ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।
அத பஞ்சஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ।
திவம் து தஸ்யாம் யாதாயாம் ஶபர்யாம் ஸ்வேந தேஜஸா ।
லக்ஷ்மணேந ஸஹ ப்ராத்ரா சிந்தயாமாஸ ராகவஃ ॥ 1 ॥
ஸ சிந்தயித்வா தர்மாத்மா ப்ரபாவம் தம் மஹாத்மநாம் ।
ஹிதகாரிணமேகாக்ரம் லக்ஷ்மணம் ராகவோऽப்ரவீத் ॥ 2 ॥
த்ரு'ஷ்டோऽயமாஶ்ரமஸ்ஸௌம்ய பஹ்வாஶ்சர்யோ மஹாத்மநாம் ।
விஶ்வஸ்தம்ரு'கஶார்தூலோ நாநாவிஹகஸேவிதஃ ॥ 3 ॥
ஸப்தாநாம் ச ஸமுத்ராணாமேஷு தீர்தேஷு லக்ஷ்மண ।
உபஸ்ப்ரு'ஷ்டம் ச விதிவத்பிதரஶ்சாபி தர்பிதாஃ ॥ 4 ॥
ப்ரணஷ்டமஶுபம் தத்தத்கல்யாணம் ஸமுபஸ்திதம் ।
தேந தத்த்வேந ஹ்ரு'ஷ்டம் மே மநோ லக்ஷ்மண ஸம்ப்ரதி ॥ 5 ॥
ஹ்ரு'தயே ஹி நரவ்யாக்ர ஶுபமாவிர்பவிஷ்யதி ।
ததாகச்ச கமிஷ்யாமி பம்பாம் தாம் ப்ரியதர்ஶநாம் ॥ 6 ॥
ரு'ஷ்யமூகோ கிரிர்யத்ர நாதிதூரே ப்ரகாஶதே ।
யஸ்மிந்வஸதி தர்மாத்மா ஸுக்ரீவோம்ऽஶுமதஸ்ஸுதஃ ॥ 7 ॥
நித்யம் வாலிபயாத்த்ரஸ்தஶ்சதுர்பிஸ்ஸஹ வாநரைஃ ।
அபித்வரே ச தம் த்ரஷ்டும் ஸுக்ரீவம் வாநரர்ஷபம் ॥ 8 ॥
தததீநம் ஹி மே ஸௌம்ய ஸீதாயாஃ பரிமார்கணம் ।
ஏவம் ப்ருவாணம் தம் தீரம் ராமம் ஸௌமித்ரிரப்ரவீத் ॥ 9 ॥
கச்சாவஸ்த்வரிதம் தத்ர மமாபி த்வரதே மநஃ ।
ஆஶ்ரமாத்து தத ஸ்தஸ்மாந்நிஷ்க்ரம்ய ஸ விஶாம்பதிஃ ॥ 10 ॥
ஆஜகாம ததஃ பம்பாம் லக்ஷ்மணேந ஸஹ ப்ரபுஃ ।
ஸ ததர்ஶ ததஃ புண்யாமுதாரஜநஸேவிதாம் ॥ 11 ॥
நாநாத்ருமலதாகீர்ணாம் பம்பாம் பாநீயவாஹிநீம் ।
பத்மைஸ்ஸௌகந்திகைஸ்தாம்ராம் ஶுக்லாம் குமுதமண்டலைஃ ॥ 12 ॥
நீலாம் குவலயோத்காடைர்பஹுவர்ணாம் குதாமிவ ।
ஸ தாமாஸாத்ய வை ராமோ தூராதுதகவாஹிநீம் ॥ 13 ॥
மதங்கஸரஸம் நாம ஹ்ரதம் ஸமவகாஹத ।
அரவிந்தோத்பலவதீம் பத்மஸௌகந்திகாயுதாம் ॥ 14 ॥
புஷ்பிதாம்ரவணோபேதாம் பர்ஹிணோத்குஷ்டநாதிதாம் ।
திலகைர்பீஜபூரைஶ்ச தவைஶ்ஶுக்லத்ருமைஸ்ததா ॥ 15 ॥
புஷ்பிதைஃ கரவீரைஶ்ச புந்நாகைஶ்ச ஸுபுஷ்பிதைஃ ।
மாலதீகுந்தகுல்மைஶ்ச பாண்டீரைர்நிசுலைஸ்ததா ॥ 16 ॥
அஶோகைஸ்ஸப்தபர்ணைஶ்ச கேதகைரதிமுக்தகைஃ ।
அந்யைஶ்ச விவிதைர்வ்ரு'க்ஷைஃ ப்ரமதாமிவ பூஷிதாம் ॥ 17 ॥
ஸமீக்ஷமாணௌ புஷபாட்யம் ஸர்வதோ விபுலத்ருமம் ।
கோயஷ்டிகைஶ்சார்ஜுநகைஶ்ஶதபத்ரைஶ்ச கீரகைஃ ॥ 18 ॥
ஏதைஶ்சாந்யைஶ்ச விஹகைர்நாதிதம் து வநம் மஹத் ।
ததோ ஜக்மதுரவ்யக்ரௌ ராகவௌ ஸுஸமாஹிதௌ ॥ 19 ॥
தத்வநம் சைவ ஸரஸஃ பஶ்யந்தை ஶகுநைர்யுதம் ।
ஸ ததர்ஶ ததஃ பம்பாம் ஶீதவாரிநிதிம் ஶுபாம் ॥ 20 ॥
திலகாஶோகபுந்நாகவகுலோத்தாலகாஶிநீம் ।
ஸ ராமோ விவிதாந்வ்ரு'க்ஷாந்ஸராம்ஸி விவிதாநி ச ॥ 21 ॥
பஶ்யந்காமாபிஸந்தப்தோ ஜகாம பரமம் ஹ்ரதம் ।
புஷ்பிதோபவநோபேதாம் ஸாலசம்பகஶோபிதாம் ॥ 22 ॥
ஷட்பதௌகஸமாவிஷ்டாம் ஶ்ரீமதீமதுலப்ரபாம் ।
ஸ்படிகோபமதோயாட்யாம் ஶ்லக்ஷ்ணவாலுகஸந்ததாம் ॥ 23 ॥
ஸ தாம் த்ரு'ஷ்ட்வா புநஃ பம்பாம் பத்மஸௌகந்கிகைர்யுதாம் ।
இத்யுவாச ததா வாக்யம் லக்ஷ்மணம் ஸத்யவிக்ரமஃ ॥ 24 ॥
அஸ்யாஸ்தீரே து பூர்வோக்தஃ பர்வதோ தாதுமண்டிதஃ ।
ரு'ஷ்யமூக இதி க்யாதஃ புண்யஃ புஷ்பிதபாதபஃ ॥ 25 ॥
ஹரேஃ ரு'க்ஷரஜோநாம்நஃ புத்ரஸ்தஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
அத்யாஸ்தே தம் மஹாவீர்யஸ்ஸுக்ரீவ இதி விஶ்ருதஃ ॥ 26 ॥
ஸுக்ரீவமபிகச்ச த்வம் வாநரேந்த்ரம் நரர்ஷப ।
இத்யுவாச புநர்வாக்யம் லக்ஷ்மணம் ஸத்யவிக்ரமம் ॥ 27 ॥
ராஜ்யப்ரஷ்டேந தீநேந தஸ்யாமாஸக்தசேதஸா ।
கதம் மயா விநா ஶக்யம் ஸீதாம் லக்ஷ்மண ஜீவிதும் ॥ 28 ॥
இத்யேவமுக்த்வா மதநாபிபீடிதஃ ஸ லக்ஷ்மணம் வாக்யமநந்யசேதஸம் ।
விவேஶ பம்பாம் நலிநீம் மநோரமாம் ரகூத்தமஶ்ஶோகவிஷாதயந்த்ரிதஃ ॥ 29 ॥
ததோ மஹத்வர்த்ம ஸுதூரஸங்க்ரமம் க்ரமேண கத்வா ப்ரவிலோகயந்வநம் ।
ததர்ஶ பம்பாம் ஶுபதர்ஶகாநநாமநேகநாநாவிதபக்ஷிஜாலகாம் ॥ 30 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே பஞ்சஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcasaptatitamassargaḥ |
divaṃ tu tasyāṃ yātāyāṃ śabaryāṃ svena tejasā |
lakṣmaṇena saha bhrātrā cintayāmāsa rāghavaḥ || 1 ||
sa cintayitvā dharmātmā prabhāvaṃ taṃ mahātmanām |
hitakāriṇamekāgraṃ lakṣmaṇaṃ rāghavo'bravīt || 2 ||
dṛṣṭo'yamāśramassaumya bahvāścaryo mahātmanām |
viśvastamṛgaśārdūlo nānāvihagasevitaḥ || 3 ||
saptānāṃ ca samudrāṇāmeṣu tīrtheṣu lakṣmaṇa |
upaspṛṣṭaṃ ca vidhivatpitaraścāpi tarpitāḥ || 4 ||
praṇaṣṭamaśubhaṃ tattatkalyāṇaṃ samupasthitam |
tena tattvena hṛṣṭaṃ me mano lakṣmaṇa samprati || 5 ||
hṛdaye hi naravyāghra śubhamāvirbhaviṣyati |
tadāgaccha gamiṣyāmi pampāṃ tāṃ priyadarśanām || 6 ||
ṛṣyamūko giriryatra nātidūre prakāśate |
yasminvasati dharmātmā sugrīvoṃ'śumatassutaḥ || 7 ||
nityaṃ vālibhayāttrastaścaturbhissaha vānaraiḥ |
abhitvare ca taṃ draṣṭuṃ sugrīvaṃ vānararṣabham || 8 ||
tadadhīnaṃ hi me saumya sītāyāḥ parimārgaṇam |
evaṃ bruvāṇaṃ taṃ dhīraṃ rāmaṃ saumitrirabravīt || 9 ||
gacchāvastvaritaṃ tatra mamāpi tvarate manaḥ |
āśramāttu tata stasmānniṣkramya sa viśāmpatiḥ || 10 ||
ājagāma tataḥ pampāṃ lakṣmaṇena saha prabhuḥ |
sa dadarśa tataḥ puṇyāmudārajanasevitām || 11 ||
nānādrumalatākīrṇāṃ pampāṃ pānīyavāhinīm |
padmaissaugandhikaistāmrāṃ śuklāṃ kumudamaṇḍalaiḥ || 12 ||
nīlāṃ kuvalayodghāṭairbahuvarṇāṃ kuthāmiva |
sa tāmāsādya vai rāmo dūrādudakavāhinīm || 13 ||
mataṅgasarasaṃ nāma hradaṃ samavagāhata |
aravindotpalavatīṃ padmasaugandhikāyutām || 14 ||
puṣpitāmravaṇopetāṃ barhiṇodghuṣṭanāditām |
tilakairbījapūraiśca dhavaiśśukladrumaistathā || 15 ||
puṣpitaiḥ karavīraiśca punnāgaiśca supuṣpitaiḥ |
mālatīkundagulmaiśca bhāṇḍīrairniculaistathā || 16 ||
aśokaissaptaparṇaiśca ketakairatimuktakaiḥ |
anyaiśca vividhairvṛkṣaiḥ pramadāmiva bhūṣitām || 17 ||
samīkṣamāṇau puṣapāḍhyaṃ sarvato vipuladrumam |
koyaṣṭikaiścārjunakaiśśatapatraiśca kīrakaiḥ || 18 ||
etaiścānyaiśca vihagairnāditaṃ tu vanaṃ mahat |
tato jagmaturavyagrau rāghavau susamāhitau || 19 ||
tadvanaṃ caiva sarasaḥ paśyantai śakunairyutam |
sa dadarśa tataḥ pampāṃ śītavārinidhiṃ śubhām || 20 ||
tilakāśokapunnāgavakuloddālakāśinīm |
sa rāmo vividhānvṛkṣānsarāṃsi vividhāni ca || 21 ||
paśyankāmābhisantapto jagāma paramaṃ hradam |
puṣpitopavanopetāṃ sālacampakaśobhitām || 22 ||
ṣaṭpadaughasamāviṣṭāṃ śrīmatīmatulaprabhām |
sphaṭikopamatoyāḍhyāṃ ślakṣṇavālukasantatām || 23 ||
sa tāṃ dṛṣṭvā punaḥ pampāṃ padmasauganghikairyutām |
ityuvāca tadā vākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavikramaḥ || 24 ||
asyāstīre tu pūrvoktaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ |
ṛṣyamūka iti khyātaḥ puṇyaḥ puṣpitapādapaḥ || 25 ||
hareḥ ṛkṣarajonāmnaḥ putrastasya mahātmanaḥ |
adhyāste taṃ mahāvīryassugrīva iti viśrutaḥ || 26 ||
sugrīvamabhigaccha tvaṃ vānarendraṃ nararṣabha |
ityuvāca punarvākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavikramam || 27 ||
rājyabhraṣṭena dīnena tasyāmāsaktacetasā |
kathaṃ mayā vinā śakyaṃ sītāṃ lakṣmaṇa jīvitum || 28 ||
ityevamuktvā madanābhipīḍitaḥ sa lakṣmaṇaṃ vākyamananyacetasam |
viveśa pampāṃ nalinīṃ manoramāṃ raghūttamaśśokaviṣādayantritaḥ || 29 ||
tato mahadvartma sudūrasaṅkramaṃ krameṇa gatvā pravilokayanvanam |
dadarśa pampāṃ śubhadarśakānanāmanekanānāvidhapakṣijālakām || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcasaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ पञ्चसप्ततितमस्सर्गः ।
दिवं तु तस्यां यातायां शबर्यां स्वेन तेजसा ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चिन्तयामास राघवः ॥ 1 ॥
स चिन्तयित्वा धर्मात्मा प्रभावं तं महात्मनाम् ।
हितकारिणमेकाग्रं लक्ष्मणं राघवोऽब्रवीत् ॥ 2 ॥
दृष्टोऽयमाश्रमस्सौम्य बह्वाश्चर्यो महात्मनाम् ।
विश्वस्तमृगशार्दूलो नानाविहगसेवितः ॥ 3 ॥
सप्तानां च समुद्राणामेषु तीर्थेषु लक्ष्मण ।
उपस्पृष्टं च विधिवत्पितरश्चापि तर्पिताः ॥ 4 ॥
प्रणष्टमशुभं तत्तत्कल्याणं समुपस्थितम् ।
तेन तत्त्वेन हृष्टं मे मनो लक्ष्मण सम्प्रति ॥ 5 ॥
हृदये हि नरव्याघ्र शुभमाविर्भविष्यति ।
तदागच्छ गमिष्यामि पम्पां तां प्रियदर्शनाम् ॥ 6 ॥
ऋष्यमूको गिरिर्यत्र नातिदूरे प्रकाशते ।
यस्मिन्वसति धर्मात्मा सुग्रीवोंऽशुमतस्सुतः ॥ 7 ॥
नित्यं वालिभयात्त्रस्तश्चतुर्भिस्सह वानरैः ।
अभित्वरे च तं द्रष्टुं सुग्रीवं वानरर्षभम् ॥ 8 ॥
तदधीनं हि मे सौम्य सीतायाः परिमार्गणम् ।
एवं ब्रुवाणं तं धीरं रामं सौमित्रिरब्रवीत् ॥ 9 ॥
गच्छावस्त्वरितं तत्र ममापि त्वरते मनः ।
आश्रमात्तु तत स्तस्मान्निष्क्रम्य स विशाम्पतिः ॥ 10 ॥
आजगाम ततः पम्पां लक्ष्मणेन सह प्रभुः ।
स ददर्श ततः पुण्यामुदारजनसेविताम् ॥ 11 ॥
नानाद्रुमलताकीर्णां पम्पां पानीयवाहिनीम् ।
पद्मैस्सौगन्धिकैस्ताम्रां शुक्लां कुमुदमण्डलैः ॥ 12 ॥
नीलां कुवलयोद्घाटैर्बहुवर्णां कुथामिव ।
स तामासाद्य वै रामो दूरादुदकवाहिनीम् ॥ 13 ॥
मतङ्गसरसं नाम ह्रदं समवगाहत ।
अरविन्दोत्पलवतीं पद्मसौगन्धिकायुताम् ॥ 14 ॥
पुष्पिताम्रवणोपेतां बर्हिणोद्घुष्टनादिताम् ।
तिलकैर्बीजपूरैश्च धवैश्शुक्लद्रुमैस्तथा ॥ 15 ॥
पुष्पितैः करवीरैश्च पुन्नागैश्च सुपुष्पितैः ।
मालतीकुन्दगुल्मैश्च भाण्डीरैर्निचुलैस्तथा ॥ 16 ॥
अशोकैस्सप्तपर्णैश्च केतकैरतिमुक्तकैः ।
अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैः प्रमदामिव भूषिताम् ॥ 17 ॥
समीक्षमाणौ पुषपाढ्यं सर्वतो विपुलद्रुमम् ।
कोयष्टिकैश्चार्जुनकैश्शतपत्रैश्च कीरकैः ॥ 18 ॥
एतैश्चान्यैश्च विहगैर्नादितं तु वनं महत् ।
ततो जग्मतुरव्यग्रौ राघवौ सुसमाहितौ ॥ 19 ॥
तद्वनं चैव सरसः पश्यन्तै शकुनैर्युतम् ।
स ददर्श ततः पम्पां शीतवारिनिधिं शुभाम् ॥ 20 ॥
तिलकाशोकपुन्नागवकुलोद्दालकाशिनीम् ।
स रामो विविधान्वृक्षान्सरांसि विविधानि च ॥ 21 ॥
पश्यन्कामाभिसन्तप्तो जगाम परमं ह्रदम् ।
पुष्पितोपवनोपेतां सालचम्पकशोभिताम् ॥ 22 ॥
षट्पदौघसमाविष्टां श्रीमतीमतुलप्रभाम् ।
स्फटिकोपमतोयाढ्यां श्लक्ष्णवालुकसन्तताम् ॥ 23 ॥
स तां दृष्ट्वा पुनः पम्पां पद्मसौगन्घिकैर्युताम् ।
इत्युवाच तदा वाक्यं लक्ष्मणं सत्यविक्रमः ॥ 24 ॥
अस्यास्तीरे तु पूर्वोक्तः पर्वतो धातुमण्डितः ।
ऋष्यमूक इति ख्यातः पुण्यः पुष्पितपादपः ॥ 25 ॥
हरेः ऋक्षरजोनाम्नः पुत्रस्तस्य महात्मनः ।
अध्यास्ते तं महावीर्यस्सुग्रीव इति विश्रुतः ॥ 26 ॥
सुग्रीवमभिगच्छ त्वं वानरेन्द्रं नरर्षभ ।
इत्युवाच पुनर्वाक्यं लक्ष्मणं सत्यविक्रमम् ॥ 27 ॥
राज्यभ्रष्टेन दीनेन तस्यामासक्तचेतसा ।
कथं मया विना शक्यं सीतां लक्ष्मण जीवितुम् ॥ 28 ॥
इत्येवमुक्त्वा मदनाभिपीडितः स लक्ष्मणं वाक्यमनन्यचेतसम् ।
विवेश पम्पां नलिनीं मनोरमां रघूत्तमश्शोकविषादयन्त्रितः ॥ 29 ॥
ततो महद्वर्त्म सुदूरसङ्क्रमं क्रमेण गत्वा प्रविलोकयन्वनम् ।
ददर्श पम्पां शुभदर्शकाननामनेकनानाविधपक्षिजालकाम् ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcasaptatitamassargaḥ |
divaṃ tu tasyāṃ yātāyāṃ śabaryāṃ svena tejasā |
lakṣmaṇena saha bhrātrā cintayāmāsa rāghavaḥ || 1 ||
sa cintayitvā dharmātmā prabhāvaṃ taṃ mahātmanām |
hitakāriṇamekāgraṃ lakṣmaṇaṃ rāghavo'bravīt || 2 ||
dṛṣṭo'yamāśramassaumya bahvāścaryo mahātmanām |
viśvastamṛgaśārdūlo nānāvihagasevitaḥ || 3 ||
saptānāṃ ca samudrāṇāmeṣu tīrtheṣu lakṣmaṇa |
upaspṛṣṭaṃ ca vidhivatpitaraścāpi tarpitāḥ || 4 ||
praṇaṣṭamaśubhaṃ tattatkalyāṇaṃ samupasthitam |
tena tattvena hṛṣṭaṃ me mano lakṣmaṇa samprati || 5 ||
hṛdaye hi naravyāghra śubhamāvirbhaviṣyati |
tadāgaccha gamiṣyāmi pampāṃ tāṃ priyadarśanām || 6 ||
ṛṣyamūko giriryatra nātidūre prakāśate |
yasminvasati dharmātmā sugrīvoṃ'śumatassutaḥ || 7 ||
nityaṃ vālibhayāttrastaścaturbhissaha vānaraiḥ |
abhitvare ca taṃ draṣṭuṃ sugrīvaṃ vānararṣabham || 8 ||
tadadhīnaṃ hi me saumya sītāyāḥ parimārgaṇam |
evaṃ bruvāṇaṃ taṃ dhīraṃ rāmaṃ saumitrirabravīt || 9 ||
gacchāvastvaritaṃ tatra mamāpi tvarate manaḥ |
āśramāttu tata stasmānniṣkramya sa viśāmpatiḥ || 10 ||
ājagāma tataḥ pampāṃ lakṣmaṇena saha prabhuḥ |
sa dadarśa tataḥ puṇyāmudārajanasevitām || 11 ||
nānādrumalatākīrṇāṃ pampāṃ pānīyavāhinīm |
padmaissaugandhikaistāmrāṃ śuklāṃ kumudamaṇḍalaiḥ || 12 ||
nīlāṃ kuvalayodghāṭairbahuvarṇāṃ kuthāmiva |
sa tāmāsādya vai rāmo dūrādudakavāhinīm || 13 ||
mataṅgasarasaṃ nāma hradaṃ samavagāhata |
aravindotpalavatīṃ padmasaugandhikāyutām || 14 ||
puṣpitāmravaṇopetāṃ barhiṇodghuṣṭanāditām |
tilakairbījapūraiśca dhavaiśśukladrumaistathā || 15 ||
puṣpitaiḥ karavīraiśca punnāgaiśca supuṣpitaiḥ |
mālatīkundagulmaiśca bhāṇḍīrairniculaistathā || 16 ||
aśokaissaptaparṇaiśca ketakairatimuktakaiḥ |
anyaiśca vividhairvṛkṣaiḥ pramadāmiva bhūṣitām || 17 ||
samīkṣamāṇau puṣapāḍhyaṃ sarvato vipuladrumam |
koyaṣṭikaiścārjunakaiśśatapatraiśca kīrakaiḥ || 18 ||
etaiścānyaiśca vihagairnāditaṃ tu vanaṃ mahat |
tato jagmaturavyagrau rāghavau susamāhitau || 19 ||
tadvanaṃ caiva sarasaḥ paśyantai śakunairyutam |
sa dadarśa tataḥ pampāṃ śītavārinidhiṃ śubhām || 20 ||
tilakāśokapunnāgavakuloddālakāśinīm |
sa rāmo vividhānvṛkṣānsarāṃsi vividhāni ca || 21 ||
paśyankāmābhisantapto jagāma paramaṃ hradam |
puṣpitopavanopetāṃ sālacampakaśobhitām || 22 ||
ṣaṭpadaughasamāviṣṭāṃ śrīmatīmatulaprabhām |
sphaṭikopamatoyāḍhyāṃ ślakṣṇavālukasantatām || 23 ||
sa tāṃ dṛṣṭvā punaḥ pampāṃ padmasauganghikairyutām |
ityuvāca tadā vākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavikramaḥ || 24 ||
asyāstīre tu pūrvoktaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ |
ṛṣyamūka iti khyātaḥ puṇyaḥ puṣpitapādapaḥ || 25 ||
hareḥ ṛkṣarajonāmnaḥ putrastasya mahātmanaḥ |
adhyāste taṃ mahāvīryassugrīva iti viśrutaḥ || 26 ||
sugrīvamabhigaccha tvaṃ vānarendraṃ nararṣabha |
ityuvāca punarvākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavikramam || 27 ||
rājyabhraṣṭena dīnena tasyāmāsaktacetasā |
kathaṃ mayā vinā śakyaṃ sītāṃ lakṣmaṇa jīvitum || 28 ||
ityevamuktvā madanābhipīḍitaḥ sa lakṣmaṇaṃ vākyamananyacetasam |
viveśa pampāṃ nalinīṃ manoramāṃ raghūttamaśśokaviṣādayantritaḥ || 29 ||
tato mahadvartma sudūrasaṅkramaṃ krameṇa gatvā pravilokayanvanam |
dadarśa pampāṃ śubhadarśakānanāmanekanānāvidhapakṣijālakām || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcasaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.