ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।
அத ஏகவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஸ புநஃ பதிதாம் த்ரு'ஷ்ட்வா க்ரோதாச்சூர்பணகாம் கரஃ ।
உவாச வ்யக்தயா வாசா தாமநர்தார்தமாகதாம் ॥ 1 ॥
மயா த்விதாநீம் ஶூராஸ்தே ராக்ஷஸா ருதிராஶநாஃ ।
த்வத்ப்ரியார்தம் விநிர்திஷ்டாஃ கிமர்தம் ருத்யதே புநஃ ॥ 2 ॥
பக்தாஶ்சைவாநுரக்தாஶ்ச ஹிதாஶ்ச மம நித்யஶஃ ।
ஹந்யமாநா ந ஹந்யந்தே ந ந குர்யுர்வசோ மம ॥ 3 ॥
கிமேதச்ச்ரோதுமிச்சாமி காரணம் யத்க்ரு'தே புநஃ ।
ஹா நாதேதி விநர்தந்தீ ஸர்பவல்லுடஸி க்ஷிதௌ ॥ 4 ॥
அநாதவத்விலபஸி நாதே து மயி ஸம்ஸ்திதே ।
உத்திஷ்டோத்திஷ்ட மாபைஷீர்வைக்லவ்யம் த்யஜ்யதாமிஹ ॥ 5 ॥
இத்யேவமுக்தா துர்தர்ஷா கரேண பரிஸாந்த்விதா ।
விம்ரு'ஜ்ய நயநே ஸாஸ்ரே கரம் ப்ராதரமப்ரவீத் ॥ 6 ॥
அஸ்மீதாநீமஹம் ப்ராப்தா ஹ்ரு'தஶ்ரவணநாஸிகா ।
ஶோணிதௌகபரிக்லிந்நா த்வயா ச பரிஸாந்த்விதா ॥ 7 ॥
ப்ரேஷிதாஶ்ச த்வயா வீர ராக்ஷஸாஸ்தே சதுர்தஶ ।
நிஹந்தும் ராகவம் க்ரோதாந்மத்ப்ரியார்தம் ஸலக்ஷணம் ॥ 8 ॥
தே து ராமேண ஸாமர்ஷாஃ ஶூலபட்டஸபாணயஃ ।
ஸமரே நிஹதாஸ்ஸர்வே ஸாயகைர்மர்மபேதிபிஃ ॥ 9 ॥
தாந்த்ரு'ஷ்ட்வா பதிதாந்பூமௌ க்ஷணேநைவ மஹாபலாந் ।
ராமஸ்ய ச மஹத்கர்ம மஹாம்ஸ்த்ராஸோऽபவந்மம ॥ 10 ॥
அஹமஸ்மி ஸமுத்விக்நா விஷண்ணா ச நிஶாசர ।
ஶரணம் த்வாம் புநஃ ப்ராப்தா ஸர்வதோபயதர்ஶிநீ ॥ 11 ॥
விஷாதநக்ராத்யுஷிதே பரித்ராஸோர்மிமாலிநி ।
கிம் மாம் ந த்ராயஸே மக்நாம் விபுலே ஶோகஸாகரே ॥ 12 ॥
ஏதே ச நிஹதா பூமௌ ராமேண நிஶிதைஃ ஶரைஃ ।
யேऽபி மே பதவீம் ப்ராப்தா ராக்ஷஸாஃ பிஶிதாஶநாஃ ॥ 13 ॥
மயி தே யத்யநுக்ரோஶோ யதி ரக்ஷஸ்ஸு தேஷு ச ।
ராமேண யதி தே ஶக்திஸ்தேஜோ வாஸ்தி நிஶாசர ॥ 14 ॥
தண்டகாரண்யநிலயம் ஜஹி ராக்ஷஸகண்டகம் ।
யதி ராமம் மமாமித்ரம் ந த்வமத்யவதிஷ்யஸி ॥ 15 ॥
தவைவ சாக்ரதஃ ப்ராணாம்ஸ்த்யக்ஷாமி நிரபத்ரப ।
புத்த்யாஹமநுபஶ்யாமி ந த்வம் ராமஸ்ய ஸம்யுகே ॥ 16 ॥
ஸ்தாதும் ப்ரதிமுகே ஶக்தஸ்ஸபலஶ்ச மஹாத்மநஃ ।
ஶூரமாநீ ந ஶூரஸ்த்வம் மித்யாரோபிதவிக்ரமஃ ॥ 17 ॥
மாநுஷௌ யோ ந ஶக்நோஷி ஹந்தும் தௌ ராமலக்ஷ்மணௌ ।
ராமேண யதி தே ஶக்திஸ்தேஜோ வாஸ்தி நிஶாசர ॥ 18 ॥
தண்டகாரண்யநிலயம் ஜஹி தம் குலபாம்ஸந ।
நிஸ்ஸத்வஸ்யால்ப வீர்யஸ்ய வாஸஸ்தே கீத்ரு'ஶஸ்த்விஹ ॥ 19 ॥
அபயாஹி ஜநஸ்தாநாதத்வரிதஸ்ஸஹபாந்தவஃ ।
ராமதேஜோபிபூதோ ஹி த்வம் க்ஷிப்ரம் விநஶிஷ்யஸி ॥ 20 ॥
ஸ ஹி தேஜஸ்ஸமாயுக்தோ ராமோ தஶரதாத்மஜஃ ।
ப்ராதா சாஸ்ய மஹாவீர்யோ யேந சாஸ்மி விரூபிதா ॥ 21 ॥
ஏவம் விலப்ய பஹுஶோ ராக்ஷஸீ விததோதரீ ।
கராப்யாமுதரம் ஹத்வா ருரோத ப்ரு'ஶதுஃகிதா ॥ 22 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே ஏகவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekaviṃśassargaḥ |
sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhācchūrpaṇakhāṃ kharaḥ |
uvāca vyaktayā vācā tāmanarthārthamāgatām || 1 ||
mayā tvidānīṃ śūrāste rākṣasā rudhirāśanāḥ |
tvatpriyārthaṃ vinirdiṣṭāḥ kimarthaṃ rudyate punaḥ || 2 ||
bhaktāścaivānuraktāśca hitāśca mama nityaśaḥ |
hanyamānā na hanyante na na kuryurvaco mama || 3 ||
kimetacchrotumicchāmi kāraṇaṃ yatkṛte punaḥ |
hā nātheti vinardantī sarpavalluṭhasi kṣitau || 4 ||
anāthavadvilapasi nāthe tu mayi saṃsthite |
uttiṣṭhottiṣṭha mābhaiṣīrvaiklavyaṃ tyajyatāmiha || 5 ||
ityevamuktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā |
vimṛjya nayane sāsre kharaṃ bhrātaramabravīt || 6 ||
asmīdānīmahaṃ prāptā hṛtaśravaṇanāsikā |
śoṇitaughapariklinnā tvayā ca parisāntvitā || 7 ||
preṣitāśca tvayā vīra rākṣasāste caturdaśa |
nihantuṃ rāghavaṃ krodhānmatpriyārthaṃ salakṣaṇam || 8 ||
te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūlapaṭṭasapāṇayaḥ |
samare nihatāssarve sāyakairmarmabhedibhiḥ || 9 ||
tāndṛṣṭvā patitānbhūmau kṣaṇenaiva mahābalān |
rāmasya ca mahatkarma mahāṃstrāso'bhavanmama || 10 ||
ahamasmi samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara |
śaraṇaṃ tvāṃ punaḥ prāptā sarvatobhayadarśinī || 11 ||
viṣādanakrādhyuṣite paritrāsormimālini |
kiṃ māṃ na trāyase magnāṃ vipule śokasāgare || 12 ||
ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ |
ye'pi me padavīṃ prāptā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 13 ||
mayi te yadyanukrośo yadi rakṣassu teṣu ca |
rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 14 ||
daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi rākṣasakaṇṭakam |
yadi rāmaṃ mamāmitraṃ na tvamadyavadhiṣyasi || 15 ||
tavaiva cāgrataḥ prāṇāṃstyakṣāmi nirapatrapa |
buddhyāhamanupaśyāmi na tvaṃ rāmasya saṃyuge || 16 ||
sthātuṃ pratimukhe śaktassabalaśca mahātmanaḥ |
śūramānī na śūrastvaṃ mithyāropitavikramaḥ || 17 ||
mānuṣau yo na śaknoṣi hantuṃ tau rāmalakṣmaṇau |
rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 18 ||
daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi taṃ kulapāṃsana |
nissatvasyālpa vīryasya vāsaste kīdṛśastviha || 19 ||
apayāhi janasthānātatvaritassahabāndhavaḥ |
rāmatejobhibhūto hi tvaṃ kṣipraṃ vinaśiṣyasi || 20 ||
sa hi tejassamāyukto rāmo daśarathātmajaḥ |
bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā || 21 ||
evaṃ vilapya bahuśo rākṣasī vitatodarī |
karābhyāmudaraṃ hatvā ruroda bhṛśaduḥkhitā || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकविंशस्सर्गः ।
स पुनः पतितां दृष्ट्वा क्रोधाच्छूर्पणखां खरः ।
उवाच व्यक्तया वाचा तामनर्थार्थमागताम् ॥ 1 ॥
मया त्विदानीं शूरास्ते राक्षसा रुधिराशनाः ।
त्वत्प्रियार्थं विनिर्दिष्टाः किमर्थं रुद्यते पुनः ॥ 2 ॥
भक्ताश्चैवानुरक्ताश्च हिताश्च मम नित्यशः ।
हन्यमाना न हन्यन्ते न न कुर्युर्वचो मम ॥ 3 ॥
किमेतच्छ्रोतुमिच्छामि कारणं यत्कृते पुनः ।
हा नाथेति विनर्दन्ती सर्पवल्लुठसि क्षितौ ॥ 4 ॥
अनाथवद्विलपसि नाथे तु मयि संस्थिते ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ माभैषीर्वैक्लव्यं त्यज्यतामिह ॥ 5 ॥
इत्येवमुक्ता दुर्धर्षा खरेण परिसान्त्विता ।
विमृज्य नयने सास्रे खरं भ्रातरमब्रवीत् ॥ 6 ॥
अस्मीदानीमहं प्राप्ता हृतश्रवणनासिका ।
शोणितौघपरिक्लिन्ना त्वया च परिसान्त्विता ॥ 7 ॥
प्रेषिताश्च त्वया वीर राक्षसास्ते चतुर्दश ।
निहन्तुं राघवं क्रोधान्मत्प्रियार्थं सलक्षणम् ॥ 8 ॥
ते तु रामेण सामर्षाः शूलपट्टसपाणयः ।
समरे निहतास्सर्वे सायकैर्मर्मभेदिभिः ॥ 9 ॥
तान्दृष्ट्वा पतितान्भूमौ क्षणेनैव महाबलान् ।
रामस्य च महत्कर्म महांस्त्रासोऽभवन्मम ॥ 10 ॥
अहमस्मि समुद्विग्ना विषण्णा च निशाचर ।
शरणं त्वां पुनः प्राप्ता सर्वतोभयदर्शिनी ॥ 11 ॥
विषादनक्राध्युषिते परित्रासोर्मिमालिनि ।
किं मां न त्रायसे मग्नां विपुले शोकसागरे ॥ 12 ॥
एते च निहता भूमौ रामेण निशितैः शरैः ।
येऽपि मे पदवीं प्राप्ता राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ 13 ॥
मयि ते यद्यनुक्रोशो यदि रक्षस्सु तेषु च ।
रामेण यदि ते शक्तिस्तेजो वास्ति निशाचर ॥ 14 ॥
दण्डकारण्यनिलयं जहि राक्षसकण्टकम् ।
यदि रामं ममामित्रं न त्वमद्यवधिष्यसि ॥ 15 ॥
तवैव चाग्रतः प्राणांस्त्यक्षामि निरपत्रप ।
बुद्ध्याहमनुपश्यामि न त्वं रामस्य संयुगे ॥ 16 ॥
स्थातुं प्रतिमुखे शक्तस्सबलश्च महात्मनः ।
शूरमानी न शूरस्त्वं मिथ्यारोपितविक्रमः ॥ 17 ॥
मानुषौ यो न शक्नोषि हन्तुं तौ रामलक्ष्मणौ ।
रामेण यदि ते शक्तिस्तेजो वास्ति निशाचर ॥ 18 ॥
दण्डकारण्यनिलयं जहि तं कुलपांसन ।
निस्सत्वस्याल्प वीर्यस्य वासस्ते कीदृशस्त्विह ॥ 19 ॥
अपयाहि जनस्थानातत्वरितस्सहबान्धवः ।
रामतेजोभिभूतो हि त्वं क्षिप्रं विनशिष्यसि ॥ 20 ॥
स हि तेजस्समायुक्तो रामो दशरथात्मजः ।
भ्राता चास्य महावीर्यो येन चास्मि विरूपिता ॥ 21 ॥
एवं विलप्य बहुशो राक्षसी विततोदरी ।
कराभ्यामुदरं हत्वा रुरोद भृशदुःखिता ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekaviṃśassargaḥ |
sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhācchūrpaṇakhāṃ kharaḥ |
uvāca vyaktayā vācā tāmanarthārthamāgatām || 1 ||
mayā tvidānīṃ śūrāste rākṣasā rudhirāśanāḥ |
tvatpriyārthaṃ vinirdiṣṭāḥ kimarthaṃ rudyate punaḥ || 2 ||
bhaktāścaivānuraktāśca hitāśca mama nityaśaḥ |
hanyamānā na hanyante na na kuryurvaco mama || 3 ||
kimetacchrotumicchāmi kāraṇaṃ yatkṛte punaḥ |
hā nātheti vinardantī sarpavalluṭhasi kṣitau || 4 ||
anāthavadvilapasi nāthe tu mayi saṃsthite |
uttiṣṭhottiṣṭha mābhaiṣīrvaiklavyaṃ tyajyatāmiha || 5 ||
ityevamuktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā |
vimṛjya nayane sāsre kharaṃ bhrātaramabravīt || 6 ||
asmīdānīmahaṃ prāptā hṛtaśravaṇanāsikā |
śoṇitaughapariklinnā tvayā ca parisāntvitā || 7 ||
preṣitāśca tvayā vīra rākṣasāste caturdaśa |
nihantuṃ rāghavaṃ krodhānmatpriyārthaṃ salakṣaṇam || 8 ||
te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūlapaṭṭasapāṇayaḥ |
samare nihatāssarve sāyakairmarmabhedibhiḥ || 9 ||
tāndṛṣṭvā patitānbhūmau kṣaṇenaiva mahābalān |
rāmasya ca mahatkarma mahāṃstrāso'bhavanmama || 10 ||
ahamasmi samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara |
śaraṇaṃ tvāṃ punaḥ prāptā sarvatobhayadarśinī || 11 ||
viṣādanakrādhyuṣite paritrāsormimālini |
kiṃ māṃ na trāyase magnāṃ vipule śokasāgare || 12 ||
ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ |
ye'pi me padavīṃ prāptā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 13 ||
mayi te yadyanukrośo yadi rakṣassu teṣu ca |
rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 14 ||
daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi rākṣasakaṇṭakam |
yadi rāmaṃ mamāmitraṃ na tvamadyavadhiṣyasi || 15 ||
tavaiva cāgrataḥ prāṇāṃstyakṣāmi nirapatrapa |
buddhyāhamanupaśyāmi na tvaṃ rāmasya saṃyuge || 16 ||
sthātuṃ pratimukhe śaktassabalaśca mahātmanaḥ |
śūramānī na śūrastvaṃ mithyāropitavikramaḥ || 17 ||
mānuṣau yo na śaknoṣi hantuṃ tau rāmalakṣmaṇau |
rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 18 ||
daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi taṃ kulapāṃsana |
nissatvasyālpa vīryasya vāsaste kīdṛśastviha || 19 ||
apayāhi janasthānātatvaritassahabāndhavaḥ |
rāmatejobhibhūto hi tvaṃ kṣipraṃ vinaśiṣyasi || 20 ||
sa hi tejassamāyukto rāmo daśarathātmajaḥ |
bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā || 21 ||
evaṃ vilapya bahuśo rākṣasī vitatodarī |
karābhyāmudaraṃ hatvā ruroda bhṛśaduḥkhitā || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.