Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ अष्टमस्सर्गः ।
Shloka 1
तस्य त्वेवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः ।
सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद्वंशकरस्सुतः ॥ 1 ॥
सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद्वंशकरस्सुतः ॥ 1 ॥
tasya tvevaṃ prabhāvasya dharmajñasya mahātmanaḥ |
sutārthaṃ tapyamānasya nāsīdvaṃśakarassutaḥ || 1 ||
sutārthaṃ tapyamānasya nāsīdvaṃśakarassutaḥ || 1 ||
Shloka 2
चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मनः ।
सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम् ॥ 2 ॥
सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम् ॥ 2 ॥
cintayānasya tasyaivaṃ buddhirāsīnmahātmanaḥ |
sutārthaṃ hayamedhena kimarthaṃ na yajāmyaham || 2 ||
sutārthaṃ hayamedhena kimarthaṃ na yajāmyaham || 2 ||
Shloka 3
स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान् ।
मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभिः ॥ 3 ॥
मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभिः ॥ 3 ॥
sa niścitāṃ matiṃ kṛtvā yaṣṭavyamiti buddhimān |
mantribhissaha dharmātmā sarvaireva kṛtātmabhiḥ || 3 ||
mantribhissaha dharmātmā sarvaireva kṛtātmabhiḥ || 3 ||
Shloka 4
ततोऽब्रवीदिदं राजा सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।
शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान् ॥ 4 ॥
शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान् ॥ 4 ॥
tato'bravīdidaṃ rājā sumantraṃ mantrisattamam |
śīghramānaya me sarvāngurūṃstān sapurohitān || 4 ||
śīghramānaya me sarvāngurūṃstān sapurohitān || 4 ||
Shloka 5
ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।
समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ॥ 5 ॥
समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ॥ 5 ॥
tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |
samānayatsa tān sarvān samastānvedapāragān || 5 ||
samānayatsa tān sarvān samastānvedapāragān || 5 ||
Shloka 6
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।
परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमाः ॥ 6 ॥
परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमाः ॥ 6 ॥
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |
parohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye vdijasattamāḥ || 6 ||
parohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye vdijasattamāḥ || 6 ||
Shloka 7
तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।
इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णंवचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥
इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णंवचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥
tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |
idaṃ dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃvacanamabravīt || 7 ||
idaṃ dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃvacanamabravīt || 7 ||
Shloka 8
मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थन्नास्ति वै सुखम् ।
तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥ 8 ॥
तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥ 8 ॥
mama lālapyamānasya putrārthannāsti vai sukham |
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||
Shloka 9
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचार्यताम् ॥ 9 ॥
कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचार्यताम् ॥ 9 ॥
tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |
kathaṃ prāpsyāmyahaṃ kāmaṃ buddhiratravicāryatām || 9 ||
kathaṃ prāpsyāmyahaṃ kāmaṃ buddhiratravicāryatām || 9 ||
Shloka 10
ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।
वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥ 10 ॥
वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥ 10 ॥
tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||
Shloka 11
ऊचुश्च परमप्रीतास्सर्वे दशरथं वचः ।
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 11 ॥
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 11 ॥
ūcuśca paramaprītāssarve daśarathaṃ vacaḥ |
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||
Shloka 12
सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ 12 ॥
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ 12 ॥
sarvathā prāpsyase putrānabhipretāṃśca pārthiva |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||
Shloka 13
ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।
अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥ 13 ॥
अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥ 13 ॥
tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |
amātyāṃścābravīdrājā harṣaparyākulekṣaṇaḥ || 13 ||
amātyāṃścābravīdrājā harṣaparyākulekṣaṇaḥ || 13 ||
Shloka 14
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ 14 ॥
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ 14 ॥
sambhārāssambhriyantāṃ me gurūṇāṃ vacanādiha |
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||
Shloka 15
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ 15 ॥
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ 15 ॥
sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||
Shloka 16
शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥ 16 ॥
नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥ 16 ॥
śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||
Shloka 17
छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ 17 ॥
निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ 17 ॥
chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||
Shloka 18
तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ 18 ॥
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ 18 ॥
tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||
Shloka 19
तथेति चाब्रुवन्सर्वे मन्त्रिणःप्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते ॥ 19 ॥
पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते ॥ 19 ॥
tatheti cābruvansarve mantriṇaḥpratyapūjayan |
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptaṃ niśamya te || 19 ||
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptaṃ niśamya te || 19 ||
Shloka 20
तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम् ।
अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ 20 ॥
अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ 20 ॥
tathā dvijāste dharmajñā vardhayanto nṛpottamam |
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||
Shloka 21
विसर्जयित्वा तान्विप्रान्सचिवानिदमब्रवीत् ।
ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं यथावत्क्रतुराप्यताम् ॥ 21 ॥
ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं यथावत्क्रतुराप्यताम् ॥ 21 ॥
visarjayitvā tānviprānsacivānidamabravīt |
ṛtvigbhirupadiṣṭo'yaṃ yathāvatkraturāpyatām || 21 ||
ṛtvigbhirupadiṣṭo'yaṃ yathāvatkraturāpyatām || 21 ||
Shloka 22
इत्युक्त्वा नृपशार्दूलस्सचिवान्समुपस्थितान् ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥ 22 ॥
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥ 22 ॥
ityuktvā nṛpaśārdūlassacivānsamupasthitān |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 22 ||
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 22 ||
Shloka 23
ततस्स गत्वा ताःपत्नीर्नरेन्द्रो हृदयप्रियाः ।
उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् ॥ 23 ॥
उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् ॥ 23 ॥
tatassa gatvā tāḥpatnīrnarendro hṛdayapriyāḥ |
uvāca dīkṣāṃ viśata yakṣye'haṃ sutakāraṇāt || 23 ||
uvāca dīkṣāṃ viśata yakṣye'haṃ sutakāraṇāt || 23 ||
Shloka 24
तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् ।
मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥ 24 ॥
मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥ 24 ॥
tāsāṃ tenātikāntena vacanena suvarcasām |
mukhapadmānyaśobhanta padmānīva himātyaye || 24 ||
mukhapadmānyaśobhanta padmānīva himātyaye || 24 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे अष्टमस्सर्गः ॥