4.50 கிஷ்கிந்தாகாண்ட - பஞ்சாஶ ஸர்கஃ

4.50 Kishkindhakanda - Panchasha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।
அத பஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஸஹ தாராங்கதாப்யாம் து ஸங்கம்ய ஹநுமாந்கபிஃ ।
விசிநோதி ஸ்ம விந்த்யஸ்ய குஹாஶ்ச கஹநாநி ச ॥ 1 ॥
ஸிம்ஹஶார்தூலஜுஷ்டேஷு ஶிலாஶ்ச ஸரிதஸ்ததா ।
விஷமேஷு நகேந்த்ரஸ்ய மஹாப்ரஸ்ரவணேஷு ச ॥ 2 ॥
ஆஸேதுஸ்தஸ்ய ஶைலஸ்ய கோடிம் தக்ஷ்ணிபஶ்சிமாம் ।
தேஷாம் தத்ரைவ வஸதாம் ஸ காலோ வ்யத்யவர்தத ॥ 3 ॥
ஸ ஹி தேஶோ துரந்வேஷோ குஹாகஹநவாந்மஹாந் ।
தத்ர வாயுஸுதஸ்ஸர்வம் விசிநோதி ஸ்ம பர்வதம் ॥ 4 ॥
பரஸ்பரேண ஹநுமா நந்யோந்யஸ்யாவிதூரதஃ ।
கஜோ கவாக்ஷோ கவயஶ்ஶரபோ கந்தமாதநஃ ॥ 5 ॥
மைந்தஶ்ச த்விவிதஶ்சைவ ஸுஷேணோ ஜாம்பவாந்நலஃ ।
அங்கதோ யுவராஜஶ்ச தாரஶ்ச வநகோசரஃ ॥ 6 ॥
கிரிஜாலாவ்ரு'தாந்தேஶாந்மார்கித்வா தக்ஷிணாம் திஶம் ।
விசிந்வந்தஸ்ததஸ்தத்ர தத்ரு'ஶுர்விவ்ரு'தம் பிலம் ॥ 7 ॥
துர்கம்ரு'க்ஷபிலம் நாம தாநவேநாபிரக்ஷிதம் ।
க்ஷுத்பிபாஸாபரீதாஶ்ச ஶ்ராந்தாஶ்ச ஸலிலார்திநஃ ॥ 8 ॥
அவகீர்ணம் லதாவ்ரு'க்ஷைர்தத்ரு'ஶுஸ்தே மஹாபிலம் ।
தத்ர க்ரௌஞ்சாஶ்ச ஹம்ஸாஶ்ச ஸாரஸாஶ்ச விநிஷ்க்ரமந் ॥ 9 ॥
ஜலார்த்ராஶ்சக்ரவாகாஶ்ச ரக்தாங்காஃ பத்மரேணுபிஃ ।
ததஸ்தத்பிலமாஸாத்ய ஸுகந்தி துரதிக்ரமம் ॥ 10 ॥
விஸ்மயவ்யக்ரமநஸோ பபூவுர்வாநரர்ஷபாஃ ।
ஸம்ஞ்ஜாதபரிஶங்காஸ்தே தத்பிலம் ப்லவகோத்தமாஃ ॥ 11 ॥
அப்யபத்யந்த ஸம்ஹ்ரு'ஷ்டாஸ்தேஜோவந்தோ மஹாபலாஃ ।
நாநாஸத்த்வஸமாகீர்ணம் தைத்யேந்த்ரநிலயோபமம் ॥ 12 ॥
துர்தர்ஶமதிகோரம் ச துர்விகாஹம் ச ஸர்வஶஃ ।
ததஃ பர்வதகூடாபோ ஹநூமாந்பவநாத்மஜஃ ॥ 13 ॥
அப்ரவீத்வாநராந்ஸர்வாந்காந்தாரவநகோவிதஃ ।
கிரிஜாலாவ்ரு'தாந்தேஶாந்மார்கித்வா தக்ஷிணாம் திஶம் ॥ 14 ॥
வயம் ஸர்வே பரிஶ்ராந்தா ந ச பஶ்யாம மைதிலீம் ।
அஸ்மாச்சாபி பிலாத்தம்ஸாஃ க்ரௌஞ்சாஶ்ச ஸஹ ஸாரஸைஃ ॥ 15 ॥
ஜலார்த்ராஶ்சக்ரவாகாஶ்ச நிஷ்பதந்தி ஸ்ம ஸர்வஶஃ ।
நூநம் ஸலிலவாநத்ர கூபோ வா யதி வா ஹ்ரதஃ ॥ 16 ॥
ததா சேமே பிலத்வாரி ஸ்நிக்தாஸ்திஷ்டந்தி பாதபாஃ ।
இத்யுக்த்வா தத்பிலம் ஸர்வே விவிஶுஸ்திமிராவ்ரு'தம் ॥ 17 ॥
அசந்த்ரஸூர்யம் ஹரயோ தத்ரு'ஶூ ரோமஹர்ஷணம் ।
நிஶாம்ய தஸ்மாத் ஶிம்ஹாம்ஶ்ச தாம்ஸ்தாம்ஶ்ச ம்ரு'கபக்ஷ்ணிஃ ॥ 18 ॥
ப்ரவிஷ்டா ஹரிஶார்தூலா பிலம் திமிரஸம்வ்ரு'தம் ।
ந தேஷாம் ஸஜ்ஜதே சக்ஷுர்ந தேஜோ ந பராக்ரமஃ ॥ 19 ॥
வாயோரிவ கதிஸ்தேஷாம் த்ரு'ஷ்டிஸ்தமஸி வர்ததே ।
தே ப்ரவிஷ்டாஸ்து வேகேந தத்பிலம் கபிகுஞ்ஜராஃ ॥ 20 ॥
ப்ரகாஶமபிராமம் ச தத்ரு'ஶுர்தேஶமுத்தமம் ।
ததஸ்தஸ்மிந்பிலே துர்கே நாநாபாதபஸங்குலே ॥ 21 ॥
அந்யோந்யம் ஸம்பரிஷ்வஜ்ய ஜக்முர்யோஜநமந்தரம் ।
தே நஷ்டஸஞ்ஜ்ஞாஸ்த்ரு'ஷிதாஸ்ஸம்ப்ராந்தாஸ்ஸலிலார்திநஃ ॥ 22 ॥
பரிபேதுர்பிலே தஸ்மிந்கஞ்சித்காலமதந்த்ரிதாஃ ।
தே க்ரு'ஶா தீநவதநாஃ பரிஶ்ராந்தாஃ ப்லவங்கமாஃ ॥ 23 ॥
ஆலோகம் தத்ரு'ஶுர்வீரா நிராஶா ஜீவிதே யதா ।
ததஸ்தம் தேஶமாகம்ய ஸௌம்யா விதிமிரம் வநம் ॥ 24 ॥
தத்ரு'ஶுஃ காஞ்சநாந்வ்ரு'க்ஷாந்தீப்தவைஶ்வாநரப்ரபாந் ।
ஸாலாம் ஸ்தாலாம்ஶ்ச புந்நாகாந்ககுபாந்வஞ்ஜுலாந்தவாந் ॥ 25 ॥
சம்பகாந் நாகவ்ரு'க்ஷாம்ஶ்ச கர்ணிகாராம்ஶ்ச புஷ்பிதாந் ।
ஸ்தபகைஃ காஞ்சநைஶ்சித்ரை ரக்தைஃ கிஸலயைஸ்ததா ॥ 26 ॥
ஆபீடைஶ்ச லதாபிஶ்ச ஹேமாபரணபூஷிதாந் ।
தருணாதித்யஸங்காஶாந்வைடூர்யக்ரு'தவேதிகாந் ॥ 27 ॥
விப்ராஜமாநாந்வபுஷா பாதபாம்ஶ்ச ஹிரண்மயாந் ।
நீலவைடூர்யவர்ணாஶ்ச பத்மிநீஃ பதகாவ்ரு'தாஃ ॥ 28 ॥
மஹத்பிஃ காஞ்சநைஃ பத்மைர்வ்ரு'தா பாலார்கஸந்நிபைஃ ।
ஜாதரூபமயைர்மத்ஸ்யைர்மஹத்பிஶ்ச ஸகச்சபைஃ ॥ 29 ॥
தபநீய கவாக்ஷாணி முக்தா ஜால ஆவ்ரு'தாநி ச ।
ஹைம ராஜத பௌமாநி வைதூர்ய மணிமந்தி ச ॥ 30 ॥
தபநீயகவாக்ஷாணி முக்தாஜாலாவ்ரு'தாநி ச ।
ஹைமராஜதபௌமாநி வைதூர்யமணிமந்தி ச ॥ 31 ॥
காஞ்சந ப்ரமராந் சைவ மதூநி ச ஸமந்ததஃ ।
மணி காஞ்சந சித்ராணி ஶயநாநி ஆஸநாநி ச ॥ 32 ॥
காஞ்சநப்ரமராம்ஶ்சைவ மதூநி ச ஸமந்ததஃ ।
மணிகாஞ்சநசித்ராணி ஶயநாந்யாஸநாநி ச ॥ 33 ॥
மஹார்ஹாணி சயாநாநி தத்ரு'ஶுஸ்தே ஸமந்ததஃ ।
ஹைமராஜதகாம்ஸ்யாநாம் பாஜநாநாம் ச ஸம்ஞ்சயாந் ॥ 34 ॥
அகரூணாம் ச திவ்யாநாம் சந்தநாநாம் ச ஸம்ஞ்சாயாந் ।
ஶுசீந்யப்யவஹார்யாணி மூலாநி ச பலாநி ச ॥ 35 ॥
மஹார்ஹாணி ச பாநாநி மதூநி ரஸவந்தி ச ।
திவ்யாநாமம்பராணாம் ச மஹார்ஹாணாம் ச ஸஞ்சயாந் ॥ 36 ॥
கம்பலாநாம் ச சித்ராணாமஜிநாநாம் ச ஸஞ்சயாந் ।
தத்ர தத்ர ச விந்யஸ்தாந்தீப்தாந்வைஶ்வாநரப்ரபாந் ॥ 37 ॥
தத்ரு'ஶுர்வாநராஶ்ஶுப்ராஞ்ஜாதரூபஸ்ய ஸஞ்சயாந் ।
தத்ர தத்ர விசிந்வந்தோ பிலே தஸ்மிந்மஹாபலாஃ ॥ 38 ॥
தத்ரு'ஶுர்வாநராஶ்ஶூராஃ ஸ்த்ரியம் காஞ்சிததூரதஃ ।
தாம் த்ரு'ஷ்ட்வா ப்ரு'ஶஸந்த்ரஸ்தாஶ்சீரக்ரு'ஷ்ணாஜிநாம்பராம் ॥ 39 ॥
தாபஸீம் நியதாஹாராம் ஜ்வலந்தீமிவ தேஜஸா ।
விஸ்மிதா ஹரயஸ்தத்ர வ்யவதிஷ்டந்த ஸர்வஶஃ ॥ 40 ॥
பப்ரச்ச ஹநுமாம்ஸ்தத்ர காऽஸி த்வம் கஸ்ய வா பிலம் ।
ததோ ஹநூமாந்கிரிஸந்நிகாஶஃ க்ரு'தாஜ்ஞலிஸ்தாமபிவாத்ய வ்ரு'த்தாம் ।
பப்ரச்ச கா த்வம் பவநம் பிலம் ச ரத்நாநி சேமாநி வதஸ்வ கஸ்ய ॥ 41 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே பஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
saha tārāṅgadābhyāṃ tu saṅgamya hanumānkapiḥ |
vicinoti sma vindhyasya guhāśca gahanāni ca || 1 ||
siṃhaśārdūlajuṣṭeṣu śilāśca saritastadā |
viṣameṣu nagendrasya mahāprasravaṇeṣu ca || 2 ||
āsedustasya śailasya koṭiṃ dakṣṇipaścimām |
teṣāṃ tatraiva vasatāṃ sa kālo vyatyavartata || 3 ||
sa hi deśo duranveṣo guhāgahanavānmahān |
tatra vāyusutassarvaṃ vicinoti sma parvatam || 4 ||
paraspareṇa hanumā nanyonyasyāvidūrataḥ |
gajo gavākṣo gavayaśśarabho gandhamādanaḥ || 5 ||
maindaśca dvividaścaiva suṣeṇo jāmbavānnalaḥ |
aṅgado yuvarājaśca tāraśca vanagocaraḥ || 6 ||
girijālāvṛtāndeśānmārgitvā dakṣiṇāṃ diśam |
vicinvantastatastatra dadṛśurvivṛtaṃ bilam || 7 ||
durgamṛkṣabilaṃ nāma dānavenābhirakṣitam |
kṣutpipāsāparītāśca śrāntāśca salilārthinaḥ || 8 ||
avakīrṇaṃ latāvṛkṣairdadṛśuste mahābilam |
tatra krauñcāśca haṃsāśca sārasāśca viniṣkraman || 9 ||
jalārdrāścakravākāśca raktāṅgāḥ padmareṇubhiḥ |
tatastadbilamāsādya sugandhi duratikramam || 10 ||
vismayavyagramanaso babhūvurvānararṣabhāḥ |
saṃñjātapariśaṅkāste tadbilaṃ plavagottamāḥ || 11 ||
abhyapadyanta saṃhṛṣṭāstejovanto mahābalāḥ |
nānāsattvasamākīrṇaṃ daityendranilayopamam || 12 ||
durdarśamatighoraṃ ca durvigāhaṃ ca sarvaśaḥ |
tataḥ parvatakūṭābho hanūmānpavanātmajaḥ || 13 ||
abravīdvānarānsarvānkāntāravanakovidaḥ |
girijālāvṛtāndeśānmārgitvā dakṣiṇāṃ diśam || 14 ||
vayaṃ sarve pariśrāntā na ca paśyāma maithilīm |
asmāccāpi bilāddhaṃsāḥ krauñcāśca saha sārasaiḥ || 15 ||
jalārdrāścakravākāśca niṣpatanti sma sarvaśaḥ |
nūnaṃ salilavānatra kūpo vā yadi vā hradaḥ || 16 ||
tathā ceme biladvāri snigdhāstiṣṭhanti pādapāḥ |
ityuktvā tadbilaṃ sarve viviśustimirāvṛtam || 17 ||
acandrasūryaṃ harayo dadṛśū romaharṣaṇam |
niśāmya tasmāt śiṃhāṃśca tāṃstāṃśca mṛgapakṣṇiḥ || 18 ||
praviṣṭā hariśārdūlā bilaṃ timirasaṃvṛtam |
na teṣāṃ sajjate cakṣurna tejo na parākramaḥ || 19 ||
vāyoriva gatisteṣāṃ dṛṣṭistamasi vartate |
te praviṣṭāstu vegena tadbilaṃ kapikuñjarāḥ || 20 ||
prakāśamabhirāmaṃ ca dadṛśurdeśamuttamam |
tatastasminbile durge nānāpādapasaṅkule || 21 ||
anyonyaṃ sampariṣvajya jagmuryojanamantaram |
te naṣṭasañjñāstṛṣitāssambhrāntāssalilārthinaḥ || 22 ||
paripeturbile tasminkañcitkālamatandritāḥ |
te kṛśā dīnavadanāḥ pariśrāntāḥ plavaṅgamāḥ || 23 ||
ālokaṃ dadṛśurvīrā nirāśā jīvite yadā |
tatastaṃ deśamāgamya saumyā vitimiraṃ vanam || 24 ||
dadṛśuḥ kāñcanānvṛkṣāndīptavaiśvānaraprabhān |
sālāṃ stālāṃśca punnāgānkakubhānvañjulāndhavān || 25 ||
campakān nāgavṛkṣāṃśca karṇikārāṃśca puṣpitān |
stabakaiḥ kāñcanaiścitrai raktaiḥ kisalayaistathā || 26 ||
āpīḍaiśca latābhiśca hemābharaṇabhūṣitān |
taruṇādityasaṅkāśānvaiḍhūryakṛtavedikān || 27 ||
vibhrājamānānvapuṣā pādapāṃśca hiraṇmayān |
nīlavaiḍhūryavarṇāśca padminīḥ patagāvṛtāḥ || 28 ||
mahadbhiḥ kāñcanaiḥ padmairvṛtā bālārkasannibhaiḥ |
jātarūpamayairmatsyairmahadbhiśca sakacchapaiḥ || 29 ||
tapanīya gavākṣāṇi muktā jāla āvṛtāni ca |
haima rājata bhaumāni vaidūrya maṇimanti ca || 30 ||
tapanīyagavākṣāṇi muktājālāvṛtāni ca |
haimarājatabhaumāni vaidūryamaṇimanti ca || 31 ||
kāñcana bhramarān caiva madhūni ca samantataḥ |
maṇi kāñcana citrāṇi śayanāni āsanāni ca || 32 ||
kāñcanabhramarāṃścaiva madhūni ca samantataḥ |
maṇikāñcanacitrāṇi śayanānyāsanāni ca || 33 ||
mahārhāṇi cayānāni dadṛśuste samantataḥ |
haimarājatakāṃsyānāṃ bhājanānāṃ ca saṃñcayān || 34 ||
agarūṇāṃ ca divyānāṃ candanānāṃ ca saṃñcāyān |
śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 35 ||
mahārhāṇi ca pānāni madhūni rasavanti ca |
divyānāmambarāṇāṃ ca mahārhāṇāṃ ca sañcayān || 36 ||
kambalānāṃ ca citrāṇāmajinānāṃ ca sañcayān |
tatra tatra ca vinyastāndīptānvaiśvānaraprabhān || 37 ||
dadṛśurvānarāśśubhrāñjātarūpasya sañcayān |
tatra tatra vicinvanto bile tasminmahābalāḥ || 38 ||
dadṛśurvānarāśśūrāḥ striyaṃ kāñcidadūrataḥ |
tāṃ dṛṣṭvā bhṛśasantrastāścīrakṛṣṇājināmbarām || 39 ||
tāpasīṃ niyatāhārāṃ jvalantīmiva tejasā |
vismitā harayastatra vyavatiṣṭhanta sarvaśaḥ || 40 ||
papraccha hanumāṃstatra kā'si tvaṃ kasya vā bilam |
tato hanūmāngirisannikāśaḥ kṛtājñalistāmabhivādya vṛddhām |
papraccha kā tvaṃ bhavanaṃ bilaṃ ca ratnāni cemāni vadasva kasya || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ पञ्चाशस्सर्गः ।
सह ताराङ्गदाभ्यां तु सङ्गम्य हनुमान्कपिः ।
विचिनोति स्म विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च ॥ 1 ॥
सिंहशार्दूलजुष्टेषु शिलाश्च सरितस्तदा ।
विषमेषु नगेन्द्रस्य महाप्रस्रवणेषु च ॥ 2 ॥
आसेदुस्तस्य शैलस्य कोटिं दक्ष्णिपश्चिमाम् ।
तेषां तत्रैव वसतां स कालो व्यत्यवर्तत ॥ 3 ॥
स हि देशो दुरन्वेषो गुहागहनवान्महान् ।
तत्र वायुसुतस्सर्वं विचिनोति स्म पर्वतम् ॥ 4 ॥
परस्परेण हनुमा नन्योन्यस्याविदूरतः ।
गजो गवाक्षो गवयश्शरभो गन्धमादनः ॥ 5 ॥
मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवान्नलः ।
अङ्गदो युवराजश्च तारश्च वनगोचरः ॥ 6 ॥
गिरिजालावृतान्देशान्मार्गित्वा दक्षिणां दिशम् ।
विचिन्वन्तस्ततस्तत्र ददृशुर्विवृतं बिलम् ॥ 7 ॥
दुर्गमृक्षबिलं नाम दानवेनाभिरक्षितम् ।
क्षुत्पिपासापरीताश्च श्रान्ताश्च सलिलार्थिनः ॥ 8 ॥
अवकीर्णं लतावृक्षैर्ददृशुस्ते महाबिलम् ।
तत्र क्रौञ्चाश्च हंसाश्च सारसाश्च विनिष्क्रमन् ॥ 9 ॥
जलार्द्राश्चक्रवाकाश्च रक्ताङ्गाः पद्मरेणुभिः ।
ततस्तद्बिलमासाद्य सुगन्धि दुरतिक्रमम् ॥ 10 ॥
विस्मयव्यग्रमनसो बभूवुर्वानरर्षभाः ।
संञ्जातपरिशङ्कास्ते तद्बिलं प्लवगोत्तमाः ॥ 11 ॥
अभ्यपद्यन्त संहृष्टास्तेजोवन्तो महाबलाः ।
नानासत्त्वसमाकीर्णं दैत्येन्द्रनिलयोपमम् ॥ 12 ॥
दुर्दर्शमतिघोरं च दुर्विगाहं च सर्वशः ।
ततः पर्वतकूटाभो हनूमान्पवनात्मजः ॥ 13 ॥
अब्रवीद्वानरान्सर्वान्कान्तारवनकोविदः ।
गिरिजालावृतान्देशान्मार्गित्वा दक्षिणां दिशम् ॥ 14 ॥
वयं सर्वे परिश्रान्ता न च पश्याम मैथिलीम् ।
अस्माच्चापि बिलाद्धंसाः क्रौञ्चाश्च सह सारसैः ॥ 15 ॥
जलार्द्राश्चक्रवाकाश्च निष्पतन्ति स्म सर्वशः ।
नूनं सलिलवानत्र कूपो वा यदि वा ह्रदः ॥ 16 ॥
तथा चेमे बिलद्वारि स्निग्धास्तिष्ठन्ति पादपाः ।
इत्युक्त्वा तद्बिलं सर्वे विविशुस्तिमिरावृतम् ॥ 17 ॥
अचन्द्रसूर्यं हरयो ददृशू रोमहर्षणम् ।
निशाम्य तस्मात् शिंहांश्च तांस्तांश्च मृगपक्ष्णिः ॥ 18 ॥
प्रविष्टा हरिशार्दूला बिलं तिमिरसंवृतम् ।
न तेषां सज्जते चक्षुर्न तेजो न पराक्रमः ॥ 19 ॥
वायोरिव गतिस्तेषां दृष्टिस्तमसि वर्तते ।
ते प्रविष्टास्तु वेगेन तद्बिलं कपिकुञ्जराः ॥ 20 ॥
प्रकाशमभिरामं च ददृशुर्देशमुत्तमम् ।
ततस्तस्मिन्बिले दुर्गे नानापादपसङ्कुले ॥ 21 ॥
अन्योन्यं सम्परिष्वज्य जग्मुर्योजनमन्तरम् ।
ते नष्टसञ्ज्ञास्तृषितास्सम्भ्रान्तास्सलिलार्थिनः ॥ 22 ॥
परिपेतुर्बिले तस्मिन्कञ्चित्कालमतन्द्रिताः ।
ते कृशा दीनवदनाः परिश्रान्ताः प्लवङ्गमाः ॥ 23 ॥
आलोकं ददृशुर्वीरा निराशा जीविते यदा ।
ततस्तं देशमागम्य सौम्या वितिमिरं वनम् ॥ 24 ॥
ददृशुः काञ्चनान्वृक्षान्दीप्तवैश्वानरप्रभान् ।
सालां स्तालांश्च पुन्नागान्ककुभान्वञ्जुलान्धवान् ॥ 25 ॥
चम्पकान् नागवृक्षांश्च कर्णिकारांश्च पुष्पितान् ।
स्तबकैः काञ्चनैश्चित्रै रक्तैः किसलयैस्तथा ॥ 26 ॥
आपीडैश्च लताभिश्च हेमाभरणभूषितान् ।
तरुणादित्यसङ्काशान्वैढूर्यकृतवेदिकान् ॥ 27 ॥
विभ्राजमानान्वपुषा पादपांश्च हिरण्मयान् ।
नीलवैढूर्यवर्णाश्च पद्मिनीः पतगावृताः ॥ 28 ॥
महद्भिः काञ्चनैः पद्मैर्वृता बालार्कसन्निभैः ।
जातरूपमयैर्मत्स्यैर्महद्भिश्च सकच्छपैः ॥ 29 ॥
तपनीय गवाक्षाणि मुक्ता जाल आवृतानि च ।
हैम राजत भौमानि वैदूर्य मणिमन्ति च ॥ 30 ॥
तपनीयगवाक्षाणि मुक्ताजालावृतानि च ।
हैमराजतभौमानि वैदूर्यमणिमन्ति च ॥ 31 ॥
काञ्चन भ्रमरान् चैव मधूनि च समन्ततः ।
मणि काञ्चन चित्राणि शयनानि आसनानि च ॥ 32 ॥
काञ्चनभ्रमरांश्चैव मधूनि च समन्ततः ।
मणिकाञ्चनचित्राणि शयनान्यासनानि च ॥ 33 ॥
महार्हाणि चयानानि ददृशुस्ते समन्ततः ।
हैमराजतकांस्यानां भाजनानां च संञ्चयान् ॥ 34 ॥
अगरूणां च दिव्यानां चन्दनानां च संञ्चायान् ।
शुचीन्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च ॥ 35 ॥
महार्हाणि च पानानि मधूनि रसवन्ति च ।
दिव्यानामम्बराणां च महार्हाणां च सञ्चयान् ॥ 36 ॥
कम्बलानां च चित्राणामजिनानां च सञ्चयान् ।
तत्र तत्र च विन्यस्तान्दीप्तान्वैश्वानरप्रभान् ॥ 37 ॥
ददृशुर्वानराश्शुभ्राञ्जातरूपस्य सञ्चयान् ।
तत्र तत्र विचिन्वन्तो बिले तस्मिन्महाबलाः ॥ 38 ॥
ददृशुर्वानराश्शूराः स्त्रियं काञ्चिददूरतः ।
तां दृष्ट्वा भृशसन्त्रस्ताश्चीरकृष्णाजिनाम्बराम् ॥ 39 ॥
तापसीं नियताहारां ज्वलन्तीमिव तेजसा ।
विस्मिता हरयस्तत्र व्यवतिष्ठन्त सर्वशः ॥ 40 ॥
पप्रच्छ हनुमांस्तत्र काऽसि त्वं कस्य वा बिलम् ।
ततो हनूमान्गिरिसन्निकाशः कृताज्ञलिस्तामभिवाद्य वृद्धाम् ।
पप्रच्छ का त्वं भवनं बिलं च रत्नानि चेमानि वदस्व कस्य ॥ 41 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
saha tārāṅgadābhyāṃ tu saṅgamya hanumānkapiḥ |
vicinoti sma vindhyasya guhāśca gahanāni ca || 1 ||
siṃhaśārdūlajuṣṭeṣu śilāśca saritastadā |
viṣameṣu nagendrasya mahāprasravaṇeṣu ca || 2 ||
āsedustasya śailasya koṭiṃ dakṣṇipaścimām |
teṣāṃ tatraiva vasatāṃ sa kālo vyatyavartata || 3 ||
sa hi deśo duranveṣo guhāgahanavānmahān |
tatra vāyusutassarvaṃ vicinoti sma parvatam || 4 ||
paraspareṇa hanumā nanyonyasyāvidūrataḥ |
gajo gavākṣo gavayaśśarabho gandhamādanaḥ || 5 ||
maindaśca dvividaścaiva suṣeṇo jāmbavānnalaḥ |
aṅgado yuvarājaśca tāraśca vanagocaraḥ || 6 ||
girijālāvṛtāndeśānmārgitvā dakṣiṇāṃ diśam |
vicinvantastatastatra dadṛśurvivṛtaṃ bilam || 7 ||
durgamṛkṣabilaṃ nāma dānavenābhirakṣitam |
kṣutpipāsāparītāśca śrāntāśca salilārthinaḥ || 8 ||
avakīrṇaṃ latāvṛkṣairdadṛśuste mahābilam |
tatra krauñcāśca haṃsāśca sārasāśca viniṣkraman || 9 ||
jalārdrāścakravākāśca raktāṅgāḥ padmareṇubhiḥ |
tatastadbilamāsādya sugandhi duratikramam || 10 ||
vismayavyagramanaso babhūvurvānararṣabhāḥ |
saṃñjātapariśaṅkāste tadbilaṃ plavagottamāḥ || 11 ||
abhyapadyanta saṃhṛṣṭāstejovanto mahābalāḥ |
nānāsattvasamākīrṇaṃ daityendranilayopamam || 12 ||
durdarśamatighoraṃ ca durvigāhaṃ ca sarvaśaḥ |
tataḥ parvatakūṭābho hanūmānpavanātmajaḥ || 13 ||
abravīdvānarānsarvānkāntāravanakovidaḥ |
girijālāvṛtāndeśānmārgitvā dakṣiṇāṃ diśam || 14 ||
vayaṃ sarve pariśrāntā na ca paśyāma maithilīm |
asmāccāpi bilāddhaṃsāḥ krauñcāśca saha sārasaiḥ || 15 ||
jalārdrāścakravākāśca niṣpatanti sma sarvaśaḥ |
nūnaṃ salilavānatra kūpo vā yadi vā hradaḥ || 16 ||
tathā ceme biladvāri snigdhāstiṣṭhanti pādapāḥ |
ityuktvā tadbilaṃ sarve viviśustimirāvṛtam || 17 ||
acandrasūryaṃ harayo dadṛśū romaharṣaṇam |
niśāmya tasmāt śiṃhāṃśca tāṃstāṃśca mṛgapakṣṇiḥ || 18 ||
praviṣṭā hariśārdūlā bilaṃ timirasaṃvṛtam |
na teṣāṃ sajjate cakṣurna tejo na parākramaḥ || 19 ||
vāyoriva gatisteṣāṃ dṛṣṭistamasi vartate |
te praviṣṭāstu vegena tadbilaṃ kapikuñjarāḥ || 20 ||
prakāśamabhirāmaṃ ca dadṛśurdeśamuttamam |
tatastasminbile durge nānāpādapasaṅkule || 21 ||
anyonyaṃ sampariṣvajya jagmuryojanamantaram |
te naṣṭasañjñāstṛṣitāssambhrāntāssalilārthinaḥ || 22 ||
paripeturbile tasminkañcitkālamatandritāḥ |
te kṛśā dīnavadanāḥ pariśrāntāḥ plavaṅgamāḥ || 23 ||
ālokaṃ dadṛśurvīrā nirāśā jīvite yadā |
tatastaṃ deśamāgamya saumyā vitimiraṃ vanam || 24 ||
dadṛśuḥ kāñcanānvṛkṣāndīptavaiśvānaraprabhān |
sālāṃ stālāṃśca punnāgānkakubhānvañjulāndhavān || 25 ||
campakān nāgavṛkṣāṃśca karṇikārāṃśca puṣpitān |
stabakaiḥ kāñcanaiścitrai raktaiḥ kisalayaistathā || 26 ||
āpīḍaiśca latābhiśca hemābharaṇabhūṣitān |
taruṇādityasaṅkāśānvaiḍhūryakṛtavedikān || 27 ||
vibhrājamānānvapuṣā pādapāṃśca hiraṇmayān |
nīlavaiḍhūryavarṇāśca padminīḥ patagāvṛtāḥ || 28 ||
mahadbhiḥ kāñcanaiḥ padmairvṛtā bālārkasannibhaiḥ |
jātarūpamayairmatsyairmahadbhiśca sakacchapaiḥ || 29 ||
tapanīya gavākṣāṇi muktā jāla āvṛtāni ca |
haima rājata bhaumāni vaidūrya maṇimanti ca || 30 ||
tapanīyagavākṣāṇi muktājālāvṛtāni ca |
haimarājatabhaumāni vaidūryamaṇimanti ca || 31 ||
kāñcana bhramarān caiva madhūni ca samantataḥ |
maṇi kāñcana citrāṇi śayanāni āsanāni ca || 32 ||
kāñcanabhramarāṃścaiva madhūni ca samantataḥ |
maṇikāñcanacitrāṇi śayanānyāsanāni ca || 33 ||
mahārhāṇi cayānāni dadṛśuste samantataḥ |
haimarājatakāṃsyānāṃ bhājanānāṃ ca saṃñcayān || 34 ||
agarūṇāṃ ca divyānāṃ candanānāṃ ca saṃñcāyān |
śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 35 ||
mahārhāṇi ca pānāni madhūni rasavanti ca |
divyānāmambarāṇāṃ ca mahārhāṇāṃ ca sañcayān || 36 ||
kambalānāṃ ca citrāṇāmajinānāṃ ca sañcayān |
tatra tatra ca vinyastāndīptānvaiśvānaraprabhān || 37 ||
dadṛśurvānarāśśubhrāñjātarūpasya sañcayān |
tatra tatra vicinvanto bile tasminmahābalāḥ || 38 ||
dadṛśurvānarāśśūrāḥ striyaṃ kāñcidadūrataḥ |
tāṃ dṛṣṭvā bhṛśasantrastāścīrakṛṣṇājināmbarām || 39 ||
tāpasīṃ niyatāhārāṃ jvalantīmiva tejasā |
vismitā harayastatra vyavatiṣṭhanta sarvaśaḥ || 40 ||
papraccha hanumāṃstatra kā'si tvaṃ kasya vā bilam |
tato hanūmāngirisannikāśaḥ kṛtājñalistāmabhivādya vṛddhām |
papraccha kā tvaṃ bhavanaṃ bilaṃ ca ratnāni cemāni vadasva kasya || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in