Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।
અથ ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ।
Shloka 1
સ નિકામં વિમાનેષુ નિષણ્ણઃ કામરૂપધૃત્ ।
વિચચાર પુનર્લઙ્કાં લાઘવેન સમન્વિતઃ ॥ 1 ॥
વિચચાર પુનર્લઙ્કાં લાઘવેન સમન્વિતઃ ॥ 1 ॥
sa nikāmaṃ vimāneṣu niṣaṇṇaḥ kāmarūpadhṛt |
vicacāra punarlaṅkāṃ lāghavena samanvitaḥ || 1 ||
vicacāra punarlaṅkāṃ lāghavena samanvitaḥ || 1 ||
Shloka 2
આસસાદાથ લક્ષ્મીવાન્રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્ ।
પ્રાકારેણાર્કવર્ણેન ભાસ્વરેણાભિસમ્વૃતમ્ ॥ 2 ॥
પ્રાકારેણાર્કવર્ણેન ભાસ્વરેણાભિસમ્વૃતમ્ ॥ 2 ॥
āsasādātha lakṣmīvānrākṣasendraniveśanam |
prākāreṇārkavarṇena bhāsvareṇābhisamvṛtam || 2 ||
prākāreṇārkavarṇena bhāsvareṇābhisamvṛtam || 2 ||
Shloka 3
રક્ષિતં રાક્ષસૈર્ઘોરૈઃ સિંહૈરિવ મહદ્વનમ્ ।
સમીક્ષમાણો ભવનં ચકાશે કપિકુઞ્જરઃ ॥ 3 ॥
સમીક્ષમાણો ભવનં ચકાશે કપિકુઞ્જરઃ ॥ 3 ॥
rakṣitaṃ rākṣasairghoraiḥ siṃhairiva mahadvanam |
samīkṣamāṇo bhavanaṃ cakāśe kapikuñjaraḥ || 3 ||
samīkṣamāṇo bhavanaṃ cakāśe kapikuñjaraḥ || 3 ||
Shloka 4
રૂપ્યકોપહિતૈ શ્ચિત્રૈસ્તોરણૈર્હેમભૂષિતૈઃ ।
વિચિત્રાભિશ્ચ કક્ષ્યાભિર્દ્વારૈશ્ચ રુચિરૈર્વૃતમ્ ॥ 4 ॥
વિચિત્રાભિશ્ચ કક્ષ્યાભિર્દ્વારૈશ્ચ રુચિરૈર્વૃતમ્ ॥ 4 ॥
rūpyakopahitai ścitraistoraṇairhemabhūṣitaiḥ |
vicitrābhiśca kakṣyābhirdvāraiśca rucirairvṛtam || 4 ||
vicitrābhiśca kakṣyābhirdvāraiśca rucirairvṛtam || 4 ||
Shloka 5
ગજાસ્થિતૈર્મહામાત્રૈઃ શૂરૈશ્ચ વિગતશ્રમૈઃ ।
ઉપસ્થિતમસંહાર્યૈઃ ર્હયૈઃ સ્યન્દનયાયિભિઃ ॥ 5 ॥
ઉપસ્થિતમસંહાર્યૈઃ ર્હયૈઃ સ્યન્દનયાયિભિઃ ॥ 5 ॥
gajāsthitairmahāmātraiḥ śūraiśca vigataśramaiḥ |
upasthitamasaṃhāryaiḥ rhayaiḥ syandanayāyibhiḥ || 5 ||
upasthitamasaṃhāryaiḥ rhayaiḥ syandanayāyibhiḥ || 5 ||
Shloka 6
સિંહવ્યાઘ્રતનુત્રાણૈર્દાન્તકાઞ્ચનરાજતૈઃ ।
ઘોષવદ્ભિર્વિચિત્રૈશ્ચ સદા વિચરિતં રથૈઃ ॥ 6 ॥
ઘોષવદ્ભિર્વિચિત્રૈશ્ચ સદા વિચરિતં રથૈઃ ॥ 6 ॥
siṃhavyāghratanutrāṇairdāntakāñcanarājataiḥ |
ghoṣavadbhirvicitraiśca sadā vicaritaṃ rathaiḥ || 6 ||
ghoṣavadbhirvicitraiśca sadā vicaritaṃ rathaiḥ || 6 ||
Shloka 7
બહુરત્નસમાકીર્ણં પરાર્થ્યસનભાજનમ્ ।
મહારથસમાવાસં મહારથમહાસ્વનમ્ ॥ 7 ॥
મહારથસમાવાસં મહારથમહાસ્વનમ્ ॥ 7 ॥
bahuratnasamākīrṇaṃ parārthyasanabhājanam |
mahārathasamāvāsaṃ mahārathamahāsvanam || 7 ||
mahārathasamāvāsaṃ mahārathamahāsvanam || 7 ||
Shloka 8
દૃશ્યૈશ્ચ પરમોદારૈસ્તૈસ્તૈશ્ચ મૃગપક્ષિભિઃ ।
વિવિધૈ ર્બહુસાહસ્રૈઃ પરિપૂર્ણં સમન્તતઃ ॥ 8 ॥
વિવિધૈ ર્બહુસાહસ્રૈઃ પરિપૂર્ણં સમન્તતઃ ॥ 8 ॥
dṛśyaiśca paramodāraistaistaiśca mṛgapakṣibhiḥ |
vividhai rbahusāhasraiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 8 ||
vividhai rbahusāhasraiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 8 ||
Shloka 9
વિનીતૈરન્તપાલૈશ્ચ રક્ષોભિશ્ચ સુરક્ષિતમ્ ।
મુખ્યાભિશ્ચ વરસ્ત્રીભિઃ પરિપૂર્ણં સમન્તતઃ ॥ 9 ॥
મુખ્યાભિશ્ચ વરસ્ત્રીભિઃ પરિપૂર્ણં સમન્તતઃ ॥ 9 ॥
vinītairantapālaiśca rakṣobhiśca surakṣitam |
mukhyābhiśca varastrībhiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 9 ||
mukhyābhiśca varastrībhiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 9 ||
Shloka 10
મુદિતપ્રમદારત્નં રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્ ।
વરાભરણસંહ્રાદૈઃ સમુદ્રસ્વનન્નિસ્વનમ્ ॥ 10 ॥
વરાભરણસંહ્રાદૈઃ સમુદ્રસ્વનન્નિસ્વનમ્ ॥ 10 ॥
muditapramadāratnaṃ rākṣasendraniveśanam |
varābharaṇasaṃhrādaiḥ samudrasvanannisvanam || 10 ||
varābharaṇasaṃhrādaiḥ samudrasvanannisvanam || 10 ||
Shloka 11
તદ્રાજગુણસમ્પન્નં મુખ્યૈશ્ચાગુરુચન્દનૈઃ ।
મહાજનૈઃ સમાકીર્ણાં સિંહૈરિવ મહદ્વનમ્ ॥ 11 ॥
મહાજનૈઃ સમાકીર્ણાં સિંહૈરિવ મહદ્વનમ્ ॥ 11 ॥
tadrājaguṇasampannaṃ mukhyaiścāgurucandanaiḥ |
mahājanaiḥ samākīrṇāṃ siṃhairiva mahadvanam || 11 ||
mahājanaiḥ samākīrṇāṃ siṃhairiva mahadvanam || 11 ||
Shloka 12
ભેરીમૃદઙ્ગાભિરુતં શઙ્ખઘોષનિનાદિતમ્ ।
નિત્યાર્ચિતં પર્વહુતં પૂજિતં રાક્ષસૈઃ સદા ॥ 12 ॥
નિત્યાર્ચિતં પર્વહુતં પૂજિતં રાક્ષસૈઃ સદા ॥ 12 ॥
bherīmṛdaṅgābhirutaṃ śaṅkhaghoṣanināditam |
nityārcitaṃ parvahutaṃ pūjitaṃ rākṣasaiḥ sadā || 12 ||
nityārcitaṃ parvahutaṃ pūjitaṃ rākṣasaiḥ sadā || 12 ||
Shloka 13
સમુદ્રમિવ ગમ્ભીરં સમુદ્રમિવ નિસ્સ્વનમ્ ।
મહાત્મનો મહાદ્વેશ્મ મહારત્નપરિચ્છદમ્ ॥ 13 ॥
મહાત્મનો મહાદ્વેશ્મ મહારત્નપરિચ્છદમ્ ॥ 13 ॥
samudramiva gambhīraṃ samudramiva nissvanam |
mahātmano mahādveśma mahāratnaparicchadam || 13 ||
mahātmano mahādveśma mahāratnaparicchadam || 13 ||
Shloka 14
મહારત્નસમાકીર્ણં દદર્શ સ મહાકપિઃ ।
વિરાજમાનં વપુષા ગજાશ્વરથસઙ્કુલમ્ ॥ 14 ॥
વિરાજમાનં વપુષા ગજાશ્વરથસઙ્કુલમ્ ॥ 14 ॥
mahāratnasamākīrṇaṃ dadarśa sa mahākapiḥ |
virājamānaṃ vapuṣā gajāśvarathasaṅkulam || 14 ||
virājamānaṃ vapuṣā gajāśvarathasaṅkulam || 14 ||
Shloka 15
લઙ્કાભરણમિત્યેવ સોઽમન્યત મહાકપિઃ ।
ચચાર હનુમાંસ્તત્ર રાવણસ્ય સમીપતઃ ॥ 15 ॥
ચચાર હનુમાંસ્તત્ર રાવણસ્ય સમીપતઃ ॥ 15 ॥
laṅkābharaṇamityeva so'manyata mahākapiḥ |
cacāra hanumāṃstatra rāvaṇasya samīpataḥ || 15 ||
cacāra hanumāṃstatra rāvaṇasya samīpataḥ || 15 ||
Shloka 16
ગૃહાદ્ગૃહં રાક્ષસાનામુદ્યાનાનિ ચ વાનરઃ ।
વીક્ષમાણોઽહ્યસન્ત્રસ્તઃ પ્રાસાદાંશ્ચ ચચાર સઃ ॥ 16 ॥
વીક્ષમાણોઽહ્યસન્ત્રસ્તઃ પ્રાસાદાંશ્ચ ચચાર સઃ ॥ 16 ॥
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo'hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 16 ||
vīkṣamāṇo'hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 16 ||
Shloka 17
અવપ્લુત્ય મહાવેગઃ પ્રહસ્તસ્ય નિવેશનમ્ ।
તતોઽન્યત્પુપ્લુવે વેશ્મ મહાપાર્શ્વસ્ય વીર્યવાન્ ॥ 17 ॥
તતોઽન્યત્પુપ્લુવે વેશ્મ મહાપાર્શ્વસ્ય વીર્યવાન્ ॥ 17 ॥
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān || 17 ||
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān || 17 ||
Shloka 18
અથ મેઘપ્રતીકાશં કુમ્ભકર્ણનિવેશનમ્ ।
વિભીષણસ્ય ચ તદા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ ॥ 18 ॥
વિભીષણસ્ય ચ તદા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ ॥ 18 ॥
atha meghapratīkāśaṃ kumbhakarṇaniveśanam |
vibhīṣaṇasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ || 18 ||
vibhīṣaṇasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ || 18 ||
Shloka 19
મહોદરસ્ય ચ ગૃહં વિરૂપાક્ષસ્ય ચૈવ હિ ।
વિદ્યુજ્જિહ્વસ્ય ભવનં વિદ્યુન્માલેસ્તથૈવ ચ ॥ 19 ॥
વિદ્યુજ્જિહ્વસ્ય ભવનં વિદ્યુન્માલેસ્તથૈવ ચ ॥ 19 ॥
mahodarasya ca gṛhaṃ virūpākṣasya caiva hi |
vidyujjihvasya bhavanaṃ vidyunmālestathaiva ca || 19 ||
vidyujjihvasya bhavanaṃ vidyunmālestathaiva ca || 19 ||
Shloka 20
વજ્રદંષ્ટ્રસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ ।
શુકસ્ય ચ મહાતેજાઃ સારણસ્ય ચ ધીમતઃ ॥ 20 ॥
શુકસ્ય ચ મહાતેજાઃ સારણસ્ય ચ ધીમતઃ ॥ 20 ॥
vajradaṃṣṭrasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāḥ sāraṇasya ca dhīmataḥ || 20 ||
śukasya ca mahātejāḥ sāraṇasya ca dhīmataḥ || 20 ||
Shloka 21
તથા ચેન્દ્રજિતો વેશ્મ જગામ હરિયૂથપઃ ।
જમ્બુમાલેઃ સુમાલેશ્ચ જગામ હરિસત્તમઃ ॥ 21 ॥
જમ્બુમાલેઃ સુમાલેશ્ચ જગામ હરિસત્તમઃ ॥ 21 ॥
tathā cendrajito veśma jagāma hariyūthapaḥ |
jambumāleḥ sumāleśca jagāma harisattamaḥ || 21 ||
jambumāleḥ sumāleśca jagāma harisattamaḥ || 21 ||
Shloka 22
રશ્મિકેતોશ્ચ ભવનં સૂર્યકેતોસ્તથૈવ ચ ।
વજ્રકાયસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ ॥ 22 ॥
વજ્રકાયસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ ॥ 22 ॥
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaketostathaiva ca |
vajrakāyasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ || 22 ||
vajrakāyasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ || 22 ||
Shloka 23
ધૂમ્રાક્ષસ્ય ચ સમ્પાતેર્ભવનં મારુતાત્મજઃ ।
વિદ્યુદ્રૂપસ્ય ભીમસ્ય ઘનસ્ય વિઘનસ્ય ચ ॥ 23 ॥
વિદ્યુદ્રૂપસ્ય ભીમસ્ય ઘનસ્ય વિઘનસ્ય ચ ॥ 23 ॥
dhūmrākṣasya ca sampāterbhavanaṃ mārutātmajaḥ |
vidyudrūpasya bhīmasya ghanasya vighanasya ca || 23 ||
vidyudrūpasya bhīmasya ghanasya vighanasya ca || 23 ||
Shloka 24
શુકનાસસ્ય વક્રસ્ય શઠસ્ય વિકટસ્ય ચ ।
બ્રહ્મકર્ણસ્ય દંષ્ટ્રસ્ય રોમશસ્ય ચ રક્ષસઃ ॥ 24 ॥
બ્રહ્મકર્ણસ્ય દંષ્ટ્રસ્ય રોમશસ્ય ચ રક્ષસઃ ॥ 24 ॥
śukanāsasya vakrasya śaṭhasya vikaṭasya ca |
brahmakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 24 ||
brahmakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 24 ||
Shloka 25
યુદ્ધોન્મત્તસ્ય મત્તસ્ય ધ્વજગ્રીવસ્ય નાદિનઃ ।
વિદ્યુજ્જિહ્વેન્દ્રજિહ્વાનાં તથા હસ્તિમુખસ્ય ચ ॥ 25 ॥
વિદ્યુજ્જિહ્વેન્દ્રજિહ્વાનાં તથા હસ્તિમુખસ્ય ચ ॥ 25 ॥
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya nādinaḥ |
vidyujjihvendrajihvānāṃ tathā hastimukhasya ca || 25 ||
vidyujjihvendrajihvānāṃ tathā hastimukhasya ca || 25 ||
Shloka 26
કરાલસ્ય પિશાચસ્ય શોણિત અક્ષસ્ય ચૈવ હિ ।
ક્રમમાણઃ ક્રમેણ એવ હનૂમાન્ મારુત આત્મજઃ ॥ 26 ॥
ક્રમમાણઃ ક્રમેણ એવ હનૂમાન્ મારુત આત્મજઃ ॥ 26 ॥
karālasya piśācasya śoṇita akṣasya caiva hi |
kramamāṇaḥ krameṇa eva hanūmān māruta ātmajaḥ || 26 ||
kramamāṇaḥ krameṇa eva hanūmān māruta ātmajaḥ || 26 ||
Shloka 27
તેષુ તેષુ મહાર્હેષુ ભવનેષુ મહાયશાઃ ।
તેષામૃદ્ધિમતામૃદ્ધિં દદર્શ સ મહાકપિઃ ॥ 27 ॥
તેષામૃદ્ધિમતામૃદ્ધિં દદર્શ સ મહાકપિઃ ॥ 27 ॥
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
teṣāmṛddhimatāmṛddhiṃ dadarśa sa mahākapiḥ || 27 ||
teṣāmṛddhimatāmṛddhiṃ dadarśa sa mahākapiḥ || 27 ||
Shloka 28
સર્વેષાં સમતિક્રમ્ય ભવનાનિ સમન્તતઃ ।
આસસાદાથ લક્ષ્મીવાન્ રાક્ષસેદ્રનિવેશનમ્ ॥ 28 ॥
આસસાદાથ લક્ષ્મીવાન્ રાક્ષસેદ્રનિવેશનમ્ ॥ 28 ॥
sarveṣāṃ samatikramya bhavanāni samantataḥ |
āsasādātha lakṣmīvān rākṣasedraniveśanam || 28 ||
āsasādātha lakṣmīvān rākṣasedraniveśanam || 28 ||
Shloka 29
રાવણસ્યોપશાયિન્યો દદર્શ હરિસત્તમઃ ।
વિચરન્હરિશાર્દૂલો રાક્ષસીર્વિકૃતેક્ષણાઃ ॥ 29 ॥
વિચરન્હરિશાર્દૂલો રાક્ષસીર્વિકૃતેક્ષણાઃ ॥ 29 ॥
rāvaṇasyopaśāyinyo dadarśa harisattamaḥ |
vicaranhariśārdūlo rākṣasīrvikṛtekṣaṇāḥ || 29 ||
vicaranhariśārdūlo rākṣasīrvikṛtekṣaṇāḥ || 29 ||
Shloka 30
શૂલમુદ્ગરહસ્તાશ્ચ શક્તિતોમરધારિણીઃ ।
દદર્શ વિવિધાન્ ગુલ્માન્ તસ્ય રક્ષઃપતેર્ગૃહે ॥ 30 ॥
દદર્શ વિવિધાન્ ગુલ્માન્ તસ્ય રક્ષઃપતેર્ગૃહે ॥ 30 ॥
śūlamudgarahastāśca śaktitomaradhāriṇīḥ |
dadarśa vividhān gulmān tasya rakṣaḥpatergṛhe || 30 ||
dadarśa vividhān gulmān tasya rakṣaḥpatergṛhe || 30 ||
Shloka 31
રાક્ષસાંશ્ચ મહાકાયાન્નાનાપ્રહરણોદ્યતાન્ ।
રક્તાન્ શ્વેતાન્ સિતાંશ્ચૈવ હરીંશ્ચાપિ મહાજવાન્ ॥ 31 ॥
રક્તાન્ શ્વેતાન્ સિતાંશ્ચૈવ હરીંશ્ચાપિ મહાજવાન્ ॥ 31 ॥
rākṣasāṃśca mahākāyānnānāpraharaṇodyatān |
raktān śvetān sitāṃścaiva harīṃścāpi mahājavān || 31 ||
raktān śvetān sitāṃścaiva harīṃścāpi mahājavān || 31 ||
Shloka 32
કુલીનાન્ રૂપસમ્પન્નાન્ ગજાન્પરગજારુજાન્ ।
નિષ્ઠિતાન્ ગજશિક્ષયામૈરાવતસમાન્યુધિ ॥ 32 ॥
નિષ્ઠિતાન્ ગજશિક્ષયામૈરાવતસમાન્યુધિ ॥ 32 ॥
kulīnān rūpasampannān gajānparagajārujān |
niṣṭhitān gajaśikṣayāmairāvatasamānyudhi || 32 ||
niṣṭhitān gajaśikṣayāmairāvatasamānyudhi || 32 ||
Shloka 33
નિહન્ત્રૂન્ પરસૈન્યાનાં ગૃહે તસ્મિન્ દદર્શ સઃ ।
ક્ષરતશ્ચ યથા મેઘાન્ સ્રવતશ્ચ યથા ગિરીન્ ॥ 33 ॥
ક્ષરતશ્ચ યથા મેઘાન્ સ્રવતશ્ચ યથા ગિરીન્ ॥ 33 ॥
nihantrūn parasainyānāṃ gṛhe tasmin dadarśa saḥ |
kṣarataśca yathā meghān sravataśca yathā girīn || 33 ||
kṣarataśca yathā meghān sravataśca yathā girīn || 33 ||
Shloka 34
મેઘસન્તતિનિર્ઘોષાન્ દુર્ધર્ષાન્ સમરે પરૈઃ ।
સહસ્રં વાહિનીસ્તત્ર જામ્બૂનદપરિષ્કૃતાઃ ॥ 34 ॥
સહસ્રં વાહિનીસ્તત્ર જામ્બૂનદપરિષ્કૃતાઃ ॥ 34 ॥
meghasantatinirghoṣān durdharṣān samare paraiḥ |
sahasraṃ vāhinīstatra jāmbūnadapariṣkṛtāḥ || 34 ||
sahasraṃ vāhinīstatra jāmbūnadapariṣkṛtāḥ || 34 ||
Shloka 35
હેમજાલપરિચ્છન્નાસ્તરુણાદિત્યસન્નિભાઃ ।
દદર્શ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય રાવણસ્ય નિવેશને ॥ 35 ॥
દદર્શ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય રાવણસ્ય નિવેશને ॥ 35 ॥
hemajālaparicchannāstaruṇādityasannibhāḥ |
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane || 35 ||
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane || 35 ||
Shloka 36
શિબિકા વિવિધાકારાઃ સ કપિર્મારુતાત્મજઃ ।
લતાગૃહાણિ ચિત્રાણિ ચિત્રશાલાગૃહાણિ ચ ॥ 36 ॥
લતાગૃહાણિ ચિત્રાણિ ચિત્રશાલાગૃહાણિ ચ ॥ 36 ॥
śibikā vividhākārāḥ sa kapirmārutātmajaḥ |
latāgṛhāṇi citrāṇi citraśālāgṛhāṇi ca || 36 ||
latāgṛhāṇi citrāṇi citraśālāgṛhāṇi ca || 36 ||
Shloka 37
ક્રીડાગૃહાણિ ચાન્યાનિ દારુપર્વતકાનપિ ।
કામસ્ય ગૃહકં રમ્યં દિવાગૃહકમેવ ચ ॥ 37 ॥
કામસ્ય ગૃહકં રમ્યં દિવાગૃહકમેવ ચ ॥ 37 ॥
krīḍāgṛhāṇi cānyāni dāruparvatakānapi |
kāmasya gṛhakaṃ ramyaṃ divāgṛhakameva ca || 37 ||
kāmasya gṛhakaṃ ramyaṃ divāgṛhakameva ca || 37 ||
Shloka 38
દદર્શ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય રાવણસ્ય નિવેશને ।
સ મન્દરગિરિપ્રખ્યં મયૂરસ્થાનસઙ્કુલમ્ ॥ 38 ॥
સ મન્દરગિરિપ્રખ્યં મયૂરસ્થાનસઙ્કુલમ્ ॥ 38 ॥
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane |
sa mandaragiriprakhyaṃ mayūrasthānasaṅkulam || 38 ||
sa mandaragiriprakhyaṃ mayūrasthānasaṅkulam || 38 ||
Shloka 39
ધ્વજયષ્ટિભિરાકીર્ણં દદર્શ ભવનોત્તમમ્ ।
અનેકરત્નસઙ્કીર્ણં નિધિજાલં સમન્તતઃ ॥ 39 ॥
અનેકરત્નસઙ્કીર્ણં નિધિજાલં સમન્તતઃ ॥ 39 ॥
dhvajayaṣṭibhirākīrṇaṃ dadarśa bhavanottamam |
anekaratnasaṅkīrṇaṃ nidhijālaṃ samantataḥ || 39 ||
anekaratnasaṅkīrṇaṃ nidhijālaṃ samantataḥ || 39 ||
Shloka 40
ધીરનિષ્ઠિતકર્માન્તં ગૃહં ભૂતપતેરિવ ।
અર્ચિર્ભિશ્ચાપિ રત્નાનાં તેજસા રાવણસ્ય ચ ॥ 40 ॥
અર્ચિર્ભિશ્ચાપિ રત્નાનાં તેજસા રાવણસ્ય ચ ॥ 40 ॥
dhīraniṣṭhitakarmāntaṃ gṛhaṃ bhūtapateriva |
arcirbhiścāpi ratnānāṃ tejasā rāvaṇasya ca || 40 ||
arcirbhiścāpi ratnānāṃ tejasā rāvaṇasya ca || 40 ||
Shloka 41
વિરરાજાથ તદ્વેશ્મ રશ્મિમાનિવ રશ્મિભિઃ ।
જામ્બૂનદમયાન્યેન શયનાન્યાસનાનિ ચ ॥ 41 ॥
જામ્બૂનદમયાન્યેન શયનાન્યાસનાનિ ચ ॥ 41 ॥
virarājātha tadveśma raśmimāniva raśmibhiḥ |
jāmbūnadamayānyena śayanānyāsanāni ca || 41 ||
jāmbūnadamayānyena śayanānyāsanāni ca || 41 ||
Shloka 42
ભાજનાનિ ચ મુખ્યાનિ દદર્શ હરિયૂથપઃ ।
મધ્વાસવકૃતક્લેદં મણિભાજનસઙ્કુલમ્ ॥ 42 ॥
મધ્વાસવકૃતક્લેદં મણિભાજનસઙ્કુલમ્ ॥ 42 ॥
bhājanāni ca mukhyāni dadarśa hariyūthapaḥ |
madhvāsavakṛtakledaṃ maṇibhājanasaṅkulam || 42 ||
madhvāsavakṛtakledaṃ maṇibhājanasaṅkulam || 42 ||
Shloka 43
મનોરમમસમ્બાધં કુબેરભવનં યથા ।
નૂપુરાણાં ચ ઘોષેણ કાઞ્ચીનાં નિનદેન ચ ॥ 43 ॥
નૂપુરાણાં ચ ઘોષેણ કાઞ્ચીનાં નિનદેન ચ ॥ 43 ॥
manoramamasambādhaṃ kuberabhavanaṃ yathā |
nūpurāṇāṃ ca ghoṣeṇa kāñcīnāṃ ninadena ca || 43 ||
nūpurāṇāṃ ca ghoṣeṇa kāñcīnāṃ ninadena ca || 43 ||
Shloka 44
મૃદઙ્તલઘોષૈશ્ચ ઘોષવદ્ભિર્વિનાદિતમ્ ।
પ્રાસાદસઙ્ઘાતયુતં સ્ત્રીરત્નશતસઙ્કુલમ્ ॥ 44 ॥
પ્રાસાદસઙ્ઘાતયુતં સ્ત્રીરત્નશતસઙ્કુલમ્ ॥ 44 ॥
mṛdaṅtalaghoṣaiśca ghoṣavadbhirvināditam |
prāsādasaṅghātayutaṃ strīratnaśatasaṅkulam || 44 ||
prāsādasaṅghātayutaṃ strīratnaśatasaṅkulam || 44 ||
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
स निकामं विमानेषु निषण्णः कामरूपधृत् ।
विचचार पुनर्लङ्कां लाघवेन समन्वितः ॥ 1 ॥
आससादाथ लक्ष्मीवान्राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ।
प्राकारेणार्कवर्णेन भास्वरेणाभिसम्वृतम् ॥ 2 ॥
रक्षितं राक्षसैर्घोरैः सिंहैरिव महद्वनम् ।
समीक्षमाणो भवनं चकाशे कपिकुञ्जरः ॥ 3 ॥
रूप्यकोपहितै श्चित्रैस्तोरणैर्हेमभूषितैः ।
विचित्राभिश्च कक्ष्याभिर्द्वारैश्च रुचिरैर्वृतम् ॥ 4 ॥
गजास्थितैर्महामात्रैः शूरैश्च विगतश्रमैः ।
उपस्थितमसंहार्यैः र्हयैः स्यन्दनयायिभिः ॥ 5 ॥
सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्दान्तकाञ्चनराजतैः ।
घोषवद्भिर्विचित्रैश्च सदा विचरितं रथैः ॥ 6 ॥
बहुरत्नसमाकीर्णं परार्थ्यसनभाजनम् ।
महारथसमावासं महारथमहास्वनम् ॥ 7 ॥
दृश्यैश्च परमोदारैस्तैस्तैश्च मृगपक्षिभिः ।
विविधै र्बहुसाहस्रैः परिपूर्णं समन्ततः ॥ 8 ॥
विनीतैरन्तपालैश्च रक्षोभिश्च सुरक्षितम् ।
मुख्याभिश्च वरस्त्रीभिः परिपूर्णं समन्ततः ॥ 9 ॥
मुदितप्रमदारत्नं राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ।
वराभरणसंह्रादैः समुद्रस्वनन्निस्वनम् ॥ 10 ॥
तद्राजगुणसम्पन्नं मुख्यैश्चागुरुचन्दनैः ।
महाजनैः समाकीर्णां सिंहैरिव महद्वनम् ॥ 11 ॥
भेरीमृदङ्गाभिरुतं शङ्खघोषनिनादितम् ।
नित्यार्चितं पर्वहुतं पूजितं राक्षसैः सदा ॥ 12 ॥
समुद्रमिव गम्भीरं समुद्रमिव निस्स्वनम् ।
महात्मनो महाद्वेश्म महारत्नपरिच्छदम् ॥ 13 ॥
महारत्नसमाकीर्णं ददर्श स महाकपिः ।
विराजमानं वपुषा गजाश्वरथसङ्कुलम् ॥ 14 ॥
लङ्काभरणमित्येव सोऽमन्यत महाकपिः ।
चचार हनुमांस्तत्र रावणस्य समीपतः ॥ 15 ॥
गृहाद्गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः ।
वीक्षमाणोऽह्यसन्त्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥ 16 ॥
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम् ।
ततोऽन्यत्पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान् ॥ 17 ॥
अथ मेघप्रतीकाशं कुम्भकर्णनिवेशनम् ।
विभीषणस्य च तदा पुप्लुवे स महाकपिः ॥ 18 ॥
महोदरस्य च गृहं विरूपाक्षस्य चैव हि ।
विद्युज्जिह्वस्य भवनं विद्युन्मालेस्तथैव च ॥ 19 ॥
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ।
शुकस्य च महातेजाः सारणस्य च धीमतः ॥ 20 ॥
तथा चेन्द्रजितो वेश्म जगाम हरियूथपः ।
जम्बुमालेः सुमालेश्च जगाम हरिसत्तमः ॥ 21 ॥
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यकेतोस्तथैव च ।
वज्रकायस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ॥ 22 ॥
धूम्राक्षस्य च सम्पातेर्भवनं मारुतात्मजः ।
विद्युद्रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च ॥ 23 ॥
शुकनासस्य वक्रस्य शठस्य विकटस्य च ।
ब्रह्मकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥ 24 ॥
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य नादिनः ।
विद्युज्जिह्वेन्द्रजिह्वानां तथा हस्तिमुखस्य च ॥ 25 ॥
करालस्य पिशाचस्य शोणित अक्षस्य चैव हि ।
क्रममाणः क्रमेण एव हनूमान् मारुत आत्मजः ॥ 26 ॥
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः ।
तेषामृद्धिमतामृद्धिं ददर्श स महाकपिः ॥ 27 ॥
सर्वेषां समतिक्रम्य भवनानि समन्ततः ।
आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेद्रनिवेशनम् ॥ 28 ॥
रावणस्योपशायिन्यो ददर्श हरिसत्तमः ।
विचरन्हरिशार्दूलो राक्षसीर्विकृतेक्षणाः ॥ 29 ॥
शूलमुद्गरहस्ताश्च शक्तितोमरधारिणीः ।
ददर्श विविधान् गुल्मान् तस्य रक्षःपतेर्गृहे ॥ 30 ॥
राक्षसांश्च महाकायान्नानाप्रहरणोद्यतान् ।
रक्तान् श्वेतान् सितांश्चैव हरींश्चापि महाजवान् ॥ 31 ॥
कुलीनान् रूपसम्पन्नान् गजान्परगजारुजान् ।
निष्ठितान् गजशिक्षयामैरावतसमान्युधि ॥ 32 ॥
निहन्त्रून् परसैन्यानां गृहे तस्मिन् ददर्श सः ।
क्षरतश्च यथा मेघान् स्रवतश्च यथा गिरीन् ॥ 33 ॥
मेघसन्ततिनिर्घोषान् दुर्धर्षान् समरे परैः ।
सहस्रं वाहिनीस्तत्र जाम्बूनदपरिष्कृताः ॥ 34 ॥
हेमजालपरिच्छन्नास्तरुणादित्यसन्निभाः ।
ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने ॥ 35 ॥
शिबिका विविधाकाराः स कपिर्मारुतात्मजः ।
लतागृहाणि चित्राणि चित्रशालागृहाणि च ॥ 36 ॥
क्रीडागृहाणि चान्यानि दारुपर्वतकानपि ।
कामस्य गृहकं रम्यं दिवागृहकमेव च ॥ 37 ॥
ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने ।
स मन्दरगिरिप्रख्यं मयूरस्थानसङ्कुलम् ॥ 38 ॥
ध्वजयष्टिभिराकीर्णं ददर्श भवनोत्तमम् ।
अनेकरत्नसङ्कीर्णं निधिजालं समन्ततः ॥ 39 ॥
धीरनिष्ठितकर्मान्तं गृहं भूतपतेरिव ।
अर्चिर्भिश्चापि रत्नानां तेजसा रावणस्य च ॥ 40 ॥
विरराजाथ तद्वेश्म रश्मिमानिव रश्मिभिः ।
जाम्बूनदमयान्येन शयनान्यासनानि च ॥ 41 ॥
भाजनानि च मुख्यानि ददर्श हरियूथपः ।
मध्वासवकृतक्लेदं मणिभाजनसङ्कुलम् ॥ 42 ॥
मनोरममसम्बाधं कुबेरभवनं यथा ।
नूपुराणां च घोषेण काञ्चीनां निनदेन च ॥ 43 ॥
मृदङ्तलघोषैश्च घोषवद्भिर्विनादितम् ।
प्रासादसङ्घातयुतं स्त्रीरत्नशतसङ्कुलम् ॥ 44 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.