ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਜਨਕਃ ਕृਤਕਰ੍ਮਾ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ।
ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞ ਸ਼੍ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦਂ ਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ॥ 1 ॥
ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯਵੀਯਾਨਤਿਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ।
ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪੁਰੀਮਧ੍ਯਵਸਚ੍ਛੁਭਾਮ੍ ॥ 2 ॥
ਵਾਰ੍ਯਾਫਲਕਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਪਿਬਨ੍ਨਿਕ੍षੁਮਤੀਂ ਨਦੀਮ੍ ।
ਸਾਙ੍ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਂ ਵਿਮਾਨਮਿਵ ਪੁष੍ਪਕਮ੍ ॥ 3 ॥
ਤਮਹਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਜ੍ਞਗੋਪ੍ਤਾ ਸ ਮੇ ਮਤਃ ।
ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਸੋऽਪਿ ਮਹਾਤੇਜਾ ਇਮਾਂ ਭੋਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਸਹ ॥ 4 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਵਚਨੇ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ।
ਆਗਤਾਃ ਕੇਚਿਦਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਜਨਕਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍ ॥ 5 ॥
ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ਤੁ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਯੁਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਵਾਜਿਭਿਃ ।
ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਵਿष੍ਣੁਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਯਥਾ ॥ 6 ॥
ਸਾਙ੍ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਤੇ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਦਦृਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜਮ੍ ।
ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਜਨਕਸ੍ਯ ਚ ਚਿਨ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ 7 ॥
ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਨृਪਤਿ ਸ਼੍ਸ਼ृਤ੍ਵਾ ਦੂਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਰ੍ਮਹਾਬਲੈਃ ।
ਅਜ੍ਞਾਯਾऽਥ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਆਜਗਾਮ ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜਃ ॥ 8 ॥
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਨਕਂ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਮ੍ ।
ਸੋऽਭਿਵਾਦ੍ਯ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦਂ ਰਾਜਾਨਂ ਚਾਪਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ॥ 9 ॥
ਰਾਜਾਰ੍ਹਂ ਪਰਮਂ ਦਿਵ੍ਯਮਾਸਨਂ ਚਾऽਧ੍ਯਰੋਹਤ ।
ਉਪਵਿष੍ਟਾਵੁਭੌ ਤੌ ਤੁ ਭ੍ਰਾਤਰਾਵਤਿਤੇਜਸੌ ॥ 10 ॥
ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਵੀਰੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸੁਦਾਮਨਮ੍ ।
ਗਚ੍ਛ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੈਕ੍ष੍ਵਾਕੁਮਮਿਤਪ੍ਰਭਮ੍ ॥ 11 ॥
ਆਤ੍ਮਜੈਸ੍ਸਹ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਮਾਨਯਸ੍ਵ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਮ੍ ।
ਔਪਕਾਰ੍ਯਾਂ ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਘੂਣਾਂ ਕੁਲਵਰ੍ਧਨਮ੍ ॥ 12 ॥
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼ਿਰਸਾ ਚੈਨਮਭਿਵਾਦ੍ਯੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਧਿਪਤੇ ਵੀਰ ਵੈਦੇਹੋ ਮਿਥਿਲਾਧਿਪਃ ॥ 13 ॥
ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤਸ੍ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਵਚ ਸ਼੍ਸ਼ृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਸਰ੍षਿਗਣਸ੍ਤਦਾ ॥ 14 ॥
ਸਬਨ੍ਧੁਰਗਮਤ੍ਤਤ੍ਰ ਜਨਕੋ ਯਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਸ ਰਾਜਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਹਿਤ ਸ੍ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਃ ਸਬਾਨ੍ਧਵਃ ॥ 15 ॥
ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵੈਦੇਹਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਵਿਦਿਤਂ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੁਕੁਲਦੈਵਤਮ੍ ॥ 16 ॥
ਵਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਸਹ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ॥ 17 ॥
ਏष ਵਕ੍ष੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਸਿष੍ਠੋ ਮੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ 18 ॥
ਤੂष੍ਣੀਮ੍ਭੂਤੇ ਦਸ਼ਰਥੇ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ ।
ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞੋ ਵੈਦੇਹਂ ਸਪੁਰੋਧਸਮ੍ ॥ 19 ॥
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਪ੍ਰਭਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੋ ਨਿਤ੍ਯ ਅਵ੍ਯਯਃ ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਰੀਚਿ ਸ੍ਸਞ੍ਜਜ੍ਞੇ ਮਰੀਚੇਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਸੁਤਃ ॥ 20 ॥
ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਮਨੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਸ੍ਸ੍ਮृਤਃ ।
ਮਨੁਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਪੂਰ੍ਵਮਿਕ੍ष੍ਵਾਕੁਸ੍ਤੁ ਮਨੋਸ੍ਸੁਤਃ ॥ 21 ॥
ਤਮਿਕ੍ष੍ਵਾਕੁਮਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਰਾਜਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ।
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੋਸ੍ਤੁ ਸੁਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਕੁਕ੍षਿਰਿਤ੍ਯੇਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ॥ 22 ॥
ਕੁਕ੍षੇਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਕੁਕ੍षਿਰੁਦਪਦ੍ਯਤ ।
ਵਿਕੁਕ੍षੇਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬਾਣਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ॥ 23 ॥
ਬਾਣਸ੍ਯ ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾ ਅਨਰਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।
ਅਨਰਣ੍ਯਾਤ੍ਪृਥੁਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਸ੍ਤੁ ਪृਥੋਸ੍ਸੁਤਃ ॥ 24 ॥
ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੋਰਭਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੁਨ੍ਦੁਮਾਰੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਸੁਤਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਨ੍ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ ॥ 25 ॥
ਮਾਨ੍ਧਾਤੁਸ੍ਤੁ ਸੁਤ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸੁਸਨ੍ਧਿਰੁਦਪਦ੍ਯਤ ।
ਸੁਸਨ੍ਧੇਰਪਿ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵੌ ਧ੍ਰੁਵਸਨ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ੍ ॥ 26 ॥
ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਧ੍ਰੁਵਸਨ੍ਧੇਸ੍ਤੁ ਭਰਤੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।
ਭਰਤਾਤ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾ ਅਸਿਤੋ ਨਾਮ ਜਾਤਵਾਨ੍ ॥ 27 ॥
ਯਸ੍ਯੈਤੇ ਪ੍ਰਤਿਰਾਜਾਨ ਉਦਪਦ੍ਯਨ੍ਤ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ ।
ਹੈਹਯਾਸ੍ਤਾਲਜਙ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ਼ਿਬਿਨ੍ਦਵਃ ॥ 28 ॥
ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਸ ਪ੍ਰਤਿਯੁਧ੍ਯਨ੍ ਵੈ ਯੁਦ੍ਧੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਵਾਸਿਤਃ ।
ਹਿਮਵਨ੍ਤਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਭृਗੁਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੇऽਵਸਤ੍ ॥ 29 ॥
ਅਸਿਤੋऽਲ੍ਪਬਲੋ ਰਾਜਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਸਹਿਤਸ੍ਤਦਾ ।
ਦ੍ਵੇ ਚਾਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯੇ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯੌ ਬਭੂਵਤੁਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 30 ॥
ਏਕਾ ਗਰ੍ਭਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯੈ ਸਗਰਂ ਦਦੌ ।
ਤਤ ਸ਼੍ਸ਼ੈਲਵਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਬਭੂਵਾਭਿਰਤੋ ਮੁਨਿਃ ॥ 31 ॥
ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨੋ ਨਾਮ ਹਿਮਵਨ੍ਤਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਤਤ੍ਰੈਕਾ ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਭਾਰ੍ਗਵਂ ਦੇਵਵਰ੍ਚਸਮ੍ ॥ 32 ॥
ਵਵਨ੍ਦੇ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਾਕ੍षੀ ਕਾਙ੍ਕ੍षਨ੍ਤੀ ਸੁਤਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਤਮृषਿਂ ਸਾऽਭ੍ਯੁਪਾਗਮ੍ਯ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀ ਚਾਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍ ॥ 33 ॥
ਸ ਤਾਮਭ੍ਯਵਦਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰੇਪ੍ਸੁਂ ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਨਿ ।
ਤਵ ਕੁਕ੍षੌ ਮਹਾਭਾਗੇ ਸੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਸੁਮਹਾਬਲਃ ॥ 34 ॥
ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਅਚਿਰਾਤ੍ਸਞ੍ਜਨਿष੍ਯਤਿ ।
ਗਰੇਣ ਸਹਿਤ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਾ ਸ਼ੁਚਃ ਕਮਲੇਕ੍षਣੇ ॥ 35 ॥
ਚ੍ਯਵਨਂ ਤੁ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ।
ਪਤਿਸ਼ੋਕਾਤੁਰਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਂ ਦੇਵੀ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ॥ 36 ॥
ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਤੁ ਗਰਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਦਤ੍ਤੋ ਗਰ੍ਭਜਿਘਾਂਸਯਾ ।
ਸਹ ਤੇਨ ਗਰੇਣੈਵ ਜਾਤਃ ਸ ਸਗਰੋऽਭਵਤ੍ ॥ 37 ॥
ਸਗਰਸ੍ਯਾਸਮਞ੍ਜਸ੍ਤੁ ਅਸਮਞ੍ਜਾਤ੍ਤਥਾਂऽਸ਼ੁਮਾਨ੍ ।
ਦਿਲੀਪੋਂऽਸ਼ੁਮਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਿਲੀਪਸ੍ਯ ਭਗੀਰਥਃ ॥ 38 ॥
ਭਗੀਰਥਾਤ੍ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਯ ਰਘੁਸ੍ਸੁਤਃ ।
ਰਘੋਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ ਪੁਰੁषਾਦਕਃ ॥ 39 ॥
ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦੋ ਹ੍ਯਭਵਤ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਸ੍ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਖਣਃ ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ਸ਼ਙ੍ਘਣਸ੍ਯ ਅਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣ ਸ੍ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ॥ 40 ॥
ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਸ੍ਯ ਮਰੁ ਸ੍ਸੁਤਃ ।
ਮਰੋਃ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਕਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਦਮ੍ਬਰੀषਃ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼੍ਰृਕਾਤ੍ ॥ 41 ॥
ਅਮ੍ਬਰੀषਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭੂਨ੍ਨਹੁषਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ ।
ਨਹੁषਸ੍ਯ ਯਯਾਤਿਸ੍ਤੁ ਨਾਭਾਗਸ੍ਤੁ ਯਯਾਤਿਜਃ ॥ 42 ॥
ਨਾਭਾਗਸ੍ਯ ਬਭੂਵਾਜਃ ਅਜਾਦ੍ਦਸ਼ਰਥੋऽਭਵਤ੍ ।
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਦਸ਼ਰਥਾਜ੍ਜਾਤੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ॥ 43 ॥
ਆਦਿਵਂਸ਼ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪਰਮਧਰ੍ਮਿਣਾਮ੍ ।
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੁਕੁਲਜਾਤਾਨਾਂ ਵੀਰਾਣਾਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਾਮ੍ ॥ 44 ॥
ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣਯੋਰਰ੍ਥੇ ਤ੍ਵਤ੍ਸੁਤੇ ਵਰਯੇ ਨृਪ ।
ਸਦृਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਦृਸ਼ੇ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 45 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajña śśatānandaṃ purohitam || 1 ||
bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ |
kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām || 2 ||
vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm |
sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam || 3 ||
tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ |
prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha || 4 ||
evamukte tu vacane śatānandasya sannidhau |
āgatāḥ kecidavyagrā janakastān samādiśat || 5 ||
śāsanāttu narendrasya prayayuśśīghravājibhiḥ |
samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā || 6 ||
sāṅkāśyāṃ te samāgatya dadṛśuśca kuśadhvajam |
nyavedayanyathāvṛttaṃ janakasya ca cintitam || 7 ||
tadvṛttaṃ nṛpati śśṛtvā dūtaśreṣṭhairmahābalaiḥ |
ajñāyā'tha narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ || 8 ||
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam |
so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam || 9 ||
rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cā'dhyarohata |
upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvatitejasau || 10 ||
preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam |
gaccha mantripate śīghramaikṣvākumamitaprabham || 11 ||
ātmajaissaha durdharṣamānayasva samantriṇam |
aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam || 12 ||
dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt |
ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ || 13 ||
sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitassopādhyāyapurohitam |
mantriśreṣṭhavaca śśṛtvā rājā sarṣigaṇastadā || 14 ||
sabandhuragamattatra janako yatra vartate |
sa rājā mantrisahita ssopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ || 15 ||
vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt |
viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam || 16 ||
vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
viśvāmitrābhyanujñātassaha sarvairmaharṣibhiḥ || 17 ||
eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam |
evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām || 18 ||
tūṣṇīmbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam || 19 ||
avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīci ssañjajñe marīceḥ kāśyapaḥ sutaḥ || 20 ||
vivasvān kāśyapājjajñe manurvaivasvata ssmṛtaḥ |
manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manossutaḥ || 21 ||
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam |
ikṣvākostu sutaśśrīmān kukṣirityeva viśrutaḥ || 22 ||
kukṣerathātmajaḥ śrīmān vikukṣirudapadyata |
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān || 23 ||
bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān |
anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthossutaḥ || 24 ||
triśaṅkorabhavatputro dundumāro mahāyaśāḥ |
yuvanāśvasutastvāsīnmāndhātā pṛthivīpatiḥ || 25 ||
māndhātustu suta śśrīmān susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 26 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato nāma nāmataḥ |
bharatāttu mahātejā asito nāma jātavān || 27 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 28 ||
tāṃstu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsitaḥ |
himavantamupāgamya bhṛguprasravaṇe'vasat || 29 ||
asito'lpabalo rājā mantribhissahitastadā |
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutam || 30 ||
ekā garbhavināśāya sapatnyai sagaraṃ dadau |
tata śśailavaraṃ ramyaṃ babhūvābhirato muniḥ || 31 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tatraikā tu mahābhāgā bhārgavaṃ devavarcasam || 32 ||
vavande padmapatrākṣī kāṅkṣantī sutamātmanaḥ |
tamṛṣiṃ sā'bhyupāgamya kālindī cābhyavādayat || 33 ||
sa tāmabhyavadadvipraḥ putrepsuṃ putrajanmani |
tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābalaḥ || 34 ||
mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati |
gareṇa sahita śśrīmān mā śucaḥ kamalekṣaṇe || 35 ||
cyavanaṃ tu namaskṛtya rājaputrī pativratā |
patiśokāturā tasmātputraṃ devī vyajāyata || 36 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat || 37 ||
sagarasyāsamañjastu asamañjāttathāṃ'śumān |
dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 38 ||
bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghussutaḥ |
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ || 39 ||
kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ |
sudarśanaḥ śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt || 40 ||
śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssutaḥ |
maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrṛkāt || 41 ||
ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ |
nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ || 42 ||
nābhāgasya babhūvājaḥ ajāddaśaratho'bhavat |
asmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 43 ||
ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām |
ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām || 44 ||
rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa |
sadṛśābhyāṃ nṛpaśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ सप्ततितमस्सर्गः ।
ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः ।
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञ श्शतानन्दं पुरोहितम् ॥ 1 ॥
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिकः ।
कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम् ॥ 2 ॥
वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम् ।
साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम् ॥ 3 ॥
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः ।
प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह ॥ 4 ॥
एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य सन्निधौ ।
आगताः केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत् ॥ 5 ॥
शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुश्शीघ्रवाजिभिः ।
समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा ॥ 6 ॥
साङ्काश्यां ते समागत्य ददृशुश्च कुशध्वजम् ।
न्यवेदयन्यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम् ॥ 7 ॥
तद्वृत्तं नृपति श्शृत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाबलैः ।
अज्ञायाऽथ नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः ॥ 8 ॥
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम् ।
सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम् ॥ 9 ॥
राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाऽध्यरोहत ।
उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावतितेजसौ ॥ 10 ॥
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम् ।
गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकुममितप्रभम् ॥ 11 ॥
आत्मजैस्सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम् ।
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम् ॥ 12 ॥
ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत् ।
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः ॥ 13 ॥
स त्वां द्रष्टुं व्यवसितस्सोपाध्यायपुरोहितम् ।
मन्त्रिश्रेष्ठवच श्शृत्वा राजा सर्षिगणस्तदा ॥ 14 ॥
सबन्धुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते ।
स राजा मन्त्रिसहित स्सोपाध्यायः सबान्धवः ॥ 15 ॥
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत् ।
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम् ॥ 16 ॥
वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः ।
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातस्सह सर्वैर्महर्षिभिः ॥ 17 ॥
एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम् ।
एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम् ॥ 18 ॥
तूष्णीम्भूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः ।
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम् ॥ 19 ॥
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः ।
तस्मान्मरीचि स्सञ्जज्ञे मरीचेः काश्यपः सुतः ॥ 20 ॥
विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वत स्स्मृतः ।
मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोस्सुतः ॥ 21 ॥
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ।
इक्ष्वाकोस्तु सुतश्श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुतः ॥ 22 ॥
कुक्षेरथात्मजः श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत ।
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान् ॥ 23 ॥
बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान् ।
अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोस्सुतः ॥ 24 ॥
त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो दुन्दुमारो महायशाः ।
युवनाश्वसुतस्त्वासीन्मान्धाता पृथिवीपतिः ॥ 25 ॥
मान्धातुस्तु सुत श्श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत ।
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ॥ 26 ॥
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामतः ।
भरतात्तु महातेजा असितो नाम जातवान् ॥ 27 ॥
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः ।
हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशिबिन्दवः ॥ 28 ॥
तांस्तु स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासितः ।
हिमवन्तमुपागम्य भृगुप्रस्रवणेऽवसत् ॥ 29 ॥
असितोऽल्पबलो राजा मन्त्रिभिस्सहितस्तदा ।
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतम् ॥ 30 ॥
एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ ।
तत श्शैलवरं रम्यं बभूवाभिरतो मुनिः ॥ 31 ॥
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः ।
तत्रैका तु महाभागा भार्गवं देववर्चसम् ॥ 32 ॥
ववन्दे पद्मपत्राक्षी काङ्क्षन्ती सुतमात्मनः ।
तमृषिं साऽभ्युपागम्य कालिन्दी चाभ्यवादयत् ॥ 33 ॥
स तामभ्यवदद्विप्रः पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि ।
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबलः ॥ 34 ॥
महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति ।
गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुचः कमलेक्षणे ॥ 35 ॥
च्यवनं तु नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता ।
पतिशोकातुरा तस्मात्पुत्रं देवी व्यजायत ॥ 36 ॥
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया ।
सह तेन गरेणैव जातः स सगरोऽभवत् ॥ 37 ॥
सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जात्तथांऽशुमान् ।
दिलीपोंऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥ 38 ॥
भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्सुतः ।
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः ॥ 39 ॥
कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शङ्खणः ।
सुदर्शनः शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात् ॥ 40 ॥
शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुतः ।
मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रृकात् ॥ 41 ॥
अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषः पृथिवीपतिः ।
नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः ॥ 42 ॥
नाभागस्य बभूवाजः अजाद्दशरथोऽभवत् ।
अस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 43 ॥
आदिवंशविशुद्धानां राज्ञां परमधर्मिणाम् ।
इक्ष्वाकुकुलजातानां वीराणां सत्यवादिनाम् ॥ 44 ॥
रामलक्ष्मणयोरर्थे त्वत्सुते वरये नृप ।
सदृशाभ्यां नृपश्रेष्ठ सदृशे दातुमर्हसि ॥ 45 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajña śśatānandaṃ purohitam || 1 ||
bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ |
kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām || 2 ||
vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm |
sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam || 3 ||
tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ |
prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha || 4 ||
evamukte tu vacane śatānandasya sannidhau |
āgatāḥ kecidavyagrā janakastān samādiśat || 5 ||
śāsanāttu narendrasya prayayuśśīghravājibhiḥ |
samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā || 6 ||
sāṅkāśyāṃ te samāgatya dadṛśuśca kuśadhvajam |
nyavedayanyathāvṛttaṃ janakasya ca cintitam || 7 ||
tadvṛttaṃ nṛpati śśṛtvā dūtaśreṣṭhairmahābalaiḥ |
ajñāyā'tha narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ || 8 ||
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam |
so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam || 9 ||
rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cā'dhyarohata |
upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvatitejasau || 10 ||
preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam |
gaccha mantripate śīghramaikṣvākumamitaprabham || 11 ||
ātmajaissaha durdharṣamānayasva samantriṇam |
aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam || 12 ||
dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt |
ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ || 13 ||
sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitassopādhyāyapurohitam |
mantriśreṣṭhavaca śśṛtvā rājā sarṣigaṇastadā || 14 ||
sabandhuragamattatra janako yatra vartate |
sa rājā mantrisahita ssopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ || 15 ||
vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt |
viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam || 16 ||
vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
viśvāmitrābhyanujñātassaha sarvairmaharṣibhiḥ || 17 ||
eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam |
evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām || 18 ||
tūṣṇīmbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam || 19 ||
avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīci ssañjajñe marīceḥ kāśyapaḥ sutaḥ || 20 ||
vivasvān kāśyapājjajñe manurvaivasvata ssmṛtaḥ |
manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manossutaḥ || 21 ||
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam |
ikṣvākostu sutaśśrīmān kukṣirityeva viśrutaḥ || 22 ||
kukṣerathātmajaḥ śrīmān vikukṣirudapadyata |
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān || 23 ||
bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān |
anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthossutaḥ || 24 ||
triśaṅkorabhavatputro dundumāro mahāyaśāḥ |
yuvanāśvasutastvāsīnmāndhātā pṛthivīpatiḥ || 25 ||
māndhātustu suta śśrīmān susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 26 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato nāma nāmataḥ |
bharatāttu mahātejā asito nāma jātavān || 27 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 28 ||
tāṃstu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsitaḥ |
himavantamupāgamya bhṛguprasravaṇe'vasat || 29 ||
asito'lpabalo rājā mantribhissahitastadā |
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutam || 30 ||
ekā garbhavināśāya sapatnyai sagaraṃ dadau |
tata śśailavaraṃ ramyaṃ babhūvābhirato muniḥ || 31 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tatraikā tu mahābhāgā bhārgavaṃ devavarcasam || 32 ||
vavande padmapatrākṣī kāṅkṣantī sutamātmanaḥ |
tamṛṣiṃ sā'bhyupāgamya kālindī cābhyavādayat || 33 ||
sa tāmabhyavadadvipraḥ putrepsuṃ putrajanmani |
tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābalaḥ || 34 ||
mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati |
gareṇa sahita śśrīmān mā śucaḥ kamalekṣaṇe || 35 ||
cyavanaṃ tu namaskṛtya rājaputrī pativratā |
patiśokāturā tasmātputraṃ devī vyajāyata || 36 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat || 37 ||
sagarasyāsamañjastu asamañjāttathāṃ'śumān |
dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 38 ||
bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghussutaḥ |
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ || 39 ||
kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ |
sudarśanaḥ śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt || 40 ||
śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssutaḥ |
maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrṛkāt || 41 ||
ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ |
nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ || 42 ||
nābhāgasya babhūvājaḥ ajāddaśaratho'bhavat |
asmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 43 ||
ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām |
ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām || 44 ||
rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa |
sadṛśābhyāṃ nṛpaśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.