1.70 Balakanda - Saptatitama Sargah

ॐ

1.70 બાલકાણ્ડ - સપ્તતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।

તતઃ પ્રભાતે જનકઃ કૃતકર્મા મહર્ષિભિઃ ।

ઉવાચ વાક્યં વાક્યજ્ઞ શ્શતાનન્દં પુરોહિતમ્ ॥ 1 ॥

ભ્રાતા મમ મહાતેજા યવીયાનતિધાર્મિકઃ ।

કુશધ્વજ ઇતિ ખ્યાતઃ પુરીમધ્યવસચ્છુભામ્ ॥ 2 ॥

વાર્યાફલકપર્યન્તાં પિબન્નિક્ષુમતીં નદીમ્ ।

સાઙ્કાશ્યાં પુણ્યસઙ્કાશાં વિમાનમિવ પુષ્પકમ્ ॥ 3 ॥

તમહં દ્રષ્ટુમિચ્છામિ યજ્ઞગોપ્તા સ મે મતઃ ।

પ્રીતિં સોઽપિ મહાતેજા ઇમાં ભોક્તા મયા સહ ॥ 4 ॥

એવમુક્તે તુ વચને શતાનન્દસ્ય સન્નિધૌ ।

આગતાઃ કેચિદવ્યગ્રા જનકસ્તાન્ સમાદિશત્ ॥ 5 ॥

શાસનાત્તુ નરેન્દ્રસ્ય પ્રયયુશ્શીઘ્રવાજિભિઃ ।

સમાનેતું નરવ્યાઘ્રં વિષ્ણુમિન્દ્રાજ્ઞયા યથા ॥ 6 ॥

સાઙ્કાશ્યાં તે સમાગત્ય દદૃશુશ્ચ કુશધ્વજમ્ ।

ન્યવેદયન્યથાવૃત્તં જનકસ્ય ચ ચિન્તિતમ્ ॥ 7 ॥

તદ્વૃત્તં નૃપતિ શ્શૃત્વા દૂતશ્રેષ્ઠૈર્મહાબલૈઃ ।

અજ્ઞાયાઽથ નરેન્દ્રસ્ય આજગામ કુશધ્વજઃ ॥ 8 ॥

સ દદર્શ મહાત્માનં જનકં ધર્મવત્સલમ્ ।

સોઽભિવાદ્ય શતાનન્દં રાજાનં ચાપિ ધાર્મિકમ્ ॥ 9 ॥

રાજાર્હં પરમં દિવ્યમાસનં ચાઽધ્યરોહત ।

ઉપવિષ્ટાવુભૌ તૌ તુ ભ્રાતરાવતિતેજસૌ ॥ 10 ॥

પ્રેષયામાસતુર્વીરૌ મન્ત્રિશ્રેષ્ઠં સુદામનમ્ ।

ગચ્છ મન્ત્રિપતે શીઘ્રમૈક્ષ્વાકુમમિતપ્રભમ્ ॥ 11 ॥

આત્મજૈસ્સહ દુર્ધર્ષમાનયસ્વ સમન્ત્રિણમ્ ।

ઔપકાર્યાં સ ગત્વા તુ રઘૂણાં કુલવર્ધનમ્ ॥ 12 ॥

દદર્શ શિરસા ચૈનમભિવાદ્યેદમબ્રવીત્ ।

અયોધ્યાધિપતે વીર વૈદેહો મિથિલાધિપઃ ॥ 13 ॥

સ ત્વાં દ્રષ્ટું વ્યવસિતસ્સોપાધ્યાયપુરોહિતમ્ ।

મન્ત્રિશ્રેષ્ઠવચ શ્શૃત્વા રાજા સર્ષિગણસ્તદા ॥ 14 ॥

સબન્ધુરગમત્તત્ર જનકો યત્ર વર્તતે ।

સ રાજા મન્ત્રિસહિત સ્સોપાધ્યાયઃ સબાન્ધવઃ ॥ 15 ॥

વાક્યં વાક્યવિદાં શ્રેષ્ઠો વૈદેહમિદમબ્રવીત્ ।

વિદિતં તે મહારાજ ઇક્ષ્વાકુકુલદૈવતમ્ ॥ 16 ॥

વક્તા સર્વેષુ કૃત્યેષુ વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।

વિશ્વામિત્રાભ્યનુજ્ઞાતસ્સહ સર્વૈર્મહર્ષિભિઃ ॥ 17 ॥

એષ વક્ષ્યતિ ધર્માત્મા વસિષ્ઠો મે યથાક્રમમ્ ।

એવમુક્ત્વા નરશ્રેષ્ઠે રાજ્ઞાં મધ્યે મહાત્મનામ્ ॥ 18 ॥

તૂષ્ણીમ્ભૂતે દશરથે વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।

ઉવાચ વાક્યં વાક્યજ્ઞો વૈદેહં સપુરોધસમ્ ॥ 19 ॥

અવ્યક્તપ્રભવો બ્રહ્મા શાશ્વતો નિત્ય અવ્યયઃ ।

તસ્માન્મરીચિ સ્સઞ્જજ્ઞે મરીચેઃ કાશ્યપઃ સુતઃ ॥ 20 ॥

વિવસ્વાન્ કાશ્યપાજ્જજ્ઞે મનુર્વૈવસ્વત સ્સ્મૃતઃ ।

મનુઃ પ્રજાપતિઃ પૂર્વમિક્ષ્વાકુસ્તુ મનોસ્સુતઃ ॥ 21 ॥

તમિક્ષ્વાકુમયોધ્યાયાં રાજાનં વિદ્ધિ પૂર્વકમ્ ।

ઇક્ષ્વાકોસ્તુ સુતશ્શ્રીમાન્ કુક્ષિરિત્યેવ વિશ્રુતઃ ॥ 22 ॥

કુક્ષેરથાત્મજઃ શ્રીમાન્ વિકુક્ષિરુદપદ્યત ।

વિકુક્ષેસ્તુ મહાતેજા બાણઃ પુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ॥ 23 ॥

બાણસ્ય તુ મહાતેજા અનરણ્યઃ પ્રતાપવાન્ ।

અનરણ્યાત્પૃથુર્જજ્ઞે ત્રિશઙ્કુસ્તુ પૃથોસ્સુતઃ ॥ 24 ॥

ત્રિશઙ્કોરભવત્પુત્રો દુન્દુમારો મહાયશાઃ ।

યુવનાશ્વસુતસ્ત્વાસીન્માન્ધાતા પૃથિવીપતિઃ ॥ 25 ॥

માન્ધાતુસ્તુ સુત શ્શ્રીમાન્ સુસન્ધિરુદપદ્યત ।

સુસન્ધેરપિ પુત્રૌ દ્વૌ ધ્રુવસન્ધિઃ પ્રસેનજિત્ ॥ 26 ॥

યશસ્વી ધ્રુવસન્ધેસ્તુ ભરતો નામ નામતઃ ।

ભરતાત્તુ મહાતેજા અસિતો નામ જાતવાન્ ॥ 27 ॥

યસ્યૈતે પ્રતિરાજાન ઉદપદ્યન્ત શત્રવઃ ।

હૈહયાસ્તાલજઙ્ઘાશ્ચ શૂરાશ્ચ શશિબિન્દવઃ ॥ 28 ॥

તાંસ્તુ સ પ્રતિયુધ્યન્ વૈ યુદ્ધે રાજા પ્રવાસિતઃ ।

હિમવન્તમુપાગમ્ય ભૃગુપ્રસ્રવણેઽવસત્ ॥ 29 ॥

અસિતોઽલ્પબલો રાજા મન્ત્રિભિસ્સહિતસ્તદા ।

દ્વે ચાસ્ય ભાર્યે ગર્ભિણ્યૌ બભૂવતુરિતિ શ્રુતમ્ ॥ 30 ॥

એકા ગર્ભવિનાશાય સપત્ન્યૈ સગરં દદૌ ।

તત શ્શૈલવરં રમ્યં બભૂવાભિરતો મુનિઃ ॥ 31 ॥

ભાર્ગવશ્ચ્યવનો નામ હિમવન્તમુપાશ્રિતઃ ।

તત્રૈકા તુ મહાભાગા ભાર્ગવં દેવવર્ચસમ્ ॥ 32 ॥

વવન્દે પદ્મપત્રાક્ષી કાઙ્ક્ષન્તી સુતમાત્મનઃ ।

તમૃષિં સાઽભ્યુપાગમ્ય કાલિન્દી ચાભ્યવાદયત્ ॥ 33 ॥

સ તામભ્યવદદ્વિપ્રઃ પુત્રેપ્સું પુત્રજન્મનિ ।

તવ કુક્ષૌ મહાભાગે સુપુત્રસ્સુમહાબલઃ ॥ 34 ॥

મહાવીર્યો મહાતેજા અચિરાત્સઞ્જનિષ્યતિ ।

ગરેણ સહિત શ્શ્રીમાન્ મા શુચઃ કમલેક્ષણે ॥ 35 ॥

ચ્યવનં તુ નમસ્કૃત્ય રાજપુત્રી પતિવ્રતા ।

પતિશોકાતુરા તસ્માત્પુત્રં દેવી વ્યજાયત ॥ 36 ॥

સપત્ન્યા તુ ગરસ્તસ્યૈ દત્તો ગર્ભજિઘાંસયા ।

સહ તેન ગરેણૈવ જાતઃ સ સગરોઽભવત્ ॥ 37 ॥

સગરસ્યાસમઞ્જસ્તુ અસમઞ્જાત્તથાંઽશુમાન્ ।

દિલીપોંઽશુમતઃ પુત્રો દિલીપસ્ય ભગીરથઃ ॥ 38 ॥

ભગીરથાત્કકુત્સ્થશ્ચ કકુત્સ્થસ્ય રઘુસ્સુતઃ ।

રઘોસ્તુ પુત્રસ્તેજસ્વી પ્રવૃદ્ધઃ પુરુષાદકઃ ॥ 39 ॥

કલ્માષપાદો હ્યભવત્તસ્માજ્જાતસ્તુ શઙ્ખણઃ ।

સુદર્શનઃ શઙ્ઘણસ્ય અગ્નિવર્ણ સ્સુદર્શનાત્ ॥ 40 ॥

શીઘ્રગસ્ત્વગ્નિવર્ણસ્ય શીઘ્રગસ્ય મરુ સ્સુતઃ ।

મરોઃ પ્રશુશ્રુકસ્ત્વાસીદમ્બરીષઃ પ્રશુશ્રૃકાત્ ॥ 41 ॥

અમ્બરીષસ્ય પુત્રોઽભૂન્નહુષઃ પૃથિવીપતિઃ ।

નહુષસ્ય યયાતિસ્તુ નાભાગસ્તુ યયાતિજઃ ॥ 42 ॥

નાભાગસ્ય બભૂવાજઃ અજાદ્દશરથોઽભવત્ ।

અસ્માદ્દશરથાજ્જાતૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 43 ॥

આદિવંશવિશુદ્ધાનાં રાજ્ઞાં પરમધર્મિણામ્ ।

ઇક્ષ્વાકુકુલજાતાનાં વીરાણાં સત્યવાદિનામ્ ॥ 44 ॥

રામલક્ષ્મણયોરર્થે ત્વત્સુતે વરયે નૃપ ।

સદૃશાભ્યાં નૃપશ્રેષ્ઠ સદૃશે દાતુમર્હસિ ॥ 45 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha saptatitamassargaḥ |

tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ |

uvāca vākyaṃ vākyajña śśatānandaṃ purohitam || 1 ||

bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ |

kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām || 2 ||

vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm |

sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam || 3 ||

tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ |

prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha || 4 ||

evamukte tu vacane śatānandasya sannidhau |

āgatāḥ kecidavyagrā janakastān samādiśat || 5 ||

śāsanāttu narendrasya prayayuśśīghravājibhiḥ |

samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā || 6 ||

sāṅkāśyāṃ te samāgatya dadṛśuśca kuśadhvajam |

nyavedayanyathāvṛttaṃ janakasya ca cintitam || 7 ||

tadvṛttaṃ nṛpati śśṛtvā dūtaśreṣṭhairmahābalaiḥ |

ajñāyā'tha narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ || 8 ||

sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam |

so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam || 9 ||

rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cā'dhyarohata |

upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvatitejasau || 10 ||

preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam |

gaccha mantripate śīghramaikṣvākumamitaprabham || 11 ||

ātmajaissaha durdharṣamānayasva samantriṇam |

aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam || 12 ||

dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt |

ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ || 13 ||

sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitassopādhyāyapurohitam |

mantriśreṣṭhavaca śśṛtvā rājā sarṣigaṇastadā || 14 ||

sabandhuragamattatra janako yatra vartate |

sa rājā mantrisahita ssopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ || 15 ||

vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt |

viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam || 16 ||

vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |

viśvāmitrābhyanujñātassaha sarvairmaharṣibhiḥ || 17 ||

eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam |

evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām || 18 ||

tūṣṇīmbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |

uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam || 19 ||

avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |

tasmānmarīci ssañjajñe marīceḥ kāśyapaḥ sutaḥ || 20 ||

vivasvān kāśyapājjajñe manurvaivasvata ssmṛtaḥ |

manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manossutaḥ || 21 ||

tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam |

ikṣvākostu sutaśśrīmān kukṣirityeva viśrutaḥ || 22 ||

kukṣerathātmajaḥ śrīmān vikukṣirudapadyata |

vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān || 23 ||

bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān |

anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthossutaḥ || 24 ||

triśaṅkorabhavatputro dundumāro mahāyaśāḥ |

yuvanāśvasutastvāsīnmāndhātā pṛthivīpatiḥ || 25 ||

māndhātustu suta śśrīmān susandhirudapadyata |

susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 26 ||

yaśasvī dhruvasandhestu bharato nāma nāmataḥ |

bharatāttu mahātejā asito nāma jātavān || 27 ||

yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |

haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 28 ||

tāṃstu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsitaḥ |

himavantamupāgamya bhṛguprasravaṇe'vasat || 29 ||

asito'lpabalo rājā mantribhissahitastadā |

dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutam || 30 ||

ekā garbhavināśāya sapatnyai sagaraṃ dadau |

tata śśailavaraṃ ramyaṃ babhūvābhirato muniḥ || 31 ||

bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |

tatraikā tu mahābhāgā bhārgavaṃ devavarcasam || 32 ||

vavande padmapatrākṣī kāṅkṣantī sutamātmanaḥ |

tamṛṣiṃ sā'bhyupāgamya kālindī cābhyavādayat || 33 ||

sa tāmabhyavadadvipraḥ putrepsuṃ putrajanmani |

tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābalaḥ || 34 ||

mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati |

gareṇa sahita śśrīmān mā śucaḥ kamalekṣaṇe || 35 ||

cyavanaṃ tu namaskṛtya rājaputrī pativratā |

patiśokāturā tasmātputraṃ devī vyajāyata || 36 ||

sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |

saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat || 37 ||

sagarasyāsamañjastu asamañjāttathāṃ'śumān |

dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 38 ||

bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghussutaḥ |

raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ || 39 ||

kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ |

sudarśanaḥ śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt || 40 ||

śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssutaḥ |

maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrṛkāt || 41 ||

ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ |

nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ || 42 ||

nābhāgasya babhūvājaḥ ajāddaśaratho'bhavat |

asmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 43 ||

ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām |

ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām || 44 ||

rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa |

sadṛśābhyāṃ nṛpaśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi || 45 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||