𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌅𑌥 𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌜𑌨𑍀𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ।
𑌊𑌷𑌤𑍁𑌰𑍍𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑍗 𑌵𑍀𑌰𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑍇𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ॥ 1 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌤𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌶𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌪𑍗𑌰𑍍𑌵𑌾𑌹𑍍𑌣𑌿𑌕𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑍗 ।
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌮𑍃𑌷𑍀𑌂𑌶𑍍𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌹𑌿𑌤𑌾𑌵𑌭𑌿𑌜𑌗𑍍𑌮𑌤𑍁𑌃 ॥ 2 ॥
𑌅𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌨𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵 𑌪𑌾𑌵𑌕𑌮𑍍 ।
𑌊𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌮𑌧𑍁𑌰𑍋𑌦𑌾𑌰𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌧𑍁𑌰𑌭𑌾𑌷𑌿𑌣𑍗 ॥ 3 ॥
𑌇𑌮𑍗 𑌸𑍍𑌮 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲 𑌕𑌿𑌙𑍍𑌕𑌰𑍗 𑌸𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍗 ।
𑌆𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑌯 𑌯𑌥𑍇𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌵𑍈 𑌶𑌾𑌸𑌨𑌂 𑌕𑌰𑌵𑌾𑌵 𑌕𑌿𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌸𑍍𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵 𑌏𑌵 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑌯𑌃 ।
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍 ॥ 5 ॥
𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌰𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠 𑌜𑌨𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌯𑌜𑍍𑌞𑌃 𑌪𑌰𑌮𑌧𑌰𑍍𑌮𑌿𑌷𑍍𑌠𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌹𑍇 𑌵𑌯𑌮𑍍 ॥ 6 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌨𑌰𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲 𑌸𑌹𑌾𑌸𑍍𑌮𑌾𑌭𑌿𑌰𑍍𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ।
𑌅𑌦𑍍𑌭𑍁𑌤𑌂 𑌧𑌨𑍁𑌰𑌤𑍍𑌨𑌂 𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 7 ॥
𑌤𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌰𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌸𑌦𑌸𑌿 𑌦𑍈𑌵𑌤𑍈𑌃 ।
𑌅𑌪𑍍𑌰𑌮𑍇𑌯𑌬𑌲𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌮𑌖𑍇 𑌪𑌰𑌮𑌭𑌾𑌸𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌨𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍇𑌵𑌾 𑌨 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌾𑌸𑍁𑌰𑌾 𑌨 𑌚 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 ।
𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌾𑌰𑍋𑌪𑌣𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌨 𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌨 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑌾𑌃 ॥ 9 ॥
𑌧𑌨𑍁𑌷𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍁 𑌜𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌸𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌮𑌹𑍀𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌃 ।
𑌨 𑌶𑍇𑌕𑍁𑌰𑌾𑌰𑍋𑌪𑌯𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌾𑌃 ॥ 10 ॥
𑌤𑌦𑍍𑌧𑌨𑍁𑌰𑍍𑌨𑌰𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌚𑌾𑌦𑍍𑌭𑍁𑌤𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌤𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌫𑌲𑌂 𑌤𑍇𑌨 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍇𑌨𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌂 𑌧𑌨𑍁𑌃 ।
𑌯𑌾𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌨𑌰𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲 𑌸𑍁𑌨𑌾𑌭𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌦𑍈𑌵𑌤𑍈𑌃 ॥ 12 ॥
𑌆𑌯𑌾𑌗𑌭𑍂𑌤𑌂 𑌨𑍃𑌪𑌤𑍇𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮𑌨𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌅𑌰𑍍𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑍈𑌰𑍍𑌗𑌨𑍍𑌧𑍈𑌰𑍍𑌧𑍂𑌪𑍈𑌶𑍍𑌚𑌾𑌗𑌰𑍁𑌗𑌨𑍍𑌧𑌿𑌭𑌿𑌃 ॥ 13 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌵𑌰𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌕𑌰𑍋𑌤𑍍𑌤𑌦𑌾 ।
𑌸𑌰𑍍𑌷𑌿𑌸𑌙𑍍𑌘 𑌸𑍍𑌸𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌆𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯 𑌵𑌨𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌃 ॥ 14 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌵𑍋𑌽𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌵𑌸𑍍𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌾𑌦𑌹𑌮𑍍 ।
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌰𑍇 𑌜𑌾𑌹𑍍𑌨𑌵𑍀𑌤𑍀𑌰𑍇 𑌹𑌿𑌮𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌶𑌿𑌲𑍋𑌚𑍍𑌚𑌯𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌂 𑌤𑌤𑌃 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑌨𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌰𑌾𑌂 𑌦𑌿𑌶𑌮𑍁𑌦𑍍𑌦𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑍁𑌮𑍁𑌪𑌚𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 ॥ 16 ॥
𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌵𑌰𑌮𑌨𑍍𑌵𑌯𑌾𑌦𑌨𑍁𑌸𑌾𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌶𑌕𑌟𑍀𑌶𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑍇𑌣 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌮𑍃𑌗𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌗𑌣𑌾𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌨𑌿𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑌃 ।
𑌅𑌨𑍁𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍁𑌨𑌿𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌤𑌤𑌃 𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌸𑌙𑍍𑌘𑌾𑌨𑍍 𑌮𑍃𑌗𑌾𑌨𑌪𑌿 ।
𑌤𑍇 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑍂𑌰𑌮𑌧𑍍𑌵𑌾𑌨𑌂 𑌲𑌮𑍍𑌬𑌮𑌾𑌨𑍇 𑌦𑌿𑌵𑌾𑌕𑌰𑍇 ।
𑌵𑌾𑌸𑌂 𑌚𑌕𑍍𑌰𑍁𑌰𑍍𑌮𑍁𑌨𑌿𑌗𑌣𑌾𑌃 𑌶𑍋𑌣𑌾𑌕𑍂𑌲𑍇 𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌾𑌃 ॥ 19 ॥
𑌤𑍇𑌽𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌗𑌤𑍇 𑌦𑌿𑌨𑌕𑌰𑍇 𑌸𑍍𑌨𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌹𑍁𑌤𑌹𑍁𑌤𑌾𑌶𑌨𑌾𑌃 ।
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌷𑍇𑌦𑍁𑌰𑌮𑌿𑌤𑍗𑌜𑌸𑌃 ॥ 20 ॥
𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌸𑌹𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌰𑍍𑌮𑍁𑌨𑍀𑌂 𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑌭𑌿𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌅𑌗𑍍𑌰𑌤𑍋 𑌨𑌿𑌷𑌸𑌾𑌦𑌾𑌥 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌧𑍀𑌮𑌤𑌃 ॥ 21 ॥
𑌅𑌥 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌃 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍁𑌨𑌿𑌮𑍍 ।
𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌨𑌰𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲𑌃 𑌕𑍗𑌤𑍂𑌹𑌲𑌸𑌮𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌃 ॥ 22 ॥
𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍 𑌕𑍋𑌽𑌨𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌦𑍇𑌶𑌸𑍍𑌸𑌮𑍃𑌦𑍍𑌧𑌵𑌨𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌃 ।
𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌵𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌤𑌃 ॥ 23 ॥
𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌕𑌥𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌸𑍁𑌵𑍍𑌰𑌤𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍇𑌶𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌖𑌿𑌲𑌮𑍃𑌷𑌿𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌤𑌪𑌾𑌃 ॥ 24 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣmaṇau |
ūṣaturmuditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā || 1 ||
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau |
viśvāmitramṛṣīṃścānyān sahitāvabhijagmatuḥ || 2 ||
abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantamiva pāvakam |
ūcaturmadhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau || 3 ||
imau sma muniśārdūla kiṅkarau samupasthitau |
ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim || 4 ||
evamuktā statastābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanamabruvan || 5 ||
maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |
yajñaḥ paramadharmiṣṭhastasya yāsyāmahe vayam || 6 ||
tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhirgamiṣyasi |
adbhutaṃ dhanuratnaṃ ca tatra tadraṣṭumarhasi || 7 ||
taddhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ |
aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram || 8 ||
nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ |
kartumāropaṇaṃ śaktā na kathañcana mānuṣāḥ || 9 ||
dhanuṣastasya vīryaṃ tu jijñāsanto mahīkṣitaḥ |
na śekurāropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ || 10 ||
taddhanurnaraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |
tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam || 11 ||
taddhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ |
yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ || 12 ||
āyāgabhūtaṃ nṛpatestasya veśmani rāghava |
arcitaṃ vividhairgandhairdhūpaiścāgarugandhibhiḥ || 13 ||
evamuktvā munivaraḥ prasthānamakarottadā |
sarṣisaṅgha ssakākutsthaḥ āmantrya vanadevatāḥ || 14 ||
svasti vo'stu gamiṣyāmi sidvassiddhāśramādaham |
uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam || 15 ||
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramamanuttamam |
uttarāṃ diśamuddiśya prasthātumupacakrame || 16 ||
taṃ prayāntaṃ munivaramanvayādanusāriṇam |
śakaṭīśatamātraṃ tu prāyeṇa brahmavādinām || 17 ||
mṛgapakṣigaṇāścaiva siddhāśramanivāsinaḥ |
anujagmurmahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim || 18 ||
nivartayāmāsa tataḥ pakṣisaṅghān mṛgānapi |
te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |
vāsaṃ cakrurmunigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ || 19 ||
te'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣeduramitaujasaḥ || 20 ||
rāmo'pi sahasaumitrirmunīṃ stānabhipūjya ca |
agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ || 21 ||
atha rāmo mahātejāḥ viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha naraśārdūlaḥ kautūhalasamanvitaḥ || 22 ||
bhagavan ko'nvayaṃ deśassamṛddhavanaśobhitaḥ |
śrotumicchāmi bhadraṃ te vaktumarhasi tattvataḥ || 23 ||
codito rāmavākyena kathayāmāsa suvrataḥ |
tasya deśasya nikhilamṛṣimadhye mahātapāḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकत्रिंशस्सर्गः ।
अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्ष्मणौ ।
ऊषतुर्मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ 1 ॥
प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ ।
विश्वामित्रमृषींश्चान्यान् सहितावभिजग्मतुः ॥ 2 ॥
अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तमिव पावकम् ।
ऊचतुर्मधुरोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ ॥ 3 ॥
इमौ स्म मुनिशार्दूल किङ्करौ समुपस्थितौ ।
आज्ञापय यथेष्टं वै शासनं करवाव किम् ॥ 4 ॥
एवमुक्ता स्ततस्ताभ्यां सर्व एव महर्षयः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनमब्रुवन् ॥ 5 ॥
मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति ।
यज्ञः परमधर्मिष्ठस्तस्य यास्यामहे वयम् ॥ 6 ॥
त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर्गमिष्यसि ।
अद्भुतं धनुरत्नं च तत्र तद्रष्टुमर्हसि ॥ 7 ॥
तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतैः ।
अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम् ॥ 8 ॥
नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
कर्तुमारोपणं शक्ता न कथञ्चन मानुषाः ॥ 9 ॥
धनुषस्तस्य वीर्यं तु जिज्ञासन्तो महीक्षितः ।
न शेकुरारोपयितुं राजपुत्रा महाबलाः ॥ 10 ॥
तद्धनुर्नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मनः ।
तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं चाद्भुतदर्शनम् ॥ 11 ॥
तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनुः ।
याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतैः ॥ 12 ॥
आयागभूतं नृपतेस्तस्य वेश्मनि राघव ।
अर्चितं विविधैर्गन्धैर्धूपैश्चागरुगन्धिभिः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा मुनिवरः प्रस्थानमकरोत्तदा ।
सर्षिसङ्घ स्सकाकुत्स्थः आमन्त्र्य वनदेवताः ॥ 14 ॥
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि सिद्वस्सिद्धाश्रमादहम् ।
उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम् ॥ 15 ॥
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा सिद्धाश्रममनुत्तमम् ।
उत्तरां दिशमुद्दिश्य प्रस्थातुमुपचक्रमे ॥ 16 ॥
तं प्रयान्तं मुनिवरमन्वयादनुसारिणम् ।
शकटीशतमात्रं तु प्रायेण ब्रह्मवादिनाम् ॥ 17 ॥
मृगपक्षिगणाश्चैव सिद्धाश्रमनिवासिनः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ 18 ॥
निवर्तयामास ततः पक्षिसङ्घान् मृगानपि ।
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे ।
वासं चक्रुर्मुनिगणाः शोणाकूले समाहिताः ॥ 19 ॥
तेऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुरमितौजसः ॥ 20 ॥
रामोऽपि सहसौमित्रिर्मुनीं स्तानभिपूज्य च ।
अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ 21 ॥
अथ रामो महातेजाः विश्वामित्रं महामुनिम् ।
पप्रच्छ नरशार्दूलः कौतूहलसमन्वितः ॥ 22 ॥
भगवन् कोऽन्वयं देशस्समृद्धवनशोभितः ।
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते वक्तुमर्हसि तत्त्वतः ॥ 23 ॥
चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रतः ।
तस्य देशस्य निखिलमृषिमध्ये महातपाः ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣmaṇau |
ūṣaturmuditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā || 1 ||
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau |
viśvāmitramṛṣīṃścānyān sahitāvabhijagmatuḥ || 2 ||
abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantamiva pāvakam |
ūcaturmadhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau || 3 ||
imau sma muniśārdūla kiṅkarau samupasthitau |
ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim || 4 ||
evamuktā statastābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanamabruvan || 5 ||
maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |
yajñaḥ paramadharmiṣṭhastasya yāsyāmahe vayam || 6 ||
tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhirgamiṣyasi |
adbhutaṃ dhanuratnaṃ ca tatra tadraṣṭumarhasi || 7 ||
taddhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ |
aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram || 8 ||
nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ |
kartumāropaṇaṃ śaktā na kathañcana mānuṣāḥ || 9 ||
dhanuṣastasya vīryaṃ tu jijñāsanto mahīkṣitaḥ |
na śekurāropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ || 10 ||
taddhanurnaraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |
tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam || 11 ||
taddhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ |
yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ || 12 ||
āyāgabhūtaṃ nṛpatestasya veśmani rāghava |
arcitaṃ vividhairgandhairdhūpaiścāgarugandhibhiḥ || 13 ||
evamuktvā munivaraḥ prasthānamakarottadā |
sarṣisaṅgha ssakākutsthaḥ āmantrya vanadevatāḥ || 14 ||
svasti vo'stu gamiṣyāmi sidvassiddhāśramādaham |
uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam || 15 ||
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramamanuttamam |
uttarāṃ diśamuddiśya prasthātumupacakrame || 16 ||
taṃ prayāntaṃ munivaramanvayādanusāriṇam |
śakaṭīśatamātraṃ tu prāyeṇa brahmavādinām || 17 ||
mṛgapakṣigaṇāścaiva siddhāśramanivāsinaḥ |
anujagmurmahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim || 18 ||
nivartayāmāsa tataḥ pakṣisaṅghān mṛgānapi |
te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |
vāsaṃ cakrurmunigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ || 19 ||
te'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣeduramitaujasaḥ || 20 ||
rāmo'pi sahasaumitrirmunīṃ stānabhipūjya ca |
agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ || 21 ||
atha rāmo mahātejāḥ viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha naraśārdūlaḥ kautūhalasamanvitaḥ || 22 ||
bhagavan ko'nvayaṃ deśassamṛddhavanaśobhitaḥ |
śrotumicchāmi bhadraṃ te vaktumarhasi tattvataḥ || 23 ||
codito rāmavākyena kathayāmāsa suvrataḥ |
tasya deśasya nikhilamṛṣimadhye mahātapāḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.