Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्विचत्वारिंशस्सर्गः ।
Shloka 1
कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजनाः ।
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम् ॥ 1 ॥
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम् ॥ 1 ॥
kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ |
rājānaṃ rocayāmāsuraṃśumantaṃ sudhārmikam || 1 ||
rājānaṃ rocayāmāsuraṃśumantaṃ sudhārmikam || 1 ||
Shloka 2
स राजा सुमहानासीदंशुमान् रघुनन्दन ।
तस्य पुत्रो महानासीद्दिलीप इति विश्रुतः ॥ 2 ॥
तस्य पुत्रो महानासीद्दिलीप इति विश्रुतः ॥ 2 ॥
sa rājā sumahānāsīdaṃśumān raghunandana |
tasya putro mahānāsīddilīpa iti viśrutaḥ || 2 ||
tasya putro mahānāsīddilīpa iti viśrutaḥ || 2 ||
Shloka 3
तस्मिन् राज्यं समावेश्य दिलीपे रघुनन्दन ।
हिमवच्छिखरे पुण्ये तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ 3 ॥
हिमवच्छिखरे पुण्ये तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ 3 ॥
tasmin rājyaṃ samāveśya dilīpe raghunandana |
himavacchikhare puṇye tapastepe sudāruṇam || 3 ||
himavacchikhare puṇye tapastepe sudāruṇam || 3 ||
Shloka 4
द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणि सुमहायशाः ।
तपोवनं गतो राम स्वर्गं लेभे तपोधनः ॥ 4 ॥
तपोवनं गतो राम स्वर्गं लेभे तपोधनः ॥ 4 ॥
dvātriṃśacca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ |
tapovanaṃ gato rāma svargaṃ lebhe tapodhanaḥ || 4 ||
tapovanaṃ gato rāma svargaṃ lebhe tapodhanaḥ || 4 ||
Shloka 5
दिलीपस्तु महातेजाश्श्रुत्वा पैतामहं वधम् ।
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ 5 ॥
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ 5 ॥
dilīpastu mahātejāśśrutvā paitāmahaṃ vadham |
duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata || 5 ||
duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata || 5 ||
Shloka 6
कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया ।
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ 6 ॥
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ 6 ॥
kathaṃ gaṅgāvataraṇaṃ kathaṃ teṣāṃ jalakriyā |
tārayeyaṃ kathaṃ caitāniti cintāparo'bhavat || 6 ||
tārayeyaṃ kathaṃ caitāniti cintāparo'bhavat || 6 ||
Shloka 7
तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मनः ।
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः ॥ 7 ॥
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः ॥ 7 ॥
tasya cintayato nityaṃ dharmeṇa viditātmanaḥ |
putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ || 7 ||
putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ || 7 ||
Shloka 8
दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ 8 ॥
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ 8 ॥
dilīpastu mahātejā yajñairbahubhiriṣṭavān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 8 ||
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 8 ||
Shloka 9
अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति ।
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान् ॥ 9 ॥
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान् ॥ 9 ॥
agatvā niścayaṃ rājā teṣāmuddharaṇaṃ prati |
vyādhinā naraśārdūla kāladharmamupeyivān || 9 ||
vyādhinā naraśārdūla kāladharmamupeyivān || 9 ||
Shloka 10
इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा ।
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः ॥ 10 ॥
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः ॥ 10 ॥
indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā |
rājye bhagīrathaṃ putramabhiṣicya nararṣabhaḥ || 10 ||
rājye bhagīrathaṃ putramabhiṣicya nararṣabhaḥ || 10 ||
Shloka 11
भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन ।
अनपत्यो महातेजाः प्रजाकामस्स चाप्रजः ॥ 11 ॥
अनपत्यो महातेजाः प्रजाकामस्स चाप्रजः ॥ 11 ॥
bhagīrathastu rājarṣirdhārmiko raghunandana |
anapatyo mahātejāḥ prajākāmassa cāprajaḥ || 11 ||
anapatyo mahātejāḥ prajākāmassa cāprajaḥ || 11 ||
Shloka 12
मन्त्रिष्वाधाय तद्राज्यं गङ्गावतरणे रतः ।
स तपो दीर्घमातिष्ठद्गोकर्णे रघुनन्दन ॥ 12 ॥
स तपो दीर्घमातिष्ठद्गोकर्णे रघुनन्दन ॥ 12 ॥
mantriṣvādhāya tadrājyaṃ gaṅgāvataraṇe rataḥ |
sa tapo dīrghamātiṣṭhadgokarṇe raghunandana || 12 ||
sa tapo dīrghamātiṣṭhadgokarṇe raghunandana || 12 ||
Shloka 13
ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रियः ।
तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः ॥ 13 ॥
तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः ॥ 13 ॥
ūrdhvabāhuḥ pañcatapā māsāhāro jitendriyaḥ |
tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ || 13 ||
tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ || 13 ||
Shloka 14
अतीतानि महाबाहो तस्य राज्ञो महात्मनः ।
सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वरः ॥ 14 ॥
सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वरः ॥ 14 ॥
atītāni mahābāho tasya rājño mahātmanaḥ |
suprīto bhagavān brahmā prajānāṃ patirīśvaraḥ || 14 ||
suprīto bhagavān brahmā prajānāṃ patirīśvaraḥ || 14 ||
Shloka 15
ततस्सुरगणैस्सार्धमुपागम्य पितामहः ।
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत् ॥ 15 ॥
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत् ॥ 15 ॥
tatassuragaṇaissārdhamupāgamya pitāmahaḥ |
bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānamathābravīt || 15 ||
bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānamathābravīt || 15 ||
Shloka 16
भगीरथ महाभाग प्रीतस्तेऽहं जनेश्वर ।
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत ॥ 16 ॥
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत ॥ 16 ॥
bhagīratha mahābhāga prītaste'haṃ janeśvara |
tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata || 16 ||
tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata || 16 ||
Shloka 17
तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम् ।
भगीरथो महाभागः कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ 17 ॥
भगीरथो महाभागः कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ 17 ॥
tamuvāca mahātejāḥ sarvalokapitāmaham |
bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjalirupasthitaḥ || 17 ||
bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjalirupasthitaḥ || 17 ||
Shloka 18
यदि मे भगवन् प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम् ।
सगरस्यात्मजास्सर्वे मत्तस्सलिलमाप्नुयुः ॥ 18 ॥
सगरस्यात्मजास्सर्वे मत्तस्सलिलमाप्नुयुः ॥ 18 ॥
yadi me bhagavan prīto yadyasti tapasaḥ phalam |
sagarasyātmajāssarve mattassalilamāpnuyuḥ || 18 ||
sagarasyātmajāssarve mattassalilamāpnuyuḥ || 18 ||
Shloka 19
गङ्गायास्सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम् ।
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे मे प्रपितामहाः ॥ 19 ॥
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे मे प्रपितामहाः ॥ 19 ॥
gaṅgāyāssalilaklinne bhasmanyeṣāṃ mahātmanām |
svargaṃ gaccheyuratyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ || 19 ||
svargaṃ gaccheyuratyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ || 19 ||
Shloka 20
देया च सन्ततिर्देव नावसीदेत्कुलं च नः ।
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरःपरः ॥ 20 ॥
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरःपरः ॥ 20 ॥
deyā ca santatirdeva nāvasīdetkulaṃ ca naḥ |
ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me'stu varaḥparaḥ || 20 ||
ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me'stu varaḥparaḥ || 20 ||
Shloka 21
उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः ।
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम् ॥ 21 ॥
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम् ॥ 21 ॥
uktavākyaṃ tu rājānaṃ sarvalokapitāmahaḥ |
pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām || 21 ||
pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām || 21 ||
Shloka 22
मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ ।
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन ॥ 22 ॥
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन ॥ 22 ॥
manoratho mahāneṣa bhagīratha mahāratha |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana || 22 ||
evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana || 22 ||
Shloka 23
इयं हैमवती गङ्गा ज्येष्ठा हिमवतस्सुता ।
तां वै धारयितुं शक्तो हरस्तत्र नियुज्यताम् ॥ 23 ॥
तां वै धारयितुं शक्तो हरस्तत्र नियुज्यताम् ॥ 23 ॥
iyaṃ haimavatī gaṅgā jyeṣṭhā himavatassutā |
tāṃ vai dhārayituṃ śakto harastatra niyujyatām || 23 ||
tāṃ vai dhārayituṃ śakto harastatra niyujyatām || 23 ||
Shloka 24
गङ्गायाः पतनं राजन् पृथिवी न सहिष्यति ।
तां वै धारयितुं वीर नान्यं पश्यामि शूलिनः ॥ 24 ॥
तां वै धारयितुं वीर नान्यं पश्यामि शूलिनः ॥ 24 ॥
gaṅgāyāḥ patanaṃ rājan pṛthivī na sahiṣyati |
tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ || 24 ||
tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ || 24 ||
Shloka 25
तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत् ।
जगाम त्रिदिवं देवस्सहदेवैर्मरुद्गणैः ॥ 25 ॥
जगाम त्रिदिवं देवस्सहदेवैर्मरुद्गणैः ॥ 25 ॥
tamevamuktvā rājānaṃ gaṅgāṃ cābhāṣya lokakṛt |
jagāma tridivaṃ devassahadevairmarudgaṇaiḥ || 25 ||
jagāma tridivaṃ devassahadevairmarudgaṇaiḥ || 25 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विचत्वारिंशस्सर्गः ॥