3.59 அரண்யகாண்ட - ஏகோநஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

3.59 Aranyakanda - Ekonashashtitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।
அத ஏகோநஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।
அதாஶ்ரமாதுபாவ்ரு'த்தமந்தரா ரகுநந்தநஃ ।
பரிபப்ரச்ச ஸௌமித்ரிம் ராமோ துஃகார்திதம் புநஃ ॥ 1 ॥
தமுவாச கிமர்தம் த்வமாகதோऽபாஸ்ய மைதிலீம் ।
யதா ஸா தவ விஶ்வாஸாத்வநே விரஹிதா மயா ॥ 2 ॥
த்ரு'ஷ்ட்வைவாப்யாகதம் த்வாம் மே மைதிலீம் த்யஜ்ய லக்ஷ்மண ।
ஶங்கமாநம் மஹத்பாபம் யத்ஸத்யம் வ்யதிதம் மநஃ ॥ 3 ॥
ஸ்புரதே நயநம் ஸவ்யம் பாஹுஶ்ச ஹ்ரு'தயம் ச மே ।
த்ரு'ஷ்ட்வா லக்ஷ்மண தூரே த்வாம் ஸீதாவிரஹிதம் பதி ॥ 4 ॥
ஏவமுக்தந்து ஸௌமித்ரிர்லக்ஷ்மணஶ்ஶுபலக்ஷணஃ ।
பூயோ துஃகஸமாவிஷ்டோ துஃகிதம் ராமமப்ரவீத் ॥ 5 ॥
ந ஸ்வயம் காமகாரேண தாம் த்யக்த்வாஹமிஹாகதஃ ।
ப்ரசோதித ஸ்தயைவோக்ரைஸ்த்வத்ஸகாஶமிஹாகதஃ ॥ 6 ॥
ஆர்யேணேவ பராக்ருஷ்டம் ஹாஸீதே லக்ஷ்மணேதி ச ।
பரித்ராஹீதி யத்வாக்யம் மைதில்யாஸ்தச்ச்ருதிம் கதம் ॥ 7 ॥
ஸா தமார்தஸ்வரம் ஶ்ருத்வா தவ ஸ்நேஹேந மைதிலீ ।
கச்ச கச்சேதி மாமாஹ ருதந்தீ பயவிஹ்வலா ॥ 8 ॥
ப்ரசோத்யமாநேந மயா கச்சேதி பஹுஶஸ்தயா ।
ப்ரத்யுக்தா மைதிலீ வாக்யமிதம் த்வத்ப்ரத்யயாந்விதம் ॥ 9 ॥
ந தத்பஶ்யாம்யஹம் ரக்ஷோ யதஸ்ய பயமாவஹேத் ।
நிர்வ்ரு'தா பவ நாஸ்த்யேதத்கேநாப்யேவமுதாஹ்ரு'தம் ॥ 10 ॥
விகர்ஹிதம் ச நீசம் ச கதமார்யோऽபிதாஸ்யதி ।
த்ராஹீதி வசநம் ஸீதே யஸ்த்ராயேத்ரிதஶாநபி ॥ 11 ॥
கிம் நிமித்தம் து கேநாபி ப்ராதுராலம்ப்ய மே ஸ்வரம் ।
ராக்ஷஸேநேரிதம் வாக்யம் த்ராஹி த்ராஹீதி ஶோபநே ॥ 12 ॥
விஸ்வரம் வ்யாஹ்ரு'தம் வாக்யம் லக்ஷ்மண த்ராஹி மாமிதி ।
ந பவத்யா வ்யதா கார்யா குநாரீஜநஸேவிதா ॥ 13 ॥
அலம் வைக்லப்யமாலம்ப்ய ஸ்வஸ்தா பவ நிருத்ஸுகா ।
ந ஸோऽஸ்தி த்ரிஷு லோகேஷு புமாந்வை ராகவம் ரணே ॥ 14 ॥
ஜாதோ வா ஜாயமாநோ வா ஸம்யுகே யஃ பராஜயேத் ।
ந ஜய்யோ ராகவோ யுத்தே தேவைஶ்ஶக்ரபுரோகமைஃ ॥ 15 ॥
ஏவமுக்தா து வைதேஹீ பரிமோஹிதசேதநா ।
உவாசாஶ்ரூணி முஞ்சந்தீ தாருணம் மாமிதம் வசஃ ॥ 16 ॥
பாவோ மயி தவாத்யர்தம் பாப ஏவ நிவேஶிதஃ ।
விநஷ்டே ப்ராதரி ப்ராப்தும் ந ச த்வம் மாமவாப்ஸ்யஸி ॥ 17 ॥
ஸங்கேதாத்பரதேந த்வம் ராமம் ஸமநுகச்சஸி ।
க்ரோஶந்தம் ஹி யதாத்யர்தம் நைவமப்யவபத்யஸே ॥ 18 ॥
ரிபுஃ ப்ரச்சந்நசாரீ த்வம் மதர்தமநுகச்சஸி ।
ராகவஸ்யாந்தரப்ரேப்ஸுஸ்ததைநம் நாபிபத்யஸே ॥ 19 ॥
ஏவமுக்தோ ஹி வைதேஹ்யா ஸம்ரப்தோ ரக்தலோசநஃ ।
க்ரோதாத்ப்ரஸ்புரமாணோஷ்ட ஆஶ்ரமாதபிநிர்கதஃ ॥ 20 ॥
ஏவம் ப்ருவாணம் ஸௌமித்ரிம் ராமஸ்ஸந்தாபமோஹிதஃ ।
அப்ரவீத்துஷ்க்ரு'தம் ஸௌம்ய தாம் விநா யத்த்வமாகதஃ ॥ 21 ॥
ஜாநந்நபி ஸமர்தம் மாம் ரக்ஷஸாம் விநிவாரணே ।
அநேந க்ரோதவாக்யேந மைதில்யா நிஸ்ஸ்ரு'தோ பவாந் ॥ 22 ॥
ந ஹி தே பரிதுஷ்யாமி த்யக்த்வா யத்யாஸி மைதிலீம் ।
க்ருத்தாயாஃ பருஷம் ஶ்ருத்வா தாம் விஹாய த்வமாகதஃ ॥ 23 ॥
ஸர்வதா த்வவிநீதம் தே ஸீதயா யத்ப்ரசோதிதஃ ।
க்ரோதஸ்ய வஶமாபந்நோ நாகரோஶ்ஶாஸநம் மம ॥ 24 ॥
அஸௌ ஹி ராக்ஷஸஶ்ஶேதே ஶரேணாபிஹதோ மயா ।
ம்ரு'கரூபேண யேநாஹமாஶ்ரமாதபவாஹிதஃ ॥ 25 ॥
விக்ரு'ஷ்ய சாபம் பரிதாய ஸாயகம் ஸலீலபாணேந ச தாடிதோ மயா ।
மார்கீம் தநும் த்யஜ்ய ஸ விக்லபஸ்வரோ பபூவ கேயூரதரஸ்ஸராக்ஷஸஃ ॥ 26 ॥
ஶராஹதேநைவ ததார்தயா கிரா ஸ்வரம் ஸமாலம்ப்ய ஸுதூரஸுஶ்ரவம் ।
உதாஹ்ரு'தம் தத்வசநம் ஸுதாருணம் த்வமாகதோ யேந விஹாய மைதிலீம் ॥ 27 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே ஏகோநஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
athāśramādupāvṛttamantarā raghunandanaḥ |
paripapraccha saumitriṃ rāmo duḥkhārditaṃ punaḥ || 1 ||
tamuvāca kimarthaṃ tvamāgato'pāsya maithilīm |
yadā sā tava viśvāsādvane virahitā mayā || 2 ||
dṛṣṭvaivābhyāgataṃ tvāṃ me maithilīṃ tyajya lakṣmaṇa |
śaṅkamānaṃ mahatpāpaṃ yatsatyaṃ vyathitaṃ manaḥ || 3 ||
sphurate nayanaṃ savyaṃ bāhuśca hṛdayaṃ ca me |
dṛṣṭvā lakṣmaṇa dūre tvāṃ sītāvirahitaṃ pathi || 4 ||
evamuktantu saumitrirlakṣmaṇaśśubhalakṣaṇaḥ |
bhūyo duḥkhasamāviṣṭo duḥkhitaṃ rāmamabravīt || 5 ||
na svayaṃ kāmakāreṇa tāṃ tyaktvāhamihāgataḥ |
pracodita stayaivograistvatsakāśamihāgataḥ || 6 ||
āryeṇeva parākruṣṭaṃ hāsīte lakṣmaṇeti ca |
paritrāhīti yadvākyaṃ maithilyāstacchrutiṃ gatam || 7 ||
sā tamārtasvaraṃ śrutvā tava snehena maithilī |
gaccha gaccheti māmāha rudantī bhayavihvalā || 8 ||
pracodyamānena mayā gaccheti bahuśastayā |
pratyuktā maithilī vākyamidaṃ tvatpratyayānvitam || 9 ||
na tatpaśyāmyahaṃ rakṣo yadasya bhayamāvahet |
nirvṛtā bhava nāstyetatkenāpyevamudāhṛtam || 10 ||
vigarhitaṃ ca nīcaṃ ca kathamāryo'bhidhāsyati |
trāhīti vacanaṃ sīte yastrāyetridaśānapi || 11 ||
kiṃ nimittaṃ tu kenāpi bhrāturālambya me svaram |
rākṣaseneritaṃ vākyaṃ trāhi trāhīti śobhane || 12 ||
visvaraṃ vyāhṛtaṃ vākyaṃ lakṣmaṇa trāhi māmiti |
na bhavatyā vyathā kāryā kunārījanasevitā || 13 ||
alaṃ vaiklabyamālambya svasthā bhava nirutsukā |
na so'sti triṣu lokeṣu pumānvai rāghavaṃ raṇe || 14 ||
jāto vā jāyamāno vā saṃyuge yaḥ parājayet |
na jayyo rāghavo yuddhe devaiśśakrapurogamaiḥ || 15 ||
evamuktā tu vaidehī parimohitacetanā |
uvācāśrūṇi muñcantī dāruṇaṃ māmidaṃ vacaḥ || 16 ||
bhāvo mayi tavātyarthaṃ pāpa eva niveśitaḥ |
vinaṣṭe bhrātari prāptuṃ na ca tvaṃ māmavāpsyasi || 17 ||
saṅketādbharatena tvaṃ rāmaṃ samanugacchasi |
krośantaṃ hi yathātyarthaṃ naivamabhyavapadyase || 18 ||
ripuḥ pracchannacārī tvaṃ madarthamanugacchasi |
rāghavasyāntaraprepsustathainaṃ nābhipadyase || 19 ||
evamukto hi vaidehyā saṃrabdho raktalocanaḥ |
krodhātprasphuramāṇoṣṭha āśramādabhinirgataḥ || 20 ||
evaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ rāmassantāpamohitaḥ |
abravīdduṣkṛtaṃ saumya tāṃ vinā yattvamāgataḥ || 21 ||
jānannapi samarthaṃ māṃ rakṣasāṃ vinivāraṇe |
anena krodhavākyena maithilyā nissṛto bhavān || 22 ||
na hi te parituṣyāmi tyaktvā yadyāsi maithilīm |
kruddhāyāḥ paruṣaṃ śrutvā tāṃ vihāya tvamāgataḥ || 23 ||
sarvathā tvavinītaṃ te sītayā yatpracoditaḥ |
krodhasya vaśamāpanno nākarośśāsanaṃ mama || 24 ||
asau hi rākṣasaśśete śareṇābhihato mayā |
mṛgarūpeṇa yenāhamāśramādapavāhitaḥ || 25 ||
vikṛṣya cāpaṃ paridhāya sāyakaṃ salīlabāṇena ca tāḍito mayā |
mārgīṃ tanuṃ tyajya sa viklabasvaro babhūva keyūradharassarākṣasaḥ || 26 ||
śarāhatenaiva tadārtayā girā svaraṃ samālambya sudūrasuśravam |
udāhṛtaṃ tadvacanaṃ sudāruṇaṃ tvamāgato yena vihāya maithilīm || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकोनषष्टितमस्सर्गः ।
अथाश्रमादुपावृत्तमन्तरा रघुनन्दनः ।
परिपप्रच्छ सौमित्रिं रामो दुःखार्दितं पुनः ॥ 1 ॥
तमुवाच किमर्थं त्वमागतोऽपास्य मैथिलीम् ।
यदा सा तव विश्वासाद्वने विरहिता मया ॥ 2 ॥
दृष्ट्वैवाभ्यागतं त्वां मे मैथिलीं त्यज्य लक्ष्मण ।
शङ्कमानं महत्पापं यत्सत्यं व्यथितं मनः ॥ 3 ॥
स्फुरते नयनं सव्यं बाहुश्च हृदयं च मे ।
दृष्ट्वा लक्ष्मण दूरे त्वां सीताविरहितं पथि ॥ 4 ॥
एवमुक्तन्तु सौमित्रिर्लक्ष्मणश्शुभलक्षणः ।
भूयो दुःखसमाविष्टो दुःखितं राममब्रवीत् ॥ 5 ॥
न स्वयं कामकारेण तां त्यक्त्वाहमिहागतः ।
प्रचोदित स्तयैवोग्रैस्त्वत्सकाशमिहागतः ॥ 6 ॥
आर्येणेव पराक्रुष्टं हासीते लक्ष्मणेति च ।
परित्राहीति यद्वाक्यं मैथिल्यास्तच्छ्रुतिं गतम् ॥ 7 ॥
सा तमार्तस्वरं श्रुत्वा तव स्नेहेन मैथिली ।
गच्छ गच्छेति मामाह रुदन्ती भयविह्वला ॥ 8 ॥
प्रचोद्यमानेन मया गच्छेति बहुशस्तया ।
प्रत्युक्ता मैथिली वाक्यमिदं त्वत्प्रत्ययान्वितम् ॥ 9 ॥
न तत्पश्याम्यहं रक्षो यदस्य भयमावहेत् ।
निर्वृता भव नास्त्येतत्केनाप्येवमुदाहृतम् ॥ 10 ॥
विगर्हितं च नीचं च कथमार्योऽभिधास्यति ।
त्राहीति वचनं सीते यस्त्रायेत्रिदशानपि ॥ 11 ॥
किं निमित्तं तु केनापि भ्रातुरालम्ब्य मे स्वरम् ।
राक्षसेनेरितं वाक्यं त्राहि त्राहीति शोभने ॥ 12 ॥
विस्वरं व्याहृतं वाक्यं लक्ष्मण त्राहि मामिति ।
न भवत्या व्यथा कार्या कुनारीजनसेविता ॥ 13 ॥
अलं वैक्लब्यमालम्ब्य स्वस्था भव निरुत्सुका ।
न सोऽस्ति त्रिषु लोकेषु पुमान्वै राघवं रणे ॥ 14 ॥
जातो वा जायमानो वा संयुगे यः पराजयेत् ।
न जय्यो राघवो युद्धे देवैश्शक्रपुरोगमैः ॥ 15 ॥
एवमुक्ता तु वैदेही परिमोहितचेतना ।
उवाचाश्रूणि मुञ्चन्ती दारुणं मामिदं वचः ॥ 16 ॥
भावो मयि तवात्यर्थं पाप एव निवेशितः ।
विनष्टे भ्रातरि प्राप्तुं न च त्वं मामवाप्स्यसि ॥ 17 ॥
सङ्केताद्भरतेन त्वं रामं समनुगच्छसि ।
क्रोशन्तं हि यथात्यर्थं नैवमभ्यवपद्यसे ॥ 18 ॥
रिपुः प्रच्छन्नचारी त्वं मदर्थमनुगच्छसि ।
राघवस्यान्तरप्रेप्सुस्तथैनं नाभिपद्यसे ॥ 19 ॥
एवमुक्तो हि वैदेह्या संरब्धो रक्तलोचनः ।
क्रोधात्प्रस्फुरमाणोष्ठ आश्रमादभिनिर्गतः ॥ 20 ॥
एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं रामस्सन्तापमोहितः ।
अब्रवीद्दुष्कृतं सौम्य तां विना यत्त्वमागतः ॥ 21 ॥
जानन्नपि समर्थं मां रक्षसां विनिवारणे ।
अनेन क्रोधवाक्येन मैथिल्या निस्सृतो भवान् ॥ 22 ॥
न हि ते परितुष्यामि त्यक्त्वा यद्यासि मैथिलीम् ।
क्रुद्धायाः परुषं श्रुत्वा तां विहाय त्वमागतः ॥ 23 ॥
सर्वथा त्वविनीतं ते सीतया यत्प्रचोदितः ।
क्रोधस्य वशमापन्नो नाकरोश्शासनं मम ॥ 24 ॥
असौ हि राक्षसश्शेते शरेणाभिहतो मया ।
मृगरूपेण येनाहमाश्रमादपवाहितः ॥ 25 ॥
विकृष्य चापं परिधाय सायकं सलीलबाणेन च ताडितो मया ।
मार्गीं तनुं त्यज्य स विक्लबस्वरो बभूव केयूरधरस्सराक्षसः ॥ 26 ॥
शराहतेनैव तदार्तया गिरा स्वरं समालम्ब्य सुदूरसुश्रवम् ।
उदाहृतं तद्वचनं सुदारुणं त्वमागतो येन विहाय मैथिलीम् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकोनषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
athāśramādupāvṛttamantarā raghunandanaḥ |
paripapraccha saumitriṃ rāmo duḥkhārditaṃ punaḥ || 1 ||
tamuvāca kimarthaṃ tvamāgato'pāsya maithilīm |
yadā sā tava viśvāsādvane virahitā mayā || 2 ||
dṛṣṭvaivābhyāgataṃ tvāṃ me maithilīṃ tyajya lakṣmaṇa |
śaṅkamānaṃ mahatpāpaṃ yatsatyaṃ vyathitaṃ manaḥ || 3 ||
sphurate nayanaṃ savyaṃ bāhuśca hṛdayaṃ ca me |
dṛṣṭvā lakṣmaṇa dūre tvāṃ sītāvirahitaṃ pathi || 4 ||
evamuktantu saumitrirlakṣmaṇaśśubhalakṣaṇaḥ |
bhūyo duḥkhasamāviṣṭo duḥkhitaṃ rāmamabravīt || 5 ||
na svayaṃ kāmakāreṇa tāṃ tyaktvāhamihāgataḥ |
pracodita stayaivograistvatsakāśamihāgataḥ || 6 ||
āryeṇeva parākruṣṭaṃ hāsīte lakṣmaṇeti ca |
paritrāhīti yadvākyaṃ maithilyāstacchrutiṃ gatam || 7 ||
sā tamārtasvaraṃ śrutvā tava snehena maithilī |
gaccha gaccheti māmāha rudantī bhayavihvalā || 8 ||
pracodyamānena mayā gaccheti bahuśastayā |
pratyuktā maithilī vākyamidaṃ tvatpratyayānvitam || 9 ||
na tatpaśyāmyahaṃ rakṣo yadasya bhayamāvahet |
nirvṛtā bhava nāstyetatkenāpyevamudāhṛtam || 10 ||
vigarhitaṃ ca nīcaṃ ca kathamāryo'bhidhāsyati |
trāhīti vacanaṃ sīte yastrāyetridaśānapi || 11 ||
kiṃ nimittaṃ tu kenāpi bhrāturālambya me svaram |
rākṣaseneritaṃ vākyaṃ trāhi trāhīti śobhane || 12 ||
visvaraṃ vyāhṛtaṃ vākyaṃ lakṣmaṇa trāhi māmiti |
na bhavatyā vyathā kāryā kunārījanasevitā || 13 ||
alaṃ vaiklabyamālambya svasthā bhava nirutsukā |
na so'sti triṣu lokeṣu pumānvai rāghavaṃ raṇe || 14 ||
jāto vā jāyamāno vā saṃyuge yaḥ parājayet |
na jayyo rāghavo yuddhe devaiśśakrapurogamaiḥ || 15 ||
evamuktā tu vaidehī parimohitacetanā |
uvācāśrūṇi muñcantī dāruṇaṃ māmidaṃ vacaḥ || 16 ||
bhāvo mayi tavātyarthaṃ pāpa eva niveśitaḥ |
vinaṣṭe bhrātari prāptuṃ na ca tvaṃ māmavāpsyasi || 17 ||
saṅketādbharatena tvaṃ rāmaṃ samanugacchasi |
krośantaṃ hi yathātyarthaṃ naivamabhyavapadyase || 18 ||
ripuḥ pracchannacārī tvaṃ madarthamanugacchasi |
rāghavasyāntaraprepsustathainaṃ nābhipadyase || 19 ||
evamukto hi vaidehyā saṃrabdho raktalocanaḥ |
krodhātprasphuramāṇoṣṭha āśramādabhinirgataḥ || 20 ||
evaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ rāmassantāpamohitaḥ |
abravīdduṣkṛtaṃ saumya tāṃ vinā yattvamāgataḥ || 21 ||
jānannapi samarthaṃ māṃ rakṣasāṃ vinivāraṇe |
anena krodhavākyena maithilyā nissṛto bhavān || 22 ||
na hi te parituṣyāmi tyaktvā yadyāsi maithilīm |
kruddhāyāḥ paruṣaṃ śrutvā tāṃ vihāya tvamāgataḥ || 23 ||
sarvathā tvavinītaṃ te sītayā yatpracoditaḥ |
krodhasya vaśamāpanno nākarośśāsanaṃ mama || 24 ||
asau hi rākṣasaśśete śareṇābhihato mayā |
mṛgarūpeṇa yenāhamāśramādapavāhitaḥ || 25 ||
vikṛṣya cāpaṃ paridhāya sāyakaṃ salīlabāṇena ca tāḍito mayā |
mārgīṃ tanuṃ tyajya sa viklabasvaro babhūva keyūradharassarākṣasaḥ || 26 ||
śarāhatenaiva tadārtayā girā svaraṃ samālambya sudūrasuśravam |
udāhṛtaṃ tadvacanaṃ sudāruṇaṃ tvamāgato yena vihāya maithilīm || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in