Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षट्पञ्चाशस्सर्गः ।
Shloka 1
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः ।
आग्नेयमस्त्रमुत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ 1 ॥
आग्नेयमस्त्रमुत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ 1 ॥
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ |
āgneyamastramutkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 1 ||
āgneyamastramutkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 1 ||
Shloka 2
ब्रह्मदण्डं समुत्क्षिप्य कालदण्डमिवा¶म् ।
वसिष्ठो भगवान् क्रोधादिदं वचनमब्रवीत् ॥ 2 ॥
वसिष्ठो भगवान् क्रोधादिदं वचनमब्रवीत् ॥ 2 ॥
brahmadaṇḍaṃ samutkṣipya kāladaṇḍamivā¶m |
vasiṣṭho bhagavān krodhādidaṃ vacanamabravīt || 2 ||
vasiṣṭho bhagavān krodhādidaṃ vacanamabravīt || 2 ||
Shloka 3
क्षत्रबन्धो स्थितोस्म्येष यद्बलं तद्विदर्शय ।
नाशयाम्यद्य ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज ॥ 3 ॥
नाशयाम्यद्य ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज ॥ 3 ॥
kṣatrabandho sthitosmyeṣa yadbalaṃ tadvidarśaya |
nāśayāmyadya te darpaṃ śastrasya tava gādhija || 3 ||
nāśayāmyadya te darpaṃ śastrasya tava gādhija || 3 ||
Shloka 4
क्व च ते क्षत्रियबलं क्व च ब्रह्मबलं महत् ।
पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन ॥ 4 ॥
पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन ॥ 4 ॥
kva ca te kṣatriyabalaṃ kva ca brahmabalaṃ mahat |
paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana || 4 ||
paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana || 4 ||
Shloka 5
तस्यास्त्रं गाधिपुत्रस्य घोरमाग्नेयमुद्यतम् ।
ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा ॥ 5 ॥
ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा ॥ 5 ॥
tasyāstraṃ gādhiputrasya ghoramāgneyamudyatam |
brahmadaṇḍena tacchāntamagnervega ivāmbhasā || 5 ||
brahmadaṇḍena tacchāntamagnervega ivāmbhasā || 5 ||
Shloka 6
वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा ।
ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दनः ॥ 6 ॥
ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दनः ॥ 6 ॥
vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā |
aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ || 6 ||
aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ || 6 ||
Shloka 7
मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा ।
जृम्भणं मादनं चैव सन्तापनविलापने ॥ 7 ॥
जृम्भणं मादनं चैव सन्तापनविलापने ॥ 7 ॥
mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā |
jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva santāpanavilāpane || 7 ||
jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva santāpanavilāpane || 7 ||
Shloka 8
शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम् ।
ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च ॥ 8 ॥
ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च ॥ 8 ॥
śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajramastraṃ sudurjayam |
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśameva ca || 8 ||
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśameva ca || 8 ||
Shloka 9
पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे ।
दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ॥ 9 ॥
दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ॥ 9 ॥
painākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdre aśanī ubhe |
daṇḍāstramatha paiśācaṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca || 9 ||
daṇḍāstramatha paiśācaṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca || 9 ||
Shloka 10
धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च ।
वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा ॥ 10 ॥
वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा ॥ 10 ॥
dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca |
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśirastathā || 10 ||
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśirastathā || 10 ||
Shloka 11
शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा ।
560 वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम् ॥ 11 ॥
560 वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम् ॥ 11 ॥
śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |
560 vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstramatha dāruṇam || 11 ||
560 vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstramatha dāruṇam || 11 ||
Shloka 12
त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम् ।
एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन ॥ 12 ॥
एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन ॥ 12 ॥
triśūlamastraṃ ghoraṃ ca kāpālamatha kaṅkaṇam |
etānyastrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana || 12 ||
etānyastrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana || 12 ||
Shloka 13
वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत् ।
तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणस्सुतः ॥ 13 ॥
तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणस्सुतः ॥ 13 ॥
vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tadadbhutamivābhavat |
tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇassutaḥ || 13 ||
tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇassutaḥ || 13 ||
Shloka 14
तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान् गाधिनन्दनः ।
तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवास्साग्निपुरोगमाः ॥ 14 ॥
तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवास्साग्निपुरोगमाः ॥ 14 ॥
teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ |
tadastramudyataṃ dṛṣṭvā devāssāgnipurogamāḥ || 14 ||
tadastramudyataṃ dṛṣṭvā devāssāgnipurogamāḥ || 14 ||
Shloka 15
देवर्षयश्च सम्भ्रान्तागन्धर्वास्समहोरगाः ।
त्रैलोक्यमासीत्सन्तप्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥ 15 ॥
त्रैलोक्यमासीत्सन्तप्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥ 15 ॥
devarṣayaśca sambhrāntāgandharvāssamahoragāḥ |
trailokyamāsītsantaptaṃ brahmāstre samudīrite || 15 ||
trailokyamāsītsantaptaṃ brahmāstre samudīrite || 15 ||
Shloka 16
तदप्यस्त्रं महाघोरं ब्रह्मं ब्राह्मेण तेजसा ।
वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव ॥ 16 ॥
वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव ॥ 16 ॥
tadapyastraṃ mahāghoraṃ brahmaṃ brāhmeṇa tejasā |
vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava || 16 ||
vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava || 16 ||
Shloka 17
ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः ।
त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत्सुदारुणम् ॥ 17 ॥
त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत्सुदारुणम् ॥ 17 ॥
brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpamāsītsudāruṇam || 17 ||
trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpamāsītsudāruṇam || 17 ||
Shloka 18
रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः ।
मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिषः ॥ 18 ॥
मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिषः ॥ 18 ॥
romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
marīcya iva niṣpeturagnerdhūmākulārciṣaḥ || 18 ||
marīcya iva niṣpeturagnerdhūmākulārciṣaḥ || 18 ||
Shloka 19
प्राज्वलद्ब्रह्मदण्डश्च वसिष्ठस्य करोद्यतः ।
विधूम इव कालाग्निर्यमदण्ड इवापरः ॥ 19 ॥
विधूम इव कालाग्निर्यमदण्ड इवापरः ॥ 19 ॥
prājvaladbrahmadaṇḍaśca vasiṣṭhasya karodyataḥ |
vidhūma iva kālāgniryamadaṇḍa ivāparaḥ || 19 ||
vidhūma iva kālāgniryamadaṇḍa ivāparaḥ || 19 ||
Shloka 20
ततोऽस्तुवन् मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम् ।
अमोघं ते बलं ब्रह्मन् तेजो धारय तेजसा ॥ 20 ॥
अमोघं ते बलं ब्रह्मन् तेजो धारय तेजसा ॥ 20 ॥
tato'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam |
amoghaṃ te balaṃ brahman tejo dhāraya tejasā || 20 ||
amoghaṃ te balaṃ brahman tejo dhāraya tejasā || 20 ||
Shloka 21
निगृहीतस्त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महातपाः ।
प्रसीद जपतां श्रेष्ठ लोकास्सन्तु गतव्यथाः ॥ 21 ॥
प्रसीद जपतां श्रेष्ठ लोकास्सन्तु गतव्यथाः ॥ 21 ॥
nigṛhītastvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ |
prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāssantu gatavyathāḥ || 21 ||
prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāssantu gatavyathāḥ || 21 ||
Shloka 22
एवमुक्तो महातेजाश्शमं चक्रे महातपाः ।
विश्वामित्रोऽपि निकृतो विनिश्वस्येदमब्रवीत् ॥ 22 ॥
विश्वामित्रोऽपि निकृतो विनिश्वस्येदमब्रवीत् ॥ 22 ॥
evamukto mahātejāśśamaṃ cakre mahātapāḥ |
viśvāmitro'pi nikṛto viniśvasyedamabravīt || 22 ||
viśvāmitro'pi nikṛto viniśvasyedamabravīt || 22 ||
Shloka 23
धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजो बलं बलम् ।
एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे ॥ 23 ॥
एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे ॥ 23 ॥
dhigbalaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejo balaṃ balam |
ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me || 23 ||
ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me || 23 ||
Shloka 24
तदेतत्समवेक्ष्याहं प्रसन्नेन्द्रियमानसः ।
तपो महत्समास्थास्ये यद्वै ब्रह्मत्वकारणम् ॥ 24 ॥
तपो महत्समास्थास्ये यद्वै ब्रह्मत्वकारणम् ॥ 24 ॥
tadetatsamavekṣyāhaṃ prasannendriyamānasaḥ |
tapo mahatsamāsthāsye yadvai brahmatvakāraṇam || 24 ||
tapo mahatsamāsthāsye yadvai brahmatvakāraṇam || 24 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्पञ्चाशस्सर्गः ॥