శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ షట్చత్వారింశస్సర్గః ।
హతేషు తేషు పుత్రేషు దితిః పరమదుఃఖితా ।
మారీచం కాశ్యపం రామ భర్తారమిదమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
హతపుత్రాఽస్మి భగవంస్తవ పుత్రైర్మహాబలైః ।
శక్రహన్తారమిచ్ఛామి పుత్రం దీర్ఘతపోఽర్జితమ్ ॥ 2 ॥
సాఽహం తపశ్చరిష్యామి గర్భం మే దాతుమర్హసి ।
ఈశ్వరం శక్రహన్తారం త్వమనుజ్ఞాతుమర్హసి ॥ 3 ॥
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా మారీచః కాశ్యపస్తదా ।
ప్రత్యువాచ మహాతేజా దితిం పరమదుఃఖితామ్ ॥ 4 ॥
ఏవం భవతు, భద్రం తే శుచిర్భవ తపోధనే ।
జనయిష్యసి పుత్రం త్వం శక్రహన్తారమాహవే ॥ 5 ॥
పూర్ణే వర్షసహస్రే తు శుచిర్యది భవిష్యసి ।
పుత్రం త్రైలోక్యభర్తారం మత్తస్త్వం జనయిష్యసి ॥ 6 ॥
ఏవముక్త్వా మహాతేజాః పాణినా స మమార్జ తామ్ ।
సమాలభ్య తతస్స్వస్తీత్యుక్త్వా స తపసే యయౌ ॥ 7 ॥
గతే తస్మిన్నరశ్శ్రేష్ఠ దితిః పరమహర్షితా ।
కుశప్లవనమాసాద్య తపస్తేపే సుదారుణమ్ ॥ 8 ॥
తపస్తస్యాం హి కుర్వన్త్యాం పరిచర్యాం చకార హ ।
సహస్రాక్షో నరశ్శ్రేష్ఠ పరయా గుణసమ్పదా ॥ 9 ॥
అగ్నిం కుశాన్ కాష్ఠమపః ఫలం మూలం తథైవ చ ।
న్యవేదయత్సహస్రాక్షో యచ్చాన్యదపి కాఙ్క్షితమ్ ॥ 10 ॥
గాత్రసంవహనశ్చైవ శ్రమాపనయనైస్తథా ।
శక్రస్సర్వేషు కాలేషు దితిం పరిచచార హ ॥ 11 ॥
అథ వర్షసహస్రే తు దశోనే రఘునన్దన ।
దితిః పరమసమ్ప్రీతా సహస్రాక్షమథాబ్రవీత్ ॥ 12 ॥
యాచితేన సురశ్రేష్ఠ తవ పిత్రా మహాత్మనా ।
వరో వర్షసహస్రాన్తే దత్తో మమ సుతం ప్రతి ॥ 13 ॥
తపశ్చరన్త్యా వర్షాణి దశ వీర్యవతాం వర ।
అవశిష్టాని భద్రం తే భ్రాతరం ద్రక్ష్యసే తతః ॥ 14 ॥
తమహం త్వత్కృతే పుత్ర సమాధాస్యే జయోత్సుకమ్ ।
త్రైలోక్యవిజయం పుత్ర సహ భోక్ష్యసి విజ్వరః ॥ 15 ॥
ఏవముక్త్వా దితిశ్శక్రం ప్రాప్తే మధ్యం దివాకరే ।
నిద్రయాఽపహృతా దేవీ పాదౌ కృత్వాఽథ శీర్షతః ॥ 16 ॥
దృష్ట్వా తామశుచిం శక్రః పాదతః కృతమూర్ధజామ్ ।
శిరస్స్థానే కృతౌ పాదౌ జహాస చ ముమోద చ ॥ 17 ॥
తస్యాశ్శరీరవివరం వివేశ చ పురన్దరః ।
గర్భం చ సప్తధా రామ బిభేద పరమాత్మవాన్ ॥ 18 ॥
భిద్యమానస్తతో గర్భో వజ్రేణ శతపర్వణా ।
రురోద సుస్వరం రామ తతో దితిరబుధ్యత ॥ 19 ॥
మా రుదో మా రుదశ్చేతి గర్భం శక్రోఽభ్యభాషత ।
బిభేద చ మహాతేజా రుదన్తమపి వాసవః ॥ 20 ॥
న హన్తవ్యో న హన్తవ్య ఇత్యేవం దితిరబ్రవీత్ ।
నిష్పపాత తతశ్శక్రో మాతుర్వచనగౌరవాత్ ॥ 21 ॥
ప్రాఞ్జలిర్వజ్రసహితో దితిం శక్రోఽభ్యభాషత ।
అశుచిర్దేవి సుప్తాఽసి పాదయోః కృతమూర్ధజా ॥ 22 ॥
తదన్తరమహం లబ్ధ్వా శక్రహన్తారమాహవే ।
అభిదం సప్తధా దేవి తన్మే త్వం క్షన్తుమర్హసి ॥ 23 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే షట్చత్వారింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |
hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |
mārīcaṃ kāśyapaṃ rāma bhartāramidamabravīt || 1 ||
hataputrā'smi bhagavaṃstava putrairmahābalaiḥ |
śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghatapo'rjitam || 2 ||
sā'haṃ tapaścariṣyāmi garbhaṃ me dātumarhasi |
īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi || 3 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā mārīcaḥ kāśyapastadā |
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām || 4 ||
evaṃ bhavatu, bhadraṃ te śucirbhava tapodhane |
janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave || 5 ||
pūrṇe varṣasahasre tu śuciryadi bhaviṣyasi |
putraṃ trailokyabhartāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi || 6 ||
evamuktvā mahātejāḥ pāṇinā sa mamārja tām |
samālabhya tatassvastītyuktvā sa tapase yayau || 7 ||
gate tasminnaraśśreṣṭha ditiḥ paramaharṣitā |
kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam || 8 ||
tapastasyāṃ hi kurvantyāṃ paricaryāṃ cakāra ha |
sahasrākṣo naraśśreṣṭha parayā guṇasampadā || 9 ||
agniṃ kuśān kāṣṭhamapaḥ phalaṃ mūlaṃ tathaiva ca |
nyavedayatsahasrākṣo yaccānyadapi kāṅkṣitam || 10 ||
gātrasaṃvahanaścaiva śramāpanayanaistathā |
śakrassarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha || 11 ||
atha varṣasahasre tu daśone raghunandana |
ditiḥ paramasamprītā sahasrākṣamathābravīt || 12 ||
yācitena suraśreṣṭha tava pitrā mahātmanā |
varo varṣasahasrānte datto mama sutaṃ prati || 13 ||
tapaścarantyā varṣāṇi daśa vīryavatāṃ vara |
avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ || 14 ||
tamahaṃ tvatkṛte putra samādhāsye jayotsukam |
trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvaraḥ || 15 ||
evamuktvā ditiśśakraṃ prāpte madhyaṃ divākare |
nidrayā'pahṛtā devī pādau kṛtvā'tha śīrṣataḥ || 16 ||
dṛṣṭvā tāmaśuciṃ śakraḥ pādataḥ kṛtamūrdhajām |
śirassthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca || 17 ||
tasyāśśarīravivaraṃ viveśa ca purandaraḥ |
garbhaṃ ca saptadhā rāma bibheda paramātmavān || 18 ||
bhidyamānastato garbho vajreṇa śataparvaṇā |
ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata || 19 ||
mā rudo mā rudaśceti garbhaṃ śakro'bhyabhāṣata |
bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ || 20 ||
na hantavyo na hantavya ityevaṃ ditirabravīt |
niṣpapāta tataśśakro māturvacanagauravāt || 21 ||
prāñjalirvajrasahito ditiṃ śakro'bhyabhāṣata |
aśucirdevi suptā'si pādayoḥ kṛtamūrdhajā || 22 ||
tadantaramahaṃ labdhvā śakrahantāramāhave |
abhidaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षट्चत्वारिंशस्सर्गः ।
हतेषु तेषु पुत्रेषु दितिः परमदुःखिता ।
मारीचं काश्यपं राम भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
हतपुत्राऽस्मि भगवंस्तव पुत्रैर्महाबलैः ।
शक्रहन्तारमिच्छामि पुत्रं दीर्घतपोऽर्जितम् ॥ 2 ॥
साऽहं तपश्चरिष्यामि गर्भं मे दातुमर्हसि ।
ईश्वरं शक्रहन्तारं त्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ 3 ॥
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः काश्यपस्तदा ।
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुःखिताम् ॥ 4 ॥
एवं भवतु, भद्रं ते शुचिर्भव तपोधने ।
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे ॥ 5 ॥
पूर्णे वर्षसहस्रे तु शुचिर्यदि भविष्यसि ।
पुत्रं त्रैलोक्यभर्तारं मत्तस्त्वं जनयिष्यसि ॥ 6 ॥
एवमुक्त्वा महातेजाः पाणिना स ममार्ज ताम् ।
समालभ्य ततस्स्वस्तीत्युक्त्वा स तपसे ययौ ॥ 7 ॥
गते तस्मिन्नरश्श्रेष्ठ दितिः परमहर्षिता ।
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ 8 ॥
तपस्तस्यां हि कुर्वन्त्यां परिचर्यां चकार ह ।
सहस्राक्षो नरश्श्रेष्ठ परया गुणसम्पदा ॥ 9 ॥
अग्निं कुशान् काष्ठमपः फलं मूलं तथैव च ।
न्यवेदयत्सहस्राक्षो यच्चान्यदपि काङ्क्षितम् ॥ 10 ॥
गात्रसंवहनश्चैव श्रमापनयनैस्तथा ।
शक्रस्सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह ॥ 11 ॥
अथ वर्षसहस्रे तु दशोने रघुनन्दन ।
दितिः परमसम्प्रीता सहस्राक्षमथाब्रवीत् ॥ 12 ॥
याचितेन सुरश्रेष्ठ तव पित्रा महात्मना ।
वरो वर्षसहस्रान्ते दत्तो मम सुतं प्रति ॥ 13 ॥
तपश्चरन्त्या वर्षाणि दश वीर्यवतां वर ।
अवशिष्टानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः ॥ 14 ॥
तमहं त्वत्कृते पुत्र समाधास्ये जयोत्सुकम् ।
त्रैलोक्यविजयं पुत्र सह भोक्ष्यसि विज्वरः ॥ 15 ॥
एवमुक्त्वा दितिश्शक्रं प्राप्ते मध्यं दिवाकरे ।
निद्रयाऽपहृता देवी पादौ कृत्वाऽथ शीर्षतः ॥ 16 ॥
दृष्ट्वा तामशुचिं शक्रः पादतः कृतमूर्धजाम् ।
शिरस्स्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च ॥ 17 ॥
तस्याश्शरीरविवरं विवेश च पुरन्दरः ।
गर्भं च सप्तधा राम बिभेद परमात्मवान् ॥ 18 ॥
भिद्यमानस्ततो गर्भो वज्रेण शतपर्वणा ।
रुरोद सुस्वरं राम ततो दितिरबुध्यत ॥ 19 ॥
मा रुदो मा रुदश्चेति गर्भं शक्रोऽभ्यभाषत ।
बिभेद च महातेजा रुदन्तमपि वासवः ॥ 20 ॥
न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् ।
निष्पपात ततश्शक्रो मातुर्वचनगौरवात् ॥ 21 ॥
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रोऽभ्यभाषत ।
अशुचिर्देवि सुप्ताऽसि पादयोः कृतमूर्धजा ॥ 22 ॥
तदन्तरमहं लब्ध्वा शक्रहन्तारमाहवे ।
अभिदं सप्तधा देवि तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्चत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |
hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |
mārīcaṃ kāśyapaṃ rāma bhartāramidamabravīt || 1 ||
hataputrā'smi bhagavaṃstava putrairmahābalaiḥ |
śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghatapo'rjitam || 2 ||
sā'haṃ tapaścariṣyāmi garbhaṃ me dātumarhasi |
īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi || 3 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā mārīcaḥ kāśyapastadā |
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām || 4 ||
evaṃ bhavatu, bhadraṃ te śucirbhava tapodhane |
janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave || 5 ||
pūrṇe varṣasahasre tu śuciryadi bhaviṣyasi |
putraṃ trailokyabhartāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi || 6 ||
evamuktvā mahātejāḥ pāṇinā sa mamārja tām |
samālabhya tatassvastītyuktvā sa tapase yayau || 7 ||
gate tasminnaraśśreṣṭha ditiḥ paramaharṣitā |
kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam || 8 ||
tapastasyāṃ hi kurvantyāṃ paricaryāṃ cakāra ha |
sahasrākṣo naraśśreṣṭha parayā guṇasampadā || 9 ||
agniṃ kuśān kāṣṭhamapaḥ phalaṃ mūlaṃ tathaiva ca |
nyavedayatsahasrākṣo yaccānyadapi kāṅkṣitam || 10 ||
gātrasaṃvahanaścaiva śramāpanayanaistathā |
śakrassarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha || 11 ||
atha varṣasahasre tu daśone raghunandana |
ditiḥ paramasamprītā sahasrākṣamathābravīt || 12 ||
yācitena suraśreṣṭha tava pitrā mahātmanā |
varo varṣasahasrānte datto mama sutaṃ prati || 13 ||
tapaścarantyā varṣāṇi daśa vīryavatāṃ vara |
avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ || 14 ||
tamahaṃ tvatkṛte putra samādhāsye jayotsukam |
trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvaraḥ || 15 ||
evamuktvā ditiśśakraṃ prāpte madhyaṃ divākare |
nidrayā'pahṛtā devī pādau kṛtvā'tha śīrṣataḥ || 16 ||
dṛṣṭvā tāmaśuciṃ śakraḥ pādataḥ kṛtamūrdhajām |
śirassthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca || 17 ||
tasyāśśarīravivaraṃ viveśa ca purandaraḥ |
garbhaṃ ca saptadhā rāma bibheda paramātmavān || 18 ||
bhidyamānastato garbho vajreṇa śataparvaṇā |
ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata || 19 ||
mā rudo mā rudaśceti garbhaṃ śakro'bhyabhāṣata |
bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ || 20 ||
na hantavyo na hantavya ityevaṃ ditirabravīt |
niṣpapāta tataśśakro māturvacanagauravāt || 21 ||
prāñjalirvajrasahito ditiṃ śakro'bhyabhāṣata |
aśucirdevi suptā'si pādayoḥ kṛtamūrdhajā || 22 ||
tadantaramahaṃ labdhvā śakrahantāramāhave |
abhidaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.