𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌏𑌤𑌚𑍍𑌚 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌣 𑌸𑍁𑌭𑌾𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌮𑍁𑌕𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌸 𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌧𑌨𑍁𑌰𑍍𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌶𑌰𑌮𑍇𑌕𑌂 𑌚 𑌮𑌾𑌨𑌦𑌃 ।
𑌸𑌾𑌲𑌮𑍁𑌦𑍍𑌦𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌚𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪 𑌜𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌵𑌨𑍈𑌃 𑌪𑍂𑌰𑌯𑌨𑍍𑌦𑌿𑌶𑌃 ॥ 2 ॥
𑌸 𑌵𑌿𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌬𑌲𑌵𑌤𑌾 𑌬𑌾𑌣𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌣𑌪𑌰𑌿𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑌃 ।
𑌭𑌿𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌾𑌲𑌾𑌨𑍍 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌂 𑌸𑌪𑍍𑌤 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌂 𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌹 ॥ 3 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌧𑌰𑌾𑌂 𑌭𑌿𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌜𑌵𑌃 ।
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌤𑍍𑌯 𑌚 𑌪𑍁𑌨𑌸𑍍𑌤𑍂𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌤𑍂𑌣𑍀𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌹 ॥ 4 ॥
𑌤𑌾𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌪𑍍𑌤 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌨𑍍𑌸𑌾𑌲𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌰𑌵𑍇𑌗𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌂 𑌪𑌰𑌮𑌂 𑌗𑌤𑌃 ॥ 5 ॥
𑌸 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑍍𑌨𑌾 𑌨𑍍𑌯𑌪𑌤𑌦𑌭𑍍𑌮𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌲𑌮𑍍𑌬𑍀𑌕𑍃𑌤𑌭𑍂𑌷𑌣𑌃 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌃 𑌪𑌰𑌮𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌾𑌯 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌃 ॥ 6 ॥
𑌇𑌦𑌂 𑌚𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 𑌤𑍇𑌨 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌵𑌿𑌦𑍁𑌷𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌶𑍂𑌰𑌮𑌵𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌨𑌪𑌿 𑌸𑍁𑌰𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌬𑌾𑌣𑍈𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌰𑍍𑌷𑌭 ।
𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌸𑍍𑌸𑌮𑌰𑍇 𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌕𑌿𑌂 𑌪𑍁𑌨 𑌰𑍍𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍋 ॥ 8 ॥
𑌯𑍇𑌨 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌹𑌾𑌸𑌾𑌲𑌾 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌰𑍍𑌭𑍂𑌮𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌦𑌾𑌰𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌬𑌾𑌣𑍇𑌨𑍈𑌕𑍇𑌨 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑌾 𑌤𑍇 𑌕𑍋 𑌰𑌣𑌾𑌗𑍍𑌰𑌤𑌃 ॥ 9 ॥
𑌅𑌦𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌵𑌿𑌗𑌤𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌰𑌦𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌾 𑌮𑌮 ।
𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌵𑌰𑍁𑌣𑍋𑌪𑌮𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌤𑌮𑌦𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌮𑍇 𑌵𑍈𑌰𑌿𑌣𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌂 𑌜𑌹𑌿 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌮𑌯𑌾 𑌬𑌦𑍍𑌧𑍋𑌽𑌯𑌮𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌃 ॥ 11 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌷𑍍𑌵𑌜𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌾𑌨𑍁𑌗𑌤𑌂 𑌵𑌚𑌃 ॥ 12 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛𑍇𑌮 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌗𑍍𑌰𑌤𑌃 ।
𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚𑌾𑌹𑍍𑌵𑌯 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃𑌗𑌨𑍍𑌧𑌿𑌨𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌮𑍍 ।
𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑍈𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌗𑌹𑌨𑍇 𑌵𑌨𑍇 ॥ 14 ॥
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌵𑍍𑌯𑌨𑌦𑌦𑍍𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑍋𑌽𑌽𑌹𑍍𑌵𑌾𑌨𑌕𑌾𑌰𑌣𑌾𑌤𑍍 ।
𑌗𑌾𑌢𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌵𑍇𑌗𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍈𑌰𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌦𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌤𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌿𑌨𑌦𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍋 𑌵𑌾𑌲𑍀 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ।
𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮 𑌸𑍁𑌸𑌂𑌰𑌬𑍍𑌧𑍋 𑌭𑌾𑌸𑍍𑌕𑌰𑍋𑌽𑌸𑍍𑌤𑌤𑌟𑌾𑌦𑌿𑌵 ॥ 16 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑍁𑌮𑍁𑌲𑌂 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌯𑍋𑌰𑌭𑍂𑌤𑍍 ।
𑌗𑌗𑌨𑍇 𑌗𑍍𑌰𑌹𑌯𑍋𑌰𑍍𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌬𑍁𑌧𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾𑌰𑌕𑌯𑍋𑌰𑌿𑌵 ॥ 17 ॥
𑌤𑌲𑍈𑌰𑌶𑌨𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌕𑌲𑍍𑌪𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌜𑌘𑍍𑌨𑌤𑍁𑌸𑍍𑌸𑌮𑌰𑍇𑌽𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌮𑍂𑌰𑍍𑌛𑌿𑌤𑍗 ॥ 18 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌧𑌨𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌣𑌿𑌸𑍍𑌤𑌾𑌵𑍁𑌭𑍗 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑍁 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌸𑌦𑍃𑌶𑍗 𑌵𑍀𑌰𑌾𑌵𑍁𑌭𑍗 𑌦𑍇𑌵𑌾𑌵𑌿𑌵𑌾𑌶𑍍𑌵𑌿𑌨𑍗 ॥ 19 ॥
𑌯𑌨𑍍𑌨𑌾𑌵𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌂 𑌵𑌾𑌪𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌨 𑌕𑍃𑌤𑌵𑌾𑌨𑍍𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌮𑍋𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑌨𑍍𑌤𑌕𑌰𑌂 𑌶𑌰𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌏𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑍇 𑌭𑌗𑍍𑌨𑌸𑍍𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌾 ।
𑌅𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌰𑌾𑌘𑌵𑌂 𑌨𑌾𑌥𑌮𑍃𑌶𑍍𑌯𑌮𑍂𑌕𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑍁𑌦𑍍𑌰𑍁𑌵𑍇 ॥ 21 ॥
𑌕𑍍𑌲𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑌸𑌿𑌕𑍍𑌤𑌾𑌙𑍍𑌗𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌹𑌾𑌰𑍈𑌰𑍍𑌜𑌰𑍍𑌝𑌰𑍀𑌕𑍃𑌤𑌃 ।
𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌾𑌽𑌭𑌿𑌦𑍍𑌰𑍁𑌤𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌨𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌵𑌨𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌾𑌲𑍀 𑌶𑌾𑌪𑌭𑌯𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌃 ।
𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌹𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸 𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑌿𑌃 ॥ 23 ॥
𑌰𑌾𑌘𑌵𑍋𑌽𑌸𑌿 𑌸𑌹 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌸𑌹 𑌚𑍈𑌵 𑌹𑌨𑍂𑌮𑌤𑌾 ।
𑌤𑌦𑍇𑌵 𑌵𑌨𑌮𑌾𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌃 ॥ 24 ॥
𑌤𑌂 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌗𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑍍𑌸𑌹𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑍍 ।
𑌹𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍𑌦𑍀𑌨𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚𑍇𑌦𑌂 𑌵𑌸𑍁𑌧𑌾𑌮𑌵𑌲𑍋𑌕𑌯𑌨𑍍 ॥ 25 ॥
𑌆𑌹𑍍𑌵𑌯𑌸𑍍𑌵𑍇𑌤𑌿 𑌮𑌾𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌵𑍈𑌰𑌿𑌣𑌾 𑌘𑌾𑌤𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌕𑌿𑌮𑌿𑌦𑌾𑌨𑍀𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌤𑌾𑌮𑍇𑌨 𑌵𑍇𑌲𑌾𑌂 𑌵𑌕𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌘𑌵 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌂 𑌨 𑌨𑌿𑌹𑌨𑍍𑌮𑍀𑌤𑌿 𑌤𑌤𑍋 𑌨𑌾𑌹𑌮𑌿𑌤𑍋 𑌵𑍍𑌰𑌜𑍇 ॥ 27 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌚𑍈𑌵𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌾𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌕𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌦𑍀𑌨𑌯𑌾 𑌵𑌾𑌚𑌾 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 28 ॥
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌶𑍍𑌰𑍂𑌯𑌾𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌤 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌵𑍍𑌯𑌪𑌨𑍀𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌕𑌾𑌰𑌣𑌂 𑌯𑍇𑌨 𑌬𑌾𑌣𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌨 𑌮𑌯𑌾 𑌸 𑌵𑌿𑌸𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌃 ॥ 29 ॥
𑌅𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑍇𑌣 𑌵𑍇𑌷𑍇𑌣 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌾𑌣𑍇𑌨 𑌗𑌤𑍇𑌨 𑌚 ।
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌵𑌾𑌲𑍀 𑌚 𑌸𑌦𑍃𑌶𑍗 𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌪𑌰𑌸𑍍𑌪𑌰𑌮𑍍 ॥ 30 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌰𑍇𑌣 𑌵𑌰𑍍𑌚𑌸𑌾 𑌚𑍈𑌵 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍇𑌨 𑌚 𑌵𑌾𑌨𑌰 ।
𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇𑌣 𑌚 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌵𑌾𑌂 𑌨𑍋𑌪𑌲𑌕𑍍𑌷𑌯𑍇 ॥ 31 ॥
𑌤𑌤𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌰𑍂𑌪𑌸𑌾𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌮𑍋𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌨𑌰𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮 ।
𑌨𑍋𑌤𑍍𑌸𑍃𑌜𑌾𑌮𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌵𑍇𑌗𑌂 𑌶𑌰𑌂 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌨𑌿𑌬𑌰𑍍𑌹𑌣𑌮𑍍 ॥ 32 ॥
𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌰𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌸𑌾𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌵𑌿𑌶𑌙𑍍𑌕𑌿𑌤𑌃 ।
𑌮𑍂𑌲𑌘𑌾𑌤𑍋 𑌨 𑌨𑍗 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌦𑍍𑌵𑌯𑍋𑌰𑌪𑌿 𑌕𑍃𑌤𑍋 𑌮𑌯𑌾 ॥ 33 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌵𑍀𑌰𑍇 𑌵𑌿𑌪𑌨𑍍𑌨𑍇 𑌹𑌿 𑌅𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌲𑍍𑌲𑌾𑌘𑌵𑌾𑌨𑍍𑌮𑌯𑌾 ।
𑌮𑍗𑌢𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌮𑌮 𑌬𑌾𑌲𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌖𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿𑌤𑌂 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌕𑌪𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰 ॥ 34 ॥
𑌦𑌤𑍍𑌤𑌾𑌭𑌯𑌵𑌧𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑌾𑌤𑌕𑌂 𑌮𑌹𑌦𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌅𑌹𑌂 𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌚 𑌵𑌰𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌨𑍀 ॥ 35 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌦𑌧𑍀𑌨𑌾 𑌵𑌯𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌵𑌨𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌯𑍁𑌧𑍍𑌯𑌸𑍍𑌵 𑌭𑍂𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌾 𑌮𑌾 𑌶𑌙𑍍𑌕𑍇𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌾𑌨𑌰 ॥ 36 ॥
𑌏𑌤𑌨𑍍𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑍇 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌮𑌾𑌹𑌵𑍇 ।
𑌨𑌿𑌰𑌸𑍍𑌤𑌮𑌿𑌷𑍁𑌣𑍈𑌕𑍇𑌨 𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 ॥ 37 ॥
𑌅𑌭𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌷𑍍𑌵 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍋 𑌵𑌾𑌨𑌰𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 ।
𑌯𑍇𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑌭𑌿𑌜𑌾𑌨𑍀𑌯𑌾𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌨𑍍𑌦𑍍𑌵𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 38 ॥
𑌗𑌜𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑍀𑌮𑌿𑌮𑌾𑌂 𑌫𑍁𑌲𑍍𑌲𑌾𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌾𑌟𑍍𑌯 𑌶𑍁𑌭𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌕𑍁𑌰𑍁 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌕𑌣𑍍𑌠𑍇𑌽𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 39 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌤𑌟𑍇 𑌜𑌾𑌤𑌾𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌾𑌟𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑌾𑌕𑍁𑌲𑌾𑌮𑍍 ।
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌗𑌜𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑍀𑌂 𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌣𑍍𑌠𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌸𑌰𑍍𑌜𑌯𑌤𑍍 ॥ 40 ॥
𑌸 𑌤𑌯𑌾 𑌶𑍁𑌶𑍁𑌭𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌲𑌤𑌯𑌾 𑌕𑌣𑍍𑌠𑌸𑌕𑍍𑌤𑌯𑌾 ।
𑌮𑌾𑌲𑌯𑍇𑌵 𑌬𑌲𑌾𑌕𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸𑌸𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯 𑌇𑌵 𑌤𑍋𑌯𑌦𑌃 ॥ 41 ॥
𑌵𑌿𑌭𑍍𑌰𑌾𑌜𑌮𑌾𑌨𑍋 𑌵𑌪𑍁𑌷𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌃 ।
𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌸𑌹 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌥𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 42 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
etacca vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
pratyayārthaṃ mahātejā rāmo jagrāha kārmukam || 1 ||
sa gṛhītvā dhanurghoraṃ śaramekaṃ ca mānadaḥ |
sālamuddiśya cikṣepa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 2 ||
sa visṛṣṭo balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ |
bhittvā sālān giriprasthaṃ sapta bhūmiṃ viveśa ha || 3 ||
praviṣṭaśca muhūrtena dharāṃ bhittvā mahājavaḥ |
niṣpatya ca punastūrṇaṃ svatūṇīṃ praviveśa ha || 4 ||
tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ |
rāmasya śaravegena vismayaṃ paramaṃ gataḥ || 5 ||
sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ |
sugrīvaḥ paramaprīto rāghavāya kṛtāñjaliḥ || 6 ||
idaṃ covāca dharmajñaṃ karmaṇā tena harṣitaḥ |
rāmaṃ sarvāstraviduṣāṃ śreṣṭhaṃ śūramavasthitam || 7 ||
sendrānapi surānsarvāṃstvaṃ bāṇaiḥ puruṣarṣabha |
samarthassamare hantuṃ kiṃ puna rvālinaṃ prabho || 8 ||
yena saptamahāsālā girirbhūmiśca dāritāḥ |
bāṇenaikena kākutstha sthātā te ko raṇāgrataḥ || 9 ||
adya me vigataśśokaḥ prītiradya parā mama |
suhṛdaṃ tvāṃ samāsādya mahendravaruṇopamam || 10 ||
tamadyaiva priyārthaṃ me vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālinaṃ jahi kākutstha mayā baddho'yamañjaliḥ || 11 ||
tato rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṃ priyadarśanam |
pratyuvāca mahāprājño lakṣmaṇānugataṃ vacaḥ || 12 ||
asmādgacchema kiṣkindhāṃ kṣipraṃ gaccha tvamagrataḥ |
gatvā cāhvaya sugrīva vālinaṃ bhrātṛgandhinam || 13 ||
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahane vane || 14 ||
sugrīvo vyanadadghoraṃ vālino''hvānakāraṇāt |
gāḍhaṃ parihito vegānnādairbhindannivāmbaram || 15 ||
taṃ śrutvā ninadaṃ bhrātuḥ kruddho vālī mahābalaḥ |
niścakrāma susaṃrabdho bhāskaro'stataṭādiva || 16 ||
tatassutumulaṃ yuddhaṃ vālisugrīvayorabhūt |
gagane grahayorghoraṃ budhāṅgārakayoriva || 17 ||
talairaśanikalpaiśca vajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ |
jaghnatussamare'nyonyaṃ bhrātarau krodhamūrchitau || 18 ||
tato rāmo dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu |
anyonyasadṛśau vīrāvubhau devāvivāśvinau || 19 ||
yannāvagacchatsugrīvaṃ vālinaṃ vāpi rāghavaḥ |
tato na kṛtavānbuddhiṃ moktumantakaraṃ śaram || 20 ||
etasminnantare bhagnassugrīvastena vālinā |
apaśyanrāghavaṃ nāthamṛśyamūkaṃ pradudruve || 21 ||
klānto rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ |
vālinā'bhidrutaḥ krodhātpraviveśa mahāvanam || 22 ||
taṃ praviṣṭaṃ vanaṃ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ |
mukto hyasi tvamityuktvā sa nivṛtto mahādyutiḥ || 23 ||
rāghavo'si saha bhrātrā saha caiva hanūmatā |
tadeva vanamāgacchatsugrīvo yatra vānaraḥ || 24 ||
taṃ samīkṣyāgataṃ rāmaṃ sugrīvassahalakṣmaṇam |
hrīmāndīnamuvācedaṃ vasudhāmavalokayan || 25 ||
āhvayasveti māmuktvā darśayitvā ca vikramam |
vairiṇā ghātayitvā ca kimidānīṃ tvayā kṛtam || 26 ||
tāmena velāṃ vaktavyaṃ tvayā rāghava tattvataḥ |
vālinaṃ na nihanmīti tato nāhamito vraje || 27 ||
tasya caivaṃ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ |
karuṇaṃ dīnayā vācā rāghavaḥ punarabravīt || 28 ||
sugrīva śrūyātāṃ tāta krodhaśca vyapanīyatām |
kāraṇaṃ yena bāṇo'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ || 29 ||
alaṅkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca |
tvaṃ ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam || 30 ||
svareṇa varcasā caiva prekṣitena ca vānara |
vikrameṇa ca vākyaiśca vyaktiṃ vāṃ nopalakṣaye || 31 ||
tato'haṃ rūpasādṛśyānmohito vānarottama |
notsṛjāmi mahāvegaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam || 32 ||
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ |
mūlaghāto na nau syāddhi dvayorapi kṛto mayā || 33 ||
tvayi vīre vipanne hi ajñānāllāghavānmayā |
mauḍhyaṃ ca mama bālyaṃ ca khyāpitaṃ syātkapīśvara || 34 ||
dattābhayavadho nāma pātakaṃ mahaducyate |
ahaṃ ca lakṣmaṇaścaiva sītā ca varavarṇinī || 35 ||
tvadadhīnā vayaṃ sarve vane'smin śaraṇaṃ bhavān |
tasmādyudhyasva bhūyastvaṃ mā mā śaṅkeśca vānara || 36 ||
etanmuhūrte sugrīva paśya vālinamāhave |
nirastamiṣuṇaikena veṣṭamānaṃ mahītale || 37 ||
abhijñānaṃ kuruṣva tvamātmano vānareśvara |
yena tvāmabhijānīyāṃ dvandvayuddhamupāgatam || 38 ||
gajapuṣpīmimāṃ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām |
kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe'sya sugrīvasya mahātmanaḥ || 39 ||
tato giritaṭe jātāmutpāṭya kusumākulām |
lakṣmaṇo gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhe vyasarjayat || 40 ||
sa tayā śuśubhe śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā |
mālayeva balākānāṃ sasandhya iva toyadaḥ || 41 ||
vibhrājamāno vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ |
jagāma saha rāmeṇa kiṣkinthāṃ vālipālitām || 42 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ द्वादशस्सर्गः ।
एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवेण सुभाषितम् ।
प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम् ॥ 1 ॥
स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः ।
सालमुद्दिश्य चिक्षेप ज्यास्वनैः पूरयन्दिशः ॥ 2 ॥
स विसृष्टो बलवता बाणस्स्वर्णपरिष्कृतः ।
भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्त भूमिं विवेश ह ॥ 3 ॥
प्रविष्टश्च मुहूर्तेन धरां भित्त्वा महाजवः ।
निष्पत्य च पुनस्तूर्णं स्वतूणीं प्रविवेश ह ॥ 4 ॥
तान्दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान्सालान्वानरपुङ्गवः ।
रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः ॥ 5 ॥
स मूर्ध्ना न्यपतदभ्मौ प्रलम्बीकृतभूषणः ।
सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः ॥ 6 ॥
इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः ।
रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम् ॥ 7 ॥
सेन्द्रानपि सुरान्सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ ।
समर्थस्समरे हन्तुं किं पुन र्वालिनं प्रभो ॥ 8 ॥
येन सप्तमहासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः ।
बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः ॥ 9 ॥
अद्य मे विगतश्शोकः प्रीतिरद्य परा मम ।
सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ 10 ॥
तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम् ।
वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥ 11 ॥
ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम् ।
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः ॥ 12 ॥
अस्माद्गच्छेम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः ।
गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम् ॥ 13 ॥
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम् ।
वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन्गहने वने ॥ 14 ॥
सुग्रीवो व्यनदद्घोरं वालिनोऽऽह्वानकारणात् ।
गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ 15 ॥
तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः ।
निश्चक्राम सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव ॥ 16 ॥
ततस्सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत् ।
गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव ॥ 17 ॥
तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः ।
जघ्नतुस्समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्छितौ ॥ 18 ॥
ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदीक्ष्यतु ।
अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ ॥ 19 ॥
यन्नावगच्छत्सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः ।
ततो न कृतवान्बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम् ॥ 20 ॥
एतस्मिन्नन्तरे भग्नस्सुग्रीवस्तेन वालिना ।
अपश्यन्राघवं नाथमृश्यमूकं प्रदुद्रुवे ॥ 21 ॥
क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्झरीकृतः ।
वालिनाऽभिद्रुतः क्रोधात्प्रविवेश महावनम् ॥ 22 ॥
तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयार्दितः ।
मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाद्युतिः ॥ 23 ॥
राघवोऽसि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता ।
तदेव वनमागच्छत्सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ 24 ॥
तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवस्सहलक्ष्मणम् ।
ह्रीमान्दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन् ॥ 25 ॥
आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम् ।
वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम् ॥ 26 ॥
तामेन वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः ।
वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे ॥ 27 ॥
तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ।
करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत् ॥ 28 ॥
सुग्रीव श्रूयातां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम् ।
कारणं येन बाणोऽयं न मया स विसर्जितः ॥ 29 ॥
अलङ्कारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च ।
त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम् ॥ 30 ॥
स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर ।
विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये ॥ 31 ॥
ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम ।
नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम् ॥ 32 ॥
जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात्तु विशङ्कितः ।
मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरपि कृतो मया ॥ 33 ॥
त्वयि वीरे विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया ।
मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात्कपीश्वर ॥ 34 ॥
दत्ताभयवधो नाम पातकं महदुच्यते ।
अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी ॥ 35 ॥
त्वदधीना वयं सर्वे वनेऽस्मिन् शरणं भवान् ।
तस्माद्युध्यस्व भूयस्त्वं मा मा शङ्केश्च वानर ॥ 36 ॥
एतन्मुहूर्ते सुग्रीव पश्य वालिनमाहवे ।
निरस्तमिषुणैकेन वेष्टमानं महीतले ॥ 37 ॥
अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर ।
येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम् ॥ 38 ॥
गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम् ।
कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ 39 ॥
ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमाकुलाम् ।
लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥ 40 ॥
स तया शुशुभे श्रीमान् लतया कण्ठसक्तया ।
मालयेव बलाकानां ससन्ध्य इव तोयदः ॥ 41 ॥
विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः ।
जगाम सह रामेण किष्किन्थां वालिपालिताम् ॥ 42 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे द्वादशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
etacca vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
pratyayārthaṃ mahātejā rāmo jagrāha kārmukam || 1 ||
sa gṛhītvā dhanurghoraṃ śaramekaṃ ca mānadaḥ |
sālamuddiśya cikṣepa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 2 ||
sa visṛṣṭo balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ |
bhittvā sālān giriprasthaṃ sapta bhūmiṃ viveśa ha || 3 ||
praviṣṭaśca muhūrtena dharāṃ bhittvā mahājavaḥ |
niṣpatya ca punastūrṇaṃ svatūṇīṃ praviveśa ha || 4 ||
tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ |
rāmasya śaravegena vismayaṃ paramaṃ gataḥ || 5 ||
sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ |
sugrīvaḥ paramaprīto rāghavāya kṛtāñjaliḥ || 6 ||
idaṃ covāca dharmajñaṃ karmaṇā tena harṣitaḥ |
rāmaṃ sarvāstraviduṣāṃ śreṣṭhaṃ śūramavasthitam || 7 ||
sendrānapi surānsarvāṃstvaṃ bāṇaiḥ puruṣarṣabha |
samarthassamare hantuṃ kiṃ puna rvālinaṃ prabho || 8 ||
yena saptamahāsālā girirbhūmiśca dāritāḥ |
bāṇenaikena kākutstha sthātā te ko raṇāgrataḥ || 9 ||
adya me vigataśśokaḥ prītiradya parā mama |
suhṛdaṃ tvāṃ samāsādya mahendravaruṇopamam || 10 ||
tamadyaiva priyārthaṃ me vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālinaṃ jahi kākutstha mayā baddho'yamañjaliḥ || 11 ||
tato rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṃ priyadarśanam |
pratyuvāca mahāprājño lakṣmaṇānugataṃ vacaḥ || 12 ||
asmādgacchema kiṣkindhāṃ kṣipraṃ gaccha tvamagrataḥ |
gatvā cāhvaya sugrīva vālinaṃ bhrātṛgandhinam || 13 ||
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahane vane || 14 ||
sugrīvo vyanadadghoraṃ vālino''hvānakāraṇāt |
gāḍhaṃ parihito vegānnādairbhindannivāmbaram || 15 ||
taṃ śrutvā ninadaṃ bhrātuḥ kruddho vālī mahābalaḥ |
niścakrāma susaṃrabdho bhāskaro'stataṭādiva || 16 ||
tatassutumulaṃ yuddhaṃ vālisugrīvayorabhūt |
gagane grahayorghoraṃ budhāṅgārakayoriva || 17 ||
talairaśanikalpaiśca vajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ |
jaghnatussamare'nyonyaṃ bhrātarau krodhamūrchitau || 18 ||
tato rāmo dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu |
anyonyasadṛśau vīrāvubhau devāvivāśvinau || 19 ||
yannāvagacchatsugrīvaṃ vālinaṃ vāpi rāghavaḥ |
tato na kṛtavānbuddhiṃ moktumantakaraṃ śaram || 20 ||
etasminnantare bhagnassugrīvastena vālinā |
apaśyanrāghavaṃ nāthamṛśyamūkaṃ pradudruve || 21 ||
klānto rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ |
vālinā'bhidrutaḥ krodhātpraviveśa mahāvanam || 22 ||
taṃ praviṣṭaṃ vanaṃ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ |
mukto hyasi tvamityuktvā sa nivṛtto mahādyutiḥ || 23 ||
rāghavo'si saha bhrātrā saha caiva hanūmatā |
tadeva vanamāgacchatsugrīvo yatra vānaraḥ || 24 ||
taṃ samīkṣyāgataṃ rāmaṃ sugrīvassahalakṣmaṇam |
hrīmāndīnamuvācedaṃ vasudhāmavalokayan || 25 ||
āhvayasveti māmuktvā darśayitvā ca vikramam |
vairiṇā ghātayitvā ca kimidānīṃ tvayā kṛtam || 26 ||
tāmena velāṃ vaktavyaṃ tvayā rāghava tattvataḥ |
vālinaṃ na nihanmīti tato nāhamito vraje || 27 ||
tasya caivaṃ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ |
karuṇaṃ dīnayā vācā rāghavaḥ punarabravīt || 28 ||
sugrīva śrūyātāṃ tāta krodhaśca vyapanīyatām |
kāraṇaṃ yena bāṇo'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ || 29 ||
alaṅkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca |
tvaṃ ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam || 30 ||
svareṇa varcasā caiva prekṣitena ca vānara |
vikrameṇa ca vākyaiśca vyaktiṃ vāṃ nopalakṣaye || 31 ||
tato'haṃ rūpasādṛśyānmohito vānarottama |
notsṛjāmi mahāvegaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam || 32 ||
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ |
mūlaghāto na nau syāddhi dvayorapi kṛto mayā || 33 ||
tvayi vīre vipanne hi ajñānāllāghavānmayā |
mauḍhyaṃ ca mama bālyaṃ ca khyāpitaṃ syātkapīśvara || 34 ||
dattābhayavadho nāma pātakaṃ mahaducyate |
ahaṃ ca lakṣmaṇaścaiva sītā ca varavarṇinī || 35 ||
tvadadhīnā vayaṃ sarve vane'smin śaraṇaṃ bhavān |
tasmādyudhyasva bhūyastvaṃ mā mā śaṅkeśca vānara || 36 ||
etanmuhūrte sugrīva paśya vālinamāhave |
nirastamiṣuṇaikena veṣṭamānaṃ mahītale || 37 ||
abhijñānaṃ kuruṣva tvamātmano vānareśvara |
yena tvāmabhijānīyāṃ dvandvayuddhamupāgatam || 38 ||
gajapuṣpīmimāṃ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām |
kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe'sya sugrīvasya mahātmanaḥ || 39 ||
tato giritaṭe jātāmutpāṭya kusumākulām |
lakṣmaṇo gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhe vyasarjayat || 40 ||
sa tayā śuśubhe śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā |
mālayeva balākānāṃ sasandhya iva toyadaḥ || 41 ||
vibhrājamāno vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ |
jagāma saha rāmeṇa kiṣkinthāṃ vālipālitām || 42 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.