ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।
அத பஞ்சமஸ்ஸர்கஃ ।
ஹத்வா து தம் பீமபலம் விராதம் ராக்ஷஸம் வநே ।
ததஸ்ஸீதாம் பரிஷ்வஜ்ய ஸமாஶ்வாஸ்ய ச வீர்யவாந் ॥ 1 ॥
அப்ரவீல்லக்ஷ்மணம் ராமோ ப்ராதரம் தீப்ததேஜஸம் ।
கஷ்டம் வநமிதம் துர்கம் ந ச ஸ்ம வநகோசராஃ ॥ 2 ॥
அபிகச்சாமஹே ஶீக்ரம் ஶரபங்கம் தபோதநம் ।
ஆஶ்ரமம் ஶரபங்கஸ்ய ராகவோऽபிஜகாம ஹ ॥ 3 ॥
தஸ்ய தேவப்ரபாவஸ்ய தபஸா பாவிதாத்மநஃ ।
ஸமீபே ஶரபங்கஸ்ய ததர்ஶ மஹதத்புதம் ॥ 4 ॥
விப்ராஜமாநம் வபுஷா ஸூர்யவைஶ்வாநரோபமம் ।
அவருஹ்யரதோத்ஸங்காதாகாஶே விபுதாநுகம ॥ 5 ॥
அஸம்ஸ்ப்ரு'ஶந்தம் வஸுதாம் ததர்ஶ விபுதேஶ்வரம் ।
ஸுப்ரபாபரணம் தேவம் விரஜோऽம்பரதாரிணம் ॥ 6 ॥
தத்விதைரேவ பஹுபிஃ பூஜ்யமாநம் மஹாத்மபிஃ ।
ஹரிபிர்வாஜிபிர்யுக்தமந்தரிக்ஷகதம் ரதம் ॥ 7 ॥
ததர்ஶாதூரதஸ்தஸ்ய தருணாதித்யஸந்நிபம் ।
பாண்டுராப்ரகநப்ரக்யம் சந்த்ரமண்டலஸந்நிபம் ॥ 8 ॥
அபஶ்யத்விமலம் சத்ரம் சித்ரமால்யோபஶோபிதம் ।
சாமரவ்யஜநே சாக்ர்யே ருக்மதண்டே மஹாதநே ॥ 9 ॥
க்ரு'ஹீதே வரநாரீப்யாம் தூயமாநே ச மூர்தநி ।
கந்தர்வாமரஸித்தாஶ்ச பஹவஃ பரமர்ஷயஃ ॥ 10 ॥
அந்தரிக்ஷகதம் தேவம் வாக்பிரக்ய்ராபிரீடிரே ।
ஸஹ ஸம்பாஷமாணே து ஶரபங்கேந வாஸவே ॥ 11 ॥
த்ரு'ஷ்ட்வா ஶதக்ரதும் தத்ர ராமோ லக்ஷ்மணமப்ரவீத் ।
ராமோऽத ரதமுத்திஶ்ய லக்ஷ்மணாயப்ரதர்ஶயந் ॥ 12 ॥
அர்சிஷ்மந்தம் ஶ்ரியா ஜுஷ்டமத்புதம் பஶ்ய லக்ஷ்மண ।
ப்ரதபந்தமிவாதித்யமந்தரிக்ஷகதம் ரதம் ॥ 13 ॥
யே ஹயாஃ புருஹூதஸ்ய புரா ஶக்ரஸ்ய நஶ்ஶ்ருதாஃ ।
அந்தரிக்ஷகதா திவ்யாஸ்த இமே ஹரயோ த்ருவம் ॥ 14 ॥
இமே ச புருஷவ்யாக்ரா யே திஷ்ட்ந்த்யபிதோ ரதம் ।
ஶதம் ஶதம் குண்டலிநோ யுவாநஃ கங்கபாணயஃ ॥ 15 ॥
விஸ்தீர்ணவிபுலோரஸ்காஃ பரிகாயதபாஹவஃ ।
ஶோணாம்ஶுவஸநாஸ்ஸர்வே வ்யாத்ரா இவ துராஸதாஃ ॥ 16 ॥
உரோதேஶேஷு ஸர்வேஷாம் ஹாரா ஜ்வலநஸந்நிபாஃ ।
ரூபம் பிப்ரதி ஸௌமித்ரே பஞ்சவிம்ஶதிவார்ஷிகம் ॥ 17 ॥
ஏதத்தி கில தேவாநாம் வயோ பவதி நித்யதா ।
யதேமே புருஷவ்யாக்ரா த்ரு'ஶ்யந்தே ப்ரியதர்ஶநாஃ ॥ 18 ॥
இஹைவ ஸஹ வைதேஹ்யா முஹூர்தம் திஷ்ட லக்ஷ்மண ।
யாவஜ்ஜாநாம்யஹம் வ்யக்தம் க ஏஷ த்யுதிமாந்ரதே ॥ 19 ॥
தமேவமுக்த்வா ஸௌமித்ரிமிஹைவ ஸ்தீயதாமிதி ।
அபிசக்ராம காகுத்ஸ்த ஶ்ஶரபங்காஶ்ரமம் ப்ரதி ॥ 20 ॥
ததஸ்ஸமபிகச்சந்தம் ப்ரேக்ஷ்ய ராமம் ஶசீபதிஃ ।
ஶரபங்கமநுப்ராப்ய விவிக்த இதமப்ரவீத் ॥ 21 ॥
இஹோபயாத்யஸௌ ராமோ யாவந்மாம் நாபிபாஷதே ।
நிஷ்டாம் நயது தாவத்து ததோ மா த்ரஷ்டுமர்ஹதி ॥ 22 ॥
ஜிதவந்தம் க்ரு'தார்தம் ஹி ததாஹமசிராதிமம் ।
கர்ம ஹ்யநேந கர்தவ்யம் மஹதந்யைஸ்ஸுதுஷ்கரம் ॥ 23 ॥
இதி வஜ்ரீ தமாமந்த்ர்ய மாநயித்வா ச தாபஸம் ।
ரதேந ஹயயுக்தேந யயௌ திவமரிந்தமஃ ॥ 24 ॥
ப்ரயாதே து ஸஹஸ்ராக்ஷே ராகவஸ்ஸபரிச்சதஃ ।
அக்நிஹோத்ரமுபாஸீநம் ஶரபங்கமுபாகமத் ॥ 25 ॥
தஸ்ய பாதௌ ச ஸங்க்ரு'ஹ்ய ராமஸ்ஸீதா ச லக்ஷ்மணஃ ।
நிஷேதுஸ்ஸமநுஜ்ஞாதா லப்தவாஸா நிமந்த்ரிதாஃ ॥ 26 ॥
ததஶ்ஶக்ரோபயாநம் து பர்யப்ரு'ச்சத்ஸ ராகவஃ ।
ஶரபங்கஶ்ச தத்ஸர்யம் ராகவாய ந்யவேதயத் ॥ 27 ॥
மாமேஷ வரதோ ராம ப்ரஹ்மலோகம் நிநீஷதி ।
ஜிதமுக்ரேண தபஸா துஷ்ப்ராபமக்ரு'தாத்மபிஃ ॥ 28 ॥
அஹம் ஜ்ஞாத்வா நரவ்யாக்ர வர்தமாநமதூரதஃ ।
ப்ரஹ்மலோகம் ந கச்சாமி த்வாமத்ரு'ஷ்ட்வா ப்ரியாதிதிம் ॥ 29 ॥
த்வயாऽஹம் புருஷவ்யாக்ர தார்மிகேண மஹாத்மநா ।
ஸமாகம்ய கமிஷ்யாமி த்ரிதிவம் தேவஸேவிதம் ॥ 30 ॥
அக்ஷயா நரஶார்தூல மயா லோகா ஜிதாஶ்ஶுபா ।
ப்ராஹ்ம்யாஶ்ச நாகப்ரு'ஷ்ட்யாஶ்ச ப்ரதிக்ரு'ஹ்ணீஷ்வ மாமகாந் ॥ 31 ॥
ஏவமுக்தோ நரவ்யாக்ரஸ்ஸர்வஶாஸ்த்ர விஶாரதஃ ।
ரு'ஷிணா ஶரபங்கேண ராகவோ வாக்யமப்ரவீத் ॥ 32 ॥
அஹமேவாஹரிஷ்யாமி ஸர்வாம்ல்லோகாந்மஹாமுநே ।
ஆவாஸம் த்வஹமிச்சாமி ப்ரதிஷ்டமிஹ காநநே ॥ 33 ॥
ராகவேணைவமுக்தஸ்து ஶக்ரதுல்யபலேந வை ।
ஶரபங்கோ மஹாப்ராஜ்ஞஃ புநரேவாப்ரவீத்வசஃ ॥ 34 ॥
இஹ ராம மஹாதேஜாஸ்ஸுதீக்ஷ்ணோ நாம தார்மிகஃ ।
வஸத்யரண்யே தர்மாத்மா ஸ தே ஶ்ரேயோ விதாஸ்யதி ॥ 35 ॥
ஸுதீக்ஷ்ணமபிகச்ச த்வம் ஶுசௌ தேஶே தபஸ்விநம் ।
ரமணீயே வநோத்தேஶே ஸ தே வாஸம் விதாஸ்யதி ॥ 36 ॥
இமாம் மந்தாகிநீம் ராம ப்ரதிஸ்ரோதாமநுவ்ரஜ ।
நதீம் புஷ்போடுபவஹாம் ததஸ்தத்ர கமிஷ்யஸி ॥ 37 ॥
ஏஷ பந்தா நரவ்யாக்ர முஹூர்தம் பஶ்ய தாத மாம் ।
யாவஜ்ஜஹாமி காத்ராணி ஜீர்ணாம் த்வசமிவோரகஃ ॥ 38 ॥
ததோऽக்நிம் ஸ ஸமாதாய ஹுத்வா சாஜ்யேந மந்த்ரவித் ।
ஶரபங்கோ மஹாதேஜாஃ ப்ரவிவேஶ ஹுதாஶநம் ॥ 39 ॥
தஸ்ய ரோமாணி கேஶாம்ஶ்ச ததா வஹ்நிர்மஹாத்மநஃ ।
ஜீர்ணாம் த்வசம் ததாऽஸ்தீநி யச்ச மாம்ஸம் ஸஶோணிதம் ॥ 40 ॥
ஸ ச பாவகஸங்காஶஃ குமாரஸ்ஸமபத்யத ।
உத்தாயாக்நிசயாத்தஸ்மாச்சரபங்கோ வ்யரோசத ॥ 41 ॥
ஸ லோகாநாஹிதாக்நீநாம்ரு'ஷீணாம் ச மஹாத்மநாம் ।
தேவாநாம் ச வ்யதிக்ரம்ய ப்ரஹ்மலோகம் வ்யரோஹத ॥ 42 ॥
ஸ புண்யகர்மா புவநே த்விஜர்ஷபஃ பிதாமஹம் ஸாநுசரம் ததர்ஶ ஹ ।
பிதாமஹஶ்சாபி ஸமீக்ஷ்ய தம் த்விஜம் நநந்த ஸுஸ்வாகதமித்யுவாச ஹ ॥ 43 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே பஞ்சமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcamassargaḥ |
hatvā tu taṃ bhīmabalaṃ virādhaṃ rākṣasaṃ vane |
tatassītāṃ pariṣvajya samāśvāsya ca vīryavān || 1 ||
abravīllakṣmaṇaṃ rāmo bhrātaraṃ dīptatejasam |
kaṣṭaṃ vanamidaṃ durgaṃ na ca sma vanagocarāḥ || 2 ||
abhigacchāmahe śīghraṃ śarabhaṅgaṃ tapodhanam |
āśramaṃ śarabhaṅgasya rāghavo'bhijagāma ha || 3 ||
tasya devaprabhāvasya tapasā bhāvitātmanaḥ |
samīpe śarabhaṅgasya dadarśa mahadadbhutam || 4 ||
vibhrājamānaṃ vapuṣā sūryavaiśvānaropamam |
avaruhyarathotsaṅgādākāśe vibudhānugama || 5 ||
asaṃspṛśantaṃ vasudhāṃ dadarśa vibudheśvaram |
suprabhābharaṇaṃ devaṃ virajo'mbaradhāriṇam || 6 ||
tadvidhaireva bahubhiḥ pūjyamānaṃ mahātmabhiḥ |
haribhirvājibhiryuktamantarikṣagataṃ ratham || 7 ||
dadarśādūratastasya taruṇādityasannibham |
pāṇḍurābhraghanaprakhyaṃ candramaṇḍalasannibham || 8 ||
apaśyadvimalaṃ chatraṃ citramālyopaśobhitam |
cāmaravyajane cāgrye rukmadaṇḍe mahādhane || 9 ||
gṛhīte varanārībhyāṃ dhūyamāne ca mūrdhani |
gandharvāmarasiddhāśca bahavaḥ paramarṣayaḥ || 10 ||
antarikṣagataṃ devaṃ vāgbhiragyrābhirīḍire |
saha sambhāṣamāṇe tu śarabhaṅgena vāsave || 11 ||
dṛṣṭvā śatakratuṃ tatra rāmo lakṣmaṇamabravīt |
rāmo'tha rathamuddiśya lakṣmaṇāyapradarśayan || 12 ||
arciṣmantaṃ śriyā juṣṭamadbhutaṃ paśya lakṣmaṇa |
pratapantamivādityamantarikṣagataṃ ratham || 13 ||
ye hayāḥ puruhūtasya purā śakrasya naśśrutāḥ |
antarikṣagatā divyāsta ime harayo dhruvam || 14 ||
ime ca puruṣavyāghrā ye tiṣṭhntyabhito ratham |
śataṃ śataṃ kuṇḍalino yuvānaḥ khaṅgapāṇayaḥ || 15 ||
vistīrṇavipuloraskāḥ parighāyatabāhavaḥ |
śoṇāṃśuvasanāssarve vyādhrā iva durāsadāḥ || 16 ||
urodeśeṣu sarveṣāṃ hārā jvalanasannibhāḥ |
rūpaṃ bibhrati saumitre pañcaviṃśativārṣikam || 17 ||
etaddi kila devānāṃ vayo bhavati nityadā |
yatheme puruṣavyāghrā dṛśyante priyadarśanāḥ || 18 ||
ihaiva saha vaidehyā muhūrtaṃ tiṣṭha lakṣmaṇa |
yāvajjānāmyahaṃ vyaktaṃ ka eṣa dyutimānrathe || 19 ||
tamevamuktvā saumitrimihaiva sthīyatāmiti |
abhicakrāma kākutstha śśarabhaṅgāśramaṃ prati || 20 ||
tatassamabhigacchantaṃ prekṣya rāmaṃ śacīpatiḥ |
śarabhaṅgamanuprāpya vivikta idamabravīt || 21 ||
ihopayātyasau rāmo yāvanmāṃ nābhibhāṣate |
niṣṭhāṃ nayatu tāvattu tato mā draṣṭumarhati || 22 ||
jitavantaṃ kṛtārthaṃ hi tadāhamacirādimam |
karma hyanena kartavyaṃ mahadanyaissuduṣkaram || 23 ||
iti vajrī tamāmantrya mānayitvā ca tāpasam |
rathena hayayuktena yayau divamarindamaḥ || 24 ||
prayāte tu sahasrākṣe rāghavassaparicchadaḥ |
agnihotramupāsīnaṃ śarabhaṅgamupāgamat || 25 ||
tasya pādau ca saṅgṛhya rāmassītā ca lakṣmaṇaḥ |
niṣedussamanujñātā labdhavāsā nimantritāḥ || 26 ||
tataśśakropayānaṃ tu paryapṛcchatsa rāghavaḥ |
śarabhaṅgaśca tatsaryaṃ rāghavāya nyavedayat || 27 ||
māmeṣa varado rāma brahmalokaṃ ninīṣati |
jitamugreṇa tapasā duṣprāpamakṛtātmabhiḥ || 28 ||
ahaṃ jñātvā naravyāghra vartamānamadūrataḥ |
brahmalokaṃ na gacchāmi tvāmadṛṣṭvā priyātithim || 29 ||
tvayā'haṃ puruṣavyāghra dhārmikeṇa mahātmanā |
samāgamya gamiṣyāmi tridivaṃ devasevitam || 30 ||
akṣayā naraśārdūla mayā lokā jitāśśubhā |
brāhmyāśca nākapṛṣṭhyāśca pratigṛhṇīṣva māmakān || 31 ||
evamukto naravyāghrassarvaśāstra viśāradaḥ |
ṛṣiṇā śarabhaṅgeṇa rāghavo vākyamabravīt || 32 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvāṃllokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 33 ||
rāghaveṇaivamuktastu śakratulyabalena vai |
śarabhaṅgo mahāprājñaḥ punarevābravīdvacaḥ || 34 ||
iha rāma mahātejāssutīkṣṇo nāma dhārmikaḥ |
vasatyaraṇye dharmātmā sa te śreyo vidhāsyati || 35 ||
sutīkṣṇamabhigaccha tvaṃ śucau deśe tapasvinam |
ramaṇīye vanoddeśe sa te vāsaṃ vidhāsyati || 36 ||
imāṃ mandākinīṃ rāma pratisrotāmanuvraja |
nadīṃ puṣpoḍupavahāṃ tatastatra gamiṣyasi || 37 ||
eṣa panthā naravyāghra muhūrtaṃ paśya tāta mām |
yāvajjahāmi gātrāṇi jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ || 38 ||
tato'gniṃ sa samādhāya hutvā cājyena mantravit |
śarabhaṅgo mahātejāḥ praviveśa hutāśanam || 39 ||
tasya romāṇi keśāṃśca tadā vahnirmahātmanaḥ |
jīrṇāṃ tvacaṃ tathā'sthīni yacca māṃsaṃ saśoṇitam || 40 ||
sa ca pāvakasaṅkāśaḥ kumārassamapadyata |
utthāyāgnicayāttasmāccharabhaṅgo vyarocata || 41 ||
sa lokānāhitāgnīnāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
devānāṃ ca vyatikramya brahmalokaṃ vyarohata || 42 ||
sa puṇyakarmā bhuvane dvijarṣabhaḥ pitāmahaṃ sānucaraṃ dadarśa ha |
pitāmahaścāpi samīkṣya taṃ dvijaṃ nananda susvāgatamityuvāca ha || 43 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ पञ्चमस्सर्गः ।
हत्वा तु तं भीमबलं विराधं राक्षसं वने ।
ततस्सीतां परिष्वज्य समाश्वास्य च वीर्यवान् ॥ 1 ॥
अब्रवील्लक्ष्मणं रामो भ्रातरं दीप्ततेजसम् ।
कष्टं वनमिदं दुर्गं न च स्म वनगोचराः ॥ 2 ॥
अभिगच्छामहे शीघ्रं शरभङ्गं तपोधनम् ।
आश्रमं शरभङ्गस्य राघवोऽभिजगाम ह ॥ 3 ॥
तस्य देवप्रभावस्य तपसा भावितात्मनः ।
समीपे शरभङ्गस्य ददर्श महदद्भुतम् ॥ 4 ॥
विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरोपमम् ।
अवरुह्यरथोत्सङ्गादाकाशे विबुधानुगम ॥ 5 ॥
असंस्पृशन्तं वसुधां ददर्श विबुधेश्वरम् ।
सुप्रभाभरणं देवं विरजोऽम्बरधारिणम् ॥ 6 ॥
तद्विधैरेव बहुभिः पूज्यमानं महात्मभिः ।
हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम् ॥ 7 ॥
ददर्शादूरतस्तस्य तरुणादित्यसन्निभम् ।
पाण्डुराभ्रघनप्रख्यं चन्द्रमण्डलसन्निभम् ॥ 8 ॥
अपश्यद्विमलं छत्रं चित्रमाल्योपशोभितम् ।
चामरव्यजने चाग्र्ये रुक्मदण्डे महाधने ॥ 9 ॥
गृहीते वरनारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि ।
गन्धर्वामरसिद्धाश्च बहवः परमर्षयः ॥ 10 ॥
अन्तरिक्षगतं देवं वाग्भिरग्य्राभिरीडिरे ।
सह सम्भाषमाणे तु शरभङ्गेन वासवे ॥ 11 ॥
दृष्ट्वा शतक्रतुं तत्र रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
रामोऽथ रथमुद्दिश्य लक्ष्मणायप्रदर्शयन् ॥ 12 ॥
अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टमद्भुतं पश्य लक्ष्मण ।
प्रतपन्तमिवादित्यमन्तरिक्षगतं रथम् ॥ 13 ॥
ये हयाः पुरुहूतस्य पुरा शक्रस्य नश्श्रुताः ।
अन्तरिक्षगता दिव्यास्त इमे हरयो ध्रुवम् ॥ 14 ॥
इमे च पुरुषव्याघ्रा ये तिष्ठ्न्त्यभितो रथम् ।
शतं शतं कुण्डलिनो युवानः खङ्गपाणयः ॥ 15 ॥
विस्तीर्णविपुलोरस्काः परिघायतबाहवः ।
शोणांशुवसनास्सर्वे व्याध्रा इव दुरासदाः ॥ 16 ॥
उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसन्निभाः ।
रूपं बिभ्रति सौमित्रे पञ्चविंशतिवार्षिकम् ॥ 17 ॥
एतद्दि किल देवानां वयो भवति नित्यदा ।
यथेमे पुरुषव्याघ्रा दृश्यन्ते प्रियदर्शनाः ॥ 18 ॥
इहैव सह वैदेह्या मुहूर्तं तिष्ठ लक्ष्मण ।
यावज्जानाम्यहं व्यक्तं क एष द्युतिमान्रथे ॥ 19 ॥
तमेवमुक्त्वा सौमित्रिमिहैव स्थीयतामिति ।
अभिचक्राम काकुत्स्थ श्शरभङ्गाश्रमं प्रति ॥ 20 ॥
ततस्समभिगच्छन्तं प्रेक्ष्य रामं शचीपतिः ।
शरभङ्गमनुप्राप्य विविक्त इदमब्रवीत् ॥ 21 ॥
इहोपयात्यसौ रामो यावन्मां नाभिभाषते ।
निष्ठां नयतु तावत्तु ततो मा द्रष्टुमर्हति ॥ 22 ॥
जितवन्तं कृतार्थं हि तदाहमचिरादिमम् ।
कर्म ह्यनेन कर्तव्यं महदन्यैस्सुदुष्करम् ॥ 23 ॥
इति वज्री तमामन्त्र्य मानयित्वा च तापसम् ।
रथेन हययुक्तेन ययौ दिवमरिन्दमः ॥ 24 ॥
प्रयाते तु सहस्राक्षे राघवस्सपरिच्छदः ।
अग्निहोत्रमुपासीनं शरभङ्गमुपागमत् ॥ 25 ॥
तस्य पादौ च सङ्गृह्य रामस्सीता च लक्ष्मणः ।
निषेदुस्समनुज्ञाता लब्धवासा निमन्त्रिताः ॥ 26 ॥
ततश्शक्रोपयानं तु पर्यपृच्छत्स राघवः ।
शरभङ्गश्च तत्सर्यं राघवाय न्यवेदयत् ॥ 27 ॥
मामेष वरदो राम ब्रह्मलोकं निनीषति ।
जितमुग्रेण तपसा दुष्प्रापमकृतात्मभिः ॥ 28 ॥
अहं ज्ञात्वा नरव्याघ्र वर्तमानमदूरतः ।
ब्रह्मलोकं न गच्छामि त्वामदृष्ट्वा प्रियातिथिम् ॥ 29 ॥
त्वयाऽहं पुरुषव्याघ्र धार्मिकेण महात्मना ।
समागम्य गमिष्यामि त्रिदिवं देवसेवितम् ॥ 30 ॥
अक्षया नरशार्दूल मया लोका जिताश्शुभा ।
ब्राह्म्याश्च नाकपृष्ठ्याश्च प्रतिगृह्णीष्व मामकान् ॥ 31 ॥
एवमुक्तो नरव्याघ्रस्सर्वशास्त्र विशारदः ।
ऋषिणा शरभङ्गेण राघवो वाक्यमब्रवीत् ॥ 32 ॥
अहमेवाहरिष्यामि सर्वांल्लोकान्महामुने ।
आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने ॥ 33 ॥
राघवेणैवमुक्तस्तु शक्रतुल्यबलेन वै ।
शरभङ्गो महाप्राज्ञः पुनरेवाब्रवीद्वचः ॥ 34 ॥
इह राम महातेजास्सुतीक्ष्णो नाम धार्मिकः ।
वसत्यरण्ये धर्मात्मा स ते श्रेयो विधास्यति ॥ 35 ॥
सुतीक्ष्णमभिगच्छ त्वं शुचौ देशे तपस्विनम् ।
रमणीये वनोद्देशे स ते वासं विधास्यति ॥ 36 ॥
इमां मन्दाकिनीं राम प्रतिस्रोतामनुव्रज ।
नदीं पुष्पोडुपवहां ततस्तत्र गमिष्यसि ॥ 37 ॥
एष पन्था नरव्याघ्र मुहूर्तं पश्य तात माम् ।
यावज्जहामि गात्राणि जीर्णां त्वचमिवोरगः ॥ 38 ॥
ततोऽग्निं स समाधाय हुत्वा चाज्येन मन्त्रवित् ।
शरभङ्गो महातेजाः प्रविवेश हुताशनम् ॥ 39 ॥
तस्य रोमाणि केशांश्च तदा वह्निर्महात्मनः ।
जीर्णां त्वचं तथाऽस्थीनि यच्च मांसं सशोणितम् ॥ 40 ॥
स च पावकसङ्काशः कुमारस्समपद्यत ।
उत्थायाग्निचयात्तस्माच्छरभङ्गो व्यरोचत ॥ 41 ॥
स लोकानाहिताग्नीनामृषीणां च महात्मनाम् ।
देवानां च व्यतिक्रम्य ब्रह्मलोकं व्यरोहत ॥ 42 ॥
स पुण्यकर्मा भुवने द्विजर्षभः पितामहं सानुचरं ददर्श ह ।
पितामहश्चापि समीक्ष्य तं द्विजं ननन्द सुस्वागतमित्युवाच ह ॥ 43 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcamassargaḥ |
hatvā tu taṃ bhīmabalaṃ virādhaṃ rākṣasaṃ vane |
tatassītāṃ pariṣvajya samāśvāsya ca vīryavān || 1 ||
abravīllakṣmaṇaṃ rāmo bhrātaraṃ dīptatejasam |
kaṣṭaṃ vanamidaṃ durgaṃ na ca sma vanagocarāḥ || 2 ||
abhigacchāmahe śīghraṃ śarabhaṅgaṃ tapodhanam |
āśramaṃ śarabhaṅgasya rāghavo'bhijagāma ha || 3 ||
tasya devaprabhāvasya tapasā bhāvitātmanaḥ |
samīpe śarabhaṅgasya dadarśa mahadadbhutam || 4 ||
vibhrājamānaṃ vapuṣā sūryavaiśvānaropamam |
avaruhyarathotsaṅgādākāśe vibudhānugama || 5 ||
asaṃspṛśantaṃ vasudhāṃ dadarśa vibudheśvaram |
suprabhābharaṇaṃ devaṃ virajo'mbaradhāriṇam || 6 ||
tadvidhaireva bahubhiḥ pūjyamānaṃ mahātmabhiḥ |
haribhirvājibhiryuktamantarikṣagataṃ ratham || 7 ||
dadarśādūratastasya taruṇādityasannibham |
pāṇḍurābhraghanaprakhyaṃ candramaṇḍalasannibham || 8 ||
apaśyadvimalaṃ chatraṃ citramālyopaśobhitam |
cāmaravyajane cāgrye rukmadaṇḍe mahādhane || 9 ||
gṛhīte varanārībhyāṃ dhūyamāne ca mūrdhani |
gandharvāmarasiddhāśca bahavaḥ paramarṣayaḥ || 10 ||
antarikṣagataṃ devaṃ vāgbhiragyrābhirīḍire |
saha sambhāṣamāṇe tu śarabhaṅgena vāsave || 11 ||
dṛṣṭvā śatakratuṃ tatra rāmo lakṣmaṇamabravīt |
rāmo'tha rathamuddiśya lakṣmaṇāyapradarśayan || 12 ||
arciṣmantaṃ śriyā juṣṭamadbhutaṃ paśya lakṣmaṇa |
pratapantamivādityamantarikṣagataṃ ratham || 13 ||
ye hayāḥ puruhūtasya purā śakrasya naśśrutāḥ |
antarikṣagatā divyāsta ime harayo dhruvam || 14 ||
ime ca puruṣavyāghrā ye tiṣṭhntyabhito ratham |
śataṃ śataṃ kuṇḍalino yuvānaḥ khaṅgapāṇayaḥ || 15 ||
vistīrṇavipuloraskāḥ parighāyatabāhavaḥ |
śoṇāṃśuvasanāssarve vyādhrā iva durāsadāḥ || 16 ||
urodeśeṣu sarveṣāṃ hārā jvalanasannibhāḥ |
rūpaṃ bibhrati saumitre pañcaviṃśativārṣikam || 17 ||
etaddi kila devānāṃ vayo bhavati nityadā |
yatheme puruṣavyāghrā dṛśyante priyadarśanāḥ || 18 ||
ihaiva saha vaidehyā muhūrtaṃ tiṣṭha lakṣmaṇa |
yāvajjānāmyahaṃ vyaktaṃ ka eṣa dyutimānrathe || 19 ||
tamevamuktvā saumitrimihaiva sthīyatāmiti |
abhicakrāma kākutstha śśarabhaṅgāśramaṃ prati || 20 ||
tatassamabhigacchantaṃ prekṣya rāmaṃ śacīpatiḥ |
śarabhaṅgamanuprāpya vivikta idamabravīt || 21 ||
ihopayātyasau rāmo yāvanmāṃ nābhibhāṣate |
niṣṭhāṃ nayatu tāvattu tato mā draṣṭumarhati || 22 ||
jitavantaṃ kṛtārthaṃ hi tadāhamacirādimam |
karma hyanena kartavyaṃ mahadanyaissuduṣkaram || 23 ||
iti vajrī tamāmantrya mānayitvā ca tāpasam |
rathena hayayuktena yayau divamarindamaḥ || 24 ||
prayāte tu sahasrākṣe rāghavassaparicchadaḥ |
agnihotramupāsīnaṃ śarabhaṅgamupāgamat || 25 ||
tasya pādau ca saṅgṛhya rāmassītā ca lakṣmaṇaḥ |
niṣedussamanujñātā labdhavāsā nimantritāḥ || 26 ||
tataśśakropayānaṃ tu paryapṛcchatsa rāghavaḥ |
śarabhaṅgaśca tatsaryaṃ rāghavāya nyavedayat || 27 ||
māmeṣa varado rāma brahmalokaṃ ninīṣati |
jitamugreṇa tapasā duṣprāpamakṛtātmabhiḥ || 28 ||
ahaṃ jñātvā naravyāghra vartamānamadūrataḥ |
brahmalokaṃ na gacchāmi tvāmadṛṣṭvā priyātithim || 29 ||
tvayā'haṃ puruṣavyāghra dhārmikeṇa mahātmanā |
samāgamya gamiṣyāmi tridivaṃ devasevitam || 30 ||
akṣayā naraśārdūla mayā lokā jitāśśubhā |
brāhmyāśca nākapṛṣṭhyāśca pratigṛhṇīṣva māmakān || 31 ||
evamukto naravyāghrassarvaśāstra viśāradaḥ |
ṛṣiṇā śarabhaṅgeṇa rāghavo vākyamabravīt || 32 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvāṃllokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 33 ||
rāghaveṇaivamuktastu śakratulyabalena vai |
śarabhaṅgo mahāprājñaḥ punarevābravīdvacaḥ || 34 ||
iha rāma mahātejāssutīkṣṇo nāma dhārmikaḥ |
vasatyaraṇye dharmātmā sa te śreyo vidhāsyati || 35 ||
sutīkṣṇamabhigaccha tvaṃ śucau deśe tapasvinam |
ramaṇīye vanoddeśe sa te vāsaṃ vidhāsyati || 36 ||
imāṃ mandākinīṃ rāma pratisrotāmanuvraja |
nadīṃ puṣpoḍupavahāṃ tatastatra gamiṣyasi || 37 ||
eṣa panthā naravyāghra muhūrtaṃ paśya tāta mām |
yāvajjahāmi gātrāṇi jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ || 38 ||
tato'gniṃ sa samādhāya hutvā cājyena mantravit |
śarabhaṅgo mahātejāḥ praviveśa hutāśanam || 39 ||
tasya romāṇi keśāṃśca tadā vahnirmahātmanaḥ |
jīrṇāṃ tvacaṃ tathā'sthīni yacca māṃsaṃ saśoṇitam || 40 ||
sa ca pāvakasaṅkāśaḥ kumārassamapadyata |
utthāyāgnicayāttasmāccharabhaṅgo vyarocata || 41 ||
sa lokānāhitāgnīnāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
devānāṃ ca vyatikramya brahmalokaṃ vyarohata || 42 ||
sa puṇyakarmā bhuvane dvijarṣabhaḥ pitāmahaṃ sānucaraṃ dadarśa ha |
pitāmahaścāpi samīkṣya taṃ dvijaṃ nananda susvāgatamityuvāca ha || 43 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.