3.45 Aranyakanda - Panchachatvarimsha Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාණ්ඩම් .

අථ පඤ්චචත්වාරිංශස්සර්ගඃ .

ආර්තස්වරං තු තං භර්තුර්විජ්ඤාය සදෘශං වනේ .

උවාච ලක්ෂ්මණං සීතා ගච්ඡ ජීනීහි රාඝවම් .. 1 ..

න හි මේ හෘදයං ස්ථානේ ජීවිතං වා(අ)වතිෂ්ඨති .

ක්රෝශතඃ පරමාර්තස්ය ශ්රුතශ්ශබ්දෝ මයා භෘශම් .. 2 ..

ආක්රන්දමානං තු වනේ භ්රාතරං ත්රාතුමර්හසි .

තං ක්ෂිප්රමභිධාව ත්වං භ්රාතරං ශරණෛෂිණම් .. 3 ..

රක්ෂසාං වශමාපන්නං සිංහානාමිව ගෝවෘෂම් .

න ජගාම තථෝක්තස්තු භ්රාතුරාජ්ඤාය ශාසනම් .. 4 ..

තමුවාච තතස්තත්ර කුපිතා ජනකාත්මජා .

සෞමිත්රේ මිත්රරූපේණ භ්රාතුස්ත්වමසි ශත්රුවත් .. 5 ..

යස්ත්වමස්යාමවස්ථායාං භ්රාතරං නාභිපත්ස්යසේ .

ඉච්ඡසි ත්වං විනශ්යන්තං රාමං ලක්ෂ්මණ මත්කෘතේ .. 6 ..

ලෝභාත්ත්වං මත්කෘතේ නූනං නානුගච්ඡසි රාඝවම් .

ව්යසනං තේ ප්රියං මන්යේ ස්නේහෝ භ්රාතරිනාස්තිතේ .. 7 ..

තේන තිෂ්ඨසි විශ්රබ්ධන්තමපශ්යන්මහාද්යුතිම් .

කිං හි සංශයමාපන්නේ තස්මින්නිහ මයා භවේත් .. 8 ..

කර්තව්යමිහ තිෂ්ඨන්ත්යා යත්ප්රධානස්ත්වමාගතඃ .

ඉති බ්රුවාණාං වෛදේහීං බාෂ්පශෝකපරිප්ලුතාම් .. 9 ..

අබ්රවීල්ලක්ෂ්මණස්ත්රස්තාං සීතාං මෘගවධූමිව .

පන්නගාසුරගන්ධර්වදේවමානුෂරාක්ෂසෛඃ .. 10 ..

අශක්යස්තව වෛදේහි භර්තා ජේතුං න සංශයඃ .

දේවි දේවමනුෂ්යේෂු ගන්ධර්වේෂු පතත්රිෂු .. 11 ..

රාක්ෂසේෂු පිශාචේෂු කින්නරේෂු මෘගේෂු ච .

දානවේෂු ච ඝෝරේෂු ස න විද්යේත ශෝභනේ .. 12 ..

යෝ රාමං ප්රතියුධ්යේත සමරේ වාසවෝපමම් .

අවධ්යස්සමරේ රාමෝ නෛවං ත්වං වක්තුමර්හසි .. 13 ..

න ත්වාමස්මින්වනේ හාතුමුත්සහේ රාඝවං විනා .

අනිවාර්යං බලං තස්ය බලෛර්බලවතාමපි .. 14 ..

ත්රිභිර්ලෝකෛස්සමුද්යුක්තෛස්සේශ්වරෛරපි සාමරෛඃ .

හෘදයං නිර්වෘතං තේ(අ)ස්තුසන්තාපස්ත්යජ්යතාමයම් .. 15 ..

ආගමිෂ්යති තේ භර්තා ශ්රීඝ්රං හත්වා මෘගෝත්තමම් .

න ච තස්ය ස්වරෝ ව්යක්තං මායයා කේන චිත්කෘතඃ .

ගන්ධර්වනගරප්රඛ්යා මායා සා තස්ය රක්ෂසඃ .. 16 ..

න්යාසභූතාසි වෛදේහි න්යස්තා මයි මහාත්මනා .. 17 ..

රාමේණ ත්වං වරාරෝහේ න ත්වාං ත්යක්තුමිහෝත්සහේ .

කෘතවෛරාශ්ච වෛදේහි වයමේතෛර්නිශාචරෛඃ .. 18 ..

ඛරස්ය නිධනාදේව ජනස්ථානවධං ප්රති .

රාක්ෂසා විවිධා වාචෝ විසෘජන්ති මහාවනේ .. 19 ..

හිංසාවිහාරා වෛදේහි න චින්තයිතුමර්හසි .

ලක්ෂ්මණේනෛවමුක්තා සා ක්රුද්ධා සංරක්තලෝචනා .. 20 ..

අබ්රවීත්පරුෂං වාක්යං ලක්ෂ්මණං සත්යවාදිනම් .

අනාර්යාකරණාරම්භ නෘශංස කුලපාංසන .. 21 ..

අහං තව ප්රියං මන්යේ රාමස්ය ව්යසනං මහත් .

රාමස්ය ව්යසනං දෘෂ්ට්වා තේනෛතානි ප්රභාෂසේ .. 22 ..

නෛතච්චිත්රං සපත්නේෂු පාපං ලක්ෂ්මණ යද්භවේත් .

ත්වද්විධේෂු නෘශංසේෂු නිත්යං ප්රච්ඡන්නචාරිෂු .. 23 ..

සුදුෂ්ටස්ත්වං වනේ රාමමේකමේකෝ(අ)නුගච්ඡසි .

මම හේතෝඃ ප්රතිච්ඡන්නඃ ප්රයුක්තෝභරතේන වා .. 24 ..

තන්නසිධ්යති සෞමිත්රේ තව වා භරතස්ය වා .

කථමින්දීවරශ්යාමං පද්මපත්රනිභේක්ෂණම් .. 25 ..

උපසංශ්රිත්ය භර්තාරං කාමයේයං පෘථග්ජනම් .

සමක්ෂං තව සෞමිත්රේ ප්රාණාංස්ත්යක්ෂේ න සංශයඃ .

රාමං විනා ක්ෂණමපි න හි ජීවාමි භූතලේ .. 26 ..

ඉත්යුක්තඃ පරුෂං වාක්යං සීතයා රෝමහර්ෂණම් .. 27 ..

අබ්රවීල්ලක්ෂ්මණස්සීතාං ප්රාඤ්ජලිර්විජිතේන්ද්රියඃ .

උත්තරං නෝත්සහේ වක්තුං දෛවතං භවතී මම .. 28 ..

වාක්යමප්රතිරූපං තු න චිත්රං ස්ත්රීෂු මෛථිලි .

ස්වභාවස්ත්වේෂ නාරීණාමේවං ලෝකේෂු දෘශ්යතේ .. 29 ..

විමුක්තධර්මාශ්චපලාස්තීක්ෂ්ණා භේදකරාඃ ස්ත්රියඃ .

න සහේ හීදෘශං වාක්යං වෛදේහි ජනකාත්මජේ .. 30 ..

ශ්රෝත්රයෝරුභයෝර්මේද්ය තප්තනාරාචසන්නිභම් .

උපශෘණ්වන්තු මේ සර්වේ සාක්ෂිභූතා වනේචරාඃ .. 31 ..

න්යායවාදී යථාන්යායමුක්තෝ(අ)හං පරුෂං ත්වයා .

ධික්ත්වාමද්ය ප්රණශ්ය ත්වං යන්මාමේවං විශඞ්කසේ .

ස්ත්රීත්වලදුෂ්ටං ස්වභාවේන ගුරුවාක්යේ ව්යවස්ථිතම් .. 32 ..

ගමිෂ්යේ යත්ර කාකුත්ස්ථ ස්වස්ති තේ(අ)ස්තු වරානනේ .. 33 ..

රක්ෂන්තු ත්වාං විශාලාක්ෂි සමග්රා වනදේවතාඃ .

නිමිත්තානි ච ඝෝරාණි යානි ප්රාදුර්භවන්ති මේ .. 34 ..

අපි ත්වාං සහ රාමේණ පශ්යේයං පුනරාගතඃ .

න වේත්යේතන්න ජානාමි වෛදේහි ජනකාත්මජේ .. 35 ..

ලක්ෂ්මණේනෛවමුක්තා සා රුදන්තී ජනකාත්මජා .

ප්රත්යුවාච තතෝ වාක්යං තීව්රං බාෂ්පපරිප්ලුතා .. 36 ..

ගෝදාවරීං ප්රවේක්ෂ්යාමි විනා රාමේණ ලක්ෂ්මණ .

අබන්ධිෂ්යේ(අ)ථවා ත්යක්ෂ්යේ විෂමේ දේහමාත්මනඃ .. 37 ..

පිබාම්යහං විෂං තීක්ෂ්ණං ප්රවේක්ෂ්යාමි හුතාශනම් .

න ත්වහං රාඝවාදන්යං පදාපි පුරුෂං ස්පෘශේ .. 38 ..

ඉති ලක්ෂ්මණමාක්රුශ්ය සීතා දුඃඛසමන්විතා .

පාණිභ්යාං රුදතී දුඃඛාදුදරං ප්රජඝාන හ .. 39 ..

තාමාර්තරූපාං විමනා රුදන්තීං සෞමිත්රිරාලෝක්ය විශාලනේත්රාම් .

ආශ්වාසයාමාස න චෛව භර්තු ස්තං භ්රාතරඞ්කිඤ්චිදුවාච සීතා .. 40 ..

තතස්තු සීතාමභිවාද්ය ලක්ෂ්මණඃ කෘතාඤ්ජලිඃ කිඤ්චිදභිප්රණම්ය ච .

අන්වීක්ෂමාණෝ බහුශශ්ච මෛථිලීං ජගාම රාමස්ය සමීපමාත්මවාන් .. 41 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාණ්ඩේ පඤ්චචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |

ārtasvaraṃ tu taṃ bharturvijñāya sadṛśaṃ vane |

uvāca lakṣmaṇaṃ sītā gaccha jīnīhi rāghavam || 1 ||

na hi me hṛdayaṃ sthāne jīvitaṃ vā'vatiṣṭhati |

krośataḥ paramārtasya śrutaśśabdo mayā bhṛśam || 2 ||

ākrandamānaṃ tu vane bhrātaraṃ trātumarhasi |

taṃ kṣipramabhidhāva tvaṃ bhrātaraṃ śaraṇaiṣiṇam || 3 ||

rakṣasāṃ vaśamāpannaṃ siṃhānāmiva govṛṣam |

na jagāma tathoktastu bhrāturājñāya śāsanam || 4 ||

tamuvāca tatastatra kupitā janakātmajā |

saumitre mitrarūpeṇa bhrātustvamasi śatruvat || 5 ||

yastvamasyāmavasthāyāṃ bhrātaraṃ nābhipatsyase |

icchasi tvaṃ vinaśyantaṃ rāmaṃ lakṣmaṇa matkṛte || 6 ||

lobhāttvaṃ matkṛte nūnaṃ nānugacchasi rāghavam |

vyasanaṃ te priyaṃ manye sneho bhrātarināstite || 7 ||

tena tiṣṭhasi viśrabdhantamapaśyanmahādyutim |

kiṃ hi saṃśayamāpanne tasminniha mayā bhavet || 8 ||

kartavyamiha tiṣṭhantyā yatpradhānastvamāgataḥ |

iti bruvāṇāṃ vaidehīṃ bāṣpaśokapariplutām || 9 ||

abravīllakṣmaṇastrastāṃ sītāṃ mṛgavadhūmiva |

pannagāsuragandharvadevamānuṣarākṣasaiḥ || 10 ||

aśakyastava vaidehi bhartā jetuṃ na saṃśayaḥ |

devi devamanuṣyeṣu gandharveṣu patatriṣu || 11 ||

rākṣaseṣu piśāceṣu kinnareṣu mṛgeṣu ca |

dānaveṣu ca ghoreṣu sa na vidyeta śobhane || 12 ||

yo rāmaṃ pratiyudhyeta samare vāsavopamam |

avadhyassamare rāmo naivaṃ tvaṃ vaktumarhasi || 13 ||

na tvāmasminvane hātumutsahe rāghavaṃ vinā |

anivāryaṃ balaṃ tasya balairbalavatāmapi || 14 ||

tribhirlokaissamudyuktaisseśvarairapi sāmaraiḥ |

hṛdayaṃ nirvṛtaṃ te'stusantāpastyajyatāmayam || 15 ||

āgamiṣyati te bhartā śrīghraṃ hatvā mṛgottamam |

na ca tasya svaro vyaktaṃ māyayā kena citkṛtaḥ |

gandharvanagaraprakhyā māyā sā tasya rakṣasaḥ || 16 ||

nyāsabhūtāsi vaidehi nyastā mayi mahātmanā || 17 ||

rāmeṇa tvaṃ varārohe na tvāṃ tyaktumihotsahe |

kṛtavairāśca vaidehi vayametairniśācaraiḥ || 18 ||

kharasya nidhanādeva janasthānavadhaṃ prati |

rākṣasā vividhā vāco visṛjanti mahāvane || 19 ||

hiṃsāvihārā vaidehi na cintayitumarhasi |

lakṣmaṇenaivamuktā sā kruddhā saṃraktalocanā || 20 ||

abravītparuṣaṃ vākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavādinam |

anāryākaraṇārambha nṛśaṃsa kulapāṃsana || 21 ||

ahaṃ tava priyaṃ manye rāmasya vyasanaṃ mahat |

rāmasya vyasanaṃ dṛṣṭvā tenaitāni prabhāṣase || 22 ||

naitaccitraṃ sapatneṣu pāpaṃ lakṣmaṇa yadbhavet |

tvadvidheṣu nṛśaṃseṣu nityaṃ pracchannacāriṣu || 23 ||

suduṣṭastvaṃ vane rāmamekameko'nugacchasi |

mama hetoḥ praticchannaḥ prayuktobharatena vā || 24 ||

tannasidhyati saumitre tava vā bharatasya vā |

kathamindīvaraśyāmaṃ padmapatranibhekṣaṇam || 25 ||

upasaṃśritya bhartāraṃ kāmayeyaṃ pṛthagjanam |

samakṣaṃ tava saumitre prāṇāṃstyakṣe na saṃśayaḥ |

rāmaṃ vinā kṣaṇamapi na hi jīvāmi bhūtale || 26 ||

ityuktaḥ paruṣaṃ vākyaṃ sītayā romaharṣaṇam || 27 ||

abravīllakṣmaṇassītāṃ prāñjalirvijitendriyaḥ |

uttaraṃ notsahe vaktuṃ daivataṃ bhavatī mama || 28 ||

vākyamapratirūpaṃ tu na citraṃ strīṣu maithili |

svabhāvastveṣa nārīṇāmevaṃ lokeṣu dṛśyate || 29 ||

vimuktadharmāścapalāstīkṣṇā bhedakarāḥ striyaḥ |

na sahe hīdṛśaṃ vākyaṃ vaidehi janakātmaje || 30 ||

śrotrayorubhayormedya taptanārācasannibham |

upaśṛṇvantu me sarve sākṣibhūtā vanecarāḥ || 31 ||

nyāyavādī yathānyāyamukto'haṃ paruṣaṃ tvayā |

dhiktvāmadya praṇaśya tvaṃ yanmāmevaṃ viśaṅkase |

strītvaladuṣṭaṃ svabhāvena guruvākye vyavasthitam || 32 ||

gamiṣye yatra kākutstha svasti te'stu varānane || 33 ||

rakṣantu tvāṃ viśālākṣi samagrā vanadevatāḥ |

nimittāni ca ghorāṇi yāni prādurbhavanti me || 34 ||

api tvāṃ saha rāmeṇa paśyeyaṃ punarāgataḥ |

na vetyetanna jānāmi vaidehi janakātmaje || 35 ||

lakṣmaṇenaivamuktā sā rudantī janakātmajā |

pratyuvāca tato vākyaṃ tīvraṃ bāṣpapariplutā || 36 ||

godāvarīṃ pravekṣyāmi vinā rāmeṇa lakṣmaṇa |

abandhiṣye'thavā tyakṣye viṣame dehamātmanaḥ || 37 ||

pibāmyahaṃ viṣaṃ tīkṣṇaṃ pravekṣyāmi hutāśanam |

na tvahaṃ rāghavādanyaṃ padāpi puruṣaṃ spṛśe || 38 ||

iti lakṣmaṇamākruśya sītā duḥkhasamanvitā |

pāṇibhyāṃ rudatī duḥkhādudaraṃ prajaghāna ha || 39 ||

tāmārtarūpāṃ vimanā rudantīṃ saumitrirālokya viśālanetrām |

āśvāsayāmāsa na caiva bhartu staṃ bhrātaraṅkiñciduvāca sītā || 40 ||

tatastu sītāmabhivādya lakṣmaṇaḥ kṛtāñjaliḥ kiñcidabhipraṇamya ca |

anvīkṣamāṇo bahuśaśca maithilīṃ jagāma rāmasya samīpamātmavān || 41 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।

आर्तस्वरं तु तं भर्तुर्विज्ञाय सदृशं वने ।

उवाच लक्ष्मणं सीता गच्छ जीनीहि राघवम् ॥ 1 ॥

न हि मे हृदयं स्थाने जीवितं वाऽवतिष्ठति ।

क्रोशतः परमार्तस्य श्रुतश्शब्दो मया भृशम् ॥ 2 ॥

आक्रन्दमानं तु वने भ्रातरं त्रातुमर्हसि ।

तं क्षिप्रमभिधाव त्वं भ्रातरं शरणैषिणम् ॥ 3 ॥

रक्षसां वशमापन्नं सिंहानामिव गोवृषम् ।

न जगाम तथोक्तस्तु भ्रातुराज्ञाय शासनम् ॥ 4 ॥

तमुवाच ततस्तत्र कुपिता जनकात्मजा ।

सौमित्रे मित्ररूपेण भ्रातुस्त्वमसि शत्रुवत् ॥ 5 ॥

यस्त्वमस्यामवस्थायां भ्रातरं नाभिपत्स्यसे ।

इच्छसि त्वं विनश्यन्तं रामं लक्ष्मण मत्कृते ॥ 6 ॥

लोभात्त्वं मत्कृते नूनं नानुगच्छसि राघवम् ।

व्यसनं ते प्रियं मन्ये स्नेहो भ्रातरिनास्तिते ॥ 7 ॥

तेन तिष्ठसि विश्रब्धन्तमपश्यन्महाद्युतिम् ।

किं हि संशयमापन्ने तस्मिन्निह मया भवेत् ॥ 8 ॥

कर्तव्यमिह तिष्ठन्त्या यत्प्रधानस्त्वमागतः ।

इति ब्रुवाणां वैदेहीं बाष्पशोकपरिप्लुताम् ॥ 9 ॥

अब्रवील्लक्ष्मणस्त्रस्तां सीतां मृगवधूमिव ।

पन्नगासुरगन्धर्वदेवमानुषराक्षसैः ॥ 10 ॥

अशक्यस्तव वैदेहि भर्ता जेतुं न संशयः ।

देवि देवमनुष्येषु गन्धर्वेषु पतत्रिषु ॥ 11 ॥

राक्षसेषु पिशाचेषु किन्नरेषु मृगेषु च ।

दानवेषु च घोरेषु स न विद्येत शोभने ॥ 12 ॥

यो रामं प्रतियुध्येत समरे वासवोपमम् ।

अवध्यस्समरे रामो नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ॥ 13 ॥

न त्वामस्मिन्वने हातुमुत्सहे राघवं विना ।

अनिवार्यं बलं तस्य बलैर्बलवतामपि ॥ 14 ॥

त्रिभिर्लोकैस्समुद्युक्तैस्सेश्वरैरपि सामरैः ।

हृदयं निर्वृतं तेऽस्तुसन्तापस्त्यज्यतामयम् ॥ 15 ॥

आगमिष्यति ते भर्ता श्रीघ्रं हत्वा मृगोत्तमम् ।

न च तस्य स्वरो व्यक्तं मायया केन चित्कृतः ।

गन्धर्वनगरप्रख्या माया सा तस्य रक्षसः ॥ 16 ॥

न्यासभूतासि वैदेहि न्यस्ता मयि महात्मना ॥ 17 ॥

रामेण त्वं वरारोहे न त्वां त्यक्तुमिहोत्सहे ।

कृतवैराश्च वैदेहि वयमेतैर्निशाचरैः ॥ 18 ॥

खरस्य निधनादेव जनस्थानवधं प्रति ।

राक्षसा विविधा वाचो विसृजन्ति महावने ॥ 19 ॥

हिंसाविहारा वैदेहि न चिन्तयितुमर्हसि ।

लक्ष्मणेनैवमुक्ता सा क्रुद्धा संरक्तलोचना ॥ 20 ॥

अब्रवीत्परुषं वाक्यं लक्ष्मणं सत्यवादिनम् ।

अनार्याकरणारम्भ नृशंस कुलपांसन ॥ 21 ॥

अहं तव प्रियं मन्ये रामस्य व्यसनं महत् ।

रामस्य व्यसनं दृष्ट्वा तेनैतानि प्रभाषसे ॥ 22 ॥

नैतच्चित्रं सपत्नेषु पापं लक्ष्मण यद्भवेत् ।

त्वद्विधेषु नृशंसेषु नित्यं प्रच्छन्नचारिषु ॥ 23 ॥

सुदुष्टस्त्वं वने राममेकमेकोऽनुगच्छसि ।

मम हेतोः प्रतिच्छन्नः प्रयुक्तोभरतेन वा ॥ 24 ॥

तन्नसिध्यति सौमित्रे तव वा भरतस्य वा ।

कथमिन्दीवरश्यामं पद्मपत्रनिभेक्षणम् ॥ 25 ॥

उपसंश्रित्य भर्तारं कामयेयं पृथग्जनम् ।

समक्षं तव सौमित्रे प्राणांस्त्यक्षे न संशयः ।

रामं विना क्षणमपि न हि जीवामि भूतले ॥ 26 ॥

इत्युक्तः परुषं वाक्यं सीतया रोमहर्षणम् ॥ 27 ॥

अब्रवील्लक्ष्मणस्सीतां प्राञ्जलिर्विजितेन्द्रियः ।

उत्तरं नोत्सहे वक्तुं दैवतं भवती मम ॥ 28 ॥

वाक्यमप्रतिरूपं तु न चित्रं स्त्रीषु मैथिलि ।

स्वभावस्त्वेष नारीणामेवं लोकेषु दृश्यते ॥ 29 ॥

विमुक्तधर्माश्चपलास्तीक्ष्णा भेदकराः स्त्रियः ।

न सहे हीदृशं वाक्यं वैदेहि जनकात्मजे ॥ 30 ॥

श्रोत्रयोरुभयोर्मेद्य तप्तनाराचसन्निभम् ।

उपशृण्वन्तु मे सर्वे साक्षिभूता वनेचराः ॥ 31 ॥

न्यायवादी यथान्यायमुक्तोऽहं परुषं त्वया ।

धिक्त्वामद्य प्रणश्य त्वं यन्मामेवं विशङ्कसे ।

स्त्रीत्वलदुष्टं स्वभावेन गुरुवाक्ये व्यवस्थितम् ॥ 32 ॥

गमिष्ये यत्र काकुत्स्थ स्वस्ति तेऽस्तु वरानने ॥ 33 ॥

रक्षन्तु त्वां विशालाक्षि समग्रा वनदेवताः ।

निमित्तानि च घोराणि यानि प्रादुर्भवन्ति मे ॥ 34 ॥

अपि त्वां सह रामेण पश्येयं पुनरागतः ।

न वेत्येतन्न जानामि वैदेहि जनकात्मजे ॥ 35 ॥

लक्ष्मणेनैवमुक्ता सा रुदन्ती जनकात्मजा ।

प्रत्युवाच ततो वाक्यं तीव्रं बाष्पपरिप्लुता ॥ 36 ॥

गोदावरीं प्रवेक्ष्यामि विना रामेण लक्ष्मण ।

अबन्धिष्येऽथवा त्यक्ष्ये विषमे देहमात्मनः ॥ 37 ॥

पिबाम्यहं विषं तीक्ष्णं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ।

न त्वहं राघवादन्यं पदापि पुरुषं स्पृशे ॥ 38 ॥

इति लक्ष्मणमाक्रुश्य सीता दुःखसमन्विता ।

पाणिभ्यां रुदती दुःखादुदरं प्रजघान ह ॥ 39 ॥

तामार्तरूपां विमना रुदन्तीं सौमित्रिरालोक्य विशालनेत्राम् ।

आश्वासयामास न चैव भर्तु स्तं भ्रातरङ्किञ्चिदुवाच सीता ॥ 40 ॥

ततस्तु सीतामभिवाद्य लक्ष्मणः कृताञ्जलिः किञ्चिदभिप्रणम्य च ।

अन्वीक्षमाणो बहुशश्च मैथिलीं जगाम रामस्य समीपमात्मवान् ॥ 41 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥