Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षट्चत्वारिंशस्सर्गः ।
Shloka 1
हतेषु तेषु पुत्रेषु दितिः परमदुःखिता ।
मारीचं काश्यपं राम भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
मारीचं काश्यपं राम भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |
mārīcaṃ kāśyapaṃ rāma bhartāramidamabravīt || 1 ||
mārīcaṃ kāśyapaṃ rāma bhartāramidamabravīt || 1 ||
Shloka 2
हतपुत्राऽस्मि भगवंस्तव पुत्रैर्महाबलैः ।
शक्रहन्तारमिच्छामि पुत्रं दीर्घतपोऽर्जितम् ॥ 2 ॥
शक्रहन्तारमिच्छामि पुत्रं दीर्घतपोऽर्जितम् ॥ 2 ॥
hataputrā'smi bhagavaṃstava putrairmahābalaiḥ |
śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghatapo'rjitam || 2 ||
śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghatapo'rjitam || 2 ||
Shloka 3
साऽहं तपश्चरिष्यामि गर्भं मे दातुमर्हसि ।
ईश्वरं शक्रहन्तारं त्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ 3 ॥
ईश्वरं शक्रहन्तारं त्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ 3 ॥
sā'haṃ tapaścariṣyāmi garbhaṃ me dātumarhasi |
īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi || 3 ||
īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi || 3 ||
Shloka 4
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः काश्यपस्तदा ।
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुःखिताम् ॥ 4 ॥
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुःखिताम् ॥ 4 ॥
tasyāstadvacanaṃ śrutvā mārīcaḥ kāśyapastadā |
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām || 4 ||
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām || 4 ||
Shloka 5
एवं भवतु, भद्रं ते शुचिर्भव तपोधने ।
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे ॥ 5 ॥
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे ॥ 5 ॥
evaṃ bhavatu, bhadraṃ te śucirbhava tapodhane |
janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave || 5 ||
janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave || 5 ||
Shloka 6
पूर्णे वर्षसहस्रे तु शुचिर्यदि भविष्यसि ।
पुत्रं त्रैलोक्यभर्तारं मत्तस्त्वं जनयिष्यसि ॥ 6 ॥
पुत्रं त्रैलोक्यभर्तारं मत्तस्त्वं जनयिष्यसि ॥ 6 ॥
pūrṇe varṣasahasre tu śuciryadi bhaviṣyasi |
putraṃ trailokyabhartāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi || 6 ||
putraṃ trailokyabhartāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi || 6 ||
Shloka 7
एवमुक्त्वा महातेजाः पाणिना स ममार्ज ताम् ।
समालभ्य ततस्स्वस्तीत्युक्त्वा स तपसे ययौ ॥ 7 ॥
समालभ्य ततस्स्वस्तीत्युक्त्वा स तपसे ययौ ॥ 7 ॥
evamuktvā mahātejāḥ pāṇinā sa mamārja tām |
samālabhya tatassvastītyuktvā sa tapase yayau || 7 ||
samālabhya tatassvastītyuktvā sa tapase yayau || 7 ||
Shloka 8
गते तस्मिन्नरश्श्रेष्ठ दितिः परमहर्षिता ।
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ 8 ॥
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ 8 ॥
gate tasminnaraśśreṣṭha ditiḥ paramaharṣitā |
kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam || 8 ||
kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam || 8 ||
Shloka 9
तपस्तस्यां हि कुर्वन्त्यां परिचर्यां चकार ह ।
सहस्राक्षो नरश्श्रेष्ठ परया गुणसम्पदा ॥ 9 ॥
सहस्राक्षो नरश्श्रेष्ठ परया गुणसम्पदा ॥ 9 ॥
tapastasyāṃ hi kurvantyāṃ paricaryāṃ cakāra ha |
sahasrākṣo naraśśreṣṭha parayā guṇasampadā || 9 ||
sahasrākṣo naraśśreṣṭha parayā guṇasampadā || 9 ||
Shloka 10
अग्निं कुशान् काष्ठमपः फलं मूलं तथैव च ।
न्यवेदयत्सहस्राक्षो यच्चान्यदपि काङ्क्षितम् ॥ 10 ॥
न्यवेदयत्सहस्राक्षो यच्चान्यदपि काङ्क्षितम् ॥ 10 ॥
agniṃ kuśān kāṣṭhamapaḥ phalaṃ mūlaṃ tathaiva ca |
nyavedayatsahasrākṣo yaccānyadapi kāṅkṣitam || 10 ||
nyavedayatsahasrākṣo yaccānyadapi kāṅkṣitam || 10 ||
Shloka 11
गात्रसंवहनश्चैव श्रमापनयनैस्तथा ।
शक्रस्सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह ॥ 11 ॥
शक्रस्सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह ॥ 11 ॥
gātrasaṃvahanaścaiva śramāpanayanaistathā |
śakrassarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha || 11 ||
śakrassarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha || 11 ||
Shloka 12
अथ वर्षसहस्रे तु दशोने रघुनन्दन ।
दितिः परमसम्प्रीता सहस्राक्षमथाब्रवीत् ॥ 12 ॥
दितिः परमसम्प्रीता सहस्राक्षमथाब्रवीत् ॥ 12 ॥
atha varṣasahasre tu daśone raghunandana |
ditiḥ paramasamprītā sahasrākṣamathābravīt || 12 ||
ditiḥ paramasamprītā sahasrākṣamathābravīt || 12 ||
Shloka 13
याचितेन सुरश्रेष्ठ तव पित्रा महात्मना ।
वरो वर्षसहस्रान्ते दत्तो मम सुतं प्रति ॥ 13 ॥
वरो वर्षसहस्रान्ते दत्तो मम सुतं प्रति ॥ 13 ॥
yācitena suraśreṣṭha tava pitrā mahātmanā |
varo varṣasahasrānte datto mama sutaṃ prati || 13 ||
varo varṣasahasrānte datto mama sutaṃ prati || 13 ||
Shloka 14
तपश्चरन्त्या वर्षाणि दश वीर्यवतां वर ।
अवशिष्टानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः ॥ 14 ॥
अवशिष्टानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः ॥ 14 ॥
tapaścarantyā varṣāṇi daśa vīryavatāṃ vara |
avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ || 14 ||
avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ || 14 ||
Shloka 15
तमहं त्वत्कृते पुत्र समाधास्ये जयोत्सुकम् ।
त्रैलोक्यविजयं पुत्र सह भोक्ष्यसि विज्वरः ॥ 15 ॥
त्रैलोक्यविजयं पुत्र सह भोक्ष्यसि विज्वरः ॥ 15 ॥
tamahaṃ tvatkṛte putra samādhāsye jayotsukam |
trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvaraḥ || 15 ||
trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvaraḥ || 15 ||
Shloka 16
एवमुक्त्वा दितिश्शक्रं प्राप्ते मध्यं दिवाकरे ।
निद्रयाऽपहृता देवी पादौ कृत्वाऽथ शीर्षतः ॥ 16 ॥
निद्रयाऽपहृता देवी पादौ कृत्वाऽथ शीर्षतः ॥ 16 ॥
evamuktvā ditiśśakraṃ prāpte madhyaṃ divākare |
nidrayā'pahṛtā devī pādau kṛtvā'tha śīrṣataḥ || 16 ||
nidrayā'pahṛtā devī pādau kṛtvā'tha śīrṣataḥ || 16 ||
Shloka 17
दृष्ट्वा तामशुचिं शक्रः पादतः कृतमूर्धजाम् ।
शिरस्स्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च ॥ 17 ॥
शिरस्स्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च ॥ 17 ॥
dṛṣṭvā tāmaśuciṃ śakraḥ pādataḥ kṛtamūrdhajām |
śirassthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca || 17 ||
śirassthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca || 17 ||
Shloka 18
तस्याश्शरीरविवरं विवेश च पुरन्दरः ।
गर्भं च सप्तधा राम बिभेद परमात्मवान् ॥ 18 ॥
गर्भं च सप्तधा राम बिभेद परमात्मवान् ॥ 18 ॥
tasyāśśarīravivaraṃ viveśa ca purandaraḥ |
garbhaṃ ca saptadhā rāma bibheda paramātmavān || 18 ||
garbhaṃ ca saptadhā rāma bibheda paramātmavān || 18 ||
Shloka 19
भिद्यमानस्ततो गर्भो वज्रेण शतपर्वणा ।
रुरोद सुस्वरं राम ततो दितिरबुध्यत ॥ 19 ॥
रुरोद सुस्वरं राम ततो दितिरबुध्यत ॥ 19 ॥
bhidyamānastato garbho vajreṇa śataparvaṇā |
ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata || 19 ||
ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata || 19 ||
Shloka 20
मा रुदो मा रुदश्चेति गर्भं शक्रोऽभ्यभाषत ।
बिभेद च महातेजा रुदन्तमपि वासवः ॥ 20 ॥
बिभेद च महातेजा रुदन्तमपि वासवः ॥ 20 ॥
mā rudo mā rudaśceti garbhaṃ śakro'bhyabhāṣata |
bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ || 20 ||
bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ || 20 ||
Shloka 21
न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् ।
निष्पपात ततश्शक्रो मातुर्वचनगौरवात् ॥ 21 ॥
निष्पपात ततश्शक्रो मातुर्वचनगौरवात् ॥ 21 ॥
na hantavyo na hantavya ityevaṃ ditirabravīt |
niṣpapāta tataśśakro māturvacanagauravāt || 21 ||
niṣpapāta tataśśakro māturvacanagauravāt || 21 ||
Shloka 22
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रोऽभ्यभाषत ।
अशुचिर्देवि सुप्ताऽसि पादयोः कृतमूर्धजा ॥ 22 ॥
अशुचिर्देवि सुप्ताऽसि पादयोः कृतमूर्धजा ॥ 22 ॥
prāñjalirvajrasahito ditiṃ śakro'bhyabhāṣata |
aśucirdevi suptā'si pādayoḥ kṛtamūrdhajā || 22 ||
aśucirdevi suptā'si pādayoḥ kṛtamūrdhajā || 22 ||
Shloka 23
तदन्तरमहं लब्ध्वा शक्रहन्तारमाहवे ।
अभिदं सप्तधा देवि तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ 23 ॥
अभिदं सप्तधा देवि तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ 23 ॥
tadantaramahaṃ labdhvā śakrahantāramāhave |
abhidaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi || 23 ||
abhidaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi || 23 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्चत्वारिंशस्सर्गः ॥