ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രയസ്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കുശനാഭസ്യ ധീമതഃ ।
ശിരോഭിശ്ചരണൌ സ്പൃഷ്ട്വാ കന്യാശതമഭാഷത ॥ 1 ॥
വായുസ്സര്വാത്മകോ രാജന് പ്രധര്ഷയിതുമിച്ഛതി ।
അശുഭം മാര്ഗമാസ്ഥായ ന ധര്മം പ്രത്യവേക്ഷതേ ॥ 2 ॥
പിതൃമത്യസ്സ്മ ഭദ്രം തേ സ്വച്ഛന്ദേ ന വയം സ്ഥിതാഃ ।
പിതരം നോ വൃണീഷ്വ ത്വം യദി നോ ദാസ്യതേ തവ ॥ 3 ॥
തേന പാപാനുബന്ധേന വചനം ന പ്രതീച്ഛതാ ।
ഏവം ബ്രുവന്ത്യസ്സര്വാസ്സ്മ വായുനാ നിഹതാ ഭൃശമ് ॥ 4 ॥
താസാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാജാ പരമധാര്മികഃ ।
പ്രത്യുവാച മഹാതേജാഃ കന്യാശതമനുത്തമമ് ॥ 5 ॥
ക്ഷാന്തം ക്ഷമാവതാം പുത്ര്യഃ കര്തവ്യം സുമഹത്കൃതമ് ।
ഐകമത്യമുപാഗമ്യ കുലം ചാവേക്ഷിതം മമ ॥ 6 ॥
അലങ്കാരോ ഹി നാരീണാം ക്ഷമാ തു പുരുഷസ്യ വാ ।
ദുഷ്കരം തച്ച യത് ക്ഷാന്തം ത്രിദശേഷു വിശേഷതഃ ॥ 7 ॥
യാദൃശീ വഃ ക്ഷമാ പുത്ര്യസ്സര്വാസാമവിശേഷതഃ ।
ക്ഷമാ ദാനം ക്ഷമാ യജ്ഞഃ ക്ഷമാ സത്യം ഹി പുത്രികാഃ ॥ 8 ॥
ക്ഷമാ യശഃ ക്ഷമാ ധര്മഃ ക്ഷമയാ നിഷ്ഠിതം ജഗത് ।
വിസൃജ്യ കന്യാഃ കാകുത്സ്ഥ രാജാ ത്രിദശവിക്രമഃ ॥ 9 ॥
മന്ത്രജ്ഞോ മന്ത്രയാമാസ പ്രദാനം സഹ മന്ത്രിഭിഃ ।
ദേശകാലൌ പ്രദാനസ്യ സദൃശേ പ്രതിപാദനമ് ॥ 10 ॥
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ചൂലീ നാമ മഹാതപാഃ ।
ഊര്ധ്വരേതാശ്ശുഭാചാരോ ബ്രാഹ്മം തപ ഉപാഗമത് ॥ 11 ॥
തപ്യന്തം തമൃഷിം തത്ര ഗന്ധര്വീ പര്യുപാസതേ ।
സോമദാ നാമ ഭദ്രം തേ ഊര്മിലാ തനയാ തദാ ॥ 12 ॥
സാ ച തം പ്രണതാ ഭൂത്വാ ശുശ്രൂഷണപരായണാ ।
ഉവാസ കാലേ ധര്മിഷ്ഠാ തസ്യാസ്തുഷ്ടോഽഭവദ്ഗുരുഃ ॥ 13 ॥
സ ച താം കാലയോഗേന പ്രോവാച രഘുനന്ദന ।
പരിതുഷ്ടോഽസ്മി ഭദ്രം തേ കിം കരോമി തവ പ്രിയമ് ॥ 14 ॥
പരിതുഷ്ടം മുനിം ജ്ഞാത്വാ ഗന്ധര്വീ മധുരസ്വരാ ।
ഉവാച പരമപ്രീതാ വാക്യജ്ഞാ വാക്യകോവിദമ് ॥ 15 ॥
ലക്ഷ്മ്യാ സമുദിതോ ബ്രാഹ്മ്യാ ബ്രഹ്മഭൂതോ മഹാതപാഃ ।
ബ്രാഹ്മേണ തപസാ യുക്തം പുത്രമിച്ഛാമി ധാര്മിക ॥ 16 ॥
അപതിശ്ചാസ്മി ഭദ്രം തേ ഭാര്യാ ചാസ്മി ന കസ്യചിത് ।
ബ്രാഹ്മേണോപഗതായാശ്ച ദാതുമര്ഹസി മേ സുതമ് ॥ 17 ॥
തസ്യാഃ പ്രസന്നോ ബ്രഹ്മര്ഷിര്ദദൌ പുത്രമനുത്തമമ് ।
ബ്രഹ്മദത്ത ഇതി ഖ്യാതം മാനസം ചൂലിനസ്സുതമ് ॥ 18 ॥
സ രാജാ സൌമദേയസ്തു പുരീമധ്യവസത്തദാ ।
കാമ്പില്യാം പരയാ ലക്ഷ്മ്യാ ദേവരാജോ യഥാ ദിവമ് ॥ 19 ॥
സ ബുദ്ധിം കൃതവാന് രാജാ കുശനാഭസ്സുധാര്മികഃ ।
ബ്രഹ്മദത്തായ കാകുത്സ്ഥ ദാതും കന്യാശതം തദാ ॥ 20 ॥
തമാഹൂയ മഹാതേജാ ബ്രഹ്മദത്തം മഹീപതിഃ ।
ദദൌ കന്യാശതം രാജാ സുപ്രീതേനാന്തരാത്മനാ ॥ 21 ॥
യഥാക്രമം തതഃ പാണീന് ജഗ്രാഹ രഘുനന്ദന ।
ബ്രഹ്മദത്തോ മഹീപാലസ്താസാം ദേവപതിര്യഥാ ॥ 22 ॥
സ്പൃഷ്ടമാത്രേ തതഃ പാണൌ വികുബ്ജാ വിഗതജ്വരാഃ ।
യുക്താഃ പരമയാ ലക്ഷ്മ്യാ ബഭുഃ കന്യാശതം തദാ ॥ 23 ॥
സ ദൃഷ്ട്വാ വായുനാ മുക്താഃ കുശനാഭോ മഹീപതിഃ ।
ബഭൂവ പരമപ്രീതോ ഹര്ഷം ലേഭേ പുനഃപുനഃ ॥ 24 ॥
കൃതോദ്വാഹം തു രാജാനം ബ്രഹ്മദത്തം മഹീപതിഃ ।
സദാരം പ്രേഷയാമാസ സോപാധ്യായഗണം തദാ ॥ 25 ॥
സോമദാഽപി സുസംഹൃഷ്ടാ പുത്രസ്യ സദൃശീം ക്രിയാമ് ।
യഥാന്യായം ച ഗന്ധര്വീ സ്നുഷാസ്താഃ പ്രത്യനന്ദത ॥ 26 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ത്രയസ്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |
śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata || 1 ||
vāyussarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |
aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate || 2 ||
pitṛmatyassma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |
pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava || 3 ||
tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |
evaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam || 4 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |
pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam || 5 ||
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam |
aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama || 6 ||
alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |
duṣkaraṃ tacca yat kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ || 7 ||
yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsāmaviśeṣataḥ |
kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ || 8 ||
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat |
visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ || 9 ||
mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |
deśakālau pradānasya sadṛśe pratipādanam || 10 ||
etasminneva kāle tu cūlī nāma mahātapāḥ |
ūrdhvaretāśśubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat || 11 ||
tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |
somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā || 12 ||
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |
uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ || 13 ||
sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |
parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam || 14 ||
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā |
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam || 15 ||
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |
brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmika || 16 ||
apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |
brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam || 17 ||
tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam |
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam || 18 ||
sa rājā saumadeyastu purīmadhyavasattadā |
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam || 19 ||
sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmikaḥ |
brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā || 20 ||
tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā || 21 ||
yathākramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |
brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā || 22 ||
spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |
yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā || 23 ||
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |
babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥpunaḥ || 24 ||
kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā || 25 ||
somadā'pi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām |
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमतः ।
शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत ॥ 1 ॥
वायुस्सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति ।
अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते ॥ 2 ॥
पितृमत्यस्स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिताः ।
पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव ॥ 3 ॥
तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता ।
एवं ब्रुवन्त्यस्सर्वास्स्म वायुना निहता भृशम् ॥ 4 ॥
तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः ।
प्रत्युवाच महातेजाः कन्याशतमनुत्तमम् ॥ 5 ॥
क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत्कृतम् ।
ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम ॥ 6 ॥
अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा ।
दुष्करं तच्च यत् क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषतः ॥ 7 ॥
यादृशी वः क्षमा पुत्र्यस्सर्वासामविशेषतः ।
क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं हि पुत्रिकाः ॥ 8 ॥
क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमया निष्ठितं जगत् ।
विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः ॥ 9 ॥
मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभिः ।
देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम् ॥ 10 ॥
एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महातपाः ।
ऊर्ध्वरेताश्शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत् ॥ 11 ॥
तप्यन्तं तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते ।
सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिला तनया तदा ॥ 12 ॥
सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा ।
उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥ 13 ॥
स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन ।
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम् ॥ 14 ॥
परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरा ।
उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम् ॥ 15 ॥
लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपाः ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिक ॥ 16 ॥
अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित् ।
ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम् ॥ 17 ॥
तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रमनुत्तमम् ।
ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनस्सुतम् ॥ 18 ॥
स राजा सौमदेयस्तु पुरीमध्यवसत्तदा ।
काम्पिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम् ॥ 19 ॥
स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभस्सुधार्मिकः ।
ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा ॥ 20 ॥
तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपतिः ।
ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ 21 ॥
यथाक्रमं ततः पाणीन् जग्राह रघुनन्दन ।
ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा ॥ 22 ॥
स्पृष्टमात्रे ततः पाणौ विकुब्जा विगतज्वराः ।
युक्ताः परमया लक्ष्म्या बभुः कन्याशतं तदा ॥ 23 ॥
स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः ।
बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुनःपुनः ॥ 24 ॥
कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपतिः ।
सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा ॥ 25 ॥
सोमदाऽपि सुसंहृष्टा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम् ।
यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ताः प्रत्यनन्दत ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |
śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata || 1 ||
vāyussarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |
aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate || 2 ||
pitṛmatyassma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |
pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava || 3 ||
tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |
evaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam || 4 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |
pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam || 5 ||
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam |
aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama || 6 ||
alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |
duṣkaraṃ tacca yat kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ || 7 ||
yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsāmaviśeṣataḥ |
kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ || 8 ||
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat |
visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ || 9 ||
mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |
deśakālau pradānasya sadṛśe pratipādanam || 10 ||
etasminneva kāle tu cūlī nāma mahātapāḥ |
ūrdhvaretāśśubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat || 11 ||
tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |
somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā || 12 ||
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |
uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ || 13 ||
sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |
parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam || 14 ||
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā |
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam || 15 ||
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |
brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmika || 16 ||
apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |
brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam || 17 ||
tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam |
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam || 18 ||
sa rājā saumadeyastu purīmadhyavasattadā |
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam || 19 ||
sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmikaḥ |
brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā || 20 ||
tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā || 21 ||
yathākramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |
brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā || 22 ||
spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |
yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā || 23 ||
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |
babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥpunaḥ || 24 ||
kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā || 25 ||
somadā'pi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām |
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.