ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രിപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।
ഏവമുക്താ വസിഷ്ഠേന ശബലാ ശത്രുസൂദന ।
വിദധേ കാമധുക്കാമാന്യസ്യ യസ്യ യഥേപ്സിതമ് ॥ 1 ॥
ഇക്ഷൂന്മധൂം സ്തഥാ ലാജാന്മൈരേയാംശ്ച വരാസനാന് ।
പാനാനി ച മഹാര്ഹാണി ഭക്ഷ്യാംശ്ചോച്ചാവചാം സ്തഥാ ॥ 2 ॥
ഉഷ്ണാഢ്യസ്യോദനസ്യാത്ര രാശയഃ പര്വതോപമാഃ ।
മൃഷ്ടാന്നാനി ച സൂപാശ്ച ദധികുല്യാസ്തഥൈവ ച ॥ 3 ॥
നാനാസ്വാദുരസാനാം ച ഷാഡബാനാം തഥൈവ ച ।
ഭാജനാനി സുപൂര്ണാനി ഗൌഡാനി ച സഹസ്രശഃ ॥ 4 ॥
സര്വമാസീത്സുസന്തുഷ്ഠം ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനായുതമ് ।
വിശ്വാമിത്രബലം രാമ വസിഷ്ഠേനാഭിതര്പിതമ് ॥ 5 ॥
വിശ്വാമിത്രോഽപി രാജര്ഷിര്ഹൃഷ്ടഃ പുഷ്ടസ്തദാഭവത് ।
സാന്തഃപുരവരോ രാജാ സബ്രാഹ്മണപുരോഹിതഃ ॥ 6 ॥
സാമാത്യോ മന്ത്രിസഹിതസ്സഭൃത്യഃ പൂജിതസ്തദാ ।
യുക്തഃ പരമഹര്ഷേണ വസിഷ്ഠമിദമബ്രവീത് ॥ 7 ॥
പൂജിതോഽഹം ത്വയാ ബ്രഹ്മന് പൂജാര്ഹേണ സുസത്കൃതഃ ।
ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി വാക്യം വാക്യവിശാരദ ॥ 8 ॥
ഗവാം ശതസഹസ്രേണ ദീയതാം ശബലാ മമ ।
രത്നം ഹി ഭഗവന്നേതദ്രത്നഹാരീ ച പ്രാര്ഥിവഃ ॥ 9 ॥
തസ്മാന്മേ ശബലാം ദേഹി മമൈഷാ ധര്മതോ ദ്വിജ ।
ഏവമുക്തസ്തു ഭഗവാന്വസിഷ്ഠോ മുനിസത്തമഃ ।
വിശ്വാമിത്രേണ ധര്മാത്മാ പ്രത്യുവാച മഹീപതിമ് ॥ 10 ॥
നാഹം ശതസഹസ്രേണ നാപി കോടിശതൈര്ഗവാമ് ।
രാജന് ദാസ്യാമി ശബലാം രാശിഭീ രജതസ്യ ച ॥ 11 ॥
ന പരിത്യാഗമര്ഹേയം മത്സകാശാദരിന്ദമ ।
ശാശ്വതീ ശബലാ മഹ്യം കീര്തിരാത്മവതോ യഥാ ॥ 12 ॥
അസ്യാം ഹവ്യം ച കവ്യം ച പ്രാണയാത്രാ തഥൈവ ച ।
ആയത്തമഗ്നിഹോത്രം ച ബലിര്ഹോമസ്തഥൈവ ച ॥ 13 ॥
സ്വാഹാകാരവഷട്കാരൌ വിദ്യാശ്ച വിവിധാ സ്തഥാ ।
ആയത്തമത്ര രാജര്ഷേ സര്വമേതന്ന സംശയഃ ॥ 14 ॥
സര്വസ്വമേതത്സത്യേന മമ തുഷ്ടികരീ സദാ ।
കാരണൈര്ബഹുഭീ രാജന്ന ദാസ്യേ ശബലാം തവ ॥ 15 ॥
വസിഷ്ഠേനൈവമുക്തസ്തു വിശ്വാമിത്രോഽബ്രവീത്തതഃ ।
സംരബ്ധതരമത്യര്ഥം വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ ॥ 16 ॥
ഹൈരണ്യകക്ഷ്യാഗ്രൈവേയാന് സുവര്ണാങ്കുശഭൂഷിതാന് ।
ദദാമി കുഞ്ജരാംസ്തേഷാം സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ ॥ 17 ॥
ഹൈരണ്യാനാം രഥാനാം ച ശ്വേതാശ്വാനാം ചതുര്യുജാമ് ।
ദദാമി തേ ശതാന്യഷ്ടൌ കിങ്കിണീകവിഭൂഷിതാന് ॥ 18 ॥
ഹയാനാം ദേശജാതാനാം കുലജാനാം മഹൌജസാമ് ।
സഹസ്രമേകം ദശ ച ദദാമി തവ സുവ്രത ॥ 19 ॥
നാനാവര്ണവിഭക്താനാം വയസ്സ്ഥാനാം തഥൈവ ച ।
ദദാമ്യേകാം ഗവാം കോടിം ശബലാ ദീയതാം മമ ॥ 20 ॥
യാവദിച്ഛസി രത്നം വാ ഹിരണ്യം വാ ദ്വിജോത്തമ ।
താവദ്ദദാമി തത്സര്വം ശബലാ ദീയതാം മമ ॥ 21 ॥
ഏവമുക്തസ്തു ഭഗവാന് വിശ്വാമിത്രേണ ധീമതാ ।
ന ദാസ്യാമീതി ശബലാം പ്രാഹ രാജന് കഥഞ്ചന ॥ 22 ॥
ഏതദേവ ഹി മേ രത്നമേതദേവ ഹി മേ ധനമ് ।
ഏതദേവ ഹി സര്വസ്വമേതദേവ ഹി ജീവിതമ് ॥ 23 ॥
ദര്ശശ്ച പൂര്ണമാസശ്ച യജ്ഞാശ്ചൈവാപ്തദക്ഷിണാഃ ।
ഏതദേവ ഹി മേ രാജന് വിവിധാശ്ച ക്രിയാസ്തഥാ ॥ 24 ॥
അദോമൂലാഃ ക്രിയാസ്സര്വാ മമ രാജന്ന സംശയഃ ।
ബഹുനാ കിം പ്രലാപേന ന ദാസ്യേ കാമദോഹിനീമ് ॥ 25 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ത്രിപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha tripañcāśassargaḥ |
evamuktā vasiṣṭhena śabalā śatrusūdana |
vidadhe kāmadhukkāmānyasya yasya yathepsitam || 1 ||
ikṣūnmadhūṃ stathā lājānmaireyāṃśca varāsanān |
pānāni ca mahārhāṇi bhakṣyāṃścoccāvacāṃ stathā || 2 ||
uṣṇāḍhyasyodanasyātra rāśayaḥ parvatopamāḥ |
mṛṣṭānnāni ca sūpāśca dadhikulyāstathaiva ca || 3 ||
nānāsvādurasānāṃ ca ṣāḍabānāṃ tathaiva ca |
bhājanāni supūrṇāni gauḍāni ca sahasraśaḥ || 4 ||
sarvamāsītsusantuṣṭhaṃ hṛṣṭapuṣṭajanāyutam |
viśvāmitrabalaṃ rāma vasiṣṭhenābhitarpitam || 5 ||
viśvāmitro'pi rājarṣirhṛṣṭaḥ puṣṭastadābhavat |
sāntaḥpuravaro rājā sabrāhmaṇapurohitaḥ || 6 ||
sāmātyo mantrisahitassabhṛtyaḥ pūjitastadā |
yuktaḥ paramaharṣeṇa vasiṣṭhamidamabravīt || 7 ||
pūjito'haṃ tvayā brahman pūjārheṇa susatkṛtaḥ |
śrūyatāmabhidhāsyāmi vākyaṃ vākyaviśārada || 8 ||
gavāṃ śatasahasreṇa dīyatāṃ śabalā mama |
ratnaṃ hi bhagavannetadratnahārī ca prārthivaḥ || 9 ||
tasmānme śabalāṃ dehi mamaiṣā dharmato dvija |
evamuktastu bhagavānvasiṣṭho munisattamaḥ |
viśvāmitreṇa dharmātmā pratyuvāca mahīpatim || 10 ||
nāhaṃ śatasahasreṇa nāpi koṭiśatairgavām |
rājan dāsyāmi śabalāṃ rāśibhī rajatasya ca || 11 ||
na parityāgamarheyaṃ matsakāśādarindama |
śāśvatī śabalā mahyaṃ kīrtirātmavato yathā || 12 ||
asyāṃ havyaṃ ca kavyaṃ ca prāṇayātrā tathaiva ca |
āyattamagnihotraṃ ca balirhomastathaiva ca || 13 ||
svāhākāravaṣaṭkārau vidyāśca vividhā stathā |
āyattamatra rājarṣe sarvametanna saṃśayaḥ || 14 ||
sarvasvametatsatyena mama tuṣṭikarī sadā |
kāraṇairbahubhī rājanna dāsye śabalāṃ tava || 15 ||
vasiṣṭhenaivamuktastu viśvāmitro'bravīttataḥ |
saṃrabdhataramatyarthaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 16 ||
hairaṇyakakṣyāgraiveyān suvarṇāṅkuśabhūṣitān |
dadāmi kuñjarāṃsteṣāṃ sahasrāṇi caturdaśa || 17 ||
hairaṇyānāṃ rathānāṃ ca śvetāśvānāṃ caturyujām |
dadāmi te śatānyaṣṭau kiṅkiṇīkavibhūṣitān || 18 ||
hayānāṃ deśajātānāṃ kulajānāṃ mahaujasām |
sahasramekaṃ daśa ca dadāmi tava suvrata || 19 ||
nānāvarṇavibhaktānāṃ vayassthānāṃ tathaiva ca |
dadāmyekāṃ gavāṃ koṭiṃ śabalā dīyatāṃ mama || 20 ||
yāvadicchasi ratnaṃ vā hiraṇyaṃ vā dvijottama |
tāvaddadāmi tatsarvaṃ śabalā dīyatāṃ mama || 21 ||
evamuktastu bhagavān viśvāmitreṇa dhīmatā |
na dāsyāmīti śabalāṃ prāha rājan kathañcana || 22 ||
etadeva hi me ratnametadeva hi me dhanam |
etadeva hi sarvasvametadeva hi jīvitam || 23 ||
darśaśca pūrṇamāsaśca yajñāścaivāptadakṣiṇāḥ |
etadeva hi me rājan vividhāśca kriyāstathā || 24 ||
adomūlāḥ kriyāssarvā mama rājanna saṃśayaḥ |
bahunā kiṃ pralāpena na dāsye kāmadohinīm || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ त्रिपञ्चाशस्सर्गः ।
एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन ।
विदधे कामधुक्कामान्यस्य यस्य यथेप्सितम् ॥ 1 ॥
इक्षून्मधूं स्तथा लाजान्मैरेयांश्च वरासनान् ।
पानानि च महार्हाणि भक्ष्यांश्चोच्चावचां स्तथा ॥ 2 ॥
उष्णाढ्यस्योदनस्यात्र राशयः पर्वतोपमाः ।
मृष्टान्नानि च सूपाश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ 3 ॥
नानास्वादुरसानां च षाडबानां तथैव च ।
भाजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः ॥ 4 ॥
सर्वमासीत्सुसन्तुष्ठं हृष्टपुष्टजनायुतम् ।
विश्वामित्रबलं राम वसिष्ठेनाभितर्पितम् ॥ 5 ॥
विश्वामित्रोऽपि राजर्षिर्हृष्टः पुष्टस्तदाभवत् ।
सान्तःपुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहितः ॥ 6 ॥
सामात्यो मन्त्रिसहितस्सभृत्यः पूजितस्तदा ।
युक्तः परमहर्षेण वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ 7 ॥
पूजितोऽहं त्वया ब्रह्मन् पूजार्हेण सुसत्कृतः ।
श्रूयतामभिधास्यामि वाक्यं वाक्यविशारद ॥ 8 ॥
गवां शतसहस्रेण दीयतां शबला मम ।
रत्नं हि भगवन्नेतद्रत्नहारी च प्रार्थिवः ॥ 9 ॥
तस्मान्मे शबलां देहि ममैषा धर्मतो द्विज ।
एवमुक्तस्तु भगवान्वसिष्ठो मुनिसत्तमः ।
विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ 10 ॥
नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम् ।
राजन् दास्यामि शबलां राशिभी रजतस्य च ॥ 11 ॥
न परित्यागमर्हेयं मत्सकाशादरिन्दम ।
शाश्वती शबला मह्यं कीर्तिरात्मवतो यथा ॥ 12 ॥
अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च ।
आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च ॥ 13 ॥
स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधा स्तथा ।
आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशयः ॥ 14 ॥
सर्वस्वमेतत्सत्येन मम तुष्टिकरी सदा ।
कारणैर्बहुभी राजन्न दास्ये शबलां तव ॥ 15 ॥
वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु विश्वामित्रोऽब्रवीत्ततः ।
संरब्धतरमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ 16 ॥
हैरण्यकक्ष्याग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ।
ददामि कुञ्जरांस्तेषां सहस्राणि चतुर्दश ॥ 17 ॥
हैरण्यानां रथानां च श्वेताश्वानां चतुर्युजाम् ।
ददामि ते शतान्यष्टौ किङ्किणीकविभूषितान् ॥ 18 ॥
हयानां देशजातानां कुलजानां महौजसाम् ।
सहस्रमेकं दश च ददामि तव सुव्रत ॥ 19 ॥
नानावर्णविभक्तानां वयस्स्थानां तथैव च ।
ददाम्येकां गवां कोटिं शबला दीयतां मम ॥ 20 ॥
यावदिच्छसि रत्नं वा हिरण्यं वा द्विजोत्तम ।
तावद्ददामि तत्सर्वं शबला दीयतां मम ॥ 21 ॥
एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता ।
न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथञ्चन ॥ 22 ॥
एतदेव हि मे रत्नमेतदेव हि मे धनम् ।
एतदेव हि सर्वस्वमेतदेव हि जीवितम् ॥ 23 ॥
दर्शश्च पूर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणाः ।
एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा ॥ 24 ॥
अदोमूलाः क्रियास्सर्वा मम राजन्न संशयः ।
बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम् ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे त्रिपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha tripañcāśassargaḥ |
evamuktā vasiṣṭhena śabalā śatrusūdana |
vidadhe kāmadhukkāmānyasya yasya yathepsitam || 1 ||
ikṣūnmadhūṃ stathā lājānmaireyāṃśca varāsanān |
pānāni ca mahārhāṇi bhakṣyāṃścoccāvacāṃ stathā || 2 ||
uṣṇāḍhyasyodanasyātra rāśayaḥ parvatopamāḥ |
mṛṣṭānnāni ca sūpāśca dadhikulyāstathaiva ca || 3 ||
nānāsvādurasānāṃ ca ṣāḍabānāṃ tathaiva ca |
bhājanāni supūrṇāni gauḍāni ca sahasraśaḥ || 4 ||
sarvamāsītsusantuṣṭhaṃ hṛṣṭapuṣṭajanāyutam |
viśvāmitrabalaṃ rāma vasiṣṭhenābhitarpitam || 5 ||
viśvāmitro'pi rājarṣirhṛṣṭaḥ puṣṭastadābhavat |
sāntaḥpuravaro rājā sabrāhmaṇapurohitaḥ || 6 ||
sāmātyo mantrisahitassabhṛtyaḥ pūjitastadā |
yuktaḥ paramaharṣeṇa vasiṣṭhamidamabravīt || 7 ||
pūjito'haṃ tvayā brahman pūjārheṇa susatkṛtaḥ |
śrūyatāmabhidhāsyāmi vākyaṃ vākyaviśārada || 8 ||
gavāṃ śatasahasreṇa dīyatāṃ śabalā mama |
ratnaṃ hi bhagavannetadratnahārī ca prārthivaḥ || 9 ||
tasmānme śabalāṃ dehi mamaiṣā dharmato dvija |
evamuktastu bhagavānvasiṣṭho munisattamaḥ |
viśvāmitreṇa dharmātmā pratyuvāca mahīpatim || 10 ||
nāhaṃ śatasahasreṇa nāpi koṭiśatairgavām |
rājan dāsyāmi śabalāṃ rāśibhī rajatasya ca || 11 ||
na parityāgamarheyaṃ matsakāśādarindama |
śāśvatī śabalā mahyaṃ kīrtirātmavato yathā || 12 ||
asyāṃ havyaṃ ca kavyaṃ ca prāṇayātrā tathaiva ca |
āyattamagnihotraṃ ca balirhomastathaiva ca || 13 ||
svāhākāravaṣaṭkārau vidyāśca vividhā stathā |
āyattamatra rājarṣe sarvametanna saṃśayaḥ || 14 ||
sarvasvametatsatyena mama tuṣṭikarī sadā |
kāraṇairbahubhī rājanna dāsye śabalāṃ tava || 15 ||
vasiṣṭhenaivamuktastu viśvāmitro'bravīttataḥ |
saṃrabdhataramatyarthaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 16 ||
hairaṇyakakṣyāgraiveyān suvarṇāṅkuśabhūṣitān |
dadāmi kuñjarāṃsteṣāṃ sahasrāṇi caturdaśa || 17 ||
hairaṇyānāṃ rathānāṃ ca śvetāśvānāṃ caturyujām |
dadāmi te śatānyaṣṭau kiṅkiṇīkavibhūṣitān || 18 ||
hayānāṃ deśajātānāṃ kulajānāṃ mahaujasām |
sahasramekaṃ daśa ca dadāmi tava suvrata || 19 ||
nānāvarṇavibhaktānāṃ vayassthānāṃ tathaiva ca |
dadāmyekāṃ gavāṃ koṭiṃ śabalā dīyatāṃ mama || 20 ||
yāvadicchasi ratnaṃ vā hiraṇyaṃ vā dvijottama |
tāvaddadāmi tatsarvaṃ śabalā dīyatāṃ mama || 21 ||
evamuktastu bhagavān viśvāmitreṇa dhīmatā |
na dāsyāmīti śabalāṃ prāha rājan kathañcana || 22 ||
etadeva hi me ratnametadeva hi me dhanam |
etadeva hi sarvasvametadeva hi jīvitam || 23 ||
darśaśca pūrṇamāsaśca yajñāścaivāptadakṣiṇāḥ |
etadeva hi me rājan vividhāśca kriyāstathā || 24 ||
adomūlāḥ kriyāssarvā mama rājanna saṃśayaḥ |
bahunā kiṃ pralāpena na dāsye kāmadohinīm || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.