ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ദ്വിചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
കാലധര്മം ഗതേ രാമ സഗരേ പ്രകൃതീജനാഃ ।
രാജാനം രോചയാമാസുരംശുമന്തം സുധാര്മികമ് ॥ 1 ॥
സ രാജാ സുമഹാനാസീദംശുമാന് രഘുനന്ദന ।
തസ്യ പുത്രോ മഹാനാസീദ്ദിലീപ ഇതി വിശ്രുതഃ ॥ 2 ॥
തസ്മിന് രാജ്യം സമാവേശ്യ ദിലീപേ രഘുനന്ദന ।
ഹിമവച്ഛിഖരേ പുണ്യേ തപസ്തേപേ സുദാരുണമ് ॥ 3 ॥
ദ്വാത്രിംശച്ച സഹസ്രാണി വര്ഷാണി സുമഹായശാഃ ।
തപോവനം ഗതോ രാമ സ്വര്ഗം ലേഭേ തപോധനഃ ॥ 4 ॥
ദിലീപസ്തു മഹാതേജാശ്ശ്രുത്വാ പൈതാമഹം വധമ് ।
ദുഃഖോപഹതയാ ബുദ്ധ്യാ നിശ്ചയം നാധ്യഗച്ഛത ॥ 5 ॥
കഥം ഗങ്ഗാവതരണം കഥം തേഷാം ജലക്രിയാ ।
താരയേയം കഥം ചൈതാനിതി ചിന്താപരോഽഭവത് ॥ 6 ॥
തസ്യ ചിന്തയതോ നിത്യം ധര്മേണ വിദിതാത്മനഃ ।
പുത്രോ ഭഗീരഥോ നാമ ജജ്ഞേ പരമധാര്മികഃ ॥ 7 ॥
ദിലീപസ്തു മഹാതേജാ യജ്ഞൈര്ബഹുഭിരിഷ്ടവാന് ।
ത്രിംശദ്വര്ഷസഹസ്രാണി രാജാ രാജ്യമകാരയത് ॥ 8 ॥
അഗത്വാ നിശ്ചയം രാജാ തേഷാമുദ്ധരണം പ്രതി ।
വ്യാധിനാ നരശാര്ദൂല കാലധര്മമുപേയിവാന് ॥ 9 ॥
ഇന്ദ്രലോകം ഗതോ രാജാ സ്വാര്ജിതേനൈവ കര്മണാ ।
രാജ്യേ ഭഗീരഥം പുത്രമഭിഷിച്യ നരര്ഷഭഃ ॥ 10 ॥
ഭഗീരഥസ്തു രാജര്ഷിര്ധാര്മികോ രഘുനന്ദന ।
അനപത്യോ മഹാതേജാഃ പ്രജാകാമസ്സ ചാപ്രജഃ ॥ 11 ॥
മന്ത്രിഷ്വാധായ തദ്രാജ്യം ഗങ്ഗാവതരണേ രതഃ ।
സ തപോ ദീര്ഘമാതിഷ്ഠദ്ഗോകര്ണേ രഘുനന്ദന ॥ 12 ॥
ഊര്ധ്വബാഹുഃ പഞ്ചതപാ മാസാഹാരോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ।
തസ്യ വര്ഷസഹസ്രാണി ഘോരേ തപസി തിഷ്ഠതഃ ॥ 13 ॥
അതീതാനി മഹാബാഹോ തസ്യ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ ।
സുപ്രീതോ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ പ്രജാനാം പതിരീശ്വരഃ ॥ 14 ॥
തതസ്സുരഗണൈസ്സാര്ധമുപാഗമ്യ പിതാമഹഃ ।
ഭഗീരഥം മഹാത്മാനം തപ്യമാനമഥാബ്രവീത് ॥ 15 ॥
ഭഗീരഥ മഹാഭാഗ പ്രീതസ്തേഽഹം ജനേശ്വര ।
തപസാ ച സുതപ്തേന വരം വരയ സുവ്രത ॥ 16 ॥
തമുവാച മഹാതേജാഃ സര്വലോകപിതാമഹമ് ।
ഭഗീരഥോ മഹാഭാഗഃ കൃതാഞ്ജലിരുപസ്ഥിതഃ ॥ 17 ॥
യദി മേ ഭഗവന് പ്രീതോ യദ്യസ്തി തപസഃ ഫലമ് ।
സഗരസ്യാത്മജാസ്സര്വേ മത്തസ്സലിലമാപ്നുയുഃ ॥ 18 ॥
ഗങ്ഗായാസ്സലിലക്ലിന്നേ ഭസ്മന്യേഷാം മഹാത്മനാമ് ।
സ്വര്ഗം ഗച്ഛേയുരത്യന്തം സര്വേ മേ പ്രപിതാമഹാഃ ॥ 19 ॥
ദേയാ ച സന്തതിര്ദേവ നാവസീദേത്കുലം ച നഃ ।
ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ ദേവ ഏഷ മേഽസ്തു വരഃപരഃ ॥ 20 ॥
ഉക്തവാക്യം തു രാജാനം സര്വലോകപിതാമഹഃ ।
പ്രത്യുവാച ശുഭാം വാണീം മധുരാം മധുരാക്ഷരാമ് ॥ 21 ॥
മനോരഥോ മഹാനേഷ ഭഗീരഥ മഹാരഥ ।
ഏവം ഭവതു ഭദ്രം തേ ഇക്ഷ്വാകുകുലവര്ധന ॥ 22 ॥
ഇയം ഹൈമവതീ ഗങ്ഗാ ജ്യേഷ്ഠാ ഹിമവതസ്സുതാ ।
താം വൈ ധാരയിതും ശക്തോ ഹരസ്തത്ര നിയുജ്യതാമ് ॥ 23 ॥
ഗങ്ഗായാഃ പതനം രാജന് പൃഥിവീ ന സഹിഷ്യതി ।
താം വൈ ധാരയിതും വീര നാന്യം പശ്യാമി ശൂലിനഃ ॥ 24 ॥
തമേവമുക്ത്വാ രാജാനം ഗങ്ഗാം ചാഭാഷ്യ ലോകകൃത് ।
ജഗാമ ത്രിദിവം ദേവസ്സഹദേവൈര്മരുദ്ഗണൈഃ ॥ 25 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ദ്വിചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvicatvāriṃśassargaḥ |
kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ |
rājānaṃ rocayāmāsuraṃśumantaṃ sudhārmikam || 1 ||
sa rājā sumahānāsīdaṃśumān raghunandana |
tasya putro mahānāsīddilīpa iti viśrutaḥ || 2 ||
tasmin rājyaṃ samāveśya dilīpe raghunandana |
himavacchikhare puṇye tapastepe sudāruṇam || 3 ||
dvātriṃśacca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ |
tapovanaṃ gato rāma svargaṃ lebhe tapodhanaḥ || 4 ||
dilīpastu mahātejāśśrutvā paitāmahaṃ vadham |
duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata || 5 ||
kathaṃ gaṅgāvataraṇaṃ kathaṃ teṣāṃ jalakriyā |
tārayeyaṃ kathaṃ caitāniti cintāparo'bhavat || 6 ||
tasya cintayato nityaṃ dharmeṇa viditātmanaḥ |
putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ || 7 ||
dilīpastu mahātejā yajñairbahubhiriṣṭavān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 8 ||
agatvā niścayaṃ rājā teṣāmuddharaṇaṃ prati |
vyādhinā naraśārdūla kāladharmamupeyivān || 9 ||
indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā |
rājye bhagīrathaṃ putramabhiṣicya nararṣabhaḥ || 10 ||
bhagīrathastu rājarṣirdhārmiko raghunandana |
anapatyo mahātejāḥ prajākāmassa cāprajaḥ || 11 ||
mantriṣvādhāya tadrājyaṃ gaṅgāvataraṇe rataḥ |
sa tapo dīrghamātiṣṭhadgokarṇe raghunandana || 12 ||
ūrdhvabāhuḥ pañcatapā māsāhāro jitendriyaḥ |
tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ || 13 ||
atītāni mahābāho tasya rājño mahātmanaḥ |
suprīto bhagavān brahmā prajānāṃ patirīśvaraḥ || 14 ||
tatassuragaṇaissārdhamupāgamya pitāmahaḥ |
bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānamathābravīt || 15 ||
bhagīratha mahābhāga prītaste'haṃ janeśvara |
tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata || 16 ||
tamuvāca mahātejāḥ sarvalokapitāmaham |
bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjalirupasthitaḥ || 17 ||
yadi me bhagavan prīto yadyasti tapasaḥ phalam |
sagarasyātmajāssarve mattassalilamāpnuyuḥ || 18 ||
gaṅgāyāssalilaklinne bhasmanyeṣāṃ mahātmanām |
svargaṃ gaccheyuratyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ || 19 ||
deyā ca santatirdeva nāvasīdetkulaṃ ca naḥ |
ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me'stu varaḥparaḥ || 20 ||
uktavākyaṃ tu rājānaṃ sarvalokapitāmahaḥ |
pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām || 21 ||
manoratho mahāneṣa bhagīratha mahāratha |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana || 22 ||
iyaṃ haimavatī gaṅgā jyeṣṭhā himavatassutā |
tāṃ vai dhārayituṃ śakto harastatra niyujyatām || 23 ||
gaṅgāyāḥ patanaṃ rājan pṛthivī na sahiṣyati |
tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ || 24 ||
tamevamuktvā rājānaṃ gaṅgāṃ cābhāṣya lokakṛt |
jagāma tridivaṃ devassahadevairmarudgaṇaiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्विचत्वारिंशस्सर्गः ।
कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजनाः ।
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम् ॥ 1 ॥
स राजा सुमहानासीदंशुमान् रघुनन्दन ।
तस्य पुत्रो महानासीद्दिलीप इति विश्रुतः ॥ 2 ॥
तस्मिन् राज्यं समावेश्य दिलीपे रघुनन्दन ।
हिमवच्छिखरे पुण्ये तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ 3 ॥
द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणि सुमहायशाः ।
तपोवनं गतो राम स्वर्गं लेभे तपोधनः ॥ 4 ॥
दिलीपस्तु महातेजाश्श्रुत्वा पैतामहं वधम् ।
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ 5 ॥
कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया ।
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ 6 ॥
तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मनः ।
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः ॥ 7 ॥
दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ 8 ॥
अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति ।
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान् ॥ 9 ॥
इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा ।
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः ॥ 10 ॥
भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन ।
अनपत्यो महातेजाः प्रजाकामस्स चाप्रजः ॥ 11 ॥
मन्त्रिष्वाधाय तद्राज्यं गङ्गावतरणे रतः ।
स तपो दीर्घमातिष्ठद्गोकर्णे रघुनन्दन ॥ 12 ॥
ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रियः ।
तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः ॥ 13 ॥
अतीतानि महाबाहो तस्य राज्ञो महात्मनः ।
सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वरः ॥ 14 ॥
ततस्सुरगणैस्सार्धमुपागम्य पितामहः ।
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत् ॥ 15 ॥
भगीरथ महाभाग प्रीतस्तेऽहं जनेश्वर ।
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत ॥ 16 ॥
तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम् ।
भगीरथो महाभागः कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ 17 ॥
यदि मे भगवन् प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम् ।
सगरस्यात्मजास्सर्वे मत्तस्सलिलमाप्नुयुः ॥ 18 ॥
गङ्गायास्सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम् ।
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे मे प्रपितामहाः ॥ 19 ॥
देया च सन्ततिर्देव नावसीदेत्कुलं च नः ।
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरःपरः ॥ 20 ॥
उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः ।
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम् ॥ 21 ॥
मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ ।
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन ॥ 22 ॥
इयं हैमवती गङ्गा ज्येष्ठा हिमवतस्सुता ।
तां वै धारयितुं शक्तो हरस्तत्र नियुज्यताम् ॥ 23 ॥
गङ्गायाः पतनं राजन् पृथिवी न सहिष्यति ।
तां वै धारयितुं वीर नान्यं पश्यामि शूलिनः ॥ 24 ॥
तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत् ।
जगाम त्रिदिवं देवस्सहदेवैर्मरुद्गणैः ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvicatvāriṃśassargaḥ |
kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ |
rājānaṃ rocayāmāsuraṃśumantaṃ sudhārmikam || 1 ||
sa rājā sumahānāsīdaṃśumān raghunandana |
tasya putro mahānāsīddilīpa iti viśrutaḥ || 2 ||
tasmin rājyaṃ samāveśya dilīpe raghunandana |
himavacchikhare puṇye tapastepe sudāruṇam || 3 ||
dvātriṃśacca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ |
tapovanaṃ gato rāma svargaṃ lebhe tapodhanaḥ || 4 ||
dilīpastu mahātejāśśrutvā paitāmahaṃ vadham |
duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata || 5 ||
kathaṃ gaṅgāvataraṇaṃ kathaṃ teṣāṃ jalakriyā |
tārayeyaṃ kathaṃ caitāniti cintāparo'bhavat || 6 ||
tasya cintayato nityaṃ dharmeṇa viditātmanaḥ |
putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ || 7 ||
dilīpastu mahātejā yajñairbahubhiriṣṭavān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 8 ||
agatvā niścayaṃ rājā teṣāmuddharaṇaṃ prati |
vyādhinā naraśārdūla kāladharmamupeyivān || 9 ||
indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā |
rājye bhagīrathaṃ putramabhiṣicya nararṣabhaḥ || 10 ||
bhagīrathastu rājarṣirdhārmiko raghunandana |
anapatyo mahātejāḥ prajākāmassa cāprajaḥ || 11 ||
mantriṣvādhāya tadrājyaṃ gaṅgāvataraṇe rataḥ |
sa tapo dīrghamātiṣṭhadgokarṇe raghunandana || 12 ||
ūrdhvabāhuḥ pañcatapā māsāhāro jitendriyaḥ |
tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ || 13 ||
atītāni mahābāho tasya rājño mahātmanaḥ |
suprīto bhagavān brahmā prajānāṃ patirīśvaraḥ || 14 ||
tatassuragaṇaissārdhamupāgamya pitāmahaḥ |
bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānamathābravīt || 15 ||
bhagīratha mahābhāga prītaste'haṃ janeśvara |
tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata || 16 ||
tamuvāca mahātejāḥ sarvalokapitāmaham |
bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjalirupasthitaḥ || 17 ||
yadi me bhagavan prīto yadyasti tapasaḥ phalam |
sagarasyātmajāssarve mattassalilamāpnuyuḥ || 18 ||
gaṅgāyāssalilaklinne bhasmanyeṣāṃ mahātmanām |
svargaṃ gaccheyuratyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ || 19 ||
deyā ca santatirdeva nāvasīdetkulaṃ ca naḥ |
ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me'stu varaḥparaḥ || 20 ||
uktavākyaṃ tu rājānaṃ sarvalokapitāmahaḥ |
pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām || 21 ||
manoratho mahāneṣa bhagīratha mahāratha |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana || 22 ||
iyaṃ haimavatī gaṅgā jyeṣṭhā himavatassutā |
tāṃ vai dhārayituṃ śakto harastatra niyujyatām || 23 ||
gaṅgāyāḥ patanaṃ rājan pṛthivī na sahiṣyati |
tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ || 24 ||
tamevamuktvā rājānaṃ gaṅgāṃ cābhāṣya lokakṛt |
jagāma tridivaṃ devassahadevairmarudgaṇaiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.