શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।
અથ સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।
તતઃ પ્રભાતે જનકઃ કૃતકર્મા મહર્ષિભિઃ ।
ઉવાચ વાક્યં વાક્યજ્ઞ શ્શતાનન્દં પુરોહિતમ્ ॥ 1 ॥
ભ્રાતા મમ મહાતેજા યવીયાનતિધાર્મિકઃ ।
કુશધ્વજ ઇતિ ખ્યાતઃ પુરીમધ્યવસચ્છુભામ્ ॥ 2 ॥
વાર્યાફલકપર્યન્તાં પિબન્નિક્ષુમતીં નદીમ્ ।
સાઙ્કાશ્યાં પુણ્યસઙ્કાશાં વિમાનમિવ પુષ્પકમ્ ॥ 3 ॥
તમહં દ્રષ્ટુમિચ્છામિ યજ્ઞગોપ્તા સ મે મતઃ ।
પ્રીતિં સોઽપિ મહાતેજા ઇમાં ભોક્તા મયા સહ ॥ 4 ॥
એવમુક્તે તુ વચને શતાનન્દસ્ય સન્નિધૌ ।
આગતાઃ કેચિદવ્યગ્રા જનકસ્તાન્ સમાદિશત્ ॥ 5 ॥
શાસનાત્તુ નરેન્દ્રસ્ય પ્રયયુશ્શીઘ્રવાજિભિઃ ।
સમાનેતું નરવ્યાઘ્રં વિષ્ણુમિન્દ્રાજ્ઞયા યથા ॥ 6 ॥
સાઙ્કાશ્યાં તે સમાગત્ય દદૃશુશ્ચ કુશધ્વજમ્ ।
ન્યવેદયન્યથાવૃત્તં જનકસ્ય ચ ચિન્તિતમ્ ॥ 7 ॥
તદ્વૃત્તં નૃપતિ શ્શૃત્વા દૂતશ્રેષ્ઠૈર્મહાબલૈઃ ।
અજ્ઞાયાઽથ નરેન્દ્રસ્ય આજગામ કુશધ્વજઃ ॥ 8 ॥
સ દદર્શ મહાત્માનં જનકં ધર્મવત્સલમ્ ।
સોઽભિવાદ્ય શતાનન્દં રાજાનં ચાપિ ધાર્મિકમ્ ॥ 9 ॥
રાજાર્હં પરમં દિવ્યમાસનં ચાઽધ્યરોહત ।
ઉપવિષ્ટાવુભૌ તૌ તુ ભ્રાતરાવતિતેજસૌ ॥ 10 ॥
પ્રેષયામાસતુર્વીરૌ મન્ત્રિશ્રેષ્ઠં સુદામનમ્ ।
ગચ્છ મન્ત્રિપતે શીઘ્રમૈક્ષ્વાકુમમિતપ્રભમ્ ॥ 11 ॥
આત્મજૈસ્સહ દુર્ધર્ષમાનયસ્વ સમન્ત્રિણમ્ ।
ઔપકાર્યાં સ ગત્વા તુ રઘૂણાં કુલવર્ધનમ્ ॥ 12 ॥
દદર્શ શિરસા ચૈનમભિવાદ્યેદમબ્રવીત્ ।
અયોધ્યાધિપતે વીર વૈદેહો મિથિલાધિપઃ ॥ 13 ॥
સ ત્વાં દ્રષ્ટું વ્યવસિતસ્સોપાધ્યાયપુરોહિતમ્ ।
મન્ત્રિશ્રેષ્ઠવચ શ્શૃત્વા રાજા સર્ષિગણસ્તદા ॥ 14 ॥
સબન્ધુરગમત્તત્ર જનકો યત્ર વર્તતે ।
સ રાજા મન્ત્રિસહિત સ્સોપાધ્યાયઃ સબાન્ધવઃ ॥ 15 ॥
વાક્યં વાક્યવિદાં શ્રેષ્ઠો વૈદેહમિદમબ્રવીત્ ।
વિદિતં તે મહારાજ ઇક્ષ્વાકુકુલદૈવતમ્ ॥ 16 ॥
વક્તા સર્વેષુ કૃત્યેષુ વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।
વિશ્વામિત્રાભ્યનુજ્ઞાતસ્સહ સર્વૈર્મહર્ષિભિઃ ॥ 17 ॥
એષ વક્ષ્યતિ ધર્માત્મા વસિષ્ઠો મે યથાક્રમમ્ ।
એવમુક્ત્વા નરશ્રેષ્ઠે રાજ્ઞાં મધ્યે મહાત્મનામ્ ॥ 18 ॥
તૂષ્ણીમ્ભૂતે દશરથે વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।
ઉવાચ વાક્યં વાક્યજ્ઞો વૈદેહં સપુરોધસમ્ ॥ 19 ॥
અવ્યક્તપ્રભવો બ્રહ્મા શાશ્વતો નિત્ય અવ્યયઃ ।
તસ્માન્મરીચિ સ્સઞ્જજ્ઞે મરીચેઃ કાશ્યપઃ સુતઃ ॥ 20 ॥
વિવસ્વાન્ કાશ્યપાજ્જજ્ઞે મનુર્વૈવસ્વત સ્સ્મૃતઃ ।
મનુઃ પ્રજાપતિઃ પૂર્વમિક્ષ્વાકુસ્તુ મનોસ્સુતઃ ॥ 21 ॥
તમિક્ષ્વાકુમયોધ્યાયાં રાજાનં વિદ્ધિ પૂર્વકમ્ ।
ઇક્ષ્વાકોસ્તુ સુતશ્શ્રીમાન્ કુક્ષિરિત્યેવ વિશ્રુતઃ ॥ 22 ॥
કુક્ષેરથાત્મજઃ શ્રીમાન્ વિકુક્ષિરુદપદ્યત ।
વિકુક્ષેસ્તુ મહાતેજા બાણઃ પુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ॥ 23 ॥
બાણસ્ય તુ મહાતેજા અનરણ્યઃ પ્રતાપવાન્ ।
અનરણ્યાત્પૃથુર્જજ્ઞે ત્રિશઙ્કુસ્તુ પૃથોસ્સુતઃ ॥ 24 ॥
ત્રિશઙ્કોરભવત્પુત્રો દુન્દુમારો મહાયશાઃ ।
યુવનાશ્વસુતસ્ત્વાસીન્માન્ધાતા પૃથિવીપતિઃ ॥ 25 ॥
માન્ધાતુસ્તુ સુત શ્શ્રીમાન્ સુસન્ધિરુદપદ્યત ।
સુસન્ધેરપિ પુત્રૌ દ્વૌ ધ્રુવસન્ધિઃ પ્રસેનજિત્ ॥ 26 ॥
યશસ્વી ધ્રુવસન્ધેસ્તુ ભરતો નામ નામતઃ ।
ભરતાત્તુ મહાતેજા અસિતો નામ જાતવાન્ ॥ 27 ॥
યસ્યૈતે પ્રતિરાજાન ઉદપદ્યન્ત શત્રવઃ ।
હૈહયાસ્તાલજઙ્ઘાશ્ચ શૂરાશ્ચ શશિબિન્દવઃ ॥ 28 ॥
તાંસ્તુ સ પ્રતિયુધ્યન્ વૈ યુદ્ધે રાજા પ્રવાસિતઃ ।
હિમવન્તમુપાગમ્ય ભૃગુપ્રસ્રવણેઽવસત્ ॥ 29 ॥
અસિતોઽલ્પબલો રાજા મન્ત્રિભિસ્સહિતસ્તદા ।
દ્વે ચાસ્ય ભાર્યે ગર્ભિણ્યૌ બભૂવતુરિતિ શ્રુતમ્ ॥ 30 ॥
એકા ગર્ભવિનાશાય સપત્ન્યૈ સગરં દદૌ ।
તત શ્શૈલવરં રમ્યં બભૂવાભિરતો મુનિઃ ॥ 31 ॥
ભાર્ગવશ્ચ્યવનો નામ હિમવન્તમુપાશ્રિતઃ ।
તત્રૈકા તુ મહાભાગા ભાર્ગવં દેવવર્ચસમ્ ॥ 32 ॥
વવન્દે પદ્મપત્રાક્ષી કાઙ્ક્ષન્તી સુતમાત્મનઃ ।
તમૃષિં સાઽભ્યુપાગમ્ય કાલિન્દી ચાભ્યવાદયત્ ॥ 33 ॥
સ તામભ્યવદદ્વિપ્રઃ પુત્રેપ્સું પુત્રજન્મનિ ।
તવ કુક્ષૌ મહાભાગે સુપુત્રસ્સુમહાબલઃ ॥ 34 ॥
મહાવીર્યો મહાતેજા અચિરાત્સઞ્જનિષ્યતિ ।
ગરેણ સહિત શ્શ્રીમાન્ મા શુચઃ કમલેક્ષણે ॥ 35 ॥
ચ્યવનં તુ નમસ્કૃત્ય રાજપુત્રી પતિવ્રતા ।
પતિશોકાતુરા તસ્માત્પુત્રં દેવી વ્યજાયત ॥ 36 ॥
સપત્ન્યા તુ ગરસ્તસ્યૈ દત્તો ગર્ભજિઘાંસયા ।
સહ તેન ગરેણૈવ જાતઃ સ સગરોઽભવત્ ॥ 37 ॥
સગરસ્યાસમઞ્જસ્તુ અસમઞ્જાત્તથાંઽશુમાન્ ।
દિલીપોંઽશુમતઃ પુત્રો દિલીપસ્ય ભગીરથઃ ॥ 38 ॥
ભગીરથાત્કકુત્સ્થશ્ચ કકુત્સ્થસ્ય રઘુસ્સુતઃ ।
રઘોસ્તુ પુત્રસ્તેજસ્વી પ્રવૃદ્ધઃ પુરુષાદકઃ ॥ 39 ॥
કલ્માષપાદો હ્યભવત્તસ્માજ્જાતસ્તુ શઙ્ખણઃ ।
સુદર્શનઃ શઙ્ઘણસ્ય અગ્નિવર્ણ સ્સુદર્શનાત્ ॥ 40 ॥
શીઘ્રગસ્ત્વગ્નિવર્ણસ્ય શીઘ્રગસ્ય મરુ સ્સુતઃ ।
મરોઃ પ્રશુશ્રુકસ્ત્વાસીદમ્બરીષઃ પ્રશુશ્રૃકાત્ ॥ 41 ॥
અમ્બરીષસ્ય પુત્રોઽભૂન્નહુષઃ પૃથિવીપતિઃ ।
નહુષસ્ય યયાતિસ્તુ નાભાગસ્તુ યયાતિજઃ ॥ 42 ॥
નાભાગસ્ય બભૂવાજઃ અજાદ્દશરથોઽભવત્ ।
અસ્માદ્દશરથાજ્જાતૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 43 ॥
આદિવંશવિશુદ્ધાનાં રાજ્ઞાં પરમધર્મિણામ્ ।
ઇક્ષ્વાકુકુલજાતાનાં વીરાણાં સત્યવાદિનામ્ ॥ 44 ॥
રામલક્ષ્મણયોરર્થે ત્વત્સુતે વરયે નૃપ ।
સદૃશાભ્યાં નૃપશ્રેષ્ઠ સદૃશે દાતુમર્હસિ ॥ 45 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajña śśatānandaṃ purohitam || 1 ||
bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ |
kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām || 2 ||
vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm |
sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam || 3 ||
tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ |
prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha || 4 ||
evamukte tu vacane śatānandasya sannidhau |
āgatāḥ kecidavyagrā janakastān samādiśat || 5 ||
śāsanāttu narendrasya prayayuśśīghravājibhiḥ |
samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā || 6 ||
sāṅkāśyāṃ te samāgatya dadṛśuśca kuśadhvajam |
nyavedayanyathāvṛttaṃ janakasya ca cintitam || 7 ||
tadvṛttaṃ nṛpati śśṛtvā dūtaśreṣṭhairmahābalaiḥ |
ajñāyā'tha narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ || 8 ||
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam |
so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam || 9 ||
rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cā'dhyarohata |
upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvatitejasau || 10 ||
preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam |
gaccha mantripate śīghramaikṣvākumamitaprabham || 11 ||
ātmajaissaha durdharṣamānayasva samantriṇam |
aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam || 12 ||
dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt |
ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ || 13 ||
sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitassopādhyāyapurohitam |
mantriśreṣṭhavaca śśṛtvā rājā sarṣigaṇastadā || 14 ||
sabandhuragamattatra janako yatra vartate |
sa rājā mantrisahita ssopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ || 15 ||
vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt |
viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam || 16 ||
vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
viśvāmitrābhyanujñātassaha sarvairmaharṣibhiḥ || 17 ||
eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam |
evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām || 18 ||
tūṣṇīmbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam || 19 ||
avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīci ssañjajñe marīceḥ kāśyapaḥ sutaḥ || 20 ||
vivasvān kāśyapājjajñe manurvaivasvata ssmṛtaḥ |
manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manossutaḥ || 21 ||
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam |
ikṣvākostu sutaśśrīmān kukṣirityeva viśrutaḥ || 22 ||
kukṣerathātmajaḥ śrīmān vikukṣirudapadyata |
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān || 23 ||
bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān |
anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthossutaḥ || 24 ||
triśaṅkorabhavatputro dundumāro mahāyaśāḥ |
yuvanāśvasutastvāsīnmāndhātā pṛthivīpatiḥ || 25 ||
māndhātustu suta śśrīmān susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 26 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato nāma nāmataḥ |
bharatāttu mahātejā asito nāma jātavān || 27 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 28 ||
tāṃstu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsitaḥ |
himavantamupāgamya bhṛguprasravaṇe'vasat || 29 ||
asito'lpabalo rājā mantribhissahitastadā |
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutam || 30 ||
ekā garbhavināśāya sapatnyai sagaraṃ dadau |
tata śśailavaraṃ ramyaṃ babhūvābhirato muniḥ || 31 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tatraikā tu mahābhāgā bhārgavaṃ devavarcasam || 32 ||
vavande padmapatrākṣī kāṅkṣantī sutamātmanaḥ |
tamṛṣiṃ sā'bhyupāgamya kālindī cābhyavādayat || 33 ||
sa tāmabhyavadadvipraḥ putrepsuṃ putrajanmani |
tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābalaḥ || 34 ||
mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati |
gareṇa sahita śśrīmān mā śucaḥ kamalekṣaṇe || 35 ||
cyavanaṃ tu namaskṛtya rājaputrī pativratā |
patiśokāturā tasmātputraṃ devī vyajāyata || 36 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat || 37 ||
sagarasyāsamañjastu asamañjāttathāṃ'śumān |
dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 38 ||
bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghussutaḥ |
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ || 39 ||
kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ |
sudarśanaḥ śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt || 40 ||
śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssutaḥ |
maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrṛkāt || 41 ||
ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ |
nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ || 42 ||
nābhāgasya babhūvājaḥ ajāddaśaratho'bhavat |
asmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 43 ||
ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām |
ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām || 44 ||
rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa |
sadṛśābhyāṃ nṛpaśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ सप्ततितमस्सर्गः ।
ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः ।
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञ श्शतानन्दं पुरोहितम् ॥ 1 ॥
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिकः ।
कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम् ॥ 2 ॥
वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम् ।
साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम् ॥ 3 ॥
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः ।
प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह ॥ 4 ॥
एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य सन्निधौ ।
आगताः केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत् ॥ 5 ॥
शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुश्शीघ्रवाजिभिः ।
समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा ॥ 6 ॥
साङ्काश्यां ते समागत्य ददृशुश्च कुशध्वजम् ।
न्यवेदयन्यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम् ॥ 7 ॥
तद्वृत्तं नृपति श्शृत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाबलैः ।
अज्ञायाऽथ नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः ॥ 8 ॥
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम् ।
सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम् ॥ 9 ॥
राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाऽध्यरोहत ।
उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावतितेजसौ ॥ 10 ॥
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम् ।
गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकुममितप्रभम् ॥ 11 ॥
आत्मजैस्सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम् ।
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम् ॥ 12 ॥
ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत् ।
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः ॥ 13 ॥
स त्वां द्रष्टुं व्यवसितस्सोपाध्यायपुरोहितम् ।
मन्त्रिश्रेष्ठवच श्शृत्वा राजा सर्षिगणस्तदा ॥ 14 ॥
सबन्धुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते ।
स राजा मन्त्रिसहित स्सोपाध्यायः सबान्धवः ॥ 15 ॥
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत् ।
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम् ॥ 16 ॥
वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः ।
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातस्सह सर्वैर्महर्षिभिः ॥ 17 ॥
एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम् ।
एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम् ॥ 18 ॥
तूष्णीम्भूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः ।
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम् ॥ 19 ॥
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः ।
तस्मान्मरीचि स्सञ्जज्ञे मरीचेः काश्यपः सुतः ॥ 20 ॥
विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वत स्स्मृतः ।
मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोस्सुतः ॥ 21 ॥
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ।
इक्ष्वाकोस्तु सुतश्श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुतः ॥ 22 ॥
कुक्षेरथात्मजः श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत ।
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान् ॥ 23 ॥
बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान् ।
अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोस्सुतः ॥ 24 ॥
त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो दुन्दुमारो महायशाः ।
युवनाश्वसुतस्त्वासीन्मान्धाता पृथिवीपतिः ॥ 25 ॥
मान्धातुस्तु सुत श्श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत ।
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ॥ 26 ॥
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामतः ।
भरतात्तु महातेजा असितो नाम जातवान् ॥ 27 ॥
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः ।
हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशिबिन्दवः ॥ 28 ॥
तांस्तु स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासितः ।
हिमवन्तमुपागम्य भृगुप्रस्रवणेऽवसत् ॥ 29 ॥
असितोऽल्पबलो राजा मन्त्रिभिस्सहितस्तदा ।
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतम् ॥ 30 ॥
एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ ।
तत श्शैलवरं रम्यं बभूवाभिरतो मुनिः ॥ 31 ॥
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः ।
तत्रैका तु महाभागा भार्गवं देववर्चसम् ॥ 32 ॥
ववन्दे पद्मपत्राक्षी काङ्क्षन्ती सुतमात्मनः ।
तमृषिं साऽभ्युपागम्य कालिन्दी चाभ्यवादयत् ॥ 33 ॥
स तामभ्यवदद्विप्रः पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि ।
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबलः ॥ 34 ॥
महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति ।
गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुचः कमलेक्षणे ॥ 35 ॥
च्यवनं तु नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता ।
पतिशोकातुरा तस्मात्पुत्रं देवी व्यजायत ॥ 36 ॥
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया ।
सह तेन गरेणैव जातः स सगरोऽभवत् ॥ 37 ॥
सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जात्तथांऽशुमान् ।
दिलीपोंऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥ 38 ॥
भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्सुतः ।
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः ॥ 39 ॥
कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शङ्खणः ।
सुदर्शनः शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात् ॥ 40 ॥
शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुतः ।
मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रृकात् ॥ 41 ॥
अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषः पृथिवीपतिः ।
नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः ॥ 42 ॥
नाभागस्य बभूवाजः अजाद्दशरथोऽभवत् ।
अस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 43 ॥
आदिवंशविशुद्धानां राज्ञां परमधर्मिणाम् ।
इक्ष्वाकुकुलजातानां वीराणां सत्यवादिनाम् ॥ 44 ॥
रामलक्ष्मणयोरर्थे त्वत्सुते वरये नृप ।
सदृशाभ्यां नृपश्रेष्ठ सदृशे दातुमर्हसि ॥ 45 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajña śśatānandaṃ purohitam || 1 ||
bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ |
kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām || 2 ||
vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm |
sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam || 3 ||
tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ |
prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha || 4 ||
evamukte tu vacane śatānandasya sannidhau |
āgatāḥ kecidavyagrā janakastān samādiśat || 5 ||
śāsanāttu narendrasya prayayuśśīghravājibhiḥ |
samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā || 6 ||
sāṅkāśyāṃ te samāgatya dadṛśuśca kuśadhvajam |
nyavedayanyathāvṛttaṃ janakasya ca cintitam || 7 ||
tadvṛttaṃ nṛpati śśṛtvā dūtaśreṣṭhairmahābalaiḥ |
ajñāyā'tha narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ || 8 ||
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam |
so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam || 9 ||
rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cā'dhyarohata |
upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvatitejasau || 10 ||
preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam |
gaccha mantripate śīghramaikṣvākumamitaprabham || 11 ||
ātmajaissaha durdharṣamānayasva samantriṇam |
aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam || 12 ||
dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt |
ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ || 13 ||
sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitassopādhyāyapurohitam |
mantriśreṣṭhavaca śśṛtvā rājā sarṣigaṇastadā || 14 ||
sabandhuragamattatra janako yatra vartate |
sa rājā mantrisahita ssopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ || 15 ||
vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt |
viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam || 16 ||
vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
viśvāmitrābhyanujñātassaha sarvairmaharṣibhiḥ || 17 ||
eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam |
evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām || 18 ||
tūṣṇīmbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam || 19 ||
avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīci ssañjajñe marīceḥ kāśyapaḥ sutaḥ || 20 ||
vivasvān kāśyapājjajñe manurvaivasvata ssmṛtaḥ |
manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manossutaḥ || 21 ||
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam |
ikṣvākostu sutaśśrīmān kukṣirityeva viśrutaḥ || 22 ||
kukṣerathātmajaḥ śrīmān vikukṣirudapadyata |
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān || 23 ||
bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān |
anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthossutaḥ || 24 ||
triśaṅkorabhavatputro dundumāro mahāyaśāḥ |
yuvanāśvasutastvāsīnmāndhātā pṛthivīpatiḥ || 25 ||
māndhātustu suta śśrīmān susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 26 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato nāma nāmataḥ |
bharatāttu mahātejā asito nāma jātavān || 27 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 28 ||
tāṃstu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsitaḥ |
himavantamupāgamya bhṛguprasravaṇe'vasat || 29 ||
asito'lpabalo rājā mantribhissahitastadā |
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutam || 30 ||
ekā garbhavināśāya sapatnyai sagaraṃ dadau |
tata śśailavaraṃ ramyaṃ babhūvābhirato muniḥ || 31 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tatraikā tu mahābhāgā bhārgavaṃ devavarcasam || 32 ||
vavande padmapatrākṣī kāṅkṣantī sutamātmanaḥ |
tamṛṣiṃ sā'bhyupāgamya kālindī cābhyavādayat || 33 ||
sa tāmabhyavadadvipraḥ putrepsuṃ putrajanmani |
tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābalaḥ || 34 ||
mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati |
gareṇa sahita śśrīmān mā śucaḥ kamalekṣaṇe || 35 ||
cyavanaṃ tu namaskṛtya rājaputrī pativratā |
patiśokāturā tasmātputraṃ devī vyajāyata || 36 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat || 37 ||
sagarasyāsamañjastu asamañjāttathāṃ'śumān |
dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 38 ||
bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghussutaḥ |
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ || 39 ||
kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ |
sudarśanaḥ śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt || 40 ||
śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssutaḥ |
maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrṛkāt || 41 ||
ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ |
nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ || 42 ||
nābhāgasya babhūvājaḥ ajāddaśaratho'bhavat |
asmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 43 ||
ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām |
ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām || 44 ||
rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa |
sadṛśābhyāṃ nṛpaśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.