Valmiki Ramayana Bala Kanda Sarga 56 — Telugu Script

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।

అథ షట్పఞ్చాశస్సర్గః ।

Shloka 1

ఏవముక్తో వసిష్ఠేన విశ్వామిత్రో మహాబలః ।
ఆగ్నేయమస్త్రముత్క్షిప్య తిష్ఠ తిష్ఠేతి చాబ్రవీత్ ॥ 1 ॥

evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ |
āgneyamastramutkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 1 ||

Shloka 2

బ్రహ్మదణ్డం సముత్క్షిప్య కాలదణ్డమివా¶మ్ ।
వసిష్ఠో భగవాన్ క్రోధాదిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥

brahmadaṇḍaṃ samutkṣipya kāladaṇḍamivā¶m |
vasiṣṭho bhagavān krodhādidaṃ vacanamabravīt || 2 ||

Shloka 3

క్షత్రబన్ధో స్థితోస్మ్యేష యద్బలం తద్విదర్శయ ।
నాశయామ్యద్య తే దర్పం శస్త్రస్య తవ గాధిజ ॥ 3 ॥

kṣatrabandho sthitosmyeṣa yadbalaṃ tadvidarśaya |
nāśayāmyadya te darpaṃ śastrasya tava gādhija || 3 ||

Shloka 4

క్వ చ తే క్షత్రియబలం క్వ చ బ్రహ్మబలం మహత్ ।
పశ్య బ్రహ్మబలం దివ్యం మమ క్షత్రియపాంసన ॥ 4 ॥

kva ca te kṣatriyabalaṃ kva ca brahmabalaṃ mahat |
paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana || 4 ||

Shloka 5

తస్యాస్త్రం గాధిపుత్రస్య ఘోరమాగ్నేయముద్యతమ్ ।
బ్రహ్మదణ్డేన తచ్ఛాన్తమగ్నేర్వేగ ఇవామ్భసా ॥ 5 ॥

tasyāstraṃ gādhiputrasya ghoramāgneyamudyatam |
brahmadaṇḍena tacchāntamagnervega ivāmbhasā || 5 ||

Shloka 6

వారుణం చైవ రౌద్రం చ ఐన్ద్రం పాశుపతం తథా ।
ఐషీకం చాపి చిక్షేప కుపితో గాధినన్దనః ॥ 6 ॥

vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā |
aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ || 6 ||

Shloka 7

మానవం మోహనం చైవ గాన్ధర్వం స్వాపనం తథా ।
జృమ్భణం మాదనం చైవ సన్తాపనవిలాపనే ॥ 7 ॥

mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā |
jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva santāpanavilāpane || 7 ||

Shloka 8

శోషణం దారణం చైవ వజ్రమస్త్రం సుదుర్జయమ్ ।
బ్రహ్మపాశం కాలపాశం వారుణం పాశమేవ చ ॥ 8 ॥

śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajramastraṃ sudurjayam |
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśameva ca || 8 ||

Shloka 9

పైనాకాస్త్రం చ దయితం శుష్కార్ద్రే అశనీ ఉభే ।
దణ్డాస్త్రమథ పైశాచం క్రౌఞ్చమస్త్రం తథైవ చ ॥ 9 ॥

painākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdre aśanī ubhe |
daṇḍāstramatha paiśācaṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca || 9 ||

Shloka 10

ధర్మచక్రం కాలచక్రం విష్ణుచక్రం తథైవ చ ।
వాయవ్యం మథనం చైవ అస్త్రం హయశిరస్తథా ॥ 10 ॥

dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca |
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśirastathā || 10 ||

Shloka 11

శక్తిద్వయం చ చిక్షేప కఙ్కాలం ముసలం తథా ।
560 వైద్యాధరం మహాస్త్రం చ కాలాస్త్రమథ దారుణమ్ ॥ 11 ॥

śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |
560 vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstramatha dāruṇam || 11 ||

Shloka 12

త్రిశూలమస్త్రం ఘోరం చ కాపాలమథ కఙ్కణమ్ ।
ఏతాన్యస్త్రాణి చిక్షేప సర్వాణి రఘునన్దన ॥ 12 ॥

triśūlamastraṃ ghoraṃ ca kāpālamatha kaṅkaṇam |
etānyastrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana || 12 ||

Shloka 13

వసిష్ఠే జపతాం శ్రేష్ఠే తదద్భుతమివాభవత్ ।
తాని సర్వాణి దణ్డేన గ్రసతే బ్రహ్మణస్సుతః ॥ 13 ॥

vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tadadbhutamivābhavat |
tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇassutaḥ || 13 ||

Shloka 14

తేషు శాన్తేషు బ్రహ్మాస్త్రం క్షిప్తవాన్ గాధినన్దనః ।
తదస్త్రముద్యతం దృష్ట్వా దేవాస్సాగ్నిపురోగమాః ॥ 14 ॥

teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ |
tadastramudyataṃ dṛṣṭvā devāssāgnipurogamāḥ || 14 ||

Shloka 15

దేవర్షయశ్చ సమ్భ్రాన్తాగన్ధర్వాస్సమహోరగాః ।
త్రైలోక్యమాసీత్సన్తప్తం బ్రహ్మాస్త్రే సముదీరితే ॥ 15 ॥

devarṣayaśca sambhrāntāgandharvāssamahoragāḥ |
trailokyamāsītsantaptaṃ brahmāstre samudīrite || 15 ||

Shloka 16

తదప్యస్త్రం మహాఘోరం బ్రహ్మం బ్రాహ్మేణ తేజసా ।
వసిష్ఠో గ్రసతే సర్వం బ్రహ్మదణ్డేన రాఘవ ॥ 16 ॥

tadapyastraṃ mahāghoraṃ brahmaṃ brāhmeṇa tejasā |
vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava || 16 ||

Shloka 17

బ్రహ్మాస్త్రం గ్రసమానస్య వసిష్ఠస్య మహాత్మనః ।
త్రైలోక్యమోహనం రౌద్రం రూపమాసీత్సుదారుణమ్ ॥ 17 ॥

brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpamāsītsudāruṇam || 17 ||

Shloka 18

రోమకూపేషు సర్వేషు వసిష్ఠస్య మహాత్మనః ।
మరీచ్య ఇవ నిష్పేతురగ్నేర్ధూమాకులార్చిషః ॥ 18 ॥

romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
marīcya iva niṣpeturagnerdhūmākulārciṣaḥ || 18 ||

Shloka 19

ప్రాజ్వలద్బ్రహ్మదణ్డశ్చ వసిష్ఠస్య కరోద్యతః ।
విధూమ ఇవ కాలాగ్నిర్యమదణ్డ ఇవాపరః ॥ 19 ॥

prājvaladbrahmadaṇḍaśca vasiṣṭhasya karodyataḥ |
vidhūma iva kālāgniryamadaṇḍa ivāparaḥ || 19 ||

Shloka 20

తతోఽస్తువన్ మునిగణా వసిష్ఠం జపతాం వరమ్ ।
అమోఘం తే బలం బ్రహ్మన్ తేజో ధారయ తేజసా ॥ 20 ॥

tato'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam |
amoghaṃ te balaṃ brahman tejo dhāraya tejasā || 20 ||

Shloka 21

నిగృహీతస్త్వయా బ్రహ్మన్ విశ్వామిత్రో మహాతపాః ।
ప్రసీద జపతాం శ్రేష్ఠ లోకాస్సన్తు గతవ్యథాః ॥ 21 ॥

nigṛhītastvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ |
prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāssantu gatavyathāḥ || 21 ||

Shloka 22

ఏవముక్తో మహాతేజాశ్శమం చక్రే మహాతపాః ।
విశ్వామిత్రోఽపి నికృతో వినిశ్వస్యేదమబ్రవీత్ ॥ 22 ॥

evamukto mahātejāśśamaṃ cakre mahātapāḥ |
viśvāmitro'pi nikṛto viniśvasyedamabravīt || 22 ||

Shloka 23

ధిగ్బలం క్షత్రియబలం బ్రహ్మతేజో బలం బలమ్ ।
ఏకేన బ్రహ్మదణ్డేన సర్వాస్త్రాణి హతాని మే ॥ 23 ॥

dhigbalaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejo balaṃ balam |
ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me || 23 ||

Shloka 24

తదేతత్సమవేక్ష్యాహం ప్రసన్నేన్ద్రియమానసః ।
తపో మహత్సమాస్థాస్యే యద్వై బ్రహ్మత్వకారణమ్ ॥ 24 ॥

tadetatsamavekṣyāhaṃ prasannendriyamānasaḥ |
tapo mahatsamāsthāsye yadvai brahmatvakāraṇam || 24 ||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే షట్పఞ్చాశస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ षट्पञ्चाशस्सर्गः ।

एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः ।

आग्नेयमस्त्रमुत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ 1 ॥

ब्रह्मदण्डं समुत्क्षिप्य कालदण्डमिवा¶म् ।

वसिष्ठो भगवान् क्रोधादिदं वचनमब्रवीत् ॥ 2 ॥

क्षत्रबन्धो स्थितोस्म्येष यद्बलं तद्विदर्शय ।

नाशयाम्यद्य ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज ॥ 3 ॥

क्व च ते क्षत्रियबलं क्व च ब्रह्मबलं महत् ।

पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन ॥ 4 ॥

तस्यास्त्रं गाधिपुत्रस्य घोरमाग्नेयमुद्यतम् ।

ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा ॥ 5 ॥

वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा ।

ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दनः ॥ 6 ॥

मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा ।

जृम्भणं मादनं चैव सन्तापनविलापने ॥ 7 ॥

शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम् ।

ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च ॥ 8 ॥

पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे ।

दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ॥ 9 ॥

धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च ।

वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा ॥ 10 ॥

शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा ।

560 वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम् ॥ 11 ॥

त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम् ।

एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन ॥ 12 ॥

वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत् ।

तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणस्सुतः ॥ 13 ॥

तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान् गाधिनन्दनः ।

तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवास्साग्निपुरोगमाः ॥ 14 ॥

देवर्षयश्च सम्भ्रान्तागन्धर्वास्समहोरगाः ।

त्रैलोक्यमासीत्सन्तप्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥ 15 ॥

तदप्यस्त्रं महाघोरं ब्रह्मं ब्राह्मेण तेजसा ।

वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव ॥ 16 ॥

ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः ।

त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत्सुदारुणम् ॥ 17 ॥

रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः ।

मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिषः ॥ 18 ॥

प्राज्वलद्ब्रह्मदण्डश्च वसिष्ठस्य करोद्यतः ।

विधूम इव कालाग्निर्यमदण्ड इवापरः ॥ 19 ॥

ततोऽस्तुवन् मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम् ।

अमोघं ते बलं ब्रह्मन् तेजो धारय तेजसा ॥ 20 ॥

निगृहीतस्त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महातपाः ।

प्रसीद जपतां श्रेष्ठ लोकास्सन्तु गतव्यथाः ॥ 21 ॥

एवमुक्तो महातेजाश्शमं चक्रे महातपाः ।

विश्वामित्रोऽपि निकृतो विनिश्वस्येदमब्रवीत् ॥ 22 ॥

धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजो बलं बलम् ।

एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे ॥ 23 ॥

तदेतत्समवेक्ष्याहं प्रसन्नेन्द्रियमानसः ।

तपो महत्समास्थास्ये यद्वै ब्रह्मत्वकारणम् ॥ 24 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्पञ्चाशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

1.56 బాలకాణ్డ - షట్పఞ్చాశ సర్గః