ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ମାରୀଚେନ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କ୍ଷମଂ ଯୁକ୍ତଂ ଚ ନିଶାଚରଃ ।
ଉକ୍ତୋ ନ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ମର୍ତୁକାମ ଇଵୌଷଧମ୍ ॥ 1 ॥
ତଂ ପଥ୍ଯହିତଵକ୍ତାରଂ ମାରୀଚଂ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯମଯୁକ୍ତଂ କାଲଚୋଦିତଃ ॥ 2 ॥
ଯତ୍କିଲୈତଦଯୁକ୍ତାର୍ଥଂ ମାରୀଚ ମଯି କଥ୍ଯତେ ।
ଵାକ୍ଯଂ ନିଷ୍ଫଲମତ୍ଯର୍ଥମୁପ୍ତଂ ବୀଜମିଵୋଷରେ ॥ 3 ॥
ତ୍ଵଦ୍ଵାକ୍ଯୈର୍ନ ତୁ ମାଂ ଶକ୍ଯଂ ଭେତ୍ତୁଂ ରାମସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ।
ପାପଶୀଲସ୍ଯ ମୂର୍ଖସ୍ଯ ମାନୁଷସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ॥ 4 ॥
ଯସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସୁହୃଦୋ ରାଜ୍ଯଂ ମାତରଂ ପିତରଂ ତଥା ।
ସ୍ତ୍ରୀଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵନମେକପଦେ ଗତଃ ॥ 5 ॥
ଅଵଶ୍ଯନ୍ତୁ ମଯା ତସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ଖରଘାତିନଃ ।
ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିଯତରା ସୀତା ହର୍ତଵ୍ଯା ତଵ ସନ୍ନିଧୌ ॥ 6 ॥
ଏଵଂ ମେ ନିଶ୍ଚିତା ବୁଦ୍ଧିର୍ହୃଦି ମାରୀଚ ଵର୍ତତେ ।
ନ ଵ୍ଯାଵର୍ତଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ସେନ୍ଦ୍ରୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ ॥ 7 ॥
ଦୋଷଂ ଗୁଣଂ ଵା ସମ୍ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵମେଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।
ଅପାଯଂ ଵାପ୍ଯୁପାଯଂ ଵା କାର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିନିଶ୍ଚଯେ ॥ 8 ॥
ସମ୍ପୃଷ୍ଟେନ ତୁ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ସଚିଵେନ ଵିପଶ୍ଚିତା ।
ଉଦ୍ଯତାଞ୍ଜଲିନା ରାଜ୍ଞେ ଯ ଇଚ୍ଛେଦ୍ଭୂତିମାତ୍ମନଃ ॥ 9 ॥
ଵାକ୍ଯମପ୍ରିତକୂଲଂ ତୁ ମୃଦୁପୂର୍ଵଂ ହିତଂ ଶୁଭମ୍ ।
ଉପଚାରେଣ ଯୁକ୍ତଂ ଚ ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ଵସୁଧାଧିପଃ ॥ 10 ॥
ସାଵମର୍ଦଂ ତୁ ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମାରୀଚ ହିତମୁଚ୍ଯତେ ।
ନାଭିନନ୍ଦତି ତଦ୍ରାଜା ମାନାର୍ହୋ ମାନଵର୍ଜିତମ୍ ॥ 11 ॥
ପଞ୍ଚ ରୂପାଣି ରାଜାନୋ ଧାରଯନ୍ତ୍ଯମିତୌଜସଃ ।
ଅଗ୍ନେରିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ଚ ॥ 12 ॥
ଔଷ୍ଣ୍ଯଂ ତଥା ଵିକ୍ରମଂ ଚ ସୌମ୍ଯଂ ଦଣ୍ଡଂ ପ୍ରସନ୍ନତାମ୍ ।
ଧାରଯନ୍ତି ମହାତ୍ମାନୋ ରାଜାନଃ କ୍ଷଣଦାଚର ॥ 13 ॥
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାସ୍ଵଵସ୍ଥାସୁ ମାନ୍ଯାଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ ।
ତ୍ଵଂ ତୁ ଧର୍ମମଵିଜ୍ଞାଯ କେଵଲଂ ମୋହମାସ୍ଥିତଃ ।
ଅଭ୍ଯାଗତଂ ମାଂ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯାତ୍ପରୁଷଂ ଵକ୍ତୁମିଚ୍ଛସି ॥ 14 ॥
ଗୁଣଦୋଷୌ ନ ପୃଚ୍ଛାମି କ୍ଷମଂ ଚାତ୍ମନି ରାକ୍ଷସ ।
ମଯୋକ୍ତଂ ତଵ ଚୈତାଵତ୍ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯମିତଵିକ୍ରମଃ ॥ 15 ॥
ଅସ୍ମିଂସ୍ତୁ ତ୍ଵଂ ମହାକୃତ୍ଯେ ସାହାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।
ଶୃଣୁ ତତ୍କର୍ମ ସାହାଯ୍ଯେ ଯତ୍କାର୍ଯଂ ଵଚନାନ୍ମମ ॥ 16 ॥
ସୌଵର୍ଣସ୍ତ୍ଵଂ ମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ଚିତ୍ରୋ ରଜତବିନ୍ଦୁଭିଃ ।
ଆଶ୍ରମେ ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ସୀତାଯାଃ ପ୍ରମୁଖେ ଚର ॥ 17 ॥
ସୌଵର୍ଣସ୍ତ୍ଵଂ ମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ଚିତ୍ରୋ ରଜତବିନ୍ଦୁଭିଃ ।
ଆଶ୍ରମେ ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ସୀତାଯାଃ ପ୍ରମୁଖେ ଚର ।
ପ୍ରଲୋଭଯିତ୍ଵା ଵୈଦେହୀଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି ॥ 18 ॥
ତ୍ଵାଂ ତୁ ମାଯାମୃଗଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଞ୍ଚନଂ ଜାତଵିସ୍ମଯା ।
ଆନଯୈନମିତି କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାମଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମୈଥିଲୀ ॥ 19 ॥
ଅପକ୍ରାନ୍ତେ ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥେ ଦୂରଂ ଯାତ୍ଵାପ୍ଯୁଦାହର ।
ହା ସୀତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେତ୍ଯେଵଂ ରାମଵାକ୍ଯାନୁରୂପକମ୍ ॥ 20 ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାମପଦଵୀଂ ସୀତଯା ଚ ପ୍ରଚୋଦିତଃ ।
ଅନୁଗଚ୍ଛତି ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ ସୌମିତ୍ରିରପି ସୌହୃଦାତ୍ ॥ 21 ॥
ଅପକ୍ରାନ୍ତେ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେ ଚ ଯଥାସୁଖମ୍ ।
ଆନଯିଷ୍ଯାମି ଵୈଦେହୀଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଶ୍ଶଚୀମିଵ ॥ 22 ॥
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵିଦଂ କାର୍ଯଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ରାକ୍ଷସ ।
ରାଜ୍ଯସ୍ଯାର୍ଧଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ମାରୀଚ ତଵ ସୁଵ୍ରତ ॥ 23 ॥
ଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଶିଵଂ ମାର୍ଗଂ କାର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଵୃଦ୍ଧଯେ ।
ଅହଂ ତ୍ଵାନୁଗମିଷ୍ଯାମି ସରଥୋ ଦଣ୍ଡକାଵନମ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ରାପ୍ଯ ସୀତାମଯୁଦ୍ଧେନ ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ତୁ ରାଘଵମ୍ ।
ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରତିଗମିଷ୍ଯାମି କୃତକାର୍ଯସ୍ସହ ତ୍ଵଯା ॥ 25 ॥
ନ ଚେତ୍କରୋଷି ମାରୀଚ ହନ୍ମି ତ୍ଵାମହମଦ୍ଯ ଵୈ ।
ଏତତ୍କାର୍ଯମଵଶ୍ଯଂ ମେ ବଲାଦପି କରିଷ୍ଯସି ।
ରାଜ୍ଞୋ ହି ପ୍ରତିକୂଲସ୍ଥୋ ନ ଜାତୁ ସୁଖମେଧତେ ॥ 26 ॥
ଆସାଦ୍ଯ ତଂ ଜୀଵିତସଂଶଯସ୍ତେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧ୍ରୁଵୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ମଯା ଵିରୁଧ୍ଯ ।
ଏତଦ୍ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯଦତ୍ର ପଥ୍ଯଂ କୁରୁ ତତ୍ତଥା ତ୍ଵମ୍ ॥ 27 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catvāriṃśassargaḥ |
mārīcena tu tadvākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca niśācaraḥ |
ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham || 1 ||
taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ |
abravītparuṣaṃ vākyamayuktaṃ kālacoditaḥ || 2 ||
yatkilaitadayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate |
vākyaṃ niṣphalamatyarthamuptaṃ bījamivoṣare || 3 ||
tvadvākyairna tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge |
pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ || 4 ||
yastyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā |
strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanamekapade gataḥ || 5 ||
avaśyantu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ |
prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava sannidhau || 6 ||
evaṃ me niścitā buddhirhṛdi mārīca vartate |
na vyāvartayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 7 ||
doṣaṃ guṇaṃ vā sampṛṣṭastvamevaṃ vaktumarhasi |
apāyaṃ vāpyupāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye || 8 ||
sampṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā |
udyatāñjalinā rājñe ya icchedbhūtimātmanaḥ || 9 ||
vākyamapritakūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ hitaṃ śubham |
upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ || 10 ||
sāvamardaṃ tu yadvākyaṃ mārīca hitamucyate |
nābhinandati tadrājā mānārho mānavarjitam || 11 ||
pañca rūpāṇi rājāno dhārayantyamitaujasaḥ |
agnerindrasya somasya varuṇasya yamasya ca || 12 ||
auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām |
dhārayanti mahātmāno rājānaḥ kṣaṇadācara || 13 ||
tasmātsarvāsvavasthāsu mānyāḥ pūjyāśca pārthivāḥ |
tvaṃ tu dharmamavijñāya kevalaṃ mohamāsthitaḥ |
abhyāgataṃ māṃ daurātmyātparuṣaṃ vaktumicchasi || 14 ||
guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa |
mayoktaṃ tava caitāvatsampratyamitavikramaḥ || 15 ||
asmiṃstu tvaṃ mahākṛtye sāhāyyaṃ kartumarhasi |
śṛṇu tatkarma sāhāyye yatkāryaṃ vacanānmama || 16 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara || 17 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara |
pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantumarhasi || 18 ||
tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā |
ānayainamiti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī || 19 ||
apakrānte tu kākutsthe dūraṃ yātvāpyudāhara |
hā sīte lakṣmaṇetyevaṃ rāmavākyānurūpakam || 20 ||
tacchrutvā rāmapadavīṃ sītayā ca pracoditaḥ |
anugacchati sambhrāntaḥ saumitrirapi sauhṛdāt || 21 ||
apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham |
ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaśśacīmiva || 22 ||
evaṃ kṛtvā tvidaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa |
rājyasyārdhaṃ prayacchāmi mārīca tava suvrata || 23 ||
gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye |
ahaṃ tvānugamiṣyāmi saratho daṇḍakāvanam || 24 ||
prāpya sītāmayuddhena vañcayitvā tu rāghavam |
laṅkāṃ pratigamiṣyāmi kṛtakāryassaha tvayā || 25 ||
na cetkaroṣi mārīca hanmi tvāmahamadya vai |
etatkāryamavaśyaṃ me balādapi kariṣyasi |
rājño hi pratikūlastho na jātu sukhamedhate || 26 ||
āsādya taṃ jīvitasaṃśayaste mṛtyurdhruvo hyadya mayā virudhya |
etadyathāvatpratigṛhya buddhyā yadatra pathyaṃ kuru tattathā tvam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ चत्वारिंशस्सर्गः ।
मारीचेन तु तद्वाक्यं क्षमं युक्तं च निशाचरः ।
उक्तो न प्रतिजग्राह मर्तुकाम इवौषधम् ॥ 1 ॥
तं पथ्यहितवक्तारं मारीचं राक्षसाधिपः ।
अब्रवीत्परुषं वाक्यमयुक्तं कालचोदितः ॥ 2 ॥
यत्किलैतदयुक्तार्थं मारीच मयि कथ्यते ।
वाक्यं निष्फलमत्यर्थमुप्तं बीजमिवोषरे ॥ 3 ॥
त्वद्वाक्यैर्न तु मां शक्यं भेत्तुं रामस्य संयुगे ।
पापशीलस्य मूर्खस्य मानुषस्य विशेषतः ॥ 4 ॥
यस्त्यक्त्वा सुहृदो राज्यं मातरं पितरं तथा ।
स्त्रीवाक्यं प्राकृतं श्रुत्वा वनमेकपदे गतः ॥ 5 ॥
अवश्यन्तु मया तस्य संयुगे खरघातिनः ।
प्राणैः प्रियतरा सीता हर्तव्या तव सन्निधौ ॥ 6 ॥
एवं मे निश्चिता बुद्धिर्हृदि मारीच वर्तते ।
न व्यावर्तयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ 7 ॥
दोषं गुणं वा सम्पृष्टस्त्वमेवं वक्तुमर्हसि ।
अपायं वाप्युपायं वा कार्यस्यास्य विनिश्चये ॥ 8 ॥
सम्पृष्टेन तु वक्तव्यं सचिवेन विपश्चिता ।
उद्यताञ्जलिना राज्ञे य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ 9 ॥
वाक्यमप्रितकूलं तु मृदुपूर्वं हितं शुभम् ।
उपचारेण युक्तं च वक्तव्यो वसुधाधिपः ॥ 10 ॥
सावमर्दं तु यद्वाक्यं मारीच हितमुच्यते ।
नाभिनन्दति तद्राजा मानार्हो मानवर्जितम् ॥ 11 ॥
पञ्च रूपाणि राजानो धारयन्त्यमितौजसः ।
अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य वरुणस्य यमस्य च ॥ 12 ॥
औष्ण्यं तथा विक्रमं च सौम्यं दण्डं प्रसन्नताम् ।
धारयन्ति महात्मानो राजानः क्षणदाचर ॥ 13 ॥
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु मान्याः पूज्याश्च पार्थिवाः ।
त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं मोहमास्थितः ।
अभ्यागतं मां दौरात्म्यात्परुषं वक्तुमिच्छसि ॥ 14 ॥
गुणदोषौ न पृच्छामि क्षमं चात्मनि राक्षस ।
मयोक्तं तव चैतावत्सम्प्रत्यमितविक्रमः ॥ 15 ॥
अस्मिंस्तु त्वं महाकृत्ये साहाय्यं कर्तुमर्हसि ।
शृणु तत्कर्म साहाय्ये यत्कार्यं वचनान्मम ॥ 16 ॥
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः ।
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर ॥ 17 ॥
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः ।
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर ।
प्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुमर्हसि ॥ 18 ॥
त्वां तु मायामृगं दृष्ट्वा काञ्चनं जातविस्मया ।
आनयैनमिति क्षिप्रं रामं वक्ष्यति मैथिली ॥ 19 ॥
अपक्रान्ते तु काकुत्स्थे दूरं यात्वाप्युदाहर ।
हा सीते लक्ष्मणेत्येवं रामवाक्यानुरूपकम् ॥ 20 ॥
तच्छ्रुत्वा रामपदवीं सीतया च प्रचोदितः ।
अनुगच्छति सम्भ्रान्तः सौमित्रिरपि सौहृदात् ॥ 21 ॥
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे लक्ष्मणे च यथासुखम् ।
आनयिष्यामि वैदेहीं सहस्राक्षश्शचीमिव ॥ 22 ॥
एवं कृत्वा त्विदं कार्यं यथेष्टं गच्छ राक्षस ।
राज्यस्यार्धं प्रयच्छामि मारीच तव सुव्रत ॥ 23 ॥
गच्छ सौम्य शिवं मार्गं कार्यस्यास्य विवृद्धये ।
अहं त्वानुगमिष्यामि सरथो दण्डकावनम् ॥ 24 ॥
प्राप्य सीतामयुद्धेन वञ्चयित्वा तु राघवम् ।
लङ्कां प्रतिगमिष्यामि कृतकार्यस्सह त्वया ॥ 25 ॥
न चेत्करोषि मारीच हन्मि त्वामहमद्य वै ।
एतत्कार्यमवश्यं मे बलादपि करिष्यसि ।
राज्ञो हि प्रतिकूलस्थो न जातु सुखमेधते ॥ 26 ॥
आसाद्य तं जीवितसंशयस्ते मृत्युर्ध्रुवो ह्यद्य मया विरुध्य ।
एतद्यथावत्प्रतिगृह्य बुद्ध्या यदत्र पथ्यं कुरु तत्तथा त्वम् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे चत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catvāriṃśassargaḥ |
mārīcena tu tadvākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca niśācaraḥ |
ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham || 1 ||
taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ |
abravītparuṣaṃ vākyamayuktaṃ kālacoditaḥ || 2 ||
yatkilaitadayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate |
vākyaṃ niṣphalamatyarthamuptaṃ bījamivoṣare || 3 ||
tvadvākyairna tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge |
pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ || 4 ||
yastyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā |
strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanamekapade gataḥ || 5 ||
avaśyantu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ |
prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava sannidhau || 6 ||
evaṃ me niścitā buddhirhṛdi mārīca vartate |
na vyāvartayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 7 ||
doṣaṃ guṇaṃ vā sampṛṣṭastvamevaṃ vaktumarhasi |
apāyaṃ vāpyupāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye || 8 ||
sampṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā |
udyatāñjalinā rājñe ya icchedbhūtimātmanaḥ || 9 ||
vākyamapritakūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ hitaṃ śubham |
upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ || 10 ||
sāvamardaṃ tu yadvākyaṃ mārīca hitamucyate |
nābhinandati tadrājā mānārho mānavarjitam || 11 ||
pañca rūpāṇi rājāno dhārayantyamitaujasaḥ |
agnerindrasya somasya varuṇasya yamasya ca || 12 ||
auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām |
dhārayanti mahātmāno rājānaḥ kṣaṇadācara || 13 ||
tasmātsarvāsvavasthāsu mānyāḥ pūjyāśca pārthivāḥ |
tvaṃ tu dharmamavijñāya kevalaṃ mohamāsthitaḥ |
abhyāgataṃ māṃ daurātmyātparuṣaṃ vaktumicchasi || 14 ||
guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa |
mayoktaṃ tava caitāvatsampratyamitavikramaḥ || 15 ||
asmiṃstu tvaṃ mahākṛtye sāhāyyaṃ kartumarhasi |
śṛṇu tatkarma sāhāyye yatkāryaṃ vacanānmama || 16 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara || 17 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara |
pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantumarhasi || 18 ||
tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā |
ānayainamiti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī || 19 ||
apakrānte tu kākutsthe dūraṃ yātvāpyudāhara |
hā sīte lakṣmaṇetyevaṃ rāmavākyānurūpakam || 20 ||
tacchrutvā rāmapadavīṃ sītayā ca pracoditaḥ |
anugacchati sambhrāntaḥ saumitrirapi sauhṛdāt || 21 ||
apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham |
ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaśśacīmiva || 22 ||
evaṃ kṛtvā tvidaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa |
rājyasyārdhaṃ prayacchāmi mārīca tava suvrata || 23 ||
gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye |
ahaṃ tvānugamiṣyāmi saratho daṇḍakāvanam || 24 ||
prāpya sītāmayuddhena vañcayitvā tu rāghavam |
laṅkāṃ pratigamiṣyāmi kṛtakāryassaha tvayā || 25 ||
na cetkaroṣi mārīca hanmi tvāmahamadya vai |
etatkāryamavaśyaṃ me balādapi kariṣyasi |
rājño hi pratikūlastho na jātu sukhamedhate || 26 ||
āsādya taṃ jīvitasaṃśayaste mṛtyurdhruvo hyadya mayā virudhya |
etadyathāvatpratigṛhya buddhyā yadatra pathyaṃ kuru tattathā tvam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.