ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
അഥ താം രജനീം തത്ര കൃതാര്ഥൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।
ഊഷതുര്മുദിതൌ വീരൌ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ ॥ 1 ॥
പ്രഭാതായാം തു ശര്വര്യാം കൃതപൌര്വാഹ്ണികക്രിയൌ ।
വിശ്വാമിത്രമൃഷീംശ്ചാന്യാന് സഹിതാവഭിജഗ്മതുഃ ॥ 2 ॥
അഭിവാദ്യ മുനിശ്രേഷ്ഠം ജ്വലന്തമിവ പാവകമ് ।
ഊചതുര്മധുരോദാരം വാക്യം മധുരഭാഷിണൌ ॥ 3 ॥
ഇമൌ സ്മ മുനിശാര്ദൂല കിങ്കരൌ സമുപസ്ഥിതൌ ।
ആജ്ഞാപയ യഥേഷ്ടം വൈ ശാസനം കരവാവ കിമ് ॥ 4 ॥
ഏവമുക്താ സ്തതസ്താഭ്യാം സര്വ ഏവ മഹര്ഷയഃ ।
വിശ്വാമിത്രം പുരസ്കൃത്യ രാമം വചനമബ്രുവന് ॥ 5 ॥
മൈഥിലസ്യ നരശ്രേഷ്ഠ ജനകസ്യ ഭവിഷ്യതി ।
യജ്ഞഃ പരമധര്മിഷ്ഠസ്തസ്യ യാസ്യാമഹേ വയമ് ॥ 6 ॥
ത്വം ചൈവ നരശാര്ദൂല സഹാസ്മാഭിര്ഗമിഷ്യസി ।
അദ്ഭുതം ധനുരത്നം ച തത്ര തദ്രഷ്ടുമര്ഹസി ॥ 7 ॥
തദ്ധി പൂര്വം നരശ്രേഷ്ഠ ദത്തം സദസി ദൈവതൈഃ ।
അപ്രമേയബലം ഘോരം മഖേ പരമഭാസ്വരമ് ॥ 8 ॥
നാസ്യ ദേവാ ന ഗന്ധര്വാ നാസുരാ ന ച രാക്ഷസാഃ ।
കര്തുമാരോപണം ശക്താ ന കഥഞ്ചന മാനുഷാഃ ॥ 9 ॥
ധനുഷസ്തസ്യ വീര്യം തു ജിജ്ഞാസന്തോ മഹീക്ഷിതഃ ।
ന ശേകുരാരോപയിതും രാജപുത്രാ മഹാബലാഃ ॥ 10 ॥
തദ്ധനുര്നരശാര്ദൂല മൈഥിലസ്യ മഹാത്മനഃ ।
തത്ര ദ്രക്ഷ്യസി കാകുത്സ്ഥ യജ്ഞം ചാദ്ഭുതദര്ശനമ് ॥ 11 ॥
തദ്ധി യജ്ഞഫലം തേന മൈഥിലേനോത്തമം ധനുഃ ।
യാചിതം നരശാര്ദൂല സുനാഭം സര്വദൈവതൈഃ ॥ 12 ॥
ആയാഗഭൂതം നൃപതേസ്തസ്യ വേശ്മനി രാഘവ ।
അര്ചിതം വിവിധൈര്ഗന്ധൈര്ധൂപൈശ്ചാഗരുഗന്ധിഭിഃ ॥ 13 ॥
ഏവമുക്ത്വാ മുനിവരഃ പ്രസ്ഥാനമകരോത്തദാ ।
സര്ഷിസങ്ഘ സ്സകാകുത്സ്ഥഃ ആമന്ത്ര്യ വനദേവതാഃ ॥ 14 ॥
സ്വസ്തി വോഽസ്തു ഗമിഷ്യാമി സിദ്വസ്സിദ്ധാശ്രമാദഹമ് ।
ഉത്തരേ ജാഹ്നവീതീരേ ഹിമവന്തം ശിലോച്ചയമ് ॥ 15 ॥
പ്രദക്ഷിണം തതഃ കൃത്വാ സിദ്ധാശ്രമമനുത്തമമ് ।
ഉത്തരാം ദിശമുദ്ദിശ്യ പ്രസ്ഥാതുമുപചക്രമേ ॥ 16 ॥
തം പ്രയാന്തം മുനിവരമന്വയാദനുസാരിണമ് ।
ശകടീശതമാത്രം തു പ്രായേണ ബ്രഹ്മവാദിനാമ് ॥ 17 ॥
മൃഗപക്ഷിഗണാശ്ചൈവ സിദ്ധാശ്രമനിവാസിനഃ ।
അനുജഗ്മുര്മഹാത്മാനം വിശ്വാമിത്രം മഹാമുനിമ് ॥ 18 ॥
നിവര്തയാമാസ തതഃ പക്ഷിസങ്ഘാന് മൃഗാനപി ।
തേ ഗത്വാ ദൂരമധ്വാനം ലമ്ബമാനേ ദിവാകരേ ।
വാസം ചക്രുര്മുനിഗണാഃ ശോണാകൂലേ സമാഹിതാഃ ॥ 19 ॥
തേഽസ്തം ഗതേ ദിനകരേ സ്നാത്വാ ഹുതഹുതാശനാഃ ।
വിശ്വാമിത്രം പുരസ്കൃത്യ നിഷേദുരമിതൌജസഃ ॥ 20 ॥
രാമോഽപി സഹസൌമിത്രിര്മുനീം സ്താനഭിപൂജ്യ ച ।
അഗ്രതോ നിഷസാദാഥ വിശ്വാമിത്രസ്യ ധീമതഃ ॥ 21 ॥
അഥ രാമോ മഹാതേജാഃ വിശ്വാമിത്രം മഹാമുനിമ് ।
പപ്രച്ഛ നരശാര്ദൂലഃ കൌതൂഹലസമന്വിതഃ ॥ 22 ॥
ഭഗവന് കോഽന്വയം ദേശസ്സമൃദ്ധവനശോഭിതഃ ।
ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭദ്രം തേ വക്തുമര്ഹസി തത്ത്വതഃ ॥ 23 ॥
ചോദിതോ രാമവാക്യേന കഥയാമാസ സുവ്രതഃ ।
തസ്യ ദേശസ്യ നിഖിലമൃഷിമധ്യേ മഹാതപാഃ ॥ 24 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣmaṇau |
ūṣaturmuditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā || 1 ||
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau |
viśvāmitramṛṣīṃścānyān sahitāvabhijagmatuḥ || 2 ||
abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantamiva pāvakam |
ūcaturmadhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau || 3 ||
imau sma muniśārdūla kiṅkarau samupasthitau |
ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim || 4 ||
evamuktā statastābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanamabruvan || 5 ||
maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |
yajñaḥ paramadharmiṣṭhastasya yāsyāmahe vayam || 6 ||
tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhirgamiṣyasi |
adbhutaṃ dhanuratnaṃ ca tatra tadraṣṭumarhasi || 7 ||
taddhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ |
aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram || 8 ||
nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ |
kartumāropaṇaṃ śaktā na kathañcana mānuṣāḥ || 9 ||
dhanuṣastasya vīryaṃ tu jijñāsanto mahīkṣitaḥ |
na śekurāropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ || 10 ||
taddhanurnaraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |
tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam || 11 ||
taddhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ |
yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ || 12 ||
āyāgabhūtaṃ nṛpatestasya veśmani rāghava |
arcitaṃ vividhairgandhairdhūpaiścāgarugandhibhiḥ || 13 ||
evamuktvā munivaraḥ prasthānamakarottadā |
sarṣisaṅgha ssakākutsthaḥ āmantrya vanadevatāḥ || 14 ||
svasti vo'stu gamiṣyāmi sidvassiddhāśramādaham |
uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam || 15 ||
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramamanuttamam |
uttarāṃ diśamuddiśya prasthātumupacakrame || 16 ||
taṃ prayāntaṃ munivaramanvayādanusāriṇam |
śakaṭīśatamātraṃ tu prāyeṇa brahmavādinām || 17 ||
mṛgapakṣigaṇāścaiva siddhāśramanivāsinaḥ |
anujagmurmahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim || 18 ||
nivartayāmāsa tataḥ pakṣisaṅghān mṛgānapi |
te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |
vāsaṃ cakrurmunigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ || 19 ||
te'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣeduramitaujasaḥ || 20 ||
rāmo'pi sahasaumitrirmunīṃ stānabhipūjya ca |
agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ || 21 ||
atha rāmo mahātejāḥ viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha naraśārdūlaḥ kautūhalasamanvitaḥ || 22 ||
bhagavan ko'nvayaṃ deśassamṛddhavanaśobhitaḥ |
śrotumicchāmi bhadraṃ te vaktumarhasi tattvataḥ || 23 ||
codito rāmavākyena kathayāmāsa suvrataḥ |
tasya deśasya nikhilamṛṣimadhye mahātapāḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकत्रिंशस्सर्गः ।
अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्ष्मणौ ।
ऊषतुर्मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ 1 ॥
प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ ।
विश्वामित्रमृषींश्चान्यान् सहितावभिजग्मतुः ॥ 2 ॥
अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तमिव पावकम् ।
ऊचतुर्मधुरोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ ॥ 3 ॥
इमौ स्म मुनिशार्दूल किङ्करौ समुपस्थितौ ।
आज्ञापय यथेष्टं वै शासनं करवाव किम् ॥ 4 ॥
एवमुक्ता स्ततस्ताभ्यां सर्व एव महर्षयः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनमब्रुवन् ॥ 5 ॥
मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति ।
यज्ञः परमधर्मिष्ठस्तस्य यास्यामहे वयम् ॥ 6 ॥
त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर्गमिष्यसि ।
अद्भुतं धनुरत्नं च तत्र तद्रष्टुमर्हसि ॥ 7 ॥
तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतैः ।
अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम् ॥ 8 ॥
नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
कर्तुमारोपणं शक्ता न कथञ्चन मानुषाः ॥ 9 ॥
धनुषस्तस्य वीर्यं तु जिज्ञासन्तो महीक्षितः ।
न शेकुरारोपयितुं राजपुत्रा महाबलाः ॥ 10 ॥
तद्धनुर्नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मनः ।
तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं चाद्भुतदर्शनम् ॥ 11 ॥
तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनुः ।
याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतैः ॥ 12 ॥
आयागभूतं नृपतेस्तस्य वेश्मनि राघव ।
अर्चितं विविधैर्गन्धैर्धूपैश्चागरुगन्धिभिः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा मुनिवरः प्रस्थानमकरोत्तदा ।
सर्षिसङ्घ स्सकाकुत्स्थः आमन्त्र्य वनदेवताः ॥ 14 ॥
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि सिद्वस्सिद्धाश्रमादहम् ।
उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम् ॥ 15 ॥
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा सिद्धाश्रममनुत्तमम् ।
उत्तरां दिशमुद्दिश्य प्रस्थातुमुपचक्रमे ॥ 16 ॥
तं प्रयान्तं मुनिवरमन्वयादनुसारिणम् ।
शकटीशतमात्रं तु प्रायेण ब्रह्मवादिनाम् ॥ 17 ॥
मृगपक्षिगणाश्चैव सिद्धाश्रमनिवासिनः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ 18 ॥
निवर्तयामास ततः पक्षिसङ्घान् मृगानपि ।
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे ।
वासं चक्रुर्मुनिगणाः शोणाकूले समाहिताः ॥ 19 ॥
तेऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुरमितौजसः ॥ 20 ॥
रामोऽपि सहसौमित्रिर्मुनीं स्तानभिपूज्य च ।
अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ 21 ॥
अथ रामो महातेजाः विश्वामित्रं महामुनिम् ।
पप्रच्छ नरशार्दूलः कौतूहलसमन्वितः ॥ 22 ॥
भगवन् कोऽन्वयं देशस्समृद्धवनशोभितः ।
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते वक्तुमर्हसि तत्त्वतः ॥ 23 ॥
चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रतः ।
तस्य देशस्य निखिलमृषिमध्ये महातपाः ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣmaṇau |
ūṣaturmuditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā || 1 ||
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau |
viśvāmitramṛṣīṃścānyān sahitāvabhijagmatuḥ || 2 ||
abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantamiva pāvakam |
ūcaturmadhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau || 3 ||
imau sma muniśārdūla kiṅkarau samupasthitau |
ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim || 4 ||
evamuktā statastābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanamabruvan || 5 ||
maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |
yajñaḥ paramadharmiṣṭhastasya yāsyāmahe vayam || 6 ||
tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhirgamiṣyasi |
adbhutaṃ dhanuratnaṃ ca tatra tadraṣṭumarhasi || 7 ||
taddhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ |
aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram || 8 ||
nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ |
kartumāropaṇaṃ śaktā na kathañcana mānuṣāḥ || 9 ||
dhanuṣastasya vīryaṃ tu jijñāsanto mahīkṣitaḥ |
na śekurāropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ || 10 ||
taddhanurnaraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |
tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam || 11 ||
taddhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ |
yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ || 12 ||
āyāgabhūtaṃ nṛpatestasya veśmani rāghava |
arcitaṃ vividhairgandhairdhūpaiścāgarugandhibhiḥ || 13 ||
evamuktvā munivaraḥ prasthānamakarottadā |
sarṣisaṅgha ssakākutsthaḥ āmantrya vanadevatāḥ || 14 ||
svasti vo'stu gamiṣyāmi sidvassiddhāśramādaham |
uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam || 15 ||
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramamanuttamam |
uttarāṃ diśamuddiśya prasthātumupacakrame || 16 ||
taṃ prayāntaṃ munivaramanvayādanusāriṇam |
śakaṭīśatamātraṃ tu prāyeṇa brahmavādinām || 17 ||
mṛgapakṣigaṇāścaiva siddhāśramanivāsinaḥ |
anujagmurmahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim || 18 ||
nivartayāmāsa tataḥ pakṣisaṅghān mṛgānapi |
te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |
vāsaṃ cakrurmunigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ || 19 ||
te'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣeduramitaujasaḥ || 20 ||
rāmo'pi sahasaumitrirmunīṃ stānabhipūjya ca |
agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ || 21 ||
atha rāmo mahātejāḥ viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha naraśārdūlaḥ kautūhalasamanvitaḥ || 22 ||
bhagavan ko'nvayaṃ deśassamṛddhavanaśobhitaḥ |
śrotumicchāmi bhadraṃ te vaktumarhasi tattvataḥ || 23 ||
codito rāmavākyena kathayāmāsa suvrataḥ |
tasya deśasya nikhilamṛṣimadhye mahātapāḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.