parihito vegānnādairbhindannivāmbaram || 15 ||
taṃ śrutvā ninadaṃ bhrātuḥ kruddho vālī mahābalaḥ |
niścakrāma susaṃrabdho bhāskaro'stataṭādiva || 16 ||
tatassutumulaṃ yuddhaṃ vālisugrīvayorabhūt |
gagane grahayorghoraṃ budhāṅgārakayoriva || 17 ||
talairaśanikalpaiśca vajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ |
jaghnatussamare'nyonyaṃ bhrātarau krodhamūrchitau || 18 ||
tato rāmo dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu |
anyonyasadṛśau vīrāvubhau devāvivāśvinau || 19 ||
yannāvagacchatsugrīvaṃ vālinaṃ vāpi rāghavaḥ |
tato na kṛtavānbuddhiṃ moktumantakaraṃ śaram || 20 ||
etasminnantare bhagnassugrīvastena vālinā |
apaśyanrāghavaṃ nāthamṛśyamūkaṃ pradudruve || 21 ||
klānto rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ |
vālinā'bhidrutaḥ krodhātpraviveśa mahāvanam || 22 ||
taṃ praviṣṭaṃ vanaṃ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ |
mukto hyasi tvamityuktvā sa nivṛtto mahādyutiḥ || 23 ||
rāghavo'si saha bhrātrā saha caiva hanūmatā |
tadeva vanamāgacchatsugrīvo yatra vānaraḥ || 24 ||
taṃ samīkṣyāgataṃ rāmaṃ sugrīvassahalakṣmaṇam |
hrīmāndīnamuvācedaṃ vasudhāmavalokayan || 25 ||
āhvayasveti māmuktvā darśayitvā ca vikramam |
vairiṇā ghātayitvā ca kimidānīṃ tvayā kṛtam || 26 ||
tāmena velāṃ vaktavyaṃ tvayā rāghava tattvataḥ |
vālinaṃ na nihanmīti tato nāhamito vraje || 27 ||
tasya caivaṃ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ |
karuṇaṃ dīnayā vācā rāghavaḥ punarabravīt || 28 ||
sugrīva śrūyātāṃ tāta krodhaśca vyapanīyatām |
kāraṇaṃ yena bāṇo'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ || 29 ||
alaṅkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca |
tvaṃ ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam || 30 ||
svareṇa varcasā caiva prekṣitena ca vānara |
vikrameṇa ca vākyaiśca vyaktiṃ vāṃ nopalakṣaye || 31 ||
tato'haṃ rūpasādṛśyānmohito vānarottama |
notsṛjāmi mahāvegaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam || 32 ||
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ |
mūlaghāto na nau syāddhi dvayorapi kṛto mayā || 33 ||
tvayi vīre vipanne hi ajñānāllāghavānmayā |
mauḍhyaṃ ca mama bālyaṃ ca khyāpitaṃ syātkapīśvara || 34 ||
dattābhayavadho nāma pātakaṃ mahaducyate |
ahaṃ ca lakṣmaṇaścaiva sītā ca varavarṇinī || 35 ||
tvadadhīnā vayaṃ sarve vane'smin śaraṇaṃ bhavān |
tasmādyudhyasva bhūyastvaṃ mā mā śaṅkeśca vānara || 36 ||
etanmuhūrte sugrīva paśya vālinamāhave |
nirastamiṣuṇaikena veṣṭamānaṃ mahītale || 37 ||
abhijñānaṃ kuruṣva tvamātmano vānareśvara |
yena tvāmabhijānīyāṃ dvandvayuddhamupāgatam || 38 ||
gajapuṣpīmimāṃ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām |
kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe'sya sugrīvasya mahātmanaḥ || 39 ||
tato giritaṭe jātāmutpāṭya kusumākulām |
lakṣmaṇo gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhe vyasarjayat || 40 ||
sa tayā śuśubhe śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā |
mālayeva balākānāṃ sasandhya iva toyadaḥ || 41 ||
vibhrājamāno vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ |
jagāma saha rāmeṇa kiṣkinthāṃ vālipālitām || 42 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in