ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଖରଂ ତୁ ଵିରଥଂ ରାମୋ ଗଦାପାଣିମଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ମୃଦୁପୂର୍ଵଂ ମହାତେଜାଃ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ଗଜାଶ୍ଵରଥସମ୍ବାଧେ ବଲେ ମହତି ତିଷ୍ଠତା ।
କୃତଂ ସୁଦାରୁଣଂ କର୍ମ ସର୍ଵଲୋକଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ॥ 2 ॥
ଉଦ୍ଵେଜନୀଯୋ ଭୂତାନାଂ ନୃଶଂସଃ ପାପକର୍ମକୃତ୍ ।
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାମୀଶ୍ଵରୋଽପି ନ ତିଷ୍ଠତି ॥ 3 ॥
କର୍ମ ଲୋକଵିରୁଦ୍ଧଂ ତୁ କୁର୍ଵାଣଂ କ୍ଷଣଦାଚର ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ସର୍ଵଜନୋ ହନ୍ତି ସର୍ପଂ ଦୁଷ୍ଟମିଵାଗତମ୍ ॥ 4 ॥
ଲୋଭାତ୍ପାପାନି କୁର୍ଵାଣଃ କାମାଦ୍ଵା ଯୋ ନ ବୁଧ୍ଯତେ ।
ଭ୍ରଷ୍ଟଃ ପଶ୍ଯତି ତସ୍ଯାନ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କରକାଦିଵ ॥ 5 ॥
ଵସତୋ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ତାପସାନ୍ଧର୍ମଚାରିଣଃ ।
କିନ୍ନୁ ହତ୍ଵା ମହାଭାଗାନ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ରାକ୍ଷସ ॥ 6 ॥
ନ ଚିରଂ ପାପକର୍ମାଣଃ କ୍ରୂରା ଲୋକଜୁଗୁପ୍ସିତାଃ ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶୀର୍ଣମୂଲା ଇଵ ଦ୍ରୁମାଃ ॥ 7 ॥
ଅଵଶ୍ଯଂ ଲଭତେ ଜନ୍ତୁଃ ଫଲଂ ପାପସ୍ଯ କର୍ମଣଃ ।
ଘୋରଂ ପର୍ଯାଗତେ କାଲେ ଦ୍ରୁମାଃ ପୁଷ୍ପମିଵାର୍ତଵମ୍ ॥ 8 ॥
ନଚିରାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଲୋକେ ପାପାନାଂ କର୍ମଣାଂ ଫଲମ୍ ।
ସଵିଷାଣାମିଵାନ୍ନାନାଂ ଭୁକ୍ତାନାଂ କ୍ଷଣଦାଚର ॥ 9 ॥
ପାପମାଚରତାଂ ଘୋରଂ ଲୋକସ୍ଯାପ୍ରିଯମିଚ୍ଛତାମ୍ ।
ଅହମାସାଦିତୋ ରାଜା ପ୍ରାଣାନ୍ହନ୍ତୁଂ ନିଶାଚର ॥ 10 ॥
ଅଦ୍ଯ ହି ତ୍ଵାଂ ମଯା ମୁକ୍ତାଶ୍ଶରାଃ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣାଃ ।
ଵିଦାର୍ଯାତିପତିଷ୍ଯନ୍ତି ଵଲ୍ମୀକମିଵ ପନ୍ନଗାଃ ॥ 11 ॥
ଯେ ତ୍ଵଯା ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଭକ୍ଷିତା ଧର୍ମଚାରିଣଃ ।
ତାନଦ୍ଯ ନିହତସ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ ସସୈନ୍ଯୋଽନୁଗମିଷ୍ଯସି ॥ 12 ॥
ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନିହତଂ ବାଣୈଃ ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ପରମର୍ଷଯଃ ।
ନିରଯସ୍ଥଂ ଵିମାନସ୍ଥା ଯେ ତ୍ଵଯା ହିଂସିତାଃ ପୁରା ॥ 13 ॥
ପ୍ରହର ତ୍ଵଂ ଯଥାକାମଂ କୁରୁ ଯତ୍ନଂ କୁଲାଧମ ।
ଅଦ୍ଯ ତେ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ଶିରସ୍ତାଲଫଲଂ ଯଥା ॥ 14 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ କୃଦ୍ଧସ୍ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଖରୋ ରାମଂ ପ୍ରହସନ୍କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ॥ 15 ॥
ପ୍ରାକୃତାନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ହତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧେ ଦଶରଥାତ୍ମଜ ।
ଆତ୍ମନା କଥମାତ୍ମାନମପ୍ରଶସ୍ଯଂ ପ୍ରଶଂସସି ॥ 16 ॥
ଵିକ୍ରାନ୍ତା ବଲଵନ୍ତୋ ଵା ଯେ ଭଵନ୍ତି ନରର୍ଷଭାଃ ।
କଥଯନ୍ତି ନ ତେ କିଞ୍ଚିତ୍ତେଜସା ସ୍ଵେନ ଗର୍ଵିତାଃ ॥ 17 ॥
ପ୍ରାକୃତାସ୍ତ୍ଵକୃତାତ୍ମାନୋ ଲୋକେ କ୍ଷତ୍ରିଯପାଂସନାଃ ।
ନିରର୍ଥକଂ ଵିକତ୍ଥନ୍ତେ ଯଥା ରାମ ଵିକତ୍ଥସେ ॥ 18 ॥
କୁଲଂ ଵ୍ଯପଦିଶନ୍ଵୀରସ୍ସମରେ କୋଽଭିଧାସ୍ଯତି ।
ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ହି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସ୍ଵଯମପ୍ରସ୍ତଵେ ସ୍ତଵମ୍ ॥ 19 ॥
ସର୍ଵଥୈଵ ଲଘୁତ୍ଵଂ ତେ କତ୍ଥନେନ ଵିଦର୍ଶିତମ୍ ।
ସୁଵର୍ଣପ୍ରତିରୂପେଣ ତପ୍ତେନେଵ କୁଶାଗ୍ନିନା ॥ 20 ॥
ନ ତୁ ମାମିହ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପଶ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଗଦାଧରମ୍ ।
ଧରାଧରମିଵାକମ୍ପ୍ଯଂ ପର୍ଵତଂ ଧାତୁଭିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ 21 ॥
ପର୍ଯାପ୍ତୋଽହଂ ଗଦାପାଣିର୍ହନ୍ତୁଂ ପ୍ରାଣାନ୍ରଣେ ତଵ ।
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ ପାଶହସ୍ତ ଇଵାନ୍ତକଃ ॥ 22 ॥
କାମଂ ବହ୍ଵପି ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନ ତ୍ଵହମ୍ ।
ଅସ୍ତଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଧି ସଵିତା ଯୁଦ୍ଧଵିଘ୍ନସ୍ତତୋ ଭଵେତ୍ ॥ 23 ॥
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରାକ୍ଷସାନାଂ ହତାନି ତେ ।
ତ୍ଵଦ୍ଵିନାଶାତ୍କରୋମ୍ଯେଷାଂ ତେଷାମଶ୍ରୁପ୍ରମାର୍ଜନମ୍ ॥ 24 ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତାଂ ଗଦାଂ ପରମାଙ୍ଗଦଃ ।
ଖରଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ରାମାଯ ପ୍ରଦୀପ୍ତାମଶନିଂ ଯଥା ॥ 25 ॥
ଖରବାହୁପ୍ରଯୁକ୍ତା ସା ପ୍ରଦୀପ୍ତା ମହତୀ ଗଦା ।
ଭସ୍ମଵୃକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ଗୁଲ୍ମାଂଶ୍ଚ କୃତ୍ଵାଗାତ୍ତତ୍ସମୀପତଃ ॥ 26 ॥
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ଜ୍ଵଲତାଂ ମୃତ୍ଯୁପାଶୋପମାଂ ଗଦାମ୍ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତାଂ ରାମଚଶିଚ୍ଛେଦ ବହୁଧା ଶରୈଃ ॥ 27 ॥
ସା ଵିକୀର୍ଣା ଶରୈର୍ଭଗ୍ନା ପପାତ ଧରଣୀତଲେ ।
ଗଦା ମନ୍ତ୍ରୌଷଧବଲୈର୍ଵ୍ଯାଲୀଵ ଵିନିପାତିତା ॥ 28 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକୋନତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
kharaṃ tu virathaṃ rāmo gadāpāṇimavasthitam |
mṛdupūrvaṃ mahātejāḥ paruṣaṃ vākyamabravīt || 1 ||
gajāśvarathasambādhe bale mahati tiṣṭhatā |
kṛtaṃ sudāruṇaṃ karma sarvalokajugupsitam || 2 ||
udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt |
trayāṇāmapi lokānāmīśvaro'pi na tiṣṭhati || 3 ||
karma lokaviruddhaṃ tu kurvāṇaṃ kṣaṇadācara |
tīkṣṇaṃ sarvajano hanti sarpaṃ duṣṭamivāgatam || 4 ||
lobhātpāpāni kurvāṇaḥ kāmādvā yo na budhyate |
bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṃ brāhmaṇī karakādiva || 5 ||
vasato daṇḍakāraṇye tāpasāndharmacāriṇaḥ |
kinnu hatvā mahābhāgānphalaṃ prāpsyasi rākṣasa || 6 ||
na ciraṃ pāpakarmāṇaḥ krūrā lokajugupsitāḥ |
aiśvaryaṃ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ || 7 ||
avaśyaṃ labhate jantuḥ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ |
ghoraṃ paryāgate kāle drumāḥ puṣpamivārtavam || 8 ||
nacirātprāpyate loke pāpānāṃ karmaṇāṃ phalam |
saviṣāṇāmivānnānāṃ bhuktānāṃ kṣaṇadācara || 9 ||
pāpamācaratāṃ ghoraṃ lokasyāpriyamicchatām |
ahamāsādito rājā prāṇānhantuṃ niśācara || 10 ||
adya hi tvāṃ mayā muktāśśarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ |
vidāryātipatiṣyanti valmīkamiva pannagāḥ || 11 ||
ye tvayā daṇḍakāraṇye bhakṣitā dharmacāriṇaḥ |
tānadya nihatassaṅkhye sasainyo'nugamiṣyasi || 12 ||
adya tvāṃ nihataṃ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ |
nirayasthaṃ vimānasthā ye tvayā hiṃsitāḥ purā || 13 ||
prahara tvaṃ yathākāmaṃ kuru yatnaṃ kulādhama |
adya te pātayiṣyāmi śirastālaphalaṃ yathā || 14 ||
evamuktastu rāmeṇa kṛddhassaṃraktalocanaḥ |
pratyuvāca kharo rāmaṃ prahasankrodhamūrchitaḥ || 15 ||
prākṛtānrākṣasānhatvā yuddhe daśarathātmaja |
ātmanā kathamātmānamapraśasyaṃ praśaṃsasi || 16 ||
vikrāntā balavanto vā ye bhavanti nararṣabhāḥ |
kathayanti na te kiñcittejasā svena garvitāḥ || 17 ||
prākṛtāstvakṛtātmāno loke kṣatriyapāṃsanāḥ |
nirarthakaṃ vikatthante yathā rāma vikatthase || 18 ||
kulaṃ vyapadiśanvīrassamare ko'bhidhāsyati |
mṛtyukāle hi samprāpte svayamaprastave stavam || 19 ||
sarvathaiva laghutvaṃ te katthanena vidarśitam |
suvarṇapratirūpeṇa tapteneva kuśāgninā || 20 ||
na tu māmiha tiṣṭhantaṃ paśyasi tvaṃ gadādharam |
dharādharamivākampyaṃ parvataṃ dhātubhiścitam || 21 ||
paryāpto'haṃ gadāpāṇirhantuṃ prāṇānraṇe tava |
trayāṇāmapi lokānāṃ pāśahasta ivāntakaḥ || 22 ||
kāmaṃ bahvapi vaktavyaṃ tvayi vakṣyāmi na tvaham |
astaṃ gaccheddhi savitā yuddhavighnastato bhavet || 23 ||
caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṃ hatāni te |
tvadvināśātkaromyeṣāṃ teṣāmaśrupramārjanam || 24 ||
ityuktvā paramakruddhastāṃ gadāṃ paramāṅgadaḥ |
kharaścikṣepa rāmāya pradīptāmaśaniṃ yathā || 25 ||
kharabāhuprayuktā sā pradīptā mahatī gadā |
bhasmavṛkṣāṃśca gulmāṃśca kṛtvāgāttatsamīpataḥ || 26 ||
tāmāpatantīṃ jvalatāṃ mṛtyupāśopamāṃ gadām |
antarikṣagatāṃ rāmacaśiccheda bahudhā śaraiḥ || 27 ||
sā vikīrṇā śarairbhagnā papāta dharaṇītale |
gadā mantrauṣadhabalairvyālīva vinipātitā || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।
खरं तु विरथं रामो गदापाणिमवस्थितम् ।
मृदुपूर्वं महातेजाः परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥
गजाश्वरथसम्बाधे बले महति तिष्ठता ।
कृतं सुदारुणं कर्म सर्वलोकजुगुप्सितम् ॥ 2 ॥
उद्वेजनीयो भूतानां नृशंसः पापकर्मकृत् ।
त्रयाणामपि लोकानामीश्वरोऽपि न तिष्ठति ॥ 3 ॥
कर्म लोकविरुद्धं तु कुर्वाणं क्षणदाचर ।
तीक्ष्णं सर्वजनो हन्ति सर्पं दुष्टमिवागतम् ॥ 4 ॥
लोभात्पापानि कुर्वाणः कामाद्वा यो न बुध्यते ।
भ्रष्टः पश्यति तस्यान्तं ब्राह्मणी करकादिव ॥ 5 ॥
वसतो दण्डकारण्ये तापसान्धर्मचारिणः ।
किन्नु हत्वा महाभागान्फलं प्राप्स्यसि राक्षस ॥ 6 ॥
न चिरं पापकर्माणः क्रूरा लोकजुगुप्सिताः ।
ऐश्वर्यं प्राप्य तिष्ठन्ति शीर्णमूला इव द्रुमाः ॥ 7 ॥
अवश्यं लभते जन्तुः फलं पापस्य कर्मणः ।
घोरं पर्यागते काले द्रुमाः पुष्पमिवार्तवम् ॥ 8 ॥
नचिरात्प्राप्यते लोके पापानां कर्मणां फलम् ।
सविषाणामिवान्नानां भुक्तानां क्षणदाचर ॥ 9 ॥
पापमाचरतां घोरं लोकस्याप्रियमिच्छताम् ।
अहमासादितो राजा प्राणान्हन्तुं निशाचर ॥ 10 ॥
अद्य हि त्वां मया मुक्ताश्शराः काञ्चनभूषणाः ।
विदार्यातिपतिष्यन्ति वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ 11 ॥
ये त्वया दण्डकारण्ये भक्षिता धर्मचारिणः ।
तानद्य निहतस्सङ्ख्ये ससैन्योऽनुगमिष्यसि ॥ 12 ॥
अद्य त्वां निहतं बाणैः पश्यन्तु परमर्षयः ।
निरयस्थं विमानस्था ये त्वया हिंसिताः पुरा ॥ 13 ॥
प्रहर त्वं यथाकामं कुरु यत्नं कुलाधम ।
अद्य ते पातयिष्यामि शिरस्तालफलं यथा ॥ 14 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण कृद्धस्संरक्तलोचनः ।
प्रत्युवाच खरो रामं प्रहसन्क्रोधमूर्छितः ॥ 15 ॥
प्राकृतान्राक्षसान्हत्वा युद्धे दशरथात्मज ।
आत्मना कथमात्मानमप्रशस्यं प्रशंससि ॥ 16 ॥
विक्रान्ता बलवन्तो वा ये भवन्ति नरर्षभाः ।
कथयन्ति न ते किञ्चित्तेजसा स्वेन गर्विताः ॥ 17 ॥
प्राकृतास्त्वकृतात्मानो लोके क्षत्रियपांसनाः ।
निरर्थकं विकत्थन्ते यथा राम विकत्थसे ॥ 18 ॥
कुलं व्यपदिशन्वीरस्समरे कोऽभिधास्यति ।
मृत्युकाले हि सम्प्राप्ते स्वयमप्रस्तवे स्तवम् ॥ 19 ॥
सर्वथैव लघुत्वं ते कत्थनेन विदर्शितम् ।
सुवर्णप्रतिरूपेण तप्तेनेव कुशाग्निना ॥ 20 ॥
न तु मामिह तिष्ठन्तं पश्यसि त्वं गदाधरम् ।
धराधरमिवाकम्प्यं पर्वतं धातुभिश्चितम् ॥ 21 ॥
पर्याप्तोऽहं गदापाणिर्हन्तुं प्राणान्रणे तव ।
त्रयाणामपि लोकानां पाशहस्त इवान्तकः ॥ 22 ॥
कामं बह्वपि वक्तव्यं त्वयि वक्ष्यामि न त्वहम् ।
अस्तं गच्छेद्धि सविता युद्धविघ्नस्ततो भवेत् ॥ 23 ॥
चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां हतानि ते ।
त्वद्विनाशात्करोम्येषां तेषामश्रुप्रमार्जनम् ॥ 24 ॥
इत्युक्त्वा परमक्रुद्धस्तां गदां परमाङ्गदः ।
खरश्चिक्षेप रामाय प्रदीप्तामशनिं यथा ॥ 25 ॥
खरबाहुप्रयुक्ता सा प्रदीप्ता महती गदा ।
भस्मवृक्षांश्च गुल्मांश्च कृत्वागात्तत्समीपतः ॥ 26 ॥
तामापतन्तीं ज्वलतां मृत्युपाशोपमां गदाम् ।
अन्तरिक्षगतां रामचशिच्छेद बहुधा शरैः ॥ 27 ॥
सा विकीर्णा शरैर्भग्ना पपात धरणीतले ।
गदा मन्त्रौषधबलैर्व्यालीव विनिपातिता ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
kharaṃ tu virathaṃ rāmo gadāpāṇimavasthitam |
mṛdupūrvaṃ mahātejāḥ paruṣaṃ vākyamabravīt || 1 ||
gajāśvarathasambādhe bale mahati tiṣṭhatā |
kṛtaṃ sudāruṇaṃ karma sarvalokajugupsitam || 2 ||
udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt |
trayāṇāmapi lokānāmīśvaro'pi na tiṣṭhati || 3 ||
karma lokaviruddhaṃ tu kurvāṇaṃ kṣaṇadācara |
tīkṣṇaṃ sarvajano hanti sarpaṃ duṣṭamivāgatam || 4 ||
lobhātpāpāni kurvāṇaḥ kāmādvā yo na budhyate |
bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṃ brāhmaṇī karakādiva || 5 ||
vasato daṇḍakāraṇye tāpasāndharmacāriṇaḥ |
kinnu hatvā mahābhāgānphalaṃ prāpsyasi rākṣasa || 6 ||
na ciraṃ pāpakarmāṇaḥ krūrā lokajugupsitāḥ |
aiśvaryaṃ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ || 7 ||
avaśyaṃ labhate jantuḥ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ |
ghoraṃ paryāgate kāle drumāḥ puṣpamivārtavam || 8 ||
nacirātprāpyate loke pāpānāṃ karmaṇāṃ phalam |
saviṣāṇāmivānnānāṃ bhuktānāṃ kṣaṇadācara || 9 ||
pāpamācaratāṃ ghoraṃ lokasyāpriyamicchatām |
ahamāsādito rājā prāṇānhantuṃ niśācara || 10 ||
adya hi tvāṃ mayā muktāśśarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ |
vidāryātipatiṣyanti valmīkamiva pannagāḥ || 11 ||
ye tvayā daṇḍakāraṇye bhakṣitā dharmacāriṇaḥ |
tānadya nihatassaṅkhye sasainyo'nugamiṣyasi || 12 ||
adya tvāṃ nihataṃ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ |
nirayasthaṃ vimānasthā ye tvayā hiṃsitāḥ purā || 13 ||
prahara tvaṃ yathākāmaṃ kuru yatnaṃ kulādhama |
adya te pātayiṣyāmi śirastālaphalaṃ yathā || 14 ||
evamuktastu rāmeṇa kṛddhassaṃraktalocanaḥ |
pratyuvāca kharo rāmaṃ prahasankrodhamūrchitaḥ || 15 ||
prākṛtānrākṣasānhatvā yuddhe daśarathātmaja |
ātmanā kathamātmānamapraśasyaṃ praśaṃsasi || 16 ||
vikrāntā balavanto vā ye bhavanti nararṣabhāḥ |
kathayanti na te kiñcittejasā svena garvitāḥ || 17 ||
prākṛtāstvakṛtātmāno loke kṣatriyapāṃsanāḥ |
nirarthakaṃ vikatthante yathā rāma vikatthase || 18 ||
kulaṃ vyapadiśanvīrassamare ko'bhidhāsyati |
mṛtyukāle hi samprāpte svayamaprastave stavam || 19 ||
sarvathaiva laghutvaṃ te katthanena vidarśitam |
suvarṇapratirūpeṇa tapteneva kuśāgninā || 20 ||
na tu māmiha tiṣṭhantaṃ paśyasi tvaṃ gadādharam |
dharādharamivākampyaṃ parvataṃ dhātubhiścitam || 21 ||
paryāpto'haṃ gadāpāṇirhantuṃ prāṇānraṇe tava |
trayāṇāmapi lokānāṃ pāśahasta ivāntakaḥ || 22 ||
kāmaṃ bahvapi vaktavyaṃ tvayi vakṣyāmi na tvaham |
astaṃ gaccheddhi savitā yuddhavighnastato bhavet || 23 ||
caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṃ hatāni te |
tvadvināśātkaromyeṣāṃ teṣāmaśrupramārjanam || 24 ||
ityuktvā paramakruddhastāṃ gadāṃ paramāṅgadaḥ |
kharaścikṣepa rāmāya pradīptāmaśaniṃ yathā || 25 ||
kharabāhuprayuktā sā pradīptā mahatī gadā |
bhasmavṛkṣāṃśca gulmāṃśca kṛtvāgāttatsamīpataḥ || 26 ||
tāmāpatantīṃ jvalatāṃ mṛtyupāśopamāṃ gadām |
antarikṣagatāṃ rāmacaśiccheda bahudhā śaraiḥ || 27 ||
sā vikīrṇā śarairbhagnā papāta dharaṇītale |
gadā mantrauṣadhabalairvyālīva vinipātitā || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.