ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷട്ഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ കൃതകര്മാ നരാധിപഃ ।
വിശ്വാമിത്രം മഹാത്മാനം ആജുഹാവ സരാഘവമ് ॥ 1 ॥
തമര്ചയിത്വാ ധര്മാത്മാ ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന കര്മണാ ।
രാഘവൌ ച മഹാത്മാനൌ തദാ വാക്യമുവാച ഹ ॥ 2 ॥
ഭഗവന് സ്വാഗതം തേഽസ്തു കിം കരോമി തവാനഘ ।
ഭവാനാജ്ഞാപയതു മാമാജ്ഞാപ്യോ ഭവതാ ഹ്യഹമ് ॥ 3 ॥
ഏവമുക്തസ്സ ധര്മാത്മാ ജനകേന മഹാത്മനാ ।
പ്രത്യുവാച മുനിര്വീരം വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ ॥ 4 ॥
പുത്രൌ ദശരഥസ്യേമൌ ക്ഷത്രിയൌ ലോകവിശ്രുതൌ ।
ദ്രുഷ്ടുകാമൌ ധനു ശ്ശ്രേഷ്ഠം യദേതത്വയി തിഷ്ഠതി ॥ 5 ॥
ഏതദ്ദര്ശയ ഭദ്രം തേ കൃതകാമൌ നൃപാത്മജൌ ।
ദര്ശനാദസ്യ ധനുഷോ യഥേഷ്ടം പ്രതിയാസ്യതഃ ॥ 6 ॥
ഏവമുക്തസ്തു ജനകഃ പ്രത്യുവാച മഹാമുനിമ് ।
ശ്രൂയതാമസ്യ ധനുഷോ യദര്ഥമിഹ തിഷ്ഠതി ॥ 7 ॥
ദേവരാത ഇതി ഖ്യാതോ നിമേഷ്ഷഷ്ഠോ മഹീപതിഃ ।
ന്യാസോഽയം തസ്യ ഭഗവന് ഹസ്തേ ദത്തോ മഹാത്മനാ ॥ 8 ॥
ദക്ഷയജ്ഞവധേ പൂര്വം ധനുരായമ്യ വീര്യവാന് ।
രുദ്രസ്തു ത്രിദശാന് രോഷാത്സലീലമിദമബ്രവീത് ॥ 9 ॥
യസ്മാദ്ഭാഗാര്ഥിനോ ഭാഗാന്നാകല്പയത മേ സുരാഃ ।
വരാങ്ഗാണി മഹാര്ഹാണി ധനുഷാ ശാതയാമി വഃ ॥ 10 ॥
തതോ വിമനസസ്സര്വേ ദേവാ വൈ മുനിപുങ്ഗവ ।
പ്രസാദയന്തി ദേവേശം തേഷാം പ്രീതോഽഭവദ്ഭവഃ ॥ 11 ॥
പ്രീതിയുക്തസ്സ സര്വേഷാം ദദൌ തേഷാം മഹാത്മനാമ് ।
തദേതദ്ദേവദേവസ്യ ധനൂരത്നം മഹാത്മനഃ ।
ന്യാസഭൂതം തദാ ന്യസ്തമസ്മാകം പൂര്വ കേ വിഭോ ॥ 12 ॥
അഥ മേ കൃഷതഃ ക്ഷേത്രം ലാങ്ഗൂലാദുത്ഥിതാ മയാ ।
ക്ഷേത്രം ശോധയതാ ലബ്ധാ നാമ്നാ സീതേതി വിശ്രുതാ ॥ 13 ॥
ഭൂതലാദുത്ഥിതാ സാ തു വ്യവര്ധത മമാത്മജാ ।
വീര്യശുല്കേതി മേ കന്യാ സ്ഥാപിതേയമയോനിജാ ॥ 14 ॥
ഭൂതലാദുത്ഥിതാം താം തു വര്ധമാനാം മമാത്മജാമ് ।
വരയാമാസുരാഗമ്യ രാജാനോ മുനിപുങ്ഗവ ॥ 15 ॥
തേഷാം വരയതാം കന്യാം സര്വേഷാം പൃഥിവീക്ഷിതാമ് ।
വീര്യശുല്കേതി ഭഗവന് ന ദദാമി സുതാമഹമ് ॥ 16 ॥
തതസ്സര്വേ നൃപതയ സ്സമേത്യ മുനിപുങ്ഗവ ।
മിഥിലാമഭ്യുപാഗമ്യ വീര്യജിജ്ഞാസവസ്തദാ ॥ 17 ॥
തേഷാം ജിജ്ഞാസമാനാനാം വീര്യം ധനുരുപാഹൃതമ് ।
ന ശേകുര്ഗ്രഹണേ തസ്യ ധനുഷസ്തോലനേഽപി വാ ॥ 18 ॥
തേഷാം വീര്യവതാം വീര്യമല്പം ജ്ഞാത്വാ മഹാമുനേ ।
പ്രത്യാഖ്യാതാ നൃപതയസ്തന്നിബോധ തപോധന ॥ 19 ॥
തതഃ പരമകോപേന രാജാനോ നൃപപുങ്ഗവ ।
ന്യരുന്ധന്മിഥിലാം സര്വേ വീര്യസന്ദേഹമാഗതാഃ ॥ 20 ॥
ആത്മാനമവധൂതം തേ വിജ്ഞായ നൃപപുങ്ഗവാഃ ।
രോഷേണ മഹതാഽഽവിഷ്ടാഃ പീഡയന്മിഥിലാം പുരീമ് ॥ 21 ॥
തതസ്സംവത്സരേ പൂര്ണേ ക്ഷയം യാതാനി സര്വശഃ ।
സാധനാനി മുനിശ്രേഷ്ഠ തതോഽഹം ഭൃശദുഃഖിതഃ ॥ 22 ॥
തതോ ദേവഗണാന് സര്വാന് തപസാഽഹം പ്രസാദയമ് ।
ദദുശ്ച പരമപ്രീതാ ശ്ചതുരങ്ഗബലം സുരാഃ ॥ 23 ॥
തതോ ഭഗ്നാ നൃപതയോ ഹന്യമാനാ ദിശോ യയുഃ ।
അവീര്യാ വീര്യസന്ദിഗ്ധാ സ്സാമാത്യാഃ പാപകര്മണഃ ॥ 24 ॥
തദേതന്മുനിശാര്ദൂല ധനുഃ പരമഭാസ്വരമ് ।
രാമലക്ഷ്മണയോശ്ചാപി ദര്ശയിഷ്യാമി സുവ്രത ॥ 25 ॥
യദ്യസ്യ ധനുഷോ രാമഃ കുര്യാദാരോപണം മുനേ ।
സുതാമയോനിജാം സീതാം ദദ്യാം ദാശരഥേരഹമ് ॥ 26 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ഷട്ഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
tataḥ prabhāte vimale kṛtakarmā narādhipaḥ |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ ājuhāva sarāghavam || 1 ||
tamarcayitvā dharmātmā śāstradṛṣṭena karmaṇā |
rāghavau ca mahātmānau tadā vākyamuvāca ha || 2 ||
bhagavan svāgataṃ te'stu kiṃ karomi tavānagha |
bhavānājñāpayatu māmājñāpyo bhavatā hyaham || 3 ||
evamuktassa dharmātmā janakena mahātmanā |
pratyuvāca munirvīraṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 4 ||
putrau daśarathasyemau kṣatriyau lokaviśrutau |
druṣṭukāmau dhanu śśreṣṭhaṃ yadetatvayi tiṣṭhati || 5 ||
etaddarśaya bhadraṃ te kṛtakāmau nṛpātmajau |
darśanādasya dhanuṣo yatheṣṭaṃ pratiyāsyataḥ || 6 ||
evamuktastu janakaḥ pratyuvāca mahāmunim |
śrūyatāmasya dhanuṣo yadarthamiha tiṣṭhati || 7 ||
devarāta iti khyāto nimeṣṣaṣṭho mahīpatiḥ |
nyāso'yaṃ tasya bhagavan haste datto mahātmanā || 8 ||
dakṣayajñavadhe pūrvaṃ dhanurāyamya vīryavān |
rudrastu tridaśān roṣātsalīlamidamabravīt || 9 ||
yasmādbhāgārthino bhāgānnākalpayata me surāḥ |
varāṅgāṇi mahārhāṇi dhanuṣā śātayāmi vaḥ || 10 ||
tato vimanasassarve devā vai munipuṅgava |
prasādayanti deveśaṃ teṣāṃ prīto'bhavadbhavaḥ || 11 ||
prītiyuktassa sarveṣāṃ dadau teṣāṃ mahātmanām |
tadetaddevadevasya dhanūratnaṃ mahātmanaḥ |
nyāsabhūtaṃ tadā nyastamasmākaṃ pūrva ke vibho || 12 ||
atha me kṛṣataḥ kṣetraṃ lāṅgūlādutthitā mayā |
kṣetraṃ śodhayatā labdhā nāmnā sīteti viśrutā || 13 ||
bhūtalādutthitā sā tu vyavardhata mamātmajā |
vīryaśulketi me kanyā sthāpiteyamayonijā || 14 ||
bhūtalādutthitāṃ tāṃ tu vardhamānāṃ mamātmajām |
varayāmāsurāgamya rājāno munipuṅgava || 15 ||
teṣāṃ varayatāṃ kanyāṃ sarveṣāṃ pṛthivīkṣitām |
vīryaśulketi bhagavan na dadāmi sutāmaham || 16 ||
tatassarve nṛpataya ssametya munipuṅgava |
mithilāmabhyupāgamya vīryajijñāsavastadā || 17 ||
teṣāṃ jijñāsamānānāṃ vīryaṃ dhanurupāhṛtam |
na śekurgrahaṇe tasya dhanuṣastolane'pi vā || 18 ||
teṣāṃ vīryavatāṃ vīryamalpaṃ jñātvā mahāmune |
pratyākhyātā nṛpatayastannibodha tapodhana || 19 ||
tataḥ paramakopena rājāno nṛpapuṅgava |
nyarundhanmithilāṃ sarve vīryasandehamāgatāḥ || 20 ||
ātmānamavadhūtaṃ te vijñāya nṛpapuṅgavāḥ |
roṣeṇa mahatā''viṣṭāḥ pīḍayanmithilāṃ purīm || 21 ||
tatassaṃvatsare pūrṇe kṣayaṃ yātāni sarvaśaḥ |
sādhanāni muniśreṣṭha tato'haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ || 22 ||
tato devagaṇān sarvān tapasā'haṃ prasādayam |
daduśca paramaprītā ścaturaṅgabalaṃ surāḥ || 23 ||
tato bhagnā nṛpatayo hanyamānā diśo yayuḥ |
avīryā vīryasandigdhā ssāmātyāḥ pāpakarmaṇaḥ || 24 ||
tadetanmuniśārdūla dhanuḥ paramabhāsvaram |
rāmalakṣmaṇayoścāpi darśayiṣyāmi suvrata || 25 ||
yadyasya dhanuṣo rāmaḥ kuryādāropaṇaṃ mune |
sutāmayonijāṃ sītāṃ dadyāṃ dāśaratheraham || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षट्षष्टितमस्सर्गः ।
ततः प्रभाते विमले कृतकर्मा नराधिपः ।
विश्वामित्रं महात्मानं आजुहाव सराघवम् ॥ 1 ॥
तमर्चयित्वा धर्मात्मा शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यमुवाच ह ॥ 2 ॥
भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किं करोमि तवानघ ।
भवानाज्ञापयतु मामाज्ञाप्यो भवता ह्यहम् ॥ 3 ॥
एवमुक्तस्स धर्मात्मा जनकेन महात्मना ।
प्रत्युवाच मुनिर्वीरं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ 4 ॥
पुत्रौ दशरथस्येमौ क्षत्रियौ लोकविश्रुतौ ।
द्रुष्टुकामौ धनु श्श्रेष्ठं यदेतत्वयि तिष्ठति ॥ 5 ॥
एतद्दर्शय भद्रं ते कृतकामौ नृपात्मजौ ।
दर्शनादस्य धनुषो यथेष्टं प्रतियास्यतः ॥ 6 ॥
एवमुक्तस्तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम् ।
श्रूयतामस्य धनुषो यदर्थमिह तिष्ठति ॥ 7 ॥
देवरात इति ख्यातो निमेष्षष्ठो महीपतिः ।
न्यासोऽयं तस्य भगवन् हस्ते दत्तो महात्मना ॥ 8 ॥
दक्षयज्ञवधे पूर्वं धनुरायम्य वीर्यवान् ।
रुद्रस्तु त्रिदशान् रोषात्सलीलमिदमब्रवीत् ॥ 9 ॥
यस्माद्भागार्थिनो भागान्नाकल्पयत मे सुराः ।
वराङ्गाणि महार्हाणि धनुषा शातयामि वः ॥ 10 ॥
ततो विमनसस्सर्वे देवा वै मुनिपुङ्गव ।
प्रसादयन्ति देवेशं तेषां प्रीतोऽभवद्भवः ॥ 11 ॥
प्रीतियुक्तस्स सर्वेषां ददौ तेषां महात्मनाम् ।
तदेतद्देवदेवस्य धनूरत्नं महात्मनः ।
न्यासभूतं तदा न्यस्तमस्माकं पूर्व के विभो ॥ 12 ॥
अथ मे कृषतः क्षेत्रं लाङ्गूलादुत्थिता मया ।
क्षेत्रं शोधयता लब्धा नाम्ना सीतेति विश्रुता ॥ 13 ॥
भूतलादुत्थिता सा तु व्यवर्धत ममात्मजा ।
वीर्यशुल्केति मे कन्या स्थापितेयमयोनिजा ॥ 14 ॥
भूतलादुत्थितां तां तु वर्धमानां ममात्मजाम् ।
वरयामासुरागम्य राजानो मुनिपुङ्गव ॥ 15 ॥
तेषां वरयतां कन्यां सर्वेषां पृथिवीक्षिताम् ।
वीर्यशुल्केति भगवन् न ददामि सुतामहम् ॥ 16 ॥
ततस्सर्वे नृपतय स्समेत्य मुनिपुङ्गव ।
मिथिलामभ्युपागम्य वीर्यजिज्ञासवस्तदा ॥ 17 ॥
तेषां जिज्ञासमानानां वीर्यं धनुरुपाहृतम् ।
न शेकुर्ग्रहणे तस्य धनुषस्तोलनेऽपि वा ॥ 18 ॥
तेषां वीर्यवतां वीर्यमल्पं ज्ञात्वा महामुने ।
प्रत्याख्याता नृपतयस्तन्निबोध तपोधन ॥ 19 ॥
ततः परमकोपेन राजानो नृपपुङ्गव ।
न्यरुन्धन्मिथिलां सर्वे वीर्यसन्देहमागताः ॥ 20 ॥
आत्मानमवधूतं ते विज्ञाय नृपपुङ्गवाः ।
रोषेण महताऽऽविष्टाः पीडयन्मिथिलां पुरीम् ॥ 21 ॥
ततस्संवत्सरे पूर्णे क्षयं यातानि सर्वशः ।
साधनानि मुनिश्रेष्ठ ततोऽहं भृशदुःखितः ॥ 22 ॥
ततो देवगणान् सर्वान् तपसाऽहं प्रसादयम् ।
ददुश्च परमप्रीता श्चतुरङ्गबलं सुराः ॥ 23 ॥
ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः ।
अवीर्या वीर्यसन्दिग्धा स्सामात्याः पापकर्मणः ॥ 24 ॥
तदेतन्मुनिशार्दूल धनुः परमभास्वरम् ।
रामलक्ष्मणयोश्चापि दर्शयिष्यामि सुव्रत ॥ 25 ॥
यद्यस्य धनुषो रामः कुर्यादारोपणं मुने ।
सुतामयोनिजां सीतां दद्यां दाशरथेरहम् ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्षष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
tataḥ prabhāte vimale kṛtakarmā narādhipaḥ |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ ājuhāva sarāghavam || 1 ||
tamarcayitvā dharmātmā śāstradṛṣṭena karmaṇā |
rāghavau ca mahātmānau tadā vākyamuvāca ha || 2 ||
bhagavan svāgataṃ te'stu kiṃ karomi tavānagha |
bhavānājñāpayatu māmājñāpyo bhavatā hyaham || 3 ||
evamuktassa dharmātmā janakena mahātmanā |
pratyuvāca munirvīraṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 4 ||
putrau daśarathasyemau kṣatriyau lokaviśrutau |
druṣṭukāmau dhanu śśreṣṭhaṃ yadetatvayi tiṣṭhati || 5 ||
etaddarśaya bhadraṃ te kṛtakāmau nṛpātmajau |
darśanādasya dhanuṣo yatheṣṭaṃ pratiyāsyataḥ || 6 ||
evamuktastu janakaḥ pratyuvāca mahāmunim |
śrūyatāmasya dhanuṣo yadarthamiha tiṣṭhati || 7 ||
devarāta iti khyāto nimeṣṣaṣṭho mahīpatiḥ |
nyāso'yaṃ tasya bhagavan haste datto mahātmanā || 8 ||
dakṣayajñavadhe pūrvaṃ dhanurāyamya vīryavān |
rudrastu tridaśān roṣātsalīlamidamabravīt || 9 ||
yasmādbhāgārthino bhāgānnākalpayata me surāḥ |
varāṅgāṇi mahārhāṇi dhanuṣā śātayāmi vaḥ || 10 ||
tato vimanasassarve devā vai munipuṅgava |
prasādayanti deveśaṃ teṣāṃ prīto'bhavadbhavaḥ || 11 ||
prītiyuktassa sarveṣāṃ dadau teṣāṃ mahātmanām |
tadetaddevadevasya dhanūratnaṃ mahātmanaḥ |
nyāsabhūtaṃ tadā nyastamasmākaṃ pūrva ke vibho || 12 ||
atha me kṛṣataḥ kṣetraṃ lāṅgūlādutthitā mayā |
kṣetraṃ śodhayatā labdhā nāmnā sīteti viśrutā || 13 ||
bhūtalādutthitā sā tu vyavardhata mamātmajā |
vīryaśulketi me kanyā sthāpiteyamayonijā || 14 ||
bhūtalādutthitāṃ tāṃ tu vardhamānāṃ mamātmajām |
varayāmāsurāgamya rājāno munipuṅgava || 15 ||
teṣāṃ varayatāṃ kanyāṃ sarveṣāṃ pṛthivīkṣitām |
vīryaśulketi bhagavan na dadāmi sutāmaham || 16 ||
tatassarve nṛpataya ssametya munipuṅgava |
mithilāmabhyupāgamya vīryajijñāsavastadā || 17 ||
teṣāṃ jijñāsamānānāṃ vīryaṃ dhanurupāhṛtam |
na śekurgrahaṇe tasya dhanuṣastolane'pi vā || 18 ||
teṣāṃ vīryavatāṃ vīryamalpaṃ jñātvā mahāmune |
pratyākhyātā nṛpatayastannibodha tapodhana || 19 ||
tataḥ paramakopena rājāno nṛpapuṅgava |
nyarundhanmithilāṃ sarve vīryasandehamāgatāḥ || 20 ||
ātmānamavadhūtaṃ te vijñāya nṛpapuṅgavāḥ |
roṣeṇa mahatā''viṣṭāḥ pīḍayanmithilāṃ purīm || 21 ||
tatassaṃvatsare pūrṇe kṣayaṃ yātāni sarvaśaḥ |
sādhanāni muniśreṣṭha tato'haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ || 22 ||
tato devagaṇān sarvān tapasā'haṃ prasādayam |
daduśca paramaprītā ścaturaṅgabalaṃ surāḥ || 23 ||
tato bhagnā nṛpatayo hanyamānā diśo yayuḥ |
avīryā vīryasandigdhā ssāmātyāḥ pāpakarmaṇaḥ || 24 ||
tadetanmuniśārdūla dhanuḥ paramabhāsvaram |
rāmalakṣmaṇayoścāpi darśayiṣyāmi suvrata || 25 ||
yadyasya dhanuṣo rāmaḥ kuryādāropaṇaṃ mune |
sutāmayonijāṃ sītāṃ dadyāṃ dāśaratheraham || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.