శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ సప్తషష్టితమస్సర్గః ।
. జనకస్య వచశ్శ్రుత్వా విశ్వామిత్రో మహామునిః ।
ధనుర్దర్శయ రామాయ ఇతి హోవాచ పార్థివమ్ ॥ 1 ॥
తతస్స రాజా జనకః సామన్తాన్వ్యాదిదేశ హ ।
ధనురానీయతాం దివ్యం గన్ధమాల్యవిభూషితమ్ ॥ 2 ॥
జనకేన సమాదిష్టాః సచివా ప్రావిశన్ పురీమ్ ।
తద్ధనుః పురతః కృత్వా నిర్జగ్ముః పార్థివాజ్ఞయా ॥ 3 ॥
నృణాం శతాని పఞ్చాశద్వ్యాయతానాం మహాత్మనామ్ ।
మఞ్జూషామష్టచక్రాం తాం సమూహుస్తే కథఞ్చన ॥ 4 ॥
తామాదాయ తు మఞ్జూషామాయసీం యత్ర తద్ధనుః ।
సురోపమం తే జనకమూచుర్నృపతిమన్త్రిణః ॥ 5 ॥
ఇదం ధనుర్వరం రాజన్ పూజితం సర్వరాజభిః ।
మిథిలాధిప రాజేన్ద్ర దర్శనీయం యదిచ్ఛసి ॥ 6 ॥
తేషాం నృపో వచః శ్రుత్వా కృతాఞ్జలిరభాషత ।
విశ్వామిత్రం మహాత్మానం తౌ చోభౌ రామలక్ష్మణౌ ॥ 7 ॥
ఇదం ధనుర్వరం బ్రహ్మన్ జనకైరభిపూజితమ్ ।
రాజభిశ్చ మహావీర్యైః అశక్తైః పూరితుం పురా ॥ 8 ॥
నైతత్సురగణాస్సర్వే నాసురా న చ రాక్షసాః ।
గన్ధర్వయక్షప్రవరాః సకిన్నరమహోరగాః ॥ 9 ॥
క్వ గతిర్మానుషాణాం చ ధనుషోఽస్య ప్రపూరణే ।
ఆరోపణే సమాయోగే వేపనే తోలనేఽపి వా ॥ 10 ॥
తదేతద్ధనుషాం శ్రేష్ఠమానీతం మునిపుఙ్గవ ।
దర్శయైతన్మహాభాగ అనయోః రాజపుత్రయోః ॥ 11 ॥
విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా శ్రుత్వా జనకభాషితమ్ ।
వత్స రామ ధనుః పశ్య ఇతి రాఘవమబ్రవీత్ ॥ 12 ॥
బ్రహ్మర్షేర్వచనాద్రామో యత్ర తిష్ఠతి తద్ధనుః ।
మఞ్జూషాం తామపావృత్య దృష్ట్వా ధనురథాబ్రవీత్ ॥ 13 ॥
ఇదం ధనుర్వరం బ్రహ్మన్ సంస్పృశామీహ పాణినా ।
యత్నవాంశ్చ భవిష్యామి తోలనే పూరణేఽపి వా ॥ 14 ॥
బాఢమిత్యేవ తం రాజా మునిశ్చ సమభాషత ।
లీలయా స ధనుర్మధ్యే జగ్రాహ వచనాన్మునేః ॥ 15 ॥
పశ్యతాం నృపసహస్రాణాం బహూనాం రఘునన్దనః ।
ఆరోపయత్స ధర్మాత్మా సలీలమివ తద్ధనుః ॥ 16 ॥
ఆరోపయిత్వా ధర్మాత్మా పూరయామాస తద్ధనుః ।
తద్బభఞ్జ ధనుర్మధ్యే నరశ్రేష్ఠో మహాయశాః ॥ 17 ॥
తస్య శబ్దో మహానాసీత్ నిర్ఘాతసమనిస్వనః ।
భూమికమ్పశ్చ సుమహాన్ పర్వతస్యేవ దీర్యతః ॥ 18 ॥
నిపేతుశ్చ నరా స్సర్వే తేన శబ్దేన మోహితాః ।
వర్జయిత్వా మునివరం రాజానం తౌ చ రాఘవౌ ॥ 19 ॥
ప్రత్యాశ్వస్తే జనే తస్మిన్రాజా విగతసాధ్వసః ।
ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం వాక్యజ్ఞో మునిపుఙ్గవమ్ ॥ 20 ॥
భగవన్ దృష్టవీర్యో మే రామో దశరథాత్మజః ।
అత్యద్భుతమచిన్త్యం చ న తర్కితమిదం మయా ॥ 21 ॥
జనకానాం కులే కీర్తిమాహరిష్యతి మే సుతా ।
సీతా భర్తారమాసాద్య రామం దశరథాత్మజమ్ ॥ 22 ॥
మమ సత్యా ప్రతిజ్ఞా చ వీర్యశుల్కేతి కౌశిక ।
సీతా ప్రాణైర్బహుమతా దేయా రామాయ మే సుతా ॥ 23 ॥
భవతోఽనుమతే బ్రహ్మన్ శీఘ్రం గచ్ఛన్తు మన్త్రిణః ।
మమ కౌశిక భద్రం తే అయోధ్యాం త్వరితా రథైః ॥ 24 ॥
రాజానం ప్రశ్రితైర్వాక్యైరానయన్తు పురం మమ ।
ప్రదానం వీర్యశుల్కాయాః కథయన్తు చ సర్వశః ॥ 25 ॥
మునిగుప్తౌ చ కాకుత్స్థౌ కథయన్తు నృపాయ వై ।
ప్రీయమాణం తు రాజానమానయన్తు సుశీఘ్రగాః ॥ 26 ॥
కౌశికశ్చ తథేత్యాహ రాజా చాభాష్య మన్త్రిణః ॥ 27 ॥
అయోధ్యాం ప్రేషయామాస ధర్మాత్మా కృతశాసనాన్ ।
యథావృత్తం సమాఖ్యాతుమానేతుం చ నృపం తదా ॥ 28 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే సప్తషష్టితమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ |
. janakasya vacaśśrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |
dhanurdarśaya rāmāya iti hovāca pārthivam || 1 ||
tatassa rājā janakaḥ sāmantānvyādideśa ha |
dhanurānīyatāṃ divyaṃ gandhamālyavibhūṣitam || 2 ||
janakena samādiṣṭāḥ sacivā prāviśan purīm |
taddhanuḥ purataḥ kṛtvā nirjagmuḥ pārthivājñayā || 3 ||
nṛṇāṃ śatāni pañcāśadvyāyatānāṃ mahātmanām |
mañjūṣāmaṣṭacakrāṃ tāṃ samūhuste kathañcana || 4 ||
tāmādāya tu mañjūṣāmāyasīṃ yatra taddhanuḥ |
suropamaṃ te janakamūcurnṛpatimantriṇaḥ || 5 ||
idaṃ dhanurvaraṃ rājan pūjitaṃ sarvarājabhiḥ |
mithilādhipa rājendra darśanīyaṃ yadicchasi || 6 ||
teṣāṃ nṛpo vacaḥ śrutvā kṛtāñjalirabhāṣata |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ tau cobhau rāmalakṣmaṇau || 7 ||
idaṃ dhanurvaraṃ brahman janakairabhipūjitam |
rājabhiśca mahāvīryaiḥ aśaktaiḥ pūrituṃ purā || 8 ||
naitatsuragaṇāssarve nāsurā na ca rākṣasāḥ |
gandharvayakṣapravarāḥ sakinnaramahoragāḥ || 9 ||
kva gatirmānuṣāṇāṃ ca dhanuṣo'sya prapūraṇe |
āropaṇe samāyoge vepane tolane'pi vā || 10 ||
tadetaddhanuṣāṃ śreṣṭhamānītaṃ munipuṅgava |
darśayaitanmahābhāga anayoḥ rājaputrayoḥ || 11 ||
viśvāmitrastu dharmātmā śrutvā janakabhāṣitam |
vatsa rāma dhanuḥ paśya iti rāghavamabravīt || 12 ||
brahmarṣervacanādrāmo yatra tiṣṭhati taddhanuḥ |
mañjūṣāṃ tāmapāvṛtya dṛṣṭvā dhanurathābravīt || 13 ||
idaṃ dhanurvaraṃ brahman saṃspṛśāmīha pāṇinā |
yatnavāṃśca bhaviṣyāmi tolane pūraṇe'pi vā || 14 ||
bāḍhamityeva taṃ rājā muniśca samabhāṣata |
līlayā sa dhanurmadhye jagrāha vacanānmuneḥ || 15 ||
paśyatāṃ nṛpasahasrāṇāṃ bahūnāṃ raghunandanaḥ |
āropayatsa dharmātmā salīlamiva taddhanuḥ || 16 ||
āropayitvā dharmātmā pūrayāmāsa taddhanuḥ |
tadbabhañja dhanurmadhye naraśreṣṭho mahāyaśāḥ || 17 ||
tasya śabdo mahānāsīt nirghātasamanisvanaḥ |
bhūmikampaśca sumahān parvatasyeva dīryataḥ || 18 ||
nipetuśca narā ssarve tena śabdena mohitāḥ |
varjayitvā munivaraṃ rājānaṃ tau ca rāghavau || 19 ||
pratyāśvaste jane tasminrājā vigatasādhvasaḥ |
uvāca prāñjalirvākyaṃ vākyajño munipuṅgavam || 20 ||
bhagavan dṛṣṭavīryo me rāmo daśarathātmajaḥ |
atyadbhutamacintyaṃ ca na tarkitamidaṃ mayā || 21 ||
janakānāṃ kule kīrtimāhariṣyati me sutā |
sītā bhartāramāsādya rāmaṃ daśarathātmajam || 22 ||
mama satyā pratijñā ca vīryaśulketi kauśika |
sītā prāṇairbahumatā deyā rāmāya me sutā || 23 ||
bhavato'numate brahman śīghraṃ gacchantu mantriṇaḥ |
mama kauśika bhadraṃ te ayodhyāṃ tvaritā rathaiḥ || 24 ||
rājānaṃ praśritairvākyairānayantu puraṃ mama |
pradānaṃ vīryaśulkāyāḥ kathayantu ca sarvaśaḥ || 25 ||
muniguptau ca kākutsthau kathayantu nṛpāya vai |
prīyamāṇaṃ tu rājānamānayantu suśīghragāḥ || 26 ||
kauśikaśca tathetyāha rājā cābhāṣya mantriṇaḥ || 27 ||
ayodhyāṃ preṣayāmāsa dharmātmā kṛtaśāsanān |
yathāvṛttaṃ samākhyātumānetuṃ ca nṛpaṃ tadā || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ सप्तषष्टितमस्सर्गः ।
. जनकस्य वचश्श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः ।
धनुर्दर्शय रामाय इति होवाच पार्थिवम् ॥ 1 ॥
ततस्स राजा जनकः सामन्तान्व्यादिदेश ह ।
धनुरानीयतां दिव्यं गन्धमाल्यविभूषितम् ॥ 2 ॥
जनकेन समादिष्टाः सचिवा प्राविशन् पुरीम् ।
तद्धनुः पुरतः कृत्वा निर्जग्मुः पार्थिवाज्ञया ॥ 3 ॥
नृणां शतानि पञ्चाशद्व्यायतानां महात्मनाम् ।
मञ्जूषामष्टचक्रां तां समूहुस्ते कथञ्चन ॥ 4 ॥
तामादाय तु मञ्जूषामायसीं यत्र तद्धनुः ।
सुरोपमं ते जनकमूचुर्नृपतिमन्त्रिणः ॥ 5 ॥
इदं धनुर्वरं राजन् पूजितं सर्वराजभिः ।
मिथिलाधिप राजेन्द्र दर्शनीयं यदिच्छसि ॥ 6 ॥
तेषां नृपो वचः श्रुत्वा कृताञ्जलिरभाषत ।
विश्वामित्रं महात्मानं तौ चोभौ रामलक्ष्मणौ ॥ 7 ॥
इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् जनकैरभिपूजितम् ।
राजभिश्च महावीर्यैः अशक्तैः पूरितुं पुरा ॥ 8 ॥
नैतत्सुरगणास्सर्वे नासुरा न च राक्षसाः ।
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ 9 ॥
क्व गतिर्मानुषाणां च धनुषोऽस्य प्रपूरणे ।
आरोपणे समायोगे वेपने तोलनेऽपि वा ॥ 10 ॥
तदेतद्धनुषां श्रेष्ठमानीतं मुनिपुङ्गव ।
दर्शयैतन्महाभाग अनयोः राजपुत्रयोः ॥ 11 ॥
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा श्रुत्वा जनकभाषितम् ।
वत्स राम धनुः पश्य इति राघवमब्रवीत् ॥ 12 ॥
ब्रह्मर्षेर्वचनाद्रामो यत्र तिष्ठति तद्धनुः ।
मञ्जूषां तामपावृत्य दृष्ट्वा धनुरथाब्रवीत् ॥ 13 ॥
इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् संस्पृशामीह पाणिना ।
यत्नवांश्च भविष्यामि तोलने पूरणेऽपि वा ॥ 14 ॥
बाढमित्येव तं राजा मुनिश्च समभाषत ।
लीलया स धनुर्मध्ये जग्राह वचनान्मुनेः ॥ 15 ॥
पश्यतां नृपसहस्राणां बहूनां रघुनन्दनः ।
आरोपयत्स धर्मात्मा सलीलमिव तद्धनुः ॥ 16 ॥
आरोपयित्वा धर्मात्मा पूरयामास तद्धनुः ।
तद्बभञ्ज धनुर्मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः ॥ 17 ॥
तस्य शब्दो महानासीत् निर्घातसमनिस्वनः ।
भूमिकम्पश्च सुमहान् पर्वतस्येव दीर्यतः ॥ 18 ॥
निपेतुश्च नरा स्सर्वे तेन शब्देन मोहिताः ।
वर्जयित्वा मुनिवरं राजानं तौ च राघवौ ॥ 19 ॥
प्रत्याश्वस्ते जने तस्मिन्राजा विगतसाध्वसः ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो मुनिपुङ्गवम् ॥ 20 ॥
भगवन् दृष्टवीर्यो मे रामो दशरथात्मजः ।
अत्यद्भुतमचिन्त्यं च न तर्कितमिदं मया ॥ 21 ॥
जनकानां कुले कीर्तिमाहरिष्यति मे सुता ।
सीता भर्तारमासाद्य रामं दशरथात्मजम् ॥ 22 ॥
मम सत्या प्रतिज्ञा च वीर्यशुल्केति कौशिक ।
सीता प्राणैर्बहुमता देया रामाय मे सुता ॥ 23 ॥
भवतोऽनुमते ब्रह्मन् शीघ्रं गच्छन्तु मन्त्रिणः ।
मम कौशिक भद्रं ते अयोध्यां त्वरिता रथैः ॥ 24 ॥
राजानं प्रश्रितैर्वाक्यैरानयन्तु पुरं मम ।
प्रदानं वीर्यशुल्कायाः कथयन्तु च सर्वशः ॥ 25 ॥
मुनिगुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयन्तु नृपाय वै ।
प्रीयमाणं तु राजानमानयन्तु सुशीघ्रगाः ॥ 26 ॥
कौशिकश्च तथेत्याह राजा चाभाष्य मन्त्रिणः ॥ 27 ॥
अयोध्यां प्रेषयामास धर्मात्मा कृतशासनान् ।
यथावृत्तं समाख्यातुमानेतुं च नृपं तदा ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ |
. janakasya vacaśśrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |
dhanurdarśaya rāmāya iti hovāca pārthivam || 1 ||
tatassa rājā janakaḥ sāmantānvyādideśa ha |
dhanurānīyatāṃ divyaṃ gandhamālyavibhūṣitam || 2 ||
janakena samādiṣṭāḥ sacivā prāviśan purīm |
taddhanuḥ purataḥ kṛtvā nirjagmuḥ pārthivājñayā || 3 ||
nṛṇāṃ śatāni pañcāśadvyāyatānāṃ mahātmanām |
mañjūṣāmaṣṭacakrāṃ tāṃ samūhuste kathañcana || 4 ||
tāmādāya tu mañjūṣāmāyasīṃ yatra taddhanuḥ |
suropamaṃ te janakamūcurnṛpatimantriṇaḥ || 5 ||
idaṃ dhanurvaraṃ rājan pūjitaṃ sarvarājabhiḥ |
mithilādhipa rājendra darśanīyaṃ yadicchasi || 6 ||
teṣāṃ nṛpo vacaḥ śrutvā kṛtāñjalirabhāṣata |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ tau cobhau rāmalakṣmaṇau || 7 ||
idaṃ dhanurvaraṃ brahman janakairabhipūjitam |
rājabhiśca mahāvīryaiḥ aśaktaiḥ pūrituṃ purā || 8 ||
naitatsuragaṇāssarve nāsurā na ca rākṣasāḥ |
gandharvayakṣapravarāḥ sakinnaramahoragāḥ || 9 ||
kva gatirmānuṣāṇāṃ ca dhanuṣo'sya prapūraṇe |
āropaṇe samāyoge vepane tolane'pi vā || 10 ||
tadetaddhanuṣāṃ śreṣṭhamānītaṃ munipuṅgava |
darśayaitanmahābhāga anayoḥ rājaputrayoḥ || 11 ||
viśvāmitrastu dharmātmā śrutvā janakabhāṣitam |
vatsa rāma dhanuḥ paśya iti rāghavamabravīt || 12 ||
brahmarṣervacanādrāmo yatra tiṣṭhati taddhanuḥ |
mañjūṣāṃ tāmapāvṛtya dṛṣṭvā dhanurathābravīt || 13 ||
idaṃ dhanurvaraṃ brahman saṃspṛśāmīha pāṇinā |
yatnavāṃśca bhaviṣyāmi tolane pūraṇe'pi vā || 14 ||
bāḍhamityeva taṃ rājā muniśca samabhāṣata |
līlayā sa dhanurmadhye jagrāha vacanānmuneḥ || 15 ||
paśyatāṃ nṛpasahasrāṇāṃ bahūnāṃ raghunandanaḥ |
āropayatsa dharmātmā salīlamiva taddhanuḥ || 16 ||
āropayitvā dharmātmā pūrayāmāsa taddhanuḥ |
tadbabhañja dhanurmadhye naraśreṣṭho mahāyaśāḥ || 17 ||
tasya śabdo mahānāsīt nirghātasamanisvanaḥ |
bhūmikampaśca sumahān parvatasyeva dīryataḥ || 18 ||
nipetuśca narā ssarve tena śabdena mohitāḥ |
varjayitvā munivaraṃ rājānaṃ tau ca rāghavau || 19 ||
pratyāśvaste jane tasminrājā vigatasādhvasaḥ |
uvāca prāñjalirvākyaṃ vākyajño munipuṅgavam || 20 ||
bhagavan dṛṣṭavīryo me rāmo daśarathātmajaḥ |
atyadbhutamacintyaṃ ca na tarkitamidaṃ mayā || 21 ||
janakānāṃ kule kīrtimāhariṣyati me sutā |
sītā bhartāramāsādya rāmaṃ daśarathātmajam || 22 ||
mama satyā pratijñā ca vīryaśulketi kauśika |
sītā prāṇairbahumatā deyā rāmāya me sutā || 23 ||
bhavato'numate brahman śīghraṃ gacchantu mantriṇaḥ |
mama kauśika bhadraṃ te ayodhyāṃ tvaritā rathaiḥ || 24 ||
rājānaṃ praśritairvākyairānayantu puraṃ mama |
pradānaṃ vīryaśulkāyāḥ kathayantu ca sarvaśaḥ || 25 ||
muniguptau ca kākutsthau kathayantu nṛpāya vai |
prīyamāṇaṃ tu rājānamānayantu suśīghragāḥ || 26 ||
kauśikaśca tathetyāha rājā cābhāṣya mantriṇaḥ || 27 ||
ayodhyāṃ preṣayāmāsa dharmātmā kṛtaśāsanān |
yathāvṛttaṃ samākhyātumānetuṃ ca nṛpaṃ tadā || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.