ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ହତେଷୁ ତେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ଦିତିଃ ପରମଦୁଃଖିତା ।
ମାରୀଚଂ କାଶ୍ଯପଂ ରାମ ଭର୍ତାରମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ହତପୁତ୍ରାଽସ୍ମି ଭଗଵଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାବଲୈଃ ।
ଶକ୍ରହନ୍ତାରମିଚ୍ଛାମି ପୁତ୍ରଂ ଦୀର୍ଘତପୋଽର୍ଜିତମ୍ ॥ 2 ॥
ସାଽହଂ ତପଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମି ଗର୍ଭଂ ମେ ଦାତୁମର୍ହସି ।
ଈଶ୍ଵରଂ ଶକ୍ରହନ୍ତାରଂ ତ୍ଵମନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ॥ 3 ॥
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚଃ କାଶ୍ଯପସ୍ତଦା ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜା ଦିତିଂ ପରମଦୁଃଖିତାମ୍ ॥ 4 ॥
ଏଵଂ ଭଵତୁ, ଭଦ୍ରଂ ତେ ଶୁଚିର୍ଭଵ ତପୋଧନେ ।
ଜନଯିଷ୍ଯସି ପୁତ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ ॥ 5 ॥
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଶୁଚିର୍ଯଦି ଭଵିଷ୍ଯସି ।
ପୁତ୍ରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଭର୍ତାରଂ ମତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଜନଯିଷ୍ଯସି ॥ 6 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତେଜାଃ ପାଣିନା ସ ମମାର୍ଜ ତାମ୍ ।
ସମାଲଭ୍ଯ ତତସ୍ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତପସେ ଯଯୌ ॥ 7 ॥
ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ନରଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିତିଃ ପରମହର୍ଷିତା ।
କୁଶପ୍ଲଵନମାସାଦ୍ଯ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍ ॥ 8 ॥
ତପସ୍ତସ୍ଯାଂ ହି କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯାଂ ପରିଚର୍ଯାଂ ଚକାର ହ ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ନରଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରଯା ଗୁଣସମ୍ପଦା ॥ 9 ॥
ଅଗ୍ନିଂ କୁଶାନ୍ କାଷ୍ଠମପଃ ଫଲଂ ମୂଲଂ ତଥୈଵ ଚ ।
ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି କାଙ୍କ୍ଷିତମ୍ ॥ 10 ॥
ଗାତ୍ରସଂଵହନଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରମାପନଯନୈସ୍ତଥା ।
ଶକ୍ରସ୍ସର୍ଵେଷୁ କାଲେଷୁ ଦିତିଂ ପରିଚଚାର ହ ॥ 11 ॥
ଅଥ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଦଶୋନେ ରଘୁନନ୍ଦନ ।
ଦିତିଃ ପରମସମ୍ପ୍ରୀତା ସହସ୍ରାକ୍ଷମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 12 ॥
ଯାଚିତେନ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଵ ପିତ୍ରା ମହାତ୍ମନା ।
ଵରୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ଦତ୍ତୋ ମମ ସୁତଂ ପ୍ରତି ॥ 13 ॥
ତପଶ୍ଚରନ୍ତ୍ଯା ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ଵୀର୍ଯଵତାଂ ଵର ।
ଅଵଶିଷ୍ଟାନି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭ୍ରାତରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ତତଃ ॥ 14 ॥
ତମହଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ପୁତ୍ର ସମାଧାସ୍ଯେ ଜଯୋତ୍ସୁକମ୍ ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯଂ ପୁତ୍ର ସହ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି ଵିଜ୍ଵରଃ ॥ 15 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦିତିଶ୍ଶକ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ମଧ୍ଯଂ ଦିଵାକରେ ।
ନିଦ୍ରଯାଽପହୃତା ଦେଵୀ ପାଦୌ କୃତ୍ଵାଽଥ ଶୀର୍ଷତଃ ॥ 16 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମଶୁଚିଂ ଶକ୍ରଃ ପାଦତଃ କୃତମୂର୍ଧଜାମ୍ ।
ଶିରସ୍ସ୍ଥାନେ କୃତୌ ପାଦୌ ଜହାସ ଚ ମୁମୋଦ ଚ ॥ 17 ॥
ତସ୍ଯାଶ୍ଶରୀରଵିଵରଂ ଵିଵେଶ ଚ ପୁରନ୍ଦରଃ ।
ଗର୍ଭଂ ଚ ସପ୍ତଧା ରାମ ବିଭେଦ ପରମାତ୍ମଵାନ୍ ॥ 18 ॥
ଭିଦ୍ଯମାନସ୍ତତୋ ଗର୍ଭୋ ଵଜ୍ରେଣ ଶତପର୍ଵଣା ।
ରୁରୋଦ ସୁସ୍ଵରଂ ରାମ ତତୋ ଦିତିରବୁଧ୍ଯତ ॥ 19 ॥
ମା ରୁଦୋ ମା ରୁଦଶ୍ଚେତି ଗର୍ଭଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ ।
ବିଭେଦ ଚ ମହାତେଜା ରୁଦନ୍ତମପି ଵାସଵଃ ॥ 20 ॥
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯେଵଂ ଦିତିରବ୍ରଵୀତ୍ ।
ନିଷ୍ପପାତ ତତଶ୍ଶକ୍ରୋ ମାତୁର୍ଵଚନଗୌରଵାତ୍ ॥ 21 ॥
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵଜ୍ରସହିତୋ ଦିତିଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ ।
ଅଶୁଚିର୍ଦେଵି ସୁପ୍ତାଽସି ପାଦଯୋଃ କୃତମୂର୍ଧଜା ॥ 22 ॥
ତଦନ୍ତରମହଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ ।
ଅଭିଦଂ ସପ୍ତଧା ଦେଵି ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ॥ 23 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |
hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |
mārīcaṃ kāśyapaṃ rāma bhartāramidamabravīt || 1 ||
hataputrā'smi bhagavaṃstava putrairmahābalaiḥ |
śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghatapo'rjitam || 2 ||
sā'haṃ tapaścariṣyāmi garbhaṃ me dātumarhasi |
īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi || 3 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā mārīcaḥ kāśyapastadā |
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām || 4 ||
evaṃ bhavatu, bhadraṃ te śucirbhava tapodhane |
janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave || 5 ||
pūrṇe varṣasahasre tu śuciryadi bhaviṣyasi |
putraṃ trailokyabhartāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi || 6 ||
evamuktvā mahātejāḥ pāṇinā sa mamārja tām |
samālabhya tatassvastītyuktvā sa tapase yayau || 7 ||
gate tasminnaraśśreṣṭha ditiḥ paramaharṣitā |
kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam || 8 ||
tapastasyāṃ hi kurvantyāṃ paricaryāṃ cakāra ha |
sahasrākṣo naraśśreṣṭha parayā guṇasampadā || 9 ||
agniṃ kuśān kāṣṭhamapaḥ phalaṃ mūlaṃ tathaiva ca |
nyavedayatsahasrākṣo yaccānyadapi kāṅkṣitam || 10 ||
gātrasaṃvahanaścaiva śramāpanayanaistathā |
śakrassarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha || 11 ||
atha varṣasahasre tu daśone raghunandana |
ditiḥ paramasamprītā sahasrākṣamathābravīt || 12 ||
yācitena suraśreṣṭha tava pitrā mahātmanā |
varo varṣasahasrānte datto mama sutaṃ prati || 13 ||
tapaścarantyā varṣāṇi daśa vīryavatāṃ vara |
avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ || 14 ||
tamahaṃ tvatkṛte putra samādhāsye jayotsukam |
trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvaraḥ || 15 ||
evamuktvā ditiśśakraṃ prāpte madhyaṃ divākare |
nidrayā'pahṛtā devī pādau kṛtvā'tha śīrṣataḥ || 16 ||
dṛṣṭvā tāmaśuciṃ śakraḥ pādataḥ kṛtamūrdhajām |
śirassthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca || 17 ||
tasyāśśarīravivaraṃ viveśa ca purandaraḥ |
garbhaṃ ca saptadhā rāma bibheda paramātmavān || 18 ||
bhidyamānastato garbho vajreṇa śataparvaṇā |
ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata || 19 ||
mā rudo mā rudaśceti garbhaṃ śakro'bhyabhāṣata |
bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ || 20 ||
na hantavyo na hantavya ityevaṃ ditirabravīt |
niṣpapāta tataśśakro māturvacanagauravāt || 21 ||
prāñjalirvajrasahito ditiṃ śakro'bhyabhāṣata |
aśucirdevi suptā'si pādayoḥ kṛtamūrdhajā || 22 ||
tadantaramahaṃ labdhvā śakrahantāramāhave |
abhidaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षट्चत्वारिंशस्सर्गः ।
हतेषु तेषु पुत्रेषु दितिः परमदुःखिता ।
मारीचं काश्यपं राम भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
हतपुत्राऽस्मि भगवंस्तव पुत्रैर्महाबलैः ।
शक्रहन्तारमिच्छामि पुत्रं दीर्घतपोऽर्जितम् ॥ 2 ॥
साऽहं तपश्चरिष्यामि गर्भं मे दातुमर्हसि ।
ईश्वरं शक्रहन्तारं त्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ 3 ॥
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः काश्यपस्तदा ।
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुःखिताम् ॥ 4 ॥
एवं भवतु, भद्रं ते शुचिर्भव तपोधने ।
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे ॥ 5 ॥
पूर्णे वर्षसहस्रे तु शुचिर्यदि भविष्यसि ।
पुत्रं त्रैलोक्यभर्तारं मत्तस्त्वं जनयिष्यसि ॥ 6 ॥
एवमुक्त्वा महातेजाः पाणिना स ममार्ज ताम् ।
समालभ्य ततस्स्वस्तीत्युक्त्वा स तपसे ययौ ॥ 7 ॥
गते तस्मिन्नरश्श्रेष्ठ दितिः परमहर्षिता ।
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ 8 ॥
तपस्तस्यां हि कुर्वन्त्यां परिचर्यां चकार ह ।
सहस्राक्षो नरश्श्रेष्ठ परया गुणसम्पदा ॥ 9 ॥
अग्निं कुशान् काष्ठमपः फलं मूलं तथैव च ।
न्यवेदयत्सहस्राक्षो यच्चान्यदपि काङ्क्षितम् ॥ 10 ॥
गात्रसंवहनश्चैव श्रमापनयनैस्तथा ।
शक्रस्सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह ॥ 11 ॥
अथ वर्षसहस्रे तु दशोने रघुनन्दन ।
दितिः परमसम्प्रीता सहस्राक्षमथाब्रवीत् ॥ 12 ॥
याचितेन सुरश्रेष्ठ तव पित्रा महात्मना ।
वरो वर्षसहस्रान्ते दत्तो मम सुतं प्रति ॥ 13 ॥
तपश्चरन्त्या वर्षाणि दश वीर्यवतां वर ।
अवशिष्टानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः ॥ 14 ॥
तमहं त्वत्कृते पुत्र समाधास्ये जयोत्सुकम् ।
त्रैलोक्यविजयं पुत्र सह भोक्ष्यसि विज्वरः ॥ 15 ॥
एवमुक्त्वा दितिश्शक्रं प्राप्ते मध्यं दिवाकरे ।
निद्रयाऽपहृता देवी पादौ कृत्वाऽथ शीर्षतः ॥ 16 ॥
दृष्ट्वा तामशुचिं शक्रः पादतः कृतमूर्धजाम् ।
शिरस्स्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च ॥ 17 ॥
तस्याश्शरीरविवरं विवेश च पुरन्दरः ।
गर्भं च सप्तधा राम बिभेद परमात्मवान् ॥ 18 ॥
भिद्यमानस्ततो गर्भो वज्रेण शतपर्वणा ।
रुरोद सुस्वरं राम ततो दितिरबुध्यत ॥ 19 ॥
मा रुदो मा रुदश्चेति गर्भं शक्रोऽभ्यभाषत ।
बिभेद च महातेजा रुदन्तमपि वासवः ॥ 20 ॥
न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् ।
निष्पपात ततश्शक्रो मातुर्वचनगौरवात् ॥ 21 ॥
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रोऽभ्यभाषत ।
अशुचिर्देवि सुप्ताऽसि पादयोः कृतमूर्धजा ॥ 22 ॥
तदन्तरमहं लब्ध्वा शक्रहन्तारमाहवे ।
अभिदं सप्तधा देवि तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्चत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |
hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |
mārīcaṃ kāśyapaṃ rāma bhartāramidamabravīt || 1 ||
hataputrā'smi bhagavaṃstava putrairmahābalaiḥ |
śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghatapo'rjitam || 2 ||
sā'haṃ tapaścariṣyāmi garbhaṃ me dātumarhasi |
īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi || 3 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā mārīcaḥ kāśyapastadā |
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām || 4 ||
evaṃ bhavatu, bhadraṃ te śucirbhava tapodhane |
janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave || 5 ||
pūrṇe varṣasahasre tu śuciryadi bhaviṣyasi |
putraṃ trailokyabhartāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi || 6 ||
evamuktvā mahātejāḥ pāṇinā sa mamārja tām |
samālabhya tatassvastītyuktvā sa tapase yayau || 7 ||
gate tasminnaraśśreṣṭha ditiḥ paramaharṣitā |
kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam || 8 ||
tapastasyāṃ hi kurvantyāṃ paricaryāṃ cakāra ha |
sahasrākṣo naraśśreṣṭha parayā guṇasampadā || 9 ||
agniṃ kuśān kāṣṭhamapaḥ phalaṃ mūlaṃ tathaiva ca |
nyavedayatsahasrākṣo yaccānyadapi kāṅkṣitam || 10 ||
gātrasaṃvahanaścaiva śramāpanayanaistathā |
śakrassarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha || 11 ||
atha varṣasahasre tu daśone raghunandana |
ditiḥ paramasamprītā sahasrākṣamathābravīt || 12 ||
yācitena suraśreṣṭha tava pitrā mahātmanā |
varo varṣasahasrānte datto mama sutaṃ prati || 13 ||
tapaścarantyā varṣāṇi daśa vīryavatāṃ vara |
avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ || 14 ||
tamahaṃ tvatkṛte putra samādhāsye jayotsukam |
trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvaraḥ || 15 ||
evamuktvā ditiśśakraṃ prāpte madhyaṃ divākare |
nidrayā'pahṛtā devī pādau kṛtvā'tha śīrṣataḥ || 16 ||
dṛṣṭvā tāmaśuciṃ śakraḥ pādataḥ kṛtamūrdhajām |
śirassthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca || 17 ||
tasyāśśarīravivaraṃ viveśa ca purandaraḥ |
garbhaṃ ca saptadhā rāma bibheda paramātmavān || 18 ||
bhidyamānastato garbho vajreṇa śataparvaṇā |
ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata || 19 ||
mā rudo mā rudaśceti garbhaṃ śakro'bhyabhāṣata |
bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ || 20 ||
na hantavyo na hantavya ityevaṃ ditirabravīt |
niṣpapāta tataśśakro māturvacanagauravāt || 21 ||
prāñjalirvajrasahito ditiṃ śakro'bhyabhāṣata |
aśucirdevi suptā'si pādayoḥ kṛtamūrdhajā || 22 ||
tadantaramahaṃ labdhvā śakrahantāramāhave |
abhidaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.