ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଜନକଃ କୃତକର୍ମା ମହର୍ଷିଭିଃ ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞ ଶ୍ଶତାନନ୍ଦଂ ପୁରୋହିତମ୍ ॥ 1 ॥
ଭ୍ରାତା ମମ ମହାତେଜା ଯଵୀଯାନତିଧାର୍ମିକଃ ।
କୁଶଧ୍ଵଜ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପୁରୀମଧ୍ଯଵସଚ୍ଛୁଭାମ୍ ॥ 2 ॥
ଵାର୍ଯାଫଲକପର୍ଯନ୍ତାଂ ପିବନ୍ନିକ୍ଷୁମତୀଂ ନଦୀମ୍ ।
ସାଙ୍କାଶ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯସଙ୍କାଶାଂ ଵିମାନମିଵ ପୁଷ୍ପକମ୍ ॥ 3 ॥
ତମହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ଯଜ୍ଞଗୋପ୍ତା ସ ମେ ମତଃ ।
ପ୍ରୀତିଂ ସୋଽପି ମହାତେଜା ଇମାଂ ଭୋକ୍ତା ମଯା ସହ ॥ 4 ॥
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ ଶତାନନ୍ଦସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ ।
ଆଗତାଃ କେଚିଦଵ୍ଯଗ୍ରା ଜନକସ୍ତାନ୍ ସମାଦିଶତ୍ ॥ 5 ॥
ଶାସନାତ୍ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଯଯୁଶ୍ଶୀଘ୍ରଵାଜିଭିଃ ।
ସମାନେତୁଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁମିନ୍ଦ୍ରାଜ୍ଞଯା ଯଥା ॥ 6 ॥
ସାଙ୍କାଶ୍ଯାଂ ତେ ସମାଗତ୍ଯ ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍ ।
ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଜନକସ୍ଯ ଚ ଚିନ୍ତିତମ୍ ॥ 7 ॥
ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ନୃପତି ଶ୍ଶୃତ୍ଵା ଦୂତଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ମହାବଲୈଃ ।
ଅଜ୍ଞାଯାଽଥ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଆଜଗାମ କୁଶଧ୍ଵଜଃ ॥ 8 ॥
ସ ଦଦର୍ଶ ମହାତ୍ମାନଂ ଜନକଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲମ୍ ।
ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଶତାନନ୍ଦଂ ରାଜାନଂ ଚାପି ଧାର୍ମିକମ୍ ॥ 9 ॥
ରାଜାର୍ହଂ ପରମଂ ଦିଵ୍ଯମାସନଂ ଚାଽଧ୍ଯରୋହତ ।
ଉପଵିଷ୍ଟାଵୁଭୌ ତୌ ତୁ ଭ୍ରାତରାଵତିତେଜସୌ ॥ 10 ॥
ପ୍ରେଷଯାମାସତୁର୍ଵୀରୌ ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସୁଦାମନମ୍ ।
ଗଚ୍ଛ ମନ୍ତ୍ରିପତେ ଶୀଘ୍ରମୈକ୍ଷ୍ଵାକୁମମିତପ୍ରଭମ୍ ॥ 11 ॥
ଆତ୍ମଜୈସ୍ସହ ଦୁର୍ଧର୍ଷମାନଯସ୍ଵ ସମନ୍ତ୍ରିଣମ୍ ।
ଔପକାର୍ଯାଂ ସ ଗତ୍ଵା ତୁ ରଘୂଣାଂ କୁଲଵର୍ଧନମ୍ ॥ 12 ॥
ଦଦର୍ଶ ଶିରସା ଚୈନମଭିଵାଦ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତେ ଵୀର ଵୈଦେହୋ ମିଥିଲାଧିପଃ ॥ 13 ॥
ସ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵ୍ଯଵସିତସ୍ସୋପାଧ୍ଯାଯପୁରୋହିତମ୍ ।
ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠଵଚ ଶ୍ଶୃତ୍ଵା ରାଜା ସର୍ଷିଗଣସ୍ତଦା ॥ 14 ॥
ସବନ୍ଧୁରଗମତ୍ତତ୍ର ଜନକୋ ଯତ୍ର ଵର୍ତତେ ।
ସ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିସହିତ ସ୍ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ସବାନ୍ଧଵଃ ॥ 15 ॥
ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵୈଦେହମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଵିଦିତଂ ତେ ମହାରାଜ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଦୈଵତମ୍ ॥ 16 ॥
ଵକ୍ତା ସର୍ଵେଷୁ କୃତ୍ଯେଷୁ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତସ୍ସହ ସର୍ଵୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ ॥ 17 ॥
ଏଷ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଵସିଷ୍ଠୋ ମେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠେ ରାଜ୍ଞାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାତ୍ମନାମ୍ ॥ 18 ॥
ତୂଷ୍ଣୀମ୍ଭୂତେ ଦଶରଥେ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞୋ ଵୈଦେହଂ ସପୁରୋଧସମ୍ ॥ 19 ॥
ଅଵ୍ଯକ୍ତପ୍ରଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ଶାଶ୍ଵତୋ ନିତ୍ଯ ଅଵ୍ଯଯଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ମରୀଚି ସ୍ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ମରୀଚେଃ କାଶ୍ଯପଃ ସୁତଃ ॥ 20 ॥
ଵିଵସ୍ଵାନ୍ କାଶ୍ଯପାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତ ସ୍ସ୍ମୃତଃ ।
ମନୁଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପୂର୍ଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ତୁ ମନୋସ୍ସୁତଃ ॥ 21 ॥
ତମିକ୍ଷ୍ଵାକୁମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ରାଜାନଂ ଵିଦ୍ଧି ପୂର୍ଵକମ୍ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ସୁତଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ କୁକ୍ଷିରିତ୍ଯେଵ ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 22 ॥
କୁକ୍ଷେରଥାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିକୁକ୍ଷିରୁଦପଦ୍ଯତ ।
ଵିକୁକ୍ଷେସ୍ତୁ ମହାତେଜା ବାଣଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ॥ 23 ॥
ବାଣସ୍ଯ ତୁ ମହାତେଜା ଅନରଣ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ଅନରଣ୍ଯାତ୍ପୃଥୁର୍ଜଜ୍ଞେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁସ୍ତୁ ପୃଥୋସ୍ସୁତଃ ॥ 24 ॥
ତ୍ରିଶଙ୍କୋରଭଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ଦୁନ୍ଦୁମାରୋ ମହାଯଶାଃ ।
ଯୁଵନାଶ୍ଵସୁତସ୍ତ୍ଵାସୀନ୍ମାନ୍ଧାତା ପୃଥିଵୀପତିଃ ॥ 25 ॥
ମାନ୍ଧାତୁସ୍ତୁ ସୁତ ଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁସନ୍ଧିରୁଦପଦ୍ଯତ ।
ସୁସନ୍ଧେରପି ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍ ॥ 26 ॥
ଯଶସ୍ଵୀ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧେସ୍ତୁ ଭରତୋ ନାମ ନାମତଃ ।
ଭରତାତ୍ତୁ ମହାତେଜା ଅସିତୋ ନାମ ଜାତଵାନ୍ ॥ 27 ॥
ଯସ୍ଯୈତେ ପ୍ରତିରାଜାନ ଉଦପଦ୍ଯନ୍ତ ଶତ୍ରଵଃ ।
ହୈହଯାସ୍ତାଲଜଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଶୂରାଶ୍ଚ ଶଶିବିନ୍ଦଵଃ ॥ 28 ॥
ତାଂସ୍ତୁ ସ ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯନ୍ ଵୈ ଯୁଦ୍ଧେ ରାଜା ପ୍ରଵାସିତଃ ।
ହିମଵନ୍ତମୁପାଗମ୍ଯ ଭୃଗୁପ୍ରସ୍ରଵଣେଽଵସତ୍ ॥ 29 ॥
ଅସିତୋଽଲ୍ପବଲୋ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିଭିସ୍ସହିତସ୍ତଦା ।
ଦ୍ଵେ ଚାସ୍ଯ ଭାର୍ଯେ ଗର୍ଭିଣ୍ଯୌ ବଭୂଵତୁରିତି ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 30 ॥
ଏକା ଗର୍ଭଵିନାଶାଯ ସପତ୍ନ୍ଯୈ ସଗରଂ ଦଦୌ ।
ତତ ଶ୍ଶୈଲଵରଂ ରମ୍ଯଂ ବଭୂଵାଭିରତୋ ମୁନିଃ ॥ 31 ॥
ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚ୍ଯଵନୋ ନାମ ହିମଵନ୍ତମୁପାଶ୍ରିତଃ ।
ତତ୍ରୈକା ତୁ ମହାଭାଗା ଭାର୍ଗଵଂ ଦେଵଵର୍ଚସମ୍ ॥ 32 ॥
ଵଵନ୍ଦେ ପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷୀ କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତୀ ସୁତମାତ୍ମନଃ ।
ତମୃଷିଂ ସାଽଭ୍ଯୁପାଗମ୍ଯ କାଲିନ୍ଦୀ ଚାଭ୍ଯଵାଦଯତ୍ ॥ 33 ॥
ସ ତାମଭ୍ଯଵଦଦ୍ଵିପ୍ରଃ ପୁତ୍ରେପ୍ସୁଂ ପୁତ୍ରଜନ୍ମନି ।
ତଵ କୁକ୍ଷୌ ମହାଭାଗେ ସୁପୁତ୍ରସ୍ସୁମହାବଲଃ ॥ 34 ॥
ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାତେଜା ଅଚିରାତ୍ସଞ୍ଜନିଷ୍ଯତି ।
ଗରେଣ ସହିତ ଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ ମା ଶୁଚଃ କମଲେକ୍ଷଣେ ॥ 35 ॥
ଚ୍ଯଵନଂ ତୁ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ରାଜପୁତ୍ରୀ ପତିଵ୍ରତା ।
ପତିଶୋକାତୁରା ତସ୍ମାତ୍ପୁତ୍ରଂ ଦେଵୀ ଵ୍ଯଜାଯତ ॥ 36 ॥
ସପତ୍ନ୍ଯା ତୁ ଗରସ୍ତସ୍ଯୈ ଦତ୍ତୋ ଗର୍ଭଜିଘାଂସଯା ।
ସହ ତେନ ଗରେଣୈଵ ଜାତଃ ସ ସଗରୋଽଭଵତ୍ ॥ 37 ॥
ସଗରସ୍ଯାସମଞ୍ଜସ୍ତୁ ଅସମଞ୍ଜାତ୍ତଥାଂଽଶୁମାନ୍ ।
ଦିଲୀପୋଂଽଶୁମତଃ ପୁତ୍ରୋ ଦିଲୀପସ୍ଯ ଭଗୀରଥଃ ॥ 38 ॥
ଭଗୀରଥାତ୍କକୁତ୍ସ୍ଥଶ୍ଚ କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ଯ ରଘୁସ୍ସୁତଃ ।
ରଘୋସ୍ତୁ ପୁତ୍ରସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ପୁରୁଷାଦକଃ ॥ 39 ॥
କଲ୍ମାଷପାଦୋ ହ୍ଯଭଵତ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜାତସ୍ତୁ ଶଙ୍ଖଣଃ ।
ସୁଦର୍ଶନଃ ଶଙ୍ଘଣସ୍ଯ ଅଗ୍ନିଵର୍ଣ ସ୍ସୁଦର୍ଶନାତ୍ ॥ 40 ॥
ଶୀଘ୍ରଗସ୍ତ୍ଵଗ୍ନିଵର୍ଣସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଗସ୍ଯ ମରୁ ସ୍ସୁତଃ ।
ମରୋଃ ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁକସ୍ତ୍ଵାସୀଦମ୍ବରୀଷଃ ପ୍ରଶୁଶ୍ରୃକାତ୍ ॥ 41 ॥
ଅମ୍ବରୀଷସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭୂନ୍ନହୁଷଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ ।
ନହୁଷସ୍ଯ ଯଯାତିସ୍ତୁ ନାଭାଗସ୍ତୁ ଯଯାତିଜଃ ॥ 42 ॥
ନାଭାଗସ୍ଯ ବଭୂଵାଜଃ ଅଜାଦ୍ଦଶରଥୋଽଭଵତ୍ ।
ଅସ୍ମାଦ୍ଦଶରଥାଜ୍ଜାତୌ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ॥ 43 ॥
ଆଦିଵଂଶଵିଶୁଦ୍ଧାନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ପରମଧର୍ମିଣାମ୍ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଜାତାନାଂ ଵୀରାଣାଂ ସତ୍ଯଵାଦିନାମ୍ ॥ 44 ॥
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋରର୍ଥେ ତ୍ଵତ୍ସୁତେ ଵରଯେ ନୃପ ।
ସଦୃଶାଭ୍ଯାଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଦୃଶେ ଦାତୁମର୍ହସି ॥ 45 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajña śśatānandaṃ purohitam || 1 ||
bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ |
kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām || 2 ||
vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm |
sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam || 3 ||
tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ |
prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha || 4 ||
evamukte tu vacane śatānandasya sannidhau |
āgatāḥ kecidavyagrā janakastān samādiśat || 5 ||
śāsanāttu narendrasya prayayuśśīghravājibhiḥ |
samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā || 6 ||
sāṅkāśyāṃ te samāgatya dadṛśuśca kuśadhvajam |
nyavedayanyathāvṛttaṃ janakasya ca cintitam || 7 ||
tadvṛttaṃ nṛpati śśṛtvā dūtaśreṣṭhairmahābalaiḥ |
ajñāyā'tha narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ || 8 ||
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam |
so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam || 9 ||
rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cā'dhyarohata |
upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvatitejasau || 10 ||
preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam |
gaccha mantripate śīghramaikṣvākumamitaprabham || 11 ||
ātmajaissaha durdharṣamānayasva samantriṇam |
aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam || 12 ||
dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt |
ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ || 13 ||
sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitassopādhyāyapurohitam |
mantriśreṣṭhavaca śśṛtvā rājā sarṣigaṇastadā || 14 ||
sabandhuragamattatra janako yatra vartate |
sa rājā mantrisahita ssopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ || 15 ||
vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt |
viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam || 16 ||
vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
viśvāmitrābhyanujñātassaha sarvairmaharṣibhiḥ || 17 ||
eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam |
evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām || 18 ||
tūṣṇīmbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam || 19 ||
avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīci ssañjajñe marīceḥ kāśyapaḥ sutaḥ || 20 ||
vivasvān kāśyapājjajñe manurvaivasvata ssmṛtaḥ |
manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manossutaḥ || 21 ||
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam |
ikṣvākostu sutaśśrīmān kukṣirityeva viśrutaḥ || 22 ||
kukṣerathātmajaḥ śrīmān vikukṣirudapadyata |
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān || 23 ||
bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān |
anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthossutaḥ || 24 ||
triśaṅkorabhavatputro dundumāro mahāyaśāḥ |
yuvanāśvasutastvāsīnmāndhātā pṛthivīpatiḥ || 25 ||
māndhātustu suta śśrīmān susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 26 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato nāma nāmataḥ |
bharatāttu mahātejā asito nāma jātavān || 27 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 28 ||
tāṃstu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsitaḥ |
himavantamupāgamya bhṛguprasravaṇe'vasat || 29 ||
asito'lpabalo rājā mantribhissahitastadā |
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutam || 30 ||
ekā garbhavināśāya sapatnyai sagaraṃ dadau |
tata śśailavaraṃ ramyaṃ babhūvābhirato muniḥ || 31 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tatraikā tu mahābhāgā bhārgavaṃ devavarcasam || 32 ||
vavande padmapatrākṣī kāṅkṣantī sutamātmanaḥ |
tamṛṣiṃ sā'bhyupāgamya kālindī cābhyavādayat || 33 ||
sa tāmabhyavadadvipraḥ putrepsuṃ putrajanmani |
tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābalaḥ || 34 ||
mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati |
gareṇa sahita śśrīmān mā śucaḥ kamalekṣaṇe || 35 ||
cyavanaṃ tu namaskṛtya rājaputrī pativratā |
patiśokāturā tasmātputraṃ devī vyajāyata || 36 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat || 37 ||
sagarasyāsamañjastu asamañjāttathāṃ'śumān |
dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 38 ||
bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghussutaḥ |
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ || 39 ||
kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ |
sudarśanaḥ śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt || 40 ||
śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssutaḥ |
maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrṛkāt || 41 ||
ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ |
nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ || 42 ||
nābhāgasya babhūvājaḥ ajāddaśaratho'bhavat |
asmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 43 ||
ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām |
ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām || 44 ||
rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa |
sadṛśābhyāṃ nṛpaśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ सप्ततितमस्सर्गः ।
ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः ।
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञ श्शतानन्दं पुरोहितम् ॥ 1 ॥
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिकः ।
कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम् ॥ 2 ॥
वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम् ।
साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम् ॥ 3 ॥
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः ।
प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह ॥ 4 ॥
एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य सन्निधौ ।
आगताः केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत् ॥ 5 ॥
शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुश्शीघ्रवाजिभिः ।
समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा ॥ 6 ॥
साङ्काश्यां ते समागत्य ददृशुश्च कुशध्वजम् ।
न्यवेदयन्यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम् ॥ 7 ॥
तद्वृत्तं नृपति श्शृत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाबलैः ।
अज्ञायाऽथ नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः ॥ 8 ॥
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम् ।
सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम् ॥ 9 ॥
राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाऽध्यरोहत ।
उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावतितेजसौ ॥ 10 ॥
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम् ।
गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकुममितप्रभम् ॥ 11 ॥
आत्मजैस्सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम् ।
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम् ॥ 12 ॥
ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत् ।
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः ॥ 13 ॥
स त्वां द्रष्टुं व्यवसितस्सोपाध्यायपुरोहितम् ।
मन्त्रिश्रेष्ठवच श्शृत्वा राजा सर्षिगणस्तदा ॥ 14 ॥
सबन्धुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते ।
स राजा मन्त्रिसहित स्सोपाध्यायः सबान्धवः ॥ 15 ॥
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत् ।
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम् ॥ 16 ॥
वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः ।
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातस्सह सर्वैर्महर्षिभिः ॥ 17 ॥
एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम् ।
एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम् ॥ 18 ॥
तूष्णीम्भूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः ।
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम् ॥ 19 ॥
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः ।
तस्मान्मरीचि स्सञ्जज्ञे मरीचेः काश्यपः सुतः ॥ 20 ॥
विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वत स्स्मृतः ।
मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोस्सुतः ॥ 21 ॥
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ।
इक्ष्वाकोस्तु सुतश्श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुतः ॥ 22 ॥
कुक्षेरथात्मजः श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत ।
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान् ॥ 23 ॥
बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान् ।
अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोस्सुतः ॥ 24 ॥
त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो दुन्दुमारो महायशाः ।
युवनाश्वसुतस्त्वासीन्मान्धाता पृथिवीपतिः ॥ 25 ॥
मान्धातुस्तु सुत श्श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत ।
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ॥ 26 ॥
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामतः ।
भरतात्तु महातेजा असितो नाम जातवान् ॥ 27 ॥
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः ।
हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशिबिन्दवः ॥ 28 ॥
तांस्तु स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासितः ।
हिमवन्तमुपागम्य भृगुप्रस्रवणेऽवसत् ॥ 29 ॥
असितोऽल्पबलो राजा मन्त्रिभिस्सहितस्तदा ।
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतम् ॥ 30 ॥
एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ ।
तत श्शैलवरं रम्यं बभूवाभिरतो मुनिः ॥ 31 ॥
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः ।
तत्रैका तु महाभागा भार्गवं देववर्चसम् ॥ 32 ॥
ववन्दे पद्मपत्राक्षी काङ्क्षन्ती सुतमात्मनः ।
तमृषिं साऽभ्युपागम्य कालिन्दी चाभ्यवादयत् ॥ 33 ॥
स तामभ्यवदद्विप्रः पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि ।
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबलः ॥ 34 ॥
महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति ।
गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुचः कमलेक्षणे ॥ 35 ॥
च्यवनं तु नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता ।
पतिशोकातुरा तस्मात्पुत्रं देवी व्यजायत ॥ 36 ॥
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया ।
सह तेन गरेणैव जातः स सगरोऽभवत् ॥ 37 ॥
सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जात्तथांऽशुमान् ।
दिलीपोंऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥ 38 ॥
भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्सुतः ।
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः ॥ 39 ॥
कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शङ्खणः ।
सुदर्शनः शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात् ॥ 40 ॥
शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुतः ।
मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रृकात् ॥ 41 ॥
अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषः पृथिवीपतिः ।
नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः ॥ 42 ॥
नाभागस्य बभूवाजः अजाद्दशरथोऽभवत् ।
अस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 43 ॥
आदिवंशविशुद्धानां राज्ञां परमधर्मिणाम् ।
इक्ष्वाकुकुलजातानां वीराणां सत्यवादिनाम् ॥ 44 ॥
रामलक्ष्मणयोरर्थे त्वत्सुते वरये नृप ।
सदृशाभ्यां नृपश्रेष्ठ सदृशे दातुमर्हसि ॥ 45 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajña śśatānandaṃ purohitam || 1 ||
bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ |
kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām || 2 ||
vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm |
sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam || 3 ||
tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ |
prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha || 4 ||
evamukte tu vacane śatānandasya sannidhau |
āgatāḥ kecidavyagrā janakastān samādiśat || 5 ||
śāsanāttu narendrasya prayayuśśīghravājibhiḥ |
samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā || 6 ||
sāṅkāśyāṃ te samāgatya dadṛśuśca kuśadhvajam |
nyavedayanyathāvṛttaṃ janakasya ca cintitam || 7 ||
tadvṛttaṃ nṛpati śśṛtvā dūtaśreṣṭhairmahābalaiḥ |
ajñāyā'tha narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ || 8 ||
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam |
so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam || 9 ||
rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cā'dhyarohata |
upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvatitejasau || 10 ||
preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam |
gaccha mantripate śīghramaikṣvākumamitaprabham || 11 ||
ātmajaissaha durdharṣamānayasva samantriṇam |
aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam || 12 ||
dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt |
ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ || 13 ||
sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitassopādhyāyapurohitam |
mantriśreṣṭhavaca śśṛtvā rājā sarṣigaṇastadā || 14 ||
sabandhuragamattatra janako yatra vartate |
sa rājā mantrisahita ssopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ || 15 ||
vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt |
viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam || 16 ||
vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
viśvāmitrābhyanujñātassaha sarvairmaharṣibhiḥ || 17 ||
eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam |
evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām || 18 ||
tūṣṇīmbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam || 19 ||
avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīci ssañjajñe marīceḥ kāśyapaḥ sutaḥ || 20 ||
vivasvān kāśyapājjajñe manurvaivasvata ssmṛtaḥ |
manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manossutaḥ || 21 ||
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam |
ikṣvākostu sutaśśrīmān kukṣirityeva viśrutaḥ || 22 ||
kukṣerathātmajaḥ śrīmān vikukṣirudapadyata |
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān || 23 ||
bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān |
anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthossutaḥ || 24 ||
triśaṅkorabhavatputro dundumāro mahāyaśāḥ |
yuvanāśvasutastvāsīnmāndhātā pṛthivīpatiḥ || 25 ||
māndhātustu suta śśrīmān susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 26 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato nāma nāmataḥ |
bharatāttu mahātejā asito nāma jātavān || 27 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 28 ||
tāṃstu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsitaḥ |
himavantamupāgamya bhṛguprasravaṇe'vasat || 29 ||
asito'lpabalo rājā mantribhissahitastadā |
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutam || 30 ||
ekā garbhavināśāya sapatnyai sagaraṃ dadau |
tata śśailavaraṃ ramyaṃ babhūvābhirato muniḥ || 31 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tatraikā tu mahābhāgā bhārgavaṃ devavarcasam || 32 ||
vavande padmapatrākṣī kāṅkṣantī sutamātmanaḥ |
tamṛṣiṃ sā'bhyupāgamya kālindī cābhyavādayat || 33 ||
sa tāmabhyavadadvipraḥ putrepsuṃ putrajanmani |
tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābalaḥ || 34 ||
mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati |
gareṇa sahita śśrīmān mā śucaḥ kamalekṣaṇe || 35 ||
cyavanaṃ tu namaskṛtya rājaputrī pativratā |
patiśokāturā tasmātputraṃ devī vyajāyata || 36 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat || 37 ||
sagarasyāsamañjastu asamañjāttathāṃ'śumān |
dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 38 ||
bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghussutaḥ |
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ || 39 ||
kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ |
sudarśanaḥ śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt || 40 ||
śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssutaḥ |
maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrṛkāt || 41 ||
ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ |
nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ || 42 ||
nābhāgasya babhūvājaḥ ajāddaśaratho'bhavat |
asmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 43 ||
ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām |
ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām || 44 ||
rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa |
sadṛśābhyāṃ nṛpaśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.