ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාණ්ඩම් .
අථ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ .
මාරීචේන තු තද්වාක්යං ක්ෂමං යුක්තං ච නිශාචරඃ .
උක්තෝ න ප්රතිජග්රාහ මර්තුකාම ඉවෞෂධම් .. 1 ..
තං පථ්යහිතවක්තාරං මාරීචං රාක්ෂසාධිපඃ .
අබ්රවීත්පරුෂං වාක්යමයුක්තං කාලචෝදිතඃ .. 2 ..
යත්කිලෛතදයුක්තාර්ථං මාරීච මයි කථ්යතේ .
වාක්යං නිෂ්ඵලමත්යර්ථමුප්තං බීජමිවෝෂරේ .. 3 ..
ත්වද්වාක්යෛර්න තු මාං ශක්යං භේත්තුං රාමස්ය සංයුගේ .
පාපශීලස්ය මූර්ඛස්ය මානුෂස්ය විශේෂතඃ .. 4 ..
යස්ත්යක්ත්වා සුහෘදෝ රාජ්යං මාතරං පිතරං තථා .
ස්ත්රීවාක්යං ප්රාකෘතං ශ්රුත්වා වනමේකපදේ ගතඃ .. 5 ..
අවශ්යන්තු මයා තස්ය සංයුගේ ඛරඝාතිනඃ .
ප්රාණෛඃ ප්රියතරා සීතා හර්තව්යා තව සන්නිධෞ .. 6 ..
ඒවං මේ නිශ්චිතා බුද්ධිර්හෘදි මාරීච වර්තතේ .
න ව්යාවර්තයිතුං ශක්යා සේන්ද්රෛරපි සුරාසුරෛඃ .. 7 ..
දෝෂං ගුණං වා සම්පෘෂ්ටස්ත්වමේවං වක්තුමර්හසි .
අපායං වාප්යුපායං වා කාර්යස්යාස්ය විනිශ්චයේ .. 8 ..
සම්පෘෂ්ටේන තු වක්තව්යං සචිවේන විපශ්චිතා .
උද්යතාඤ්ජලිනා රාජ්ඤේ ය ඉච්ඡේද්භූතිමාත්මනඃ .. 9 ..
වාක්යමප්රිතකූලං තු මෘදුපූර්වං හිතං ශුභම් .
උපචාරේණ යුක්තං ච වක්තව්යෝ වසුධාධිපඃ .. 10 ..
සාවමර්දං තු යද්වාක්යං මාරීච හිතමුච්යතේ .
නාභිනන්දති තද්රාජා මානාර්හෝ මානවර්ජිතම් .. 11 ..
පඤ්ච රූපාණි රාජානෝ ධාරයන්ත්යමිතෞජසඃ .
අග්නේරින්ද්රස්ය සෝමස්ය වරුණස්ය යමස්ය ච .. 12 ..
ඖෂ්ණ්යං තථා වික්රමං ච සෞම්යං දණ්ඩං ප්රසන්නතාම් .
ධාරයන්ති මහාත්මානෝ රාජානඃ ක්ෂණදාචර .. 13 ..
තස්මාත්සර්වාස්වවස්ථාසු මාන්යාඃ පූජ්යාශ්ච පාර්ථිවාඃ .
ත්වං තු ධර්මමවිජ්ඤාය කේවලං මෝහමාස්ථිතඃ .
අභ්යාගතං මාං දෞරාත්ම්යාත්පරුෂං වක්තුමිච්ඡසි .. 14 ..
ගුණදෝෂෞ න පෘච්ඡාමි ක්ෂමං චාත්මනි රාක්ෂස .
මයෝක්තං තව චෛතාවත්සම්ප්රත්යමිතවික්රමඃ .. 15 ..
අස්මිංස්තු ත්වං මහාකෘත්යේ සාහාය්යං කර්තුමර්හසි .
ශෘණු තත්කර්ම සාහාය්යේ යත්කාර්යං වචනාන්මම .. 16 ..
සෞවර්ණස්ත්වං මෘගෝ භූත්වා චිත්රෝ රජතබින්දුභිඃ .
ආශ්රමේ තස්ය රාමස්ය සීතායාඃ ප්රමුඛේ චර .. 17 ..
සෞවර්ණස්ත්වං මෘගෝ භූත්වා චිත්රෝ රජතබින්දුභිඃ .
ආශ්රමේ තස්ය රාමස්ය සීතායාඃ ප්රමුඛේ චර .
ප්රලෝභයිත්වා වෛදේහීං යථේෂ්ටං ගන්තුමර්හසි .. 18 ..
ත්වාං තු මායාමෘගං දෘෂ්ට්වා කාඤ්චනං ජාතවිස්මයා .
ආනයෛනමිති ක්ෂිප්රං රාමං වක්ෂ්යති මෛථිලී .. 19 ..
අපක්රාන්තේ තු කාකුත්ස්ථේ දූරං යාත්වාප්යුදාහර .
හා සීතේ ලක්ෂ්මණේත්යේවං රාමවාක්යානුරූපකම් .. 20 ..
තච්ඡ්රුත්වා රාමපදවීං සීතයා ච ප්රචෝදිතඃ .
අනුගච්ඡති සම්භ්රාන්තඃ සෞමිත්රිරපි සෞහෘදාත් .. 21 ..
අපක්රාන්තේ ච කාකුත්ස්ථේ ලක්ෂ්මණේ ච යථාසුඛම් .
ආනයිෂ්යාමි වෛදේහීං සහස්රාක්ෂශ්ශචීමිව .. 22 ..
ඒවං කෘත්වා ත්විදං කාර්යං යථේෂ්ටං ගච්ඡ රාක්ෂස .
රාජ්යස්යාර්ධං ප්රයච්ඡාමි මාරීච තව සුව්රත .. 23 ..
ගච්ඡ සෞම්ය ශිවං මාර්ගං කාර්යස්යාස්ය විවෘද්ධයේ .
අහං ත්වානුගමිෂ්යාමි සරථෝ දණ්ඩකාවනම් .. 24 ..
ප්රාප්ය සීතාමයුද්ධේන වඤ්චයිත්වා තු රාඝවම් .
ලඞ්කාං ප්රතිගමිෂ්යාමි කෘතකාර්යස්සහ ත්වයා .. 25 ..
න චේත්කරෝෂි මාරීච හන්මි ත්වාමහමද්ය වෛ .
ඒතත්කාර්යමවශ්යං මේ බලාදපි කරිෂ්යසි .
රාජ්ඤෝ හි ප්රතිකූලස්ථෝ න ජාතු සුඛමේධතේ .. 26 ..
ආසාද්ය තං ජීවිතසංශයස්තේ මෘත්යුර්ධ්රුවෝ හ්යද්ය මයා විරුධ්ය .
ඒතද්යථාවත්ප්රතිගෘහ්ය බුද්ධ්යා යදත්ර පථ්යං කුරු තත්තථා ත්වම් .. 27 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාණ්ඩේ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catvāriṃśassargaḥ |
mārīcena tu tadvākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca niśācaraḥ |
ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham || 1 ||
taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ |
abravītparuṣaṃ vākyamayuktaṃ kālacoditaḥ || 2 ||
yatkilaitadayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate |
vākyaṃ niṣphalamatyarthamuptaṃ bījamivoṣare || 3 ||
tvadvākyairna tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge |
pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ || 4 ||
yastyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā |
strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanamekapade gataḥ || 5 ||
avaśyantu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ |
prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava sannidhau || 6 ||
evaṃ me niścitā buddhirhṛdi mārīca vartate |
na vyāvartayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 7 ||
doṣaṃ guṇaṃ vā sampṛṣṭastvamevaṃ vaktumarhasi |
apāyaṃ vāpyupāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye || 8 ||
sampṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā |
udyatāñjalinā rājñe ya icchedbhūtimātmanaḥ || 9 ||
vākyamapritakūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ hitaṃ śubham |
upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ || 10 ||
sāvamardaṃ tu yadvākyaṃ mārīca hitamucyate |
nābhinandati tadrājā mānārho mānavarjitam || 11 ||
pañca rūpāṇi rājāno dhārayantyamitaujasaḥ |
agnerindrasya somasya varuṇasya yamasya ca || 12 ||
auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām |
dhārayanti mahātmāno rājānaḥ kṣaṇadācara || 13 ||
tasmātsarvāsvavasthāsu mānyāḥ pūjyāśca pārthivāḥ |
tvaṃ tu dharmamavijñāya kevalaṃ mohamāsthitaḥ |
abhyāgataṃ māṃ daurātmyātparuṣaṃ vaktumicchasi || 14 ||
guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa |
mayoktaṃ tava caitāvatsampratyamitavikramaḥ || 15 ||
asmiṃstu tvaṃ mahākṛtye sāhāyyaṃ kartumarhasi |
śṛṇu tatkarma sāhāyye yatkāryaṃ vacanānmama || 16 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara || 17 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara |
pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantumarhasi || 18 ||
tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā |
ānayainamiti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī || 19 ||
apakrānte tu kākutsthe dūraṃ yātvāpyudāhara |
hā sīte lakṣmaṇetyevaṃ rāmavākyānurūpakam || 20 ||
tacchrutvā rāmapadavīṃ sītayā ca pracoditaḥ |
anugacchati sambhrāntaḥ saumitrirapi sauhṛdāt || 21 ||
apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham |
ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaśśacīmiva || 22 ||
evaṃ kṛtvā tvidaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa |
rājyasyārdhaṃ prayacchāmi mārīca tava suvrata || 23 ||
gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye |
ahaṃ tvānugamiṣyāmi saratho daṇḍakāvanam || 24 ||
prāpya sītāmayuddhena vañcayitvā tu rāghavam |
laṅkāṃ pratigamiṣyāmi kṛtakāryassaha tvayā || 25 ||
na cetkaroṣi mārīca hanmi tvāmahamadya vai |
etatkāryamavaśyaṃ me balādapi kariṣyasi |
rājño hi pratikūlastho na jātu sukhamedhate || 26 ||
āsādya taṃ jīvitasaṃśayaste mṛtyurdhruvo hyadya mayā virudhya |
etadyathāvatpratigṛhya buddhyā yadatra pathyaṃ kuru tattathā tvam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ चत्वारिंशस्सर्गः ।
मारीचेन तु तद्वाक्यं क्षमं युक्तं च निशाचरः ।
उक्तो न प्रतिजग्राह मर्तुकाम इवौषधम् ॥ 1 ॥
तं पथ्यहितवक्तारं मारीचं राक्षसाधिपः ।
अब्रवीत्परुषं वाक्यमयुक्तं कालचोदितः ॥ 2 ॥
यत्किलैतदयुक्तार्थं मारीच मयि कथ्यते ।
वाक्यं निष्फलमत्यर्थमुप्तं बीजमिवोषरे ॥ 3 ॥
त्वद्वाक्यैर्न तु मां शक्यं भेत्तुं रामस्य संयुगे ।
पापशीलस्य मूर्खस्य मानुषस्य विशेषतः ॥ 4 ॥
यस्त्यक्त्वा सुहृदो राज्यं मातरं पितरं तथा ।
स्त्रीवाक्यं प्राकृतं श्रुत्वा वनमेकपदे गतः ॥ 5 ॥
अवश्यन्तु मया तस्य संयुगे खरघातिनः ।
प्राणैः प्रियतरा सीता हर्तव्या तव सन्निधौ ॥ 6 ॥
एवं मे निश्चिता बुद्धिर्हृदि मारीच वर्तते ।
न व्यावर्तयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ 7 ॥
दोषं गुणं वा सम्पृष्टस्त्वमेवं वक्तुमर्हसि ।
अपायं वाप्युपायं वा कार्यस्यास्य विनिश्चये ॥ 8 ॥
सम्पृष्टेन तु वक्तव्यं सचिवेन विपश्चिता ।
उद्यताञ्जलिना राज्ञे य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ 9 ॥
वाक्यमप्रितकूलं तु मृदुपूर्वं हितं शुभम् ।
उपचारेण युक्तं च वक्तव्यो वसुधाधिपः ॥ 10 ॥
सावमर्दं तु यद्वाक्यं मारीच हितमुच्यते ।
नाभिनन्दति तद्राजा मानार्हो मानवर्जितम् ॥ 11 ॥
पञ्च रूपाणि राजानो धारयन्त्यमितौजसः ।
अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य वरुणस्य यमस्य च ॥ 12 ॥
औष्ण्यं तथा विक्रमं च सौम्यं दण्डं प्रसन्नताम् ।
धारयन्ति महात्मानो राजानः क्षणदाचर ॥ 13 ॥
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु मान्याः पूज्याश्च पार्थिवाः ।
त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं मोहमास्थितः ।
अभ्यागतं मां दौरात्म्यात्परुषं वक्तुमिच्छसि ॥ 14 ॥
गुणदोषौ न पृच्छामि क्षमं चात्मनि राक्षस ।
मयोक्तं तव चैतावत्सम्प्रत्यमितविक्रमः ॥ 15 ॥
अस्मिंस्तु त्वं महाकृत्ये साहाय्यं कर्तुमर्हसि ।
शृणु तत्कर्म साहाय्ये यत्कार्यं वचनान्मम ॥ 16 ॥
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः ।
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर ॥ 17 ॥
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः ।
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर ।
प्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुमर्हसि ॥ 18 ॥
त्वां तु मायामृगं दृष्ट्वा काञ्चनं जातविस्मया ।
आनयैनमिति क्षिप्रं रामं वक्ष्यति मैथिली ॥ 19 ॥
अपक्रान्ते तु काकुत्स्थे दूरं यात्वाप्युदाहर ।
हा सीते लक्ष्मणेत्येवं रामवाक्यानुरूपकम् ॥ 20 ॥
तच्छ्रुत्वा रामपदवीं सीतया च प्रचोदितः ।
अनुगच्छति सम्भ्रान्तः सौमित्रिरपि सौहृदात् ॥ 21 ॥
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे लक्ष्मणे च यथासुखम् ।
आनयिष्यामि वैदेहीं सहस्राक्षश्शचीमिव ॥ 22 ॥
एवं कृत्वा त्विदं कार्यं यथेष्टं गच्छ राक्षस ।
राज्यस्यार्धं प्रयच्छामि मारीच तव सुव्रत ॥ 23 ॥
गच्छ सौम्य शिवं मार्गं कार्यस्यास्य विवृद्धये ।
अहं त्वानुगमिष्यामि सरथो दण्डकावनम् ॥ 24 ॥
प्राप्य सीतामयुद्धेन वञ्चयित्वा तु राघवम् ।
लङ्कां प्रतिगमिष्यामि कृतकार्यस्सह त्वया ॥ 25 ॥
न चेत्करोषि मारीच हन्मि त्वामहमद्य वै ।
एतत्कार्यमवश्यं मे बलादपि करिष्यसि ।
राज्ञो हि प्रतिकूलस्थो न जातु सुखमेधते ॥ 26 ॥
आसाद्य तं जीवितसंशयस्ते मृत्युर्ध्रुवो ह्यद्य मया विरुध्य ।
एतद्यथावत्प्रतिगृह्य बुद्ध्या यदत्र पथ्यं कुरु तत्तथा त्वम् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे चत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catvāriṃśassargaḥ |
mārīcena tu tadvākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca niśācaraḥ |
ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham || 1 ||
taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ |
abravītparuṣaṃ vākyamayuktaṃ kālacoditaḥ || 2 ||
yatkilaitadayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate |
vākyaṃ niṣphalamatyarthamuptaṃ bījamivoṣare || 3 ||
tvadvākyairna tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge |
pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ || 4 ||
yastyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā |
strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanamekapade gataḥ || 5 ||
avaśyantu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ |
prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava sannidhau || 6 ||
evaṃ me niścitā buddhirhṛdi mārīca vartate |
na vyāvartayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 7 ||
doṣaṃ guṇaṃ vā sampṛṣṭastvamevaṃ vaktumarhasi |
apāyaṃ vāpyupāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye || 8 ||
sampṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā |
udyatāñjalinā rājñe ya icchedbhūtimātmanaḥ || 9 ||
vākyamapritakūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ hitaṃ śubham |
upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ || 10 ||
sāvamardaṃ tu yadvākyaṃ mārīca hitamucyate |
nābhinandati tadrājā mānārho mānavarjitam || 11 ||
pañca rūpāṇi rājāno dhārayantyamitaujasaḥ |
agnerindrasya somasya varuṇasya yamasya ca || 12 ||
auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām |
dhārayanti mahātmāno rājānaḥ kṣaṇadācara || 13 ||
tasmātsarvāsvavasthāsu mānyāḥ pūjyāśca pārthivāḥ |
tvaṃ tu dharmamavijñāya kevalaṃ mohamāsthitaḥ |
abhyāgataṃ māṃ daurātmyātparuṣaṃ vaktumicchasi || 14 ||
guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa |
mayoktaṃ tava caitāvatsampratyamitavikramaḥ || 15 ||
asmiṃstu tvaṃ mahākṛtye sāhāyyaṃ kartumarhasi |
śṛṇu tatkarma sāhāyye yatkāryaṃ vacanānmama || 16 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara || 17 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara |
pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantumarhasi || 18 ||
tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā |
ānayainamiti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī || 19 ||
apakrānte tu kākutsthe dūraṃ yātvāpyudāhara |
hā sīte lakṣmaṇetyevaṃ rāmavākyānurūpakam || 20 ||
tacchrutvā rāmapadavīṃ sītayā ca pracoditaḥ |
anugacchati sambhrāntaḥ saumitrirapi sauhṛdāt || 21 ||
apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham |
ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaśśacīmiva || 22 ||
evaṃ kṛtvā tvidaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa |
rājyasyārdhaṃ prayacchāmi mārīca tava suvrata || 23 ||
gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye |
ahaṃ tvānugamiṣyāmi saratho daṇḍakāvanam || 24 ||
prāpya sītāmayuddhena vañcayitvā tu rāghavam |
laṅkāṃ pratigamiṣyāmi kṛtakāryassaha tvayā || 25 ||
na cetkaroṣi mārīca hanmi tvāmahamadya vai |
etatkāryamavaśyaṃ me balādapi kariṣyasi |
rājño hi pratikūlastho na jātu sukhamedhate || 26 ||
āsādya taṃ jīvitasaṃśayaste mṛtyurdhruvo hyadya mayā virudhya |
etadyathāvatpratigṛhya buddhyā yadatra pathyaṃ kuru tattathā tvam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.