ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಸ ಪುನಃ ಪತಿತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ರೋಧಾಚ್ಛೂರ್ಪಣಖಾಂ ಖರಃ ।
ಉವಾಚ ವ್ಯಕ್ತಯಾ ವಾಚಾ ತಾಮನರ್ಥಾರ್ಥಮಾಗತಾಮ್ ॥ 1 ॥
ಮಯಾ ತ್ವಿದಾನೀಂ ಶೂರಾಸ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾ ರುಧಿರಾಶನಾಃ ।
ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ವಿನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಕಿಮರ್ಥಂ ರುದ್ಯತೇ ಪುನಃ ॥ 2 ॥
ಭಕ್ತಾಶ್ಚೈವಾನುರಕ್ತಾಶ್ಚ ಹಿತಾಶ್ಚ ಮಮ ನಿತ್ಯಶಃ ।
ಹನ್ಯಮಾನಾ ನ ಹನ್ಯನ್ತೇ ನ ನ ಕುರ್ಯುರ್ವಚೋ ಮಮ ॥ 3 ॥
ಕಿಮೇತಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಾರಣಂ ಯತ್ಕೃತೇ ಪುನಃ ।
ಹಾ ನಾಥೇತಿ ವಿನರ್ದನ್ತೀ ಸರ್ಪವಲ್ಲುಠಸಿ ಕ್ಷಿತೌ ॥ 4 ॥
ಅನಾಥವದ್ವಿಲಪಸಿ ನಾಥೇ ತು ಮಯಿ ಸಂಸ್ಥಿತೇ ।
ಉತ್ತಿಷ್ಠೋತ್ತಿಷ್ಠ ಮಾಭೈಷೀರ್ವೈಕ್ಲವ್ಯಂ ತ್ಯಜ್ಯತಾಮಿಹ ॥ 5 ॥
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಾ ದುರ್ಧರ್ಷಾ ಖರೇಣ ಪರಿಸಾನ್ತ್ವಿತಾ ।
ವಿಮೃಜ್ಯ ನಯನೇ ಸಾಸ್ರೇ ಖರಂ ಭ್ರಾತರಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 6 ॥
ಅಸ್ಮೀದಾನೀಮಹಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಹೃತಶ್ರವಣನಾಸಿಕಾ ।
ಶೋಣಿತೌಘಪರಿಕ್ಲಿನ್ನಾ ತ್ವಯಾ ಚ ಪರಿಸಾನ್ತ್ವಿತಾ ॥ 7 ॥
ಪ್ರೇಷಿತಾಶ್ಚ ತ್ವಯಾ ವೀರ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇ ಚತುರ್ದಶ ।
ನಿಹನ್ತುಂ ರಾಘವಂ ಕ್ರೋಧಾನ್ಮತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಸಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ 8 ॥
ತೇ ತು ರಾಮೇಣ ಸಾಮರ್ಷಾಃ ಶೂಲಪಟ್ಟಸಪಾಣಯಃ ।
ಸಮರೇ ನಿಹತಾಸ್ಸರ್ವೇ ಸಾಯಕೈರ್ಮರ್ಮಭೇದಿಭಿಃ ॥ 9 ॥
ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪತಿತಾನ್ಭೂಮೌ ಕ್ಷಣೇನೈವ ಮಹಾಬಲಾನ್ ।
ರಾಮಸ್ಯ ಚ ಮಹತ್ಕರ್ಮ ಮಹಾಂಸ್ತ್ರಾಸೋಽಭವನ್ಮಮ ॥ 10 ॥
ಅಹಮಸ್ಮಿ ಸಮುದ್ವಿಗ್ನಾ ವಿಷಣ್ಣಾ ಚ ನಿಶಾಚರ ।
ಶರಣಂ ತ್ವಾಂ ಪುನಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸರ್ವತೋಭಯದರ್ಶಿನೀ ॥ 11 ॥
ವಿಷಾದನಕ್ರಾಧ್ಯುಷಿತೇ ಪರಿತ್ರಾಸೋರ್ಮಿಮಾಲಿನಿ ।
ಕಿಂ ಮಾಂ ನ ತ್ರಾಯಸೇ ಮಗ್ನಾಂ ವಿಪುಲೇ ಶೋಕಸಾಗರೇ ॥ 12 ॥
ಏತೇ ಚ ನಿಹತಾ ಭೂಮೌ ರಾಮೇಣ ನಿಶಿತೈಃ ಶರೈಃ ।
ಯೇಽಪಿ ಮೇ ಪದವೀಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಪಿಶಿತಾಶನಾಃ ॥ 13 ॥
ಮಯಿ ತೇ ಯದ್ಯನುಕ್ರೋಶೋ ಯದಿ ರಕ್ಷಸ್ಸು ತೇಷು ಚ ।
ರಾಮೇಣ ಯದಿ ತೇ ಶಕ್ತಿಸ್ತೇಜೋ ವಾಸ್ತಿ ನಿಶಾಚರ ॥ 14 ॥
ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯನಿಲಯಂ ಜಹಿ ರಾಕ್ಷಸಕಣ್ಟಕಮ್ ।
ಯದಿ ರಾಮಂ ಮಮಾಮಿತ್ರಂ ನ ತ್ವಮದ್ಯವಧಿಷ್ಯಸಿ ॥ 15 ॥
ತವೈವ ಚಾಗ್ರತಃ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ಷಾಮಿ ನಿರಪತ್ರಪ ।
ಬುದ್ಧ್ಯಾಹಮನುಪಶ್ಯಾಮಿ ನ ತ್ವಂ ರಾಮಸ್ಯ ಸಂಯುಗೇ ॥ 16 ॥
ಸ್ಥಾತುಂ ಪ್ರತಿಮುಖೇ ಶಕ್ತಸ್ಸಬಲಶ್ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।
ಶೂರಮಾನೀ ನ ಶೂರಸ್ತ್ವಂ ಮಿಥ್ಯಾರೋಪಿತವಿಕ್ರಮಃ ॥ 17 ॥
ಮಾನುಷೌ ಯೋ ನ ಶಕ್ನೋಷಿ ಹನ್ತುಂ ತೌ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।
ರಾಮೇಣ ಯದಿ ತೇ ಶಕ್ತಿಸ್ತೇಜೋ ವಾಸ್ತಿ ನಿಶಾಚರ ॥ 18 ॥
ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯನಿಲಯಂ ಜಹಿ ತಂ ಕುಲಪಾಂಸನ ।
ನಿಸ್ಸತ್ವಸ್ಯಾಲ್ಪ ವೀರ್ಯಸ್ಯ ವಾಸಸ್ತೇ ಕೀದೃಶಸ್ತ್ವಿಹ ॥ 19 ॥
ಅಪಯಾಹಿ ಜನಸ್ಥಾನಾತತ್ವರಿತಸ್ಸಹಬಾನ್ಧವಃ ।
ರಾಮತೇಜೋಭಿಭೂತೋ ಹಿ ತ್ವಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವಿನಶಿಷ್ಯಸಿ ॥ 20 ॥
ಸ ಹಿ ತೇಜಸ್ಸಮಾಯುಕ್ತೋ ರಾಮೋ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ।
ಭ್ರಾತಾ ಚಾಸ್ಯ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಯೇನ ಚಾಸ್ಮಿ ವಿರೂಪಿತಾ ॥ 21 ॥
ಏವಂ ವಿಲಪ್ಯ ಬಹುಶೋ ರಾಕ್ಷಸೀ ವಿತತೋದರೀ ।
ಕರಾಭ್ಯಾಮುದರಂ ಹತ್ವಾ ರುರೋದ ಭೃಶದುಃಖಿತಾ ॥ 22 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಏಕವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekaviṃśassargaḥ |
sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhācchūrpaṇakhāṃ kharaḥ |
uvāca vyaktayā vācā tāmanarthārthamāgatām || 1 ||
mayā tvidānīṃ śūrāste rākṣasā rudhirāśanāḥ |
tvatpriyārthaṃ vinirdiṣṭāḥ kimarthaṃ rudyate punaḥ || 2 ||
bhaktāścaivānuraktāśca hitāśca mama nityaśaḥ |
hanyamānā na hanyante na na kuryurvaco mama || 3 ||
kimetacchrotumicchāmi kāraṇaṃ yatkṛte punaḥ |
hā nātheti vinardantī sarpavalluṭhasi kṣitau || 4 ||
anāthavadvilapasi nāthe tu mayi saṃsthite |
uttiṣṭhottiṣṭha mābhaiṣīrvaiklavyaṃ tyajyatāmiha || 5 ||
ityevamuktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā |
vimṛjya nayane sāsre kharaṃ bhrātaramabravīt || 6 ||
asmīdānīmahaṃ prāptā hṛtaśravaṇanāsikā |
śoṇitaughapariklinnā tvayā ca parisāntvitā || 7 ||
preṣitāśca tvayā vīra rākṣasāste caturdaśa |
nihantuṃ rāghavaṃ krodhānmatpriyārthaṃ salakṣaṇam || 8 ||
te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūlapaṭṭasapāṇayaḥ |
samare nihatāssarve sāyakairmarmabhedibhiḥ || 9 ||
tāndṛṣṭvā patitānbhūmau kṣaṇenaiva mahābalān |
rāmasya ca mahatkarma mahāṃstrāso'bhavanmama || 10 ||
ahamasmi samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara |
śaraṇaṃ tvāṃ punaḥ prāptā sarvatobhayadarśinī || 11 ||
viṣādanakrādhyuṣite paritrāsormimālini |
kiṃ māṃ na trāyase magnāṃ vipule śokasāgare || 12 ||
ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ |
ye'pi me padavīṃ prāptā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 13 ||
mayi te yadyanukrośo yadi rakṣassu teṣu ca |
rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 14 ||
daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi rākṣasakaṇṭakam |
yadi rāmaṃ mamāmitraṃ na tvamadyavadhiṣyasi || 15 ||
tavaiva cāgrataḥ prāṇāṃstyakṣāmi nirapatrapa |
buddhyāhamanupaśyāmi na tvaṃ rāmasya saṃyuge || 16 ||
sthātuṃ pratimukhe śaktassabalaśca mahātmanaḥ |
śūramānī na śūrastvaṃ mithyāropitavikramaḥ || 17 ||
mānuṣau yo na śaknoṣi hantuṃ tau rāmalakṣmaṇau |
rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 18 ||
daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi taṃ kulapāṃsana |
nissatvasyālpa vīryasya vāsaste kīdṛśastviha || 19 ||
apayāhi janasthānātatvaritassahabāndhavaḥ |
rāmatejobhibhūto hi tvaṃ kṣipraṃ vinaśiṣyasi || 20 ||
sa hi tejassamāyukto rāmo daśarathātmajaḥ |
bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā || 21 ||
evaṃ vilapya bahuśo rākṣasī vitatodarī |
karābhyāmudaraṃ hatvā ruroda bhṛśaduḥkhitā || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकविंशस्सर्गः ।
स पुनः पतितां दृष्ट्वा क्रोधाच्छूर्पणखां खरः ।
उवाच व्यक्तया वाचा तामनर्थार्थमागताम् ॥ 1 ॥
मया त्विदानीं शूरास्ते राक्षसा रुधिराशनाः ।
त्वत्प्रियार्थं विनिर्दिष्टाः किमर्थं रुद्यते पुनः ॥ 2 ॥
भक्ताश्चैवानुरक्ताश्च हिताश्च मम नित्यशः ।
हन्यमाना न हन्यन्ते न न कुर्युर्वचो मम ॥ 3 ॥
किमेतच्छ्रोतुमिच्छामि कारणं यत्कृते पुनः ।
हा नाथेति विनर्दन्ती सर्पवल्लुठसि क्षितौ ॥ 4 ॥
अनाथवद्विलपसि नाथे तु मयि संस्थिते ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ माभैषीर्वैक्लव्यं त्यज्यतामिह ॥ 5 ॥
इत्येवमुक्ता दुर्धर्षा खरेण परिसान्त्विता ।
विमृज्य नयने सास्रे खरं भ्रातरमब्रवीत् ॥ 6 ॥
अस्मीदानीमहं प्राप्ता हृतश्रवणनासिका ।
शोणितौघपरिक्लिन्ना त्वया च परिसान्त्विता ॥ 7 ॥
प्रेषिताश्च त्वया वीर राक्षसास्ते चतुर्दश ।
निहन्तुं राघवं क्रोधान्मत्प्रियार्थं सलक्षणम् ॥ 8 ॥
ते तु रामेण सामर्षाः शूलपट्टसपाणयः ।
समरे निहतास्सर्वे सायकैर्मर्मभेदिभिः ॥ 9 ॥
तान्दृष्ट्वा पतितान्भूमौ क्षणेनैव महाबलान् ।
रामस्य च महत्कर्म महांस्त्रासोऽभवन्मम ॥ 10 ॥
अहमस्मि समुद्विग्ना विषण्णा च निशाचर ।
शरणं त्वां पुनः प्राप्ता सर्वतोभयदर्शिनी ॥ 11 ॥
विषादनक्राध्युषिते परित्रासोर्मिमालिनि ।
किं मां न त्रायसे मग्नां विपुले शोकसागरे ॥ 12 ॥
एते च निहता भूमौ रामेण निशितैः शरैः ।
येऽपि मे पदवीं प्राप्ता राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ 13 ॥
मयि ते यद्यनुक्रोशो यदि रक्षस्सु तेषु च ।
रामेण यदि ते शक्तिस्तेजो वास्ति निशाचर ॥ 14 ॥
दण्डकारण्यनिलयं जहि राक्षसकण्टकम् ।
यदि रामं ममामित्रं न त्वमद्यवधिष्यसि ॥ 15 ॥
तवैव चाग्रतः प्राणांस्त्यक्षामि निरपत्रप ।
बुद्ध्याहमनुपश्यामि न त्वं रामस्य संयुगे ॥ 16 ॥
स्थातुं प्रतिमुखे शक्तस्सबलश्च महात्मनः ।
शूरमानी न शूरस्त्वं मिथ्यारोपितविक्रमः ॥ 17 ॥
मानुषौ यो न शक्नोषि हन्तुं तौ रामलक्ष्मणौ ।
रामेण यदि ते शक्तिस्तेजो वास्ति निशाचर ॥ 18 ॥
दण्डकारण्यनिलयं जहि तं कुलपांसन ।
निस्सत्वस्याल्प वीर्यस्य वासस्ते कीदृशस्त्विह ॥ 19 ॥
अपयाहि जनस्थानातत्वरितस्सहबान्धवः ।
रामतेजोभिभूतो हि त्वं क्षिप्रं विनशिष्यसि ॥ 20 ॥
स हि तेजस्समायुक्तो रामो दशरथात्मजः ।
भ्राता चास्य महावीर्यो येन चास्मि विरूपिता ॥ 21 ॥
एवं विलप्य बहुशो राक्षसी विततोदरी ।
कराभ्यामुदरं हत्वा रुरोद भृशदुःखिता ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekaviṃśassargaḥ |
sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhācchūrpaṇakhāṃ kharaḥ |
uvāca vyaktayā vācā tāmanarthārthamāgatām || 1 ||
mayā tvidānīṃ śūrāste rākṣasā rudhirāśanāḥ |
tvatpriyārthaṃ vinirdiṣṭāḥ kimarthaṃ rudyate punaḥ || 2 ||
bhaktāścaivānuraktāśca hitāśca mama nityaśaḥ |
hanyamānā na hanyante na na kuryurvaco mama || 3 ||
kimetacchrotumicchāmi kāraṇaṃ yatkṛte punaḥ |
hā nātheti vinardantī sarpavalluṭhasi kṣitau || 4 ||
anāthavadvilapasi nāthe tu mayi saṃsthite |
uttiṣṭhottiṣṭha mābhaiṣīrvaiklavyaṃ tyajyatāmiha || 5 ||
ityevamuktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā |
vimṛjya nayane sāsre kharaṃ bhrātaramabravīt || 6 ||
asmīdānīmahaṃ prāptā hṛtaśravaṇanāsikā |
śoṇitaughapariklinnā tvayā ca parisāntvitā || 7 ||
preṣitāśca tvayā vīra rākṣasāste caturdaśa |
nihantuṃ rāghavaṃ krodhānmatpriyārthaṃ salakṣaṇam || 8 ||
te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūlapaṭṭasapāṇayaḥ |
samare nihatāssarve sāyakairmarmabhedibhiḥ || 9 ||
tāndṛṣṭvā patitānbhūmau kṣaṇenaiva mahābalān |
rāmasya ca mahatkarma mahāṃstrāso'bhavanmama || 10 ||
ahamasmi samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara |
śaraṇaṃ tvāṃ punaḥ prāptā sarvatobhayadarśinī || 11 ||
viṣādanakrādhyuṣite paritrāsormimālini |
kiṃ māṃ na trāyase magnāṃ vipule śokasāgare || 12 ||
ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ |
ye'pi me padavīṃ prāptā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 13 ||
mayi te yadyanukrośo yadi rakṣassu teṣu ca |
rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 14 ||
daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi rākṣasakaṇṭakam |
yadi rāmaṃ mamāmitraṃ na tvamadyavadhiṣyasi || 15 ||
tavaiva cāgrataḥ prāṇāṃstyakṣāmi nirapatrapa |
buddhyāhamanupaśyāmi na tvaṃ rāmasya saṃyuge || 16 ||
sthātuṃ pratimukhe śaktassabalaśca mahātmanaḥ |
śūramānī na śūrastvaṃ mithyāropitavikramaḥ || 17 ||
mānuṣau yo na śaknoṣi hantuṃ tau rāmalakṣmaṇau |
rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 18 ||
daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi taṃ kulapāṃsana |
nissatvasyālpa vīryasya vāsaste kīdṛśastviha || 19 ||
apayāhi janasthānātatvaritassahabāndhavaḥ |
rāmatejobhibhūto hi tvaṃ kṣipraṃ vinaśiṣyasi || 20 ||
sa hi tejassamāyukto rāmo daśarathātmajaḥ |
bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā || 21 ||
evaṃ vilapya bahuśo rākṣasī vitatodarī |
karābhyāmudaraṃ hatvā ruroda bhṛśaduḥkhitā || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.