ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଚ୍ଛୃତ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ମାରୀଚୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରମ୍ ॥ 1 ॥
ସୁଲଭାଃ ପୁରୁଷା ରାଜନ୍ସତତଂ ପ୍ରିଯଵାଦିନଃ ।
ଅପ୍ରିଯସ୍ଯ ତୁ ପଥ୍ଯସ୍ଯ ଵକ୍ତା ଶ୍ରୋତା ଚ ଦୁର୍ଲଭଃ ॥ 2 ॥
ନ ନୂନଂ ବୁଧ୍ଯସେ ରାମଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଗୁଣୋନ୍ନତମ୍ ।
ଅଯୁକ୍ତଚାରଶ୍ଚପଲୋ ମହେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣୋପମମ୍ ॥ 3 ॥
ଅପି ସ୍ଵସ୍ତି ଭଵେତ୍ତାତ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୁଵି ରକ୍ଷସାମ୍ ।
ଅପି ରାମୋ ନାସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କୁର୍ଯାଲ୍ଲୋକମରାକ୍ଷସମ୍ ॥ 4 ॥
ଅପି ତେ ଜୀଵିତାନ୍ତାଯ ନୋତ୍ପନ୍ନା ଜନକାତ୍ମଜା ।
ଅପି ସୀତାନିମିତ୍ତଂ ଚ ନ ଭଵେଦ୍ଵ୍ଯସନଂ ମମ ॥ 5 ॥
ଅପି ତ୍ଵାମୀଶ୍ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କାମଵୃତ୍ତଂ ନିରଙ୍କୁଶମ୍ ।
ନ ଵିନଶ୍ଯେତ୍ପୁରୀ ଲଙ୍କା ତ୍ଵଯା ସହ ସରାକ୍ଷସା ॥ 6 ॥
ତ୍ଵଦ୍ଵିଧଃ କାମଵୃତ୍ତୋ ହି ଦୁଶ୍ଶୀଲଃ ପାପମନ୍ତ୍ରିତଃ ।
ଆତ୍ମାନଂ ସ୍ଵଜନଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସ ରାଜା ହନ୍ତି ଦୁର୍ମତିଃ ॥ 7 ॥
ନ ଚ ପିତ୍ରା ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ନାମର୍ଯାଦଃ କଥଞ୍ଚନ ।
ନ ଲୁବ୍ଧୋ ନ ଚ ଦୁଶ୍ଶୀଲୋ ନ ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯପାଂସନଃ ॥ 8 ॥
ନ ଚ ଧର୍ମଗୁଣୈର୍ହୀନଃ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ ।
ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ନ ଚ ଭୂତାନାଂ ସର୍ଵେଷାମହିତେ ରତଃ ॥ 9 ॥
ଵଞ୍ଚିତଂ ପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୈକେଯ୍ଯା ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍ ।
କରିଷ୍ଯାମୀତି ଧର୍ମାତ୍ମା ତାତ ପ୍ରଵ୍ରଜିତୋ ଵନମ୍ ॥ 10 ॥
କୈକେଯ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ପିତୁର୍ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ ।
ହିତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଭୋଗାଂଶ୍ଚ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦଣ୍ଡକାଵନମ୍ ॥ 11 ॥
ନ ରାମଃ କର୍କଶସ୍ତାତ ନାଵିଦ୍ଵାନ୍ନାଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଅନୃତଂ ଦୁଶ୍ଶ୍ରୁତଂ ଚୈଵ ନୈଵ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ॥ 12 ॥
ରାମୋ ଵିଗ୍ରହଵାନ୍ ଧର୍ମସ୍ସାଧୁସ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ।
ରାଜା ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଦେଵାନାଂ ମଘଵାନିଵ ॥ 13 ॥
କଥଂ ତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଵୈଦେହୀଂ ରକ୍ଷିତାଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା ।
ଇଚ୍ଛସି ପ୍ରସଭଂ ହର୍ତୁଂ ପ୍ରଭାମିଵ ଵିଵସ୍ଵତଃ ॥ 14 ॥
ଶରାର୍ଚିଷମାଧୃଷ୍ଯଂ ଚାପଖଙ୍ଗେନ୍ଧନଂ ରଣେ ।
ରାମାଗ୍ନିଂ ସହସା ଦୀପ୍ତଂ ନ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ॥ 15 ॥
ଧନୁର୍ଵ୍ଯାଦିତଦୀପ୍ତାସ୍ଯଂ ଶରାର୍ଚିଷମମର୍ଷଣମ୍ ।
ଚାପବାଣଧରଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯପ୍ରହାରିଣମ୍ ॥ 16 ॥
ରାଜ୍ଯଂ ସୁଖଂ ଚ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ଜୀଵିତଂ ଚେଷ୍ଟମାତ୍ମନଃ ।
ନାତ୍ଯାସାଦଯିତୁଂ ତାତ ରାମାନ୍ତକମିହାର୍ହସି ॥ 17 ॥
ଅପ୍ରମେଯଂ ହି ତତ୍ତେଜୋ ଯସ୍ଯ ସା ଜନକାତ୍ମଜା ।
ନ ତ୍ଵଂ ସମର୍ଥସ୍ତାଂ ହର୍ତୁଂ ରାମଚାପାଶ୍ରଯଂ ଵନେ ॥ 18 ॥
ତସ୍ଯ ସା ନରସିଂହସ୍ଯ ସିଂହୋରସ୍କସ୍ଯ ଭାମିନୀ ।
ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ପ୍ରିଯତରା ଭାର୍ଯା ନିତ୍ଯମନୁଵ୍ରତା ॥ 19 ॥
ନ ସା ଧର୍ଷଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ମୈଥିଲ୍ଯୋଜସ୍ଵିନଃ ପ୍ରିଯା ।
ଦୀପ୍ତସ୍ଯେଵ ହୁତାଶସ୍ଯ ଶିଖା ସୀତା ସୁମଧ୍ଯମା ॥ 20 ॥
କିମୁଦ୍ଯମମିମଂ ଵ୍ଯର୍ଥଂ କୃତ୍ଵା ତେ ରାକ୍ଷସାଧିପ ।
ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚେତ୍ଵଂ ରଣେ ତେନ ତଦନ୍ତଂ ତଵ ଜୀଵିତମ୍ ॥ 21 ॥
ଜୀଵିତଂ ଚ ସୁଖଂ ଚୈଵ ରାଜ୍ଯଂ ଚୈଵ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ।
ଯଦୀଚ୍ଛସି ଚିରଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ମା କୃଥା ରାମଵିପ୍ରିଯମ୍ ॥ 22 ॥
ସ ସର୍ଵୈସ୍ସଚିଵୈସ୍ସାର୍ଧଂ ଵିଭୀଷଣପୁରୋଗମୈଃ ।
ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ତୁ ଧର୍ମିଷ୍ଠୈଃ କୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯମାତ୍ମନଃ ॥ 23 ॥
ଦୋଷାଣାଂ ଚ ଗୁଣାନାଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯ ବଲାବଲମ୍ ।
ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ବଲଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଘଵସ୍ଯ ଚ ତତ୍ଵତଃ ॥ 24 ॥
ହିତାହିତଂ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ କ୍ଷମଂ ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।
ଅହଂ ତୁ ମନ୍ଯେ ତଵ ନ କ୍ଷମଂ ରଣେ ସମାଗମଂ କୋସଲରାଜସୂନୁନା ।
ଇଦଂ ହି ଭୂଯଶ୍ଶୃଣୁ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତମଂ କ୍ଷମଂ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ଚ ନିଶାଚରେଶ୍ଵର ॥ 25 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptatriṃśassargaḥ |
tacchṛtvā rākṣasendrasya vākyaṃ vākyaviśāradaḥ |
pratyuvāca mahāprājño mārīco rākṣaseśvaram || 1 ||
sulabhāḥ puruṣā rājansatataṃ priyavādinaḥ |
apriyasya tu pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ || 2 ||
na nūnaṃ budhyase rāmaṃ mahāvīryaṃ guṇonnatam |
ayuktacāraścapalo mahendravaruṇopamam || 3 ||
api svasti bhavettāta sarveṣāṃ bhuvi rakṣasām |
api rāmo nāsaṅkruddhaḥ kuryāllokamarākṣasam || 4 ||
api te jīvitāntāya notpannā janakātmajā |
api sītānimittaṃ ca na bhavedvyasanaṃ mama || 5 ||
api tvāmīśvaraṃ prāpya kāmavṛttaṃ niraṅkuśam |
na vinaśyetpurī laṅkā tvayā saha sarākṣasā || 6 ||
tvadvidhaḥ kāmavṛtto hi duśśīlaḥ pāpamantritaḥ |
ātmānaṃ svajanaṃ rāṣṭraṃ sa rājā hanti durmatiḥ || 7 ||
na ca pitrā parityakto nāmaryādaḥ kathañcana |
na lubdho na ca duśśīlo na ca kṣatriyapāṃsanaḥ || 8 ||
na ca dharmaguṇairhīnaḥ kausalyānandavardhanaḥ |
na tīkṣṇo na ca bhūtānāṃ sarveṣāmahite rataḥ || 9 ||
vañcitaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā kaikeyyā satyavādinam |
kariṣyāmīti dharmātmā tāta pravrajito vanam || 10 ||
kaikeyyāḥ priyakāmārthaṃ piturdaśarathasya ca |
hitvā rājyaṃ ca bhogāṃśca praviṣṭo daṇḍakāvanam || 11 ||
na rāmaḥ karkaśastāta nāvidvānnājitendriyaḥ |
anṛtaṃ duśśrutaṃ caiva naiva tvaṃ vaktumarhasi || 12 ||
rāmo vigrahavān dharmassādhussatyaparākramaḥ |
rājā sarvasya lokasya devānāṃ maghavāniva || 13 ||
kathaṃ tvaṃ tasya vaidehīṃ rakṣitāṃ svena tejasā |
icchasi prasabhaṃ hartuṃ prabhāmiva vivasvataḥ || 14 ||
śarārciṣamādhṛṣyaṃ cāpakhaṅgendhanaṃ raṇe |
rāmāgniṃ sahasā dīptaṃ na praveṣṭuṃ tvamarhasi || 15 ||
dhanurvyāditadīptāsyaṃ śarārciṣamamarṣaṇam |
cāpabāṇadharaṃ tīkṣṇaṃ śatrusainyaprahāriṇam || 16 ||
rājyaṃ sukhaṃ ca santyajya jīvitaṃ ceṣṭamātmanaḥ |
nātyāsādayituṃ tāta rāmāntakamihārhasi || 17 ||
aprameyaṃ hi tattejo yasya sā janakātmajā |
na tvaṃ samarthastāṃ hartuṃ rāmacāpāśrayaṃ vane || 18 ||
tasya sā narasiṃhasya siṃhoraskasya bhāminī |
prāṇebhyo'pi priyatarā bhāryā nityamanuvratā || 19 ||
na sā dharṣayituṃ śakyā maithilyojasvinaḥ priyā |
dīptasyeva hutāśasya śikhā sītā sumadhyamā || 20 ||
kimudyamamimaṃ vyarthaṃ kṛtvā te rākṣasādhipa |
dṛṣṭaścetvaṃ raṇe tena tadantaṃ tava jīvitam || 21 ||
jīvitaṃ ca sukhaṃ caiva rājyaṃ caiva sudurlabham |
yadīcchasi ciraṃ bhoktuṃ mā kṛthā rāmavipriyam || 22 ||
sa sarvaissacivaissārdhaṃ vibhīṣaṇapurogamaiḥ |
mantrayitvā tu dharmiṣṭhaiḥ kṛtvā niścayamātmanaḥ || 23 ||
doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca sampradhārya balābalam |
ātmanaśca balaṃ jñātvā rāghavasya ca tatvataḥ || 24 ||
hitāhitaṃ viniścitya kṣamaṃ tvaṃ kartumarhasi |
ahaṃ tu manye tava na kṣamaṃ raṇe samāgamaṃ kosalarājasūnunā |
idaṃ hi bhūyaśśṛṇu vākyamuttamaṃ kṣamaṃ ca yuktaṃ ca niśācareśvara || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ सप्तत्रिंशस्सर्गः ।
तच्छृत्वा राक्षसेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः ।
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो मारीचो राक्षसेश्वरम् ॥ 1 ॥
सुलभाः पुरुषा राजन्सततं प्रियवादिनः ।
अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ 2 ॥
न नूनं बुध्यसे रामं महावीर्यं गुणोन्नतम् ।
अयुक्तचारश्चपलो महेन्द्रवरुणोपमम् ॥ 3 ॥
अपि स्वस्ति भवेत्तात सर्वेषां भुवि रक्षसाम् ।
अपि रामो नासङ्क्रुद्धः कुर्याल्लोकमराक्षसम् ॥ 4 ॥
अपि ते जीवितान्ताय नोत्पन्ना जनकात्मजा ।
अपि सीतानिमित्तं च न भवेद्व्यसनं मम ॥ 5 ॥
अपि त्वामीश्वरं प्राप्य कामवृत्तं निरङ्कुशम् ।
न विनश्येत्पुरी लङ्का त्वया सह सराक्षसा ॥ 6 ॥
त्वद्विधः कामवृत्तो हि दुश्शीलः पापमन्त्रितः ।
आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं स राजा हन्ति दुर्मतिः ॥ 7 ॥
न च पित्रा परित्यक्तो नामर्यादः कथञ्चन ।
न लुब्धो न च दुश्शीलो न च क्षत्रियपांसनः ॥ 8 ॥
न च धर्मगुणैर्हीनः कौसल्यानन्दवर्धनः ।
न तीक्ष्णो न च भूतानां सर्वेषामहिते रतः ॥ 9 ॥
वञ्चितं पितरं दृष्ट्वा कैकेय्या सत्यवादिनम् ।
करिष्यामीति धर्मात्मा तात प्रव्रजितो वनम् ॥ 10 ॥
कैकेय्याः प्रियकामार्थं पितुर्दशरथस्य च ।
हित्वा राज्यं च भोगांश्च प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ 11 ॥
न रामः कर्कशस्तात नाविद्वान्नाजितेन्द्रियः ।
अनृतं दुश्श्रुतं चैव नैव त्वं वक्तुमर्हसि ॥ 12 ॥
रामो विग्रहवान् धर्मस्साधुस्सत्यपराक्रमः ।
राजा सर्वस्य लोकस्य देवानां मघवानिव ॥ 13 ॥
कथं त्वं तस्य वैदेहीं रक्षितां स्वेन तेजसा ।
इच्छसि प्रसभं हर्तुं प्रभामिव विवस्वतः ॥ 14 ॥
शरार्चिषमाधृष्यं चापखङ्गेन्धनं रणे ।
रामाग्निं सहसा दीप्तं न प्रवेष्टुं त्वमर्हसि ॥ 15 ॥
धनुर्व्यादितदीप्तास्यं शरार्चिषममर्षणम् ।
चापबाणधरं तीक्ष्णं शत्रुसैन्यप्रहारिणम् ॥ 16 ॥
राज्यं सुखं च सन्त्यज्य जीवितं चेष्टमात्मनः ।
नात्यासादयितुं तात रामान्तकमिहार्हसि ॥ 17 ॥
अप्रमेयं हि तत्तेजो यस्य सा जनकात्मजा ।
न त्वं समर्थस्तां हर्तुं रामचापाश्रयं वने ॥ 18 ॥
तस्य सा नरसिंहस्य सिंहोरस्कस्य भामिनी ।
प्राणेभ्योऽपि प्रियतरा भार्या नित्यमनुव्रता ॥ 19 ॥
न सा धर्षयितुं शक्या मैथिल्योजस्विनः प्रिया ।
दीप्तस्येव हुताशस्य शिखा सीता सुमध्यमा ॥ 20 ॥
किमुद्यममिमं व्यर्थं कृत्वा ते राक्षसाधिप ।
दृष्टश्चेत्वं रणे तेन तदन्तं तव जीवितम् ॥ 21 ॥
जीवितं च सुखं चैव राज्यं चैव सुदुर्लभम् ।
यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम् ॥ 22 ॥
स सर्वैस्सचिवैस्सार्धं विभीषणपुरोगमैः ।
मन्त्रयित्वा तु धर्मिष्ठैः कृत्वा निश्चयमात्मनः ॥ 23 ॥
दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम् ।
आत्मनश्च बलं ज्ञात्वा राघवस्य च तत्वतः ॥ 24 ॥
हिताहितं विनिश्चित्य क्षमं त्वं कर्तुमर्हसि ।
अहं तु मन्ये तव न क्षमं रणे समागमं कोसलराजसूनुना ।
इदं हि भूयश्शृणु वाक्यमुत्तमं क्षमं च युक्तं च निशाचरेश्वर ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptatriṃśassargaḥ |
tacchṛtvā rākṣasendrasya vākyaṃ vākyaviśāradaḥ |
pratyuvāca mahāprājño mārīco rākṣaseśvaram || 1 ||
sulabhāḥ puruṣā rājansatataṃ priyavādinaḥ |
apriyasya tu pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ || 2 ||
na nūnaṃ budhyase rāmaṃ mahāvīryaṃ guṇonnatam |
ayuktacāraścapalo mahendravaruṇopamam || 3 ||
api svasti bhavettāta sarveṣāṃ bhuvi rakṣasām |
api rāmo nāsaṅkruddhaḥ kuryāllokamarākṣasam || 4 ||
api te jīvitāntāya notpannā janakātmajā |
api sītānimittaṃ ca na bhavedvyasanaṃ mama || 5 ||
api tvāmīśvaraṃ prāpya kāmavṛttaṃ niraṅkuśam |
na vinaśyetpurī laṅkā tvayā saha sarākṣasā || 6 ||
tvadvidhaḥ kāmavṛtto hi duśśīlaḥ pāpamantritaḥ |
ātmānaṃ svajanaṃ rāṣṭraṃ sa rājā hanti durmatiḥ || 7 ||
na ca pitrā parityakto nāmaryādaḥ kathañcana |
na lubdho na ca duśśīlo na ca kṣatriyapāṃsanaḥ || 8 ||
na ca dharmaguṇairhīnaḥ kausalyānandavardhanaḥ |
na tīkṣṇo na ca bhūtānāṃ sarveṣāmahite rataḥ || 9 ||
vañcitaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā kaikeyyā satyavādinam |
kariṣyāmīti dharmātmā tāta pravrajito vanam || 10 ||
kaikeyyāḥ priyakāmārthaṃ piturdaśarathasya ca |
hitvā rājyaṃ ca bhogāṃśca praviṣṭo daṇḍakāvanam || 11 ||
na rāmaḥ karkaśastāta nāvidvānnājitendriyaḥ |
anṛtaṃ duśśrutaṃ caiva naiva tvaṃ vaktumarhasi || 12 ||
rāmo vigrahavān dharmassādhussatyaparākramaḥ |
rājā sarvasya lokasya devānāṃ maghavāniva || 13 ||
kathaṃ tvaṃ tasya vaidehīṃ rakṣitāṃ svena tejasā |
icchasi prasabhaṃ hartuṃ prabhāmiva vivasvataḥ || 14 ||
śarārciṣamādhṛṣyaṃ cāpakhaṅgendhanaṃ raṇe |
rāmāgniṃ sahasā dīptaṃ na praveṣṭuṃ tvamarhasi || 15 ||
dhanurvyāditadīptāsyaṃ śarārciṣamamarṣaṇam |
cāpabāṇadharaṃ tīkṣṇaṃ śatrusainyaprahāriṇam || 16 ||
rājyaṃ sukhaṃ ca santyajya jīvitaṃ ceṣṭamātmanaḥ |
nātyāsādayituṃ tāta rāmāntakamihārhasi || 17 ||
aprameyaṃ hi tattejo yasya sā janakātmajā |
na tvaṃ samarthastāṃ hartuṃ rāmacāpāśrayaṃ vane || 18 ||
tasya sā narasiṃhasya siṃhoraskasya bhāminī |
prāṇebhyo'pi priyatarā bhāryā nityamanuvratā || 19 ||
na sā dharṣayituṃ śakyā maithilyojasvinaḥ priyā |
dīptasyeva hutāśasya śikhā sītā sumadhyamā || 20 ||
kimudyamamimaṃ vyarthaṃ kṛtvā te rākṣasādhipa |
dṛṣṭaścetvaṃ raṇe tena tadantaṃ tava jīvitam || 21 ||
jīvitaṃ ca sukhaṃ caiva rājyaṃ caiva sudurlabham |
yadīcchasi ciraṃ bhoktuṃ mā kṛthā rāmavipriyam || 22 ||
sa sarvaissacivaissārdhaṃ vibhīṣaṇapurogamaiḥ |
mantrayitvā tu dharmiṣṭhaiḥ kṛtvā niścayamātmanaḥ || 23 ||
doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca sampradhārya balābalam |
ātmanaśca balaṃ jñātvā rāghavasya ca tatvataḥ || 24 ||
hitāhitaṃ viniścitya kṣamaṃ tvaṃ kartumarhasi |
ahaṃ tu manye tava na kṣamaṃ raṇe samāgamaṃ kosalarājasūnunā |
idaṃ hi bhūyaśśṛṇu vākyamuttamaṃ kṣamaṃ ca yuktaṃ ca niśācareśvara || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.