ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥାଶ୍ରମାଦୁପାଵୃତ୍ତମନ୍ତରା ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।
ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ସୌମିତ୍ରିଂ ରାମୋ ଦୁଃଖାର୍ଦିତଂ ପୁନଃ ॥ 1 ॥
ତମୁଵାଚ କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵମାଗତୋଽପାସ୍ଯ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ଯଦା ସା ତଵ ଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ଵନେ ଵିରହିତା ମଯା ॥ 2 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵାଭ୍ଯାଗତଂ ତ୍ଵାଂ ମେ ମୈଥିଲୀଂ ତ୍ଯଜ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ଶଙ୍କମାନଂ ମହତ୍ପାପଂ ଯତ୍ସତ୍ଯଂ ଵ୍ଯଥିତଂ ମନଃ ॥ 3 ॥
ସ୍ଫୁରତେ ନଯନଂ ସଵ୍ଯଂ ବାହୁଶ୍ଚ ହୃଦଯଂ ଚ ମେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରେ ତ୍ଵାଂ ସୀତାଵିରହିତଂ ପଥି ॥ 4 ॥
ଏଵମୁକ୍ତନ୍ତୁ ସୌମିତ୍ରିର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ ।
ଭୂଯୋ ଦୁଃଖସମାଵିଷ୍ଟୋ ଦୁଃଖିତଂ ରାମମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 5 ॥
ନ ସ୍ଵଯଂ କାମକାରେଣ ତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାହମିହାଗତଃ ।
ପ୍ରଚୋଦିତ ସ୍ତଯୈଵୋଗ୍ରୈସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶମିହାଗତଃ ॥ 6 ॥
ଆର୍ଯେଣେଵ ପରାକ୍ରୁଷ୍ଟଂ ହାସୀତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ।
ପରିତ୍ରାହୀତି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମୈଥିଲ୍ଯାସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତିଂ ଗତମ୍ ॥ 7 ॥
ସା ତମାର୍ତସ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଵ ସ୍ନେହେନ ମୈଥିଲୀ ।
ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ମାମାହ ରୁଦନ୍ତୀ ଭଯଵିହ୍ଵଲା ॥ 8 ॥
ପ୍ରଚୋଦ୍ଯମାନେନ ମଯା ଗଚ୍ଛେତି ବହୁଶସ୍ତଯା ।
ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତା ମୈଥିଲୀ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରତ୍ଯଯାନ୍ଵିତମ୍ ॥ 9 ॥
ନ ତତ୍ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରକ୍ଷୋ ଯଦସ୍ଯ ଭଯମାଵହେତ୍ ।
ନିର୍ଵୃତା ଭଵ ନାସ୍ତ୍ଯେତତ୍କେନାପ୍ଯେଵମୁଦାହୃତମ୍ ॥ 10 ॥
ଵିଗର୍ହିତଂ ଚ ନୀଚଂ ଚ କଥମାର୍ଯୋଽଭିଧାସ୍ଯତି ।
ତ୍ରାହୀତି ଵଚନଂ ସୀତେ ଯସ୍ତ୍ରାଯେତ୍ରିଦଶାନପି ॥ 11 ॥
କିଂ ନିମିତ୍ତଂ ତୁ କେନାପି ଭ୍ରାତୁରାଲମ୍ବ୍ଯ ମେ ସ୍ଵରମ୍ ।
ରାକ୍ଷସେନେରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ରାହି ତ୍ରାହୀତି ଶୋଭନେ ॥ 12 ॥
ଵିସ୍ଵରଂ ଵ୍ଯାହୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତ୍ରାହି ମାମିତି ।
ନ ଭଵତ୍ଯା ଵ୍ଯଥା କାର୍ଯା କୁନାରୀଜନସେଵିତା ॥ 13 ॥
ଅଲଂ ଵୈକ୍ଲବ୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ନିରୁତ୍ସୁକା ।
ନ ସୋଽସ୍ତି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ପୁମାନ୍ଵୈ ରାଘଵଂ ରଣେ ॥ 14 ॥
ଜାତୋ ଵା ଜାଯମାନୋ ଵା ସଂଯୁଗେ ଯଃ ପରାଜଯେତ୍ ।
ନ ଜଯ୍ଯୋ ରାଘଵୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଦେଵୈଶ୍ଶକ୍ରପୁରୋଗମୈଃ ॥ 15 ॥
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ଵୈଦେହୀ ପରିମୋହିତଚେତନା ।
ଉଵାଚାଶ୍ରୂଣି ମୁଞ୍ଚନ୍ତୀ ଦାରୁଣଂ ମାମିଦଂ ଵଚଃ ॥ 16 ॥
ଭାଵୋ ମଯି ତଵାତ୍ଯର୍ଥଂ ପାପ ଏଵ ନିଵେଶିତଃ ।
ଵିନଷ୍ଟେ ଭ୍ରାତରି ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ନ ଚ ତ୍ଵଂ ମାମଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ 17 ॥
ସଙ୍କେତାଦ୍ଭରତେନ ତ୍ଵଂ ରାମଂ ସମନୁଗଚ୍ଛସି ।
କ୍ରୋଶନ୍ତଂ ହି ଯଥାତ୍ଯର୍ଥଂ ନୈଵମଭ୍ଯଵପଦ୍ଯସେ ॥ 18 ॥
ରିପୁଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଚାରୀ ତ୍ଵଂ ମଦର୍ଥମନୁଗଚ୍ଛସି ।
ରାଘଵସ୍ଯାନ୍ତରପ୍ରେପ୍ସୁସ୍ତଥୈନଂ ନାଭିପଦ୍ଯସେ ॥ 19 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ହି ଵୈଦେହ୍ଯା ସଂରବ୍ଧୋ ରକ୍ତଲୋଚନଃ ।
କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରସ୍ଫୁରମାଣୋଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମାଦଭିନିର୍ଗତଃ ॥ 20 ॥
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ସୌମିତ୍ରିଂ ରାମସ୍ସନ୍ତାପମୋହିତଃ ।
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ ସୌମ୍ଯ ତାଂ ଵିନା ଯତ୍ତ୍ଵମାଗତଃ ॥ 21 ॥
ଜାନନ୍ନପି ସମର୍ଥଂ ମାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵିନିଵାରଣେ ।
ଅନେନ କ୍ରୋଧଵାକ୍ଯେନ ମୈଥିଲ୍ଯା ନିସ୍ସୃତୋ ଭଵାନ୍ ॥ 22 ॥
ନ ହି ତେ ପରିତୁଷ୍ଯାମି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଦ୍ଯାସି ମୈଥିଲୀମ୍ ।
କ୍ରୁଦ୍ଧାଯାଃ ପରୁଷଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ ଵିହାଯ ତ୍ଵମାଗତଃ ॥ 23 ॥
ସର୍ଵଥା ତ୍ଵଵିନୀତଂ ତେ ସୀତଯା ଯତ୍ପ୍ରଚୋଦିତଃ ।
କ୍ରୋଧସ୍ଯ ଵଶମାପନ୍ନୋ ନାକରୋଶ୍ଶାସନଂ ମମ ॥ 24 ॥
ଅସୌ ହି ରାକ୍ଷସଶ୍ଶେତେ ଶରେଣାଭିହତୋ ମଯା ।
ମୃଗରୂପେଣ ଯେନାହମାଶ୍ରମାଦପଵାହିତଃ ॥ 25 ॥
ଵିକୃଷ୍ଯ ଚାପଂ ପରିଧାଯ ସାଯକଂ ସଲୀଲବାଣେନ ଚ ତାଡିତୋ ମଯା ।
ମାର୍ଗୀଂ ତନୁଂ ତ୍ଯଜ୍ଯ ସ ଵିକ୍ଲବସ୍ଵରୋ ବଭୂଵ କେଯୂରଧରସ୍ସରାକ୍ଷସଃ ॥ 26 ॥
ଶରାହତେନୈଵ ତଦାର୍ତଯା ଗିରା ସ୍ଵରଂ ସମାଲମ୍ବ୍ଯ ସୁଦୂରସୁଶ୍ରଵମ୍ ।
ଉଦାହୃତଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ସୁଦାରୁଣଂ ତ୍ଵମାଗତୋ ଯେନ ଵିହାଯ ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ 27 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
athāśramādupāvṛttamantarā raghunandanaḥ |
paripapraccha saumitriṃ rāmo duḥkhārditaṃ punaḥ || 1 ||
tamuvāca kimarthaṃ tvamāgato'pāsya maithilīm |
yadā sā tava viśvāsādvane virahitā mayā || 2 ||
dṛṣṭvaivābhyāgataṃ tvāṃ me maithilīṃ tyajya lakṣmaṇa |
śaṅkamānaṃ mahatpāpaṃ yatsatyaṃ vyathitaṃ manaḥ || 3 ||
sphurate nayanaṃ savyaṃ bāhuśca hṛdayaṃ ca me |
dṛṣṭvā lakṣmaṇa dūre tvāṃ sītāvirahitaṃ pathi || 4 ||
evamuktantu saumitrirlakṣmaṇaśśubhalakṣaṇaḥ |
bhūyo duḥkhasamāviṣṭo duḥkhitaṃ rāmamabravīt || 5 ||
na svayaṃ kāmakāreṇa tāṃ tyaktvāhamihāgataḥ |
pracodita stayaivograistvatsakāśamihāgataḥ || 6 ||
āryeṇeva parākruṣṭaṃ hāsīte lakṣmaṇeti ca |
paritrāhīti yadvākyaṃ maithilyāstacchrutiṃ gatam || 7 ||
sā tamārtasvaraṃ śrutvā tava snehena maithilī |
gaccha gaccheti māmāha rudantī bhayavihvalā || 8 ||
pracodyamānena mayā gaccheti bahuśastayā |
pratyuktā maithilī vākyamidaṃ tvatpratyayānvitam || 9 ||
na tatpaśyāmyahaṃ rakṣo yadasya bhayamāvahet |
nirvṛtā bhava nāstyetatkenāpyevamudāhṛtam || 10 ||
vigarhitaṃ ca nīcaṃ ca kathamāryo'bhidhāsyati |
trāhīti vacanaṃ sīte yastrāyetridaśānapi || 11 ||
kiṃ nimittaṃ tu kenāpi bhrāturālambya me svaram |
rākṣaseneritaṃ vākyaṃ trāhi trāhīti śobhane || 12 ||
visvaraṃ vyāhṛtaṃ vākyaṃ lakṣmaṇa trāhi māmiti |
na bhavatyā vyathā kāryā kunārījanasevitā || 13 ||
alaṃ vaiklabyamālambya svasthā bhava nirutsukā |
na so'sti triṣu lokeṣu pumānvai rāghavaṃ raṇe || 14 ||
jāto vā jāyamāno vā saṃyuge yaḥ parājayet |
na jayyo rāghavo yuddhe devaiśśakrapurogamaiḥ || 15 ||
evamuktā tu vaidehī parimohitacetanā |
uvācāśrūṇi muñcantī dāruṇaṃ māmidaṃ vacaḥ || 16 ||
bhāvo mayi tavātyarthaṃ pāpa eva niveśitaḥ |
vinaṣṭe bhrātari prāptuṃ na ca tvaṃ māmavāpsyasi || 17 ||
saṅketādbharatena tvaṃ rāmaṃ samanugacchasi |
krośantaṃ hi yathātyarthaṃ naivamabhyavapadyase || 18 ||
ripuḥ pracchannacārī tvaṃ madarthamanugacchasi |
rāghavasyāntaraprepsustathainaṃ nābhipadyase || 19 ||
evamukto hi vaidehyā saṃrabdho raktalocanaḥ |
krodhātprasphuramāṇoṣṭha āśramādabhinirgataḥ || 20 ||
evaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ rāmassantāpamohitaḥ |
abravīdduṣkṛtaṃ saumya tāṃ vinā yattvamāgataḥ || 21 ||
jānannapi samarthaṃ māṃ rakṣasāṃ vinivāraṇe |
anena krodhavākyena maithilyā nissṛto bhavān || 22 ||
na hi te parituṣyāmi tyaktvā yadyāsi maithilīm |
kruddhāyāḥ paruṣaṃ śrutvā tāṃ vihāya tvamāgataḥ || 23 ||
sarvathā tvavinītaṃ te sītayā yatpracoditaḥ |
krodhasya vaśamāpanno nākarośśāsanaṃ mama || 24 ||
asau hi rākṣasaśśete śareṇābhihato mayā |
mṛgarūpeṇa yenāhamāśramādapavāhitaḥ || 25 ||
vikṛṣya cāpaṃ paridhāya sāyakaṃ salīlabāṇena ca tāḍito mayā |
mārgīṃ tanuṃ tyajya sa viklabasvaro babhūva keyūradharassarākṣasaḥ || 26 ||
śarāhatenaiva tadārtayā girā svaraṃ samālambya sudūrasuśravam |
udāhṛtaṃ tadvacanaṃ sudāruṇaṃ tvamāgato yena vihāya maithilīm || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकोनषष्टितमस्सर्गः ।
अथाश्रमादुपावृत्तमन्तरा रघुनन्दनः ।
परिपप्रच्छ सौमित्रिं रामो दुःखार्दितं पुनः ॥ 1 ॥
तमुवाच किमर्थं त्वमागतोऽपास्य मैथिलीम् ।
यदा सा तव विश्वासाद्वने विरहिता मया ॥ 2 ॥
दृष्ट्वैवाभ्यागतं त्वां मे मैथिलीं त्यज्य लक्ष्मण ।
शङ्कमानं महत्पापं यत्सत्यं व्यथितं मनः ॥ 3 ॥
स्फुरते नयनं सव्यं बाहुश्च हृदयं च मे ।
दृष्ट्वा लक्ष्मण दूरे त्वां सीताविरहितं पथि ॥ 4 ॥
एवमुक्तन्तु सौमित्रिर्लक्ष्मणश्शुभलक्षणः ।
भूयो दुःखसमाविष्टो दुःखितं राममब्रवीत् ॥ 5 ॥
न स्वयं कामकारेण तां त्यक्त्वाहमिहागतः ।
प्रचोदित स्तयैवोग्रैस्त्वत्सकाशमिहागतः ॥ 6 ॥
आर्येणेव पराक्रुष्टं हासीते लक्ष्मणेति च ।
परित्राहीति यद्वाक्यं मैथिल्यास्तच्छ्रुतिं गतम् ॥ 7 ॥
सा तमार्तस्वरं श्रुत्वा तव स्नेहेन मैथिली ।
गच्छ गच्छेति मामाह रुदन्ती भयविह्वला ॥ 8 ॥
प्रचोद्यमानेन मया गच्छेति बहुशस्तया ।
प्रत्युक्ता मैथिली वाक्यमिदं त्वत्प्रत्ययान्वितम् ॥ 9 ॥
न तत्पश्याम्यहं रक्षो यदस्य भयमावहेत् ।
निर्वृता भव नास्त्येतत्केनाप्येवमुदाहृतम् ॥ 10 ॥
विगर्हितं च नीचं च कथमार्योऽभिधास्यति ।
त्राहीति वचनं सीते यस्त्रायेत्रिदशानपि ॥ 11 ॥
किं निमित्तं तु केनापि भ्रातुरालम्ब्य मे स्वरम् ।
राक्षसेनेरितं वाक्यं त्राहि त्राहीति शोभने ॥ 12 ॥
विस्वरं व्याहृतं वाक्यं लक्ष्मण त्राहि मामिति ।
न भवत्या व्यथा कार्या कुनारीजनसेविता ॥ 13 ॥
अलं वैक्लब्यमालम्ब्य स्वस्था भव निरुत्सुका ।
न सोऽस्ति त्रिषु लोकेषु पुमान्वै राघवं रणे ॥ 14 ॥
जातो वा जायमानो वा संयुगे यः पराजयेत् ।
न जय्यो राघवो युद्धे देवैश्शक्रपुरोगमैः ॥ 15 ॥
एवमुक्ता तु वैदेही परिमोहितचेतना ।
उवाचाश्रूणि मुञ्चन्ती दारुणं मामिदं वचः ॥ 16 ॥
भावो मयि तवात्यर्थं पाप एव निवेशितः ।
विनष्टे भ्रातरि प्राप्तुं न च त्वं मामवाप्स्यसि ॥ 17 ॥
सङ्केताद्भरतेन त्वं रामं समनुगच्छसि ।
क्रोशन्तं हि यथात्यर्थं नैवमभ्यवपद्यसे ॥ 18 ॥
रिपुः प्रच्छन्नचारी त्वं मदर्थमनुगच्छसि ।
राघवस्यान्तरप्रेप्सुस्तथैनं नाभिपद्यसे ॥ 19 ॥
एवमुक्तो हि वैदेह्या संरब्धो रक्तलोचनः ।
क्रोधात्प्रस्फुरमाणोष्ठ आश्रमादभिनिर्गतः ॥ 20 ॥
एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं रामस्सन्तापमोहितः ।
अब्रवीद्दुष्कृतं सौम्य तां विना यत्त्वमागतः ॥ 21 ॥
जानन्नपि समर्थं मां रक्षसां विनिवारणे ।
अनेन क्रोधवाक्येन मैथिल्या निस्सृतो भवान् ॥ 22 ॥
न हि ते परितुष्यामि त्यक्त्वा यद्यासि मैथिलीम् ।
क्रुद्धायाः परुषं श्रुत्वा तां विहाय त्वमागतः ॥ 23 ॥
सर्वथा त्वविनीतं ते सीतया यत्प्रचोदितः ।
क्रोधस्य वशमापन्नो नाकरोश्शासनं मम ॥ 24 ॥
असौ हि राक्षसश्शेते शरेणाभिहतो मया ।
मृगरूपेण येनाहमाश्रमादपवाहितः ॥ 25 ॥
विकृष्य चापं परिधाय सायकं सलीलबाणेन च ताडितो मया ।
मार्गीं तनुं त्यज्य स विक्लबस्वरो बभूव केयूरधरस्सराक्षसः ॥ 26 ॥
शराहतेनैव तदार्तया गिरा स्वरं समालम्ब्य सुदूरसुश्रवम् ।
उदाहृतं तद्वचनं सुदारुणं त्वमागतो येन विहाय मैथिलीम् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकोनषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
athāśramādupāvṛttamantarā raghunandanaḥ |
paripapraccha saumitriṃ rāmo duḥkhārditaṃ punaḥ || 1 ||
tamuvāca kimarthaṃ tvamāgato'pāsya maithilīm |
yadā sā tava viśvāsādvane virahitā mayā || 2 ||
dṛṣṭvaivābhyāgataṃ tvāṃ me maithilīṃ tyajya lakṣmaṇa |
śaṅkamānaṃ mahatpāpaṃ yatsatyaṃ vyathitaṃ manaḥ || 3 ||
sphurate nayanaṃ savyaṃ bāhuśca hṛdayaṃ ca me |
dṛṣṭvā lakṣmaṇa dūre tvāṃ sītāvirahitaṃ pathi || 4 ||
evamuktantu saumitrirlakṣmaṇaśśubhalakṣaṇaḥ |
bhūyo duḥkhasamāviṣṭo duḥkhitaṃ rāmamabravīt || 5 ||
na svayaṃ kāmakāreṇa tāṃ tyaktvāhamihāgataḥ |
pracodita stayaivograistvatsakāśamihāgataḥ || 6 ||
āryeṇeva parākruṣṭaṃ hāsīte lakṣmaṇeti ca |
paritrāhīti yadvākyaṃ maithilyāstacchrutiṃ gatam || 7 ||
sā tamārtasvaraṃ śrutvā tava snehena maithilī |
gaccha gaccheti māmāha rudantī bhayavihvalā || 8 ||
pracodyamānena mayā gaccheti bahuśastayā |
pratyuktā maithilī vākyamidaṃ tvatpratyayānvitam || 9 ||
na tatpaśyāmyahaṃ rakṣo yadasya bhayamāvahet |
nirvṛtā bhava nāstyetatkenāpyevamudāhṛtam || 10 ||
vigarhitaṃ ca nīcaṃ ca kathamāryo'bhidhāsyati |
trāhīti vacanaṃ sīte yastrāyetridaśānapi || 11 ||
kiṃ nimittaṃ tu kenāpi bhrāturālambya me svaram |
rākṣaseneritaṃ vākyaṃ trāhi trāhīti śobhane || 12 ||
visvaraṃ vyāhṛtaṃ vākyaṃ lakṣmaṇa trāhi māmiti |
na bhavatyā vyathā kāryā kunārījanasevitā || 13 ||
alaṃ vaiklabyamālambya svasthā bhava nirutsukā |
na so'sti triṣu lokeṣu pumānvai rāghavaṃ raṇe || 14 ||
jāto vā jāyamāno vā saṃyuge yaḥ parājayet |
na jayyo rāghavo yuddhe devaiśśakrapurogamaiḥ || 15 ||
evamuktā tu vaidehī parimohitacetanā |
uvācāśrūṇi muñcantī dāruṇaṃ māmidaṃ vacaḥ || 16 ||
bhāvo mayi tavātyarthaṃ pāpa eva niveśitaḥ |
vinaṣṭe bhrātari prāptuṃ na ca tvaṃ māmavāpsyasi || 17 ||
saṅketādbharatena tvaṃ rāmaṃ samanugacchasi |
krośantaṃ hi yathātyarthaṃ naivamabhyavapadyase || 18 ||
ripuḥ pracchannacārī tvaṃ madarthamanugacchasi |
rāghavasyāntaraprepsustathainaṃ nābhipadyase || 19 ||
evamukto hi vaidehyā saṃrabdho raktalocanaḥ |
krodhātprasphuramāṇoṣṭha āśramādabhinirgataḥ || 20 ||
evaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ rāmassantāpamohitaḥ |
abravīdduṣkṛtaṃ saumya tāṃ vinā yattvamāgataḥ || 21 ||
jānannapi samarthaṃ māṃ rakṣasāṃ vinivāraṇe |
anena krodhavākyena maithilyā nissṛto bhavān || 22 ||
na hi te parituṣyāmi tyaktvā yadyāsi maithilīm |
kruddhāyāḥ paruṣaṃ śrutvā tāṃ vihāya tvamāgataḥ || 23 ||
sarvathā tvavinītaṃ te sītayā yatpracoditaḥ |
krodhasya vaśamāpanno nākarośśāsanaṃ mama || 24 ||
asau hi rākṣasaśśete śareṇābhihato mayā |
mṛgarūpeṇa yenāhamāśramādapavāhitaḥ || 25 ||
vikṛṣya cāpaṃ paridhāya sāyakaṃ salīlabāṇena ca tāḍito mayā |
mārgīṃ tanuṃ tyajya sa viklabasvaro babhūva keyūradharassarākṣasaḥ || 26 ||
śarāhatenaiva tadārtayā girā svaraṃ samālambya sudūrasuśravam |
udāhṛtaṃ tadvacanaṃ sudāruṇaṃ tvamāgato yena vihāya maithilīm || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.