Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकचत्वारिंशस्सर्गः ।
Shloka 1
पुत्रांश्चिरगतान् ज्ञात्वा सगरो रघुनन्दन ।
नप्तारमब्रवीद्राजा दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ 1 ॥
नप्तारमब्रवीद्राजा दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ 1 ॥
putrāṃściragatān jñātvā sagaro raghunandana |
naptāramabravīdrājā dīpyamānaṃ svatejasā || 1 ||
naptāramabravīdrājā dīpyamānaṃ svatejasā || 1 ||
Shloka 2
शूरश्च कृतविद्यश्च पूर्वैस्तुल्योऽसि तेजसा ।
पितृणां गतिमन्विच्छ येन चाश्वोऽपवाहितः ॥ 2 ॥
पितृणां गतिमन्विच्छ येन चाश्वोऽपवाहितः ॥ 2 ॥
śūraśca kṛtavidyaśca pūrvaistulyo'si tejasā |
pitṛṇāṃ gatimanviccha yena cāśvo'pavāhitaḥ || 2 ||
pitṛṇāṃ gatimanviccha yena cāśvo'pavāhitaḥ || 2 ||
Shloka 3
अन्तर्भौमानि सत्त्वानि वीर्यवन्ति महान्ति च ।
तेषां त्वं प्रतिघातार्थं सास्त्रं गृह्णीष्व कार्मुकम् ॥ 3 ॥
तेषां त्वं प्रतिघातार्थं सास्त्रं गृह्णीष्व कार्मुकम् ॥ 3 ॥
antarbhaumāni sattvāni vīryavanti mahānti ca |
teṣāṃ tvaṃ pratighātārthaṃ sāstraṃ gṛhṇīṣva kārmukam || 3 ||
teṣāṃ tvaṃ pratighātārthaṃ sāstraṃ gṛhṇīṣva kārmukam || 3 ||
Shloka 4
अभिवाद्याभिवाद्यांस्त्वं हत्वा विघ्नकरानपि ।
सिद्धार्थस्सन्निवर्तस्व मम यज्ञस्य पारगः ॥ 4 ॥
सिद्धार्थस्सन्निवर्तस्व मम यज्ञस्य पारगः ॥ 4 ॥
abhivādyābhivādyāṃstvaṃ hatvā vighnakarānapi |
siddhārthassannivartasva mama yajñasya pāragaḥ || 4 ||
siddhārthassannivartasva mama yajñasya pāragaḥ || 4 ||
Shloka 5
एवमुक्तोंऽशुमान्सम्यक् सगरेण महात्मना ।
धनुरादाय खड्गं च जगाम लघुविक्रमः ॥ 5 ॥
धनुरादाय खड्गं च जगाम लघुविक्रमः ॥ 5 ॥
evamuktoṃ'śumānsamyak sagareṇa mahātmanā |
dhanurādāya khaḍgaṃ ca jagāma laghuvikramaḥ || 5 ||
dhanurādāya khaḍgaṃ ca jagāma laghuvikramaḥ || 5 ||
Shloka 6
स खातं पितृभिर्मार्गमन्तर्भौमं महात्मभिः ।
प्रापद्यत नरश्रेष्ठ तेन राज्ञाऽभिचोदितः ॥ 6 ॥
प्रापद्यत नरश्रेष्ठ तेन राज्ञाऽभिचोदितः ॥ 6 ॥
sa khātaṃ pitṛbhirmārgamantarbhaumaṃ mahātmabhiḥ |
prāpadyata naraśreṣṭha tena rājñā'bhicoditaḥ || 6 ||
prāpadyata naraśreṣṭha tena rājñā'bhicoditaḥ || 6 ||
Shloka 7
दैत्यदानवरक्षोभिः पिशाचपतगोरगैः ।
पूज्यमानं महातेजा दिशागजमपश्यत ॥ 7 ॥
पूज्यमानं महातेजा दिशागजमपश्यत ॥ 7 ॥
daityadānavarakṣobhiḥ piśācapatagoragaiḥ |
pūjyamānaṃ mahātejā diśāgajamapaśyata || 7 ||
pūjyamānaṃ mahātejā diśāgajamapaśyata || 7 ||
Shloka 8
स तं प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम् ।
पितृन् स परिपप्रच्छ वाजिहर्तारमेव च ॥ 8 ॥
पितृन् स परिपप्रच्छ वाजिहर्तारमेव च ॥ 8 ॥
sa taṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam |
pitṛn sa paripapraccha vājihartārameva ca || 8 ||
pitṛn sa paripapraccha vājihartārameva ca || 8 ||
Shloka 9
दिशागजस्तु तच्छ्रुत्वा प्रत्याहांशुमतो वचः ।
आसमञ्ज कृतार्थस्त्वं सहाश्वश्शीघ्रमेष्यसि ॥ 9 ॥
आसमञ्ज कृतार्थस्त्वं सहाश्वश्शीघ्रमेष्यसि ॥ 9 ॥
diśāgajastu tacchrutvā pratyāhāṃśumato vacaḥ |
āsamañja kṛtārthastvaṃ sahāśvaśśīghrameṣyasi || 9 ||
āsamañja kṛtārthastvaṃ sahāśvaśśīghrameṣyasi || 9 ||
Shloka 10
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वानेव दिशागजान् ।
यथाक्रमं यथान्यायं प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ 10 ॥
यथाक्रमं यथान्यायं प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ 10 ॥
tasya tadvacanaṃ śrutvā sarvāneva diśāgajān |
yathākramaṃ yathānyāyaṃ praṣṭuṃ samupacakrame || 10 ||
yathākramaṃ yathānyāyaṃ praṣṭuṃ samupacakrame || 10 ||
Shloka 11
तैश्च सर्वैर्दिशापालैर्वाक्यज्ञैर्वाक्यकोविदैः ।
पूजितस्सहयश्चैव गन्ताऽसीत्यभिचोदितः ॥ 11 ॥
पूजितस्सहयश्चैव गन्ताऽसीत्यभिचोदितः ॥ 11 ॥
taiśca sarvairdiśāpālairvākyajñairvākyakovidaiḥ |
pūjitassahayaścaiva gantā'sītyabhicoditaḥ || 11 ||
pūjitassahayaścaiva gantā'sītyabhicoditaḥ || 11 ||
Shloka 12
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा जगाम लघुविक्रमः ।
भस्मराशीकृता यत्र पितरस्तस्य सागराः ॥ 12 ॥
भस्मराशीकृता यत्र पितरस्तस्य सागराः ॥ 12 ॥
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā jagāma laghuvikramaḥ |
bhasmarāśīkṛtā yatra pitarastasya sāgarāḥ || 12 ||
bhasmarāśīkṛtā yatra pitarastasya sāgarāḥ || 12 ||
Shloka 13
स दुःखवशमापन्नस्त्वसमञ्जसुतस्तदा ।
चुक्रोश परमार्तस्तु वधात्तेषां सुदुःखितः ॥ 13 ॥
चुक्रोश परमार्तस्तु वधात्तेषां सुदुःखितः ॥ 13 ॥
sa duḥkhavaśamāpannastvasamañjasutastadā |
cukrośa paramārtastu vadhātteṣāṃ suduḥkhitaḥ || 13 ||
cukrośa paramārtastu vadhātteṣāṃ suduḥkhitaḥ || 13 ||
Shloka 14
यज्ञीयं च हयं तत्र चरन्तमविदूरतः ।
ददर्श पुरुषव्याघ्रो दुःखशोकसमन्वितः ॥ 14 ॥
ददर्श पुरुषव्याघ्रो दुःखशोकसमन्वितः ॥ 14 ॥
yajñīyaṃ ca hayaṃ tatra carantamavidūrataḥ |
dadarśa puruṣavyāghro duḥkhaśokasamanvitaḥ || 14 ||
dadarśa puruṣavyāghro duḥkhaśokasamanvitaḥ || 14 ||
Shloka 15
स तेषां राजपुत्राणां कर्तुकामो जलक्रियाम् ।
सलिलार्थी महातेजा न चापश्यज्जलाशयम् ॥ 15 ॥
सलिलार्थी महातेजा न चापश्यज्जलाशयम् ॥ 15 ॥
sa teṣāṃ rājaputrāṇāṃ kartukāmo jalakriyām |
salilārthī mahātejā na cāpaśyajjalāśayam || 15 ||
salilārthī mahātejā na cāpaśyajjalāśayam || 15 ||
Shloka 16
विसार्य निपुणां दृष्टिं ततोऽपश्यत्खगाधिपम् ।
पितृणां मातुलं राम सुपर्णमनिलोपमम् ॥ 16 ॥
पितृणां मातुलं राम सुपर्णमनिलोपमम् ॥ 16 ॥
visārya nipuṇāṃ dṛṣṭiṃ tato'paśyatkhagādhipam |
pitṛṇāṃ mātulaṃ rāma suparṇamanilopamam || 16 ||
pitṛṇāṃ mātulaṃ rāma suparṇamanilopamam || 16 ||
Shloka 17
स चैवमब्रवीद्वाक्यं वैनतेयो महाबल ः ।
मा शुचः पुरुषव्याघ्र वधोऽयं लोकसम्मतः ॥ 17 ॥
मा शुचः पुरुषव्याघ्र वधोऽयं लोकसम्मतः ॥ 17 ॥
sa caivamabravīdvākyaṃ vainateyo mahābala ḥ |
mā śucaḥ puruṣavyāghra vadho'yaṃ lokasammataḥ || 17 ||
mā śucaḥ puruṣavyāghra vadho'yaṃ lokasammataḥ || 17 ||
Shloka 18
कपिलेनाप्रमेयेन दग्धा हीमे महाबलाः ।
सलिलं नार्हसि प्राज्ञ दातुमेषां हि लौकिकम् ॥ 18 ॥
सलिलं नार्हसि प्राज्ञ दातुमेषां हि लौकिकम् ॥ 18 ॥
kapilenāprameyena dagdhā hīme mahābalāḥ |
salilaṃ nārhasi prājña dātumeṣāṃ hi laukikam || 18 ||
salilaṃ nārhasi prājña dātumeṣāṃ hi laukikam || 18 ||
Shloka 19
गङ्गा हिमवतो ज्येष्ठा दुहिता पुरुषर्षभ ।
तस्यां कुरु महाबाहो पितृणां तु जलक्रियाम् ॥ 19 ॥
तस्यां कुरु महाबाहो पितृणां तु जलक्रियाम् ॥ 19 ॥
gaṅgā himavato jyeṣṭhā duhitā puruṣarṣabha |
tasyāṃ kuru mahābāho pitṛṇāṃ tu jalakriyām || 19 ||
tasyāṃ kuru mahābāho pitṛṇāṃ tu jalakriyām || 19 ||
Shloka 20
भस्मराशीकृतानेतान् प्लावयेल्लोकपावनी ।
तया क्लिन्नमिदं भस्म गङ्गया लोककान्तया ॥ 20 ॥
तया क्लिन्नमिदं भस्म गङ्गया लोककान्तया ॥ 20 ॥
bhasmarāśīkṛtānetān plāvayellokapāvanī |
tayā klinnamidaṃ bhasma gaṅgayā lokakāntayā || 20 ||
tayā klinnamidaṃ bhasma gaṅgayā lokakāntayā || 20 ||
Shloka 21
षष्टिं पुत्रसहस्राणि स्वर्गलोकं च नेष्यति ।
गच्छ चाश्वं महाभाग तं गृह्य पुरुषर्षभ ॥ 21 ॥
गच्छ चाश्वं महाभाग तं गृह्य पुरुषर्षभ ॥ 21 ॥
ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi svargalokaṃ ca neṣyati |
gaccha cāśvaṃ mahābhāga taṃ gṛhya puruṣarṣabha || 21 ||
gaccha cāśvaṃ mahābhāga taṃ gṛhya puruṣarṣabha || 21 ||
Shloka 22
यज्ञं पैतामहं वीर संवर्तयितुमर्हसि ।
सुपर्णवचनं श्रुत्वा सोंऽशुमानतिवीर्यवान् ॥ 22 ॥
सुपर्णवचनं श्रुत्वा सोंऽशुमानतिवीर्यवान् ॥ 22 ॥
yajñaṃ paitāmahaṃ vīra saṃvartayitumarhasi |
suparṇavacanaṃ śrutvā soṃ'śumānativīryavān || 22 ||
suparṇavacanaṃ śrutvā soṃ'śumānativīryavān || 22 ||
Shloka 23
त्वरितं हयमादाय पुनरायान्महायशाः ।
ततो राजानमासाद्य दीक्षितं रघुनन्दन ॥ 23 ॥
ततो राजानमासाद्य दीक्षितं रघुनन्दन ॥ 23 ॥
tvaritaṃ hayamādāya punarāyānmahāyaśāḥ |
tato rājānamāsādya dīkṣitaṃ raghunandana || 23 ||
tato rājānamāsādya dīkṣitaṃ raghunandana || 23 ||
Shloka 24
न्यवेदयद्यथावृत्तं सुपर्णवचनं तथा ।
तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं वाक्यमंशुमतो नृपः ॥ 24 ॥
तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं वाक्यमंशुमतो नृपः ॥ 24 ॥
nyavedayadyathāvṛttaṃ suparṇavacanaṃ tathā |
tacchrutvā ghorasaṅkāśaṃ vākyamaṃśumato nṛpaḥ || 24 ||
tacchrutvā ghorasaṅkāśaṃ vākyamaṃśumato nṛpaḥ || 24 ||
Shloka 25
यज्ञं निवर्तयामास यथाकल्पं यथाविधि ।
स्वपुरं चागमच्छ्रीमानिष्टयज्ञोमहीपतिः ॥ 25 ॥
स्वपुरं चागमच्छ्रीमानिष्टयज्ञोमहीपतिः ॥ 25 ॥
yajñaṃ nivartayāmāsa yathākalpaṃ yathāvidhi |
svapuraṃ cāgamacchrīmāniṣṭayajñomahīpatiḥ || 25 ||
svapuraṃ cāgamacchrīmāniṣṭayajñomahīpatiḥ || 25 ||
Shloka 26
गङ्गायाश्चागमे राजा निश्चयं नाध्यगच्छत ।
अकृत्वा निश्चयं राजा कालेन महता महान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राज्यं कृत्वा दिवं गतः ॥ 26 ॥
अकृत्वा निश्चयं राजा कालेन महता महान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राज्यं कृत्वा दिवं गतः ॥ 26 ॥
gaṅgāyāścāgame rājā niścayaṃ nādhyagacchata |
akṛtvā niścayaṃ rājā kālena mahatā mahān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājyaṃ kṛtvā divaṃ gataḥ || 26 ||
akṛtvā niścayaṃ rājā kālena mahatā mahān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājyaṃ kṛtvā divaṃ gataḥ || 26 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकचत्वारिंशस्सर्गः ॥