5.6 සුන්දරකාණ්ඩ - ෂෂ්ඨ සර්ගඃ

5.6 Sundarakanda - Shashtha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Sinhala script
📄 Download PDF
ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුන්දරකාණ්ඩම් .
අථ ෂෂ්ඨස්සර්ගඃ .
ස නිකාමං විමානේෂු නිෂණ්ණඃ කාමරූපධෘත් .
විචචාර පුනර්ලඞ්කාං ලාඝවේන සමන්විතඃ .. 1 ..
ආසසාදාථ ලක්ෂ්මීවාන්රාක්ෂසේන්ද්රනිවේශනම් .
ප්රාකාරේණාර්කවර්ණේන භාස්වරේණාභිසම්වෘතම් .. 2 ..
රක්ෂිතං රාක්ෂසෛර්ඝෝරෛඃ සිංහෛරිව මහද්වනම් .
සමීක්ෂමාණෝ භවනං චකාශේ කපිකුඤ්ජරඃ .. 3 ..
රූප්යකෝපහිතෛ ශ්චිත්රෛස්තෝරණෛර්හේමභූෂිතෛඃ .
විචිත්රාභිශ්ච කක්ෂ්යාභිර්ද්වාරෛශ්ච රුචිරෛර්වෘතම් .. 4 ..
ගජාස්ථිතෛර්මහාමාත්රෛඃ ශූරෛශ්ච විගතශ්රමෛඃ .
උපස්ථිතමසංහාර්යෛඃ ර්හයෛඃ ස්යන්දනයායිභිඃ .. 5 ..
සිංහව්යාඝ්රතනුත්රාණෛර්දාන්තකාඤ්චනරාජතෛඃ .
ඝෝෂවද්භිර්විචිත්රෛශ්ච සදා විචරිතං රථෛඃ .. 6 ..
බහුරත්නසමාකීර්ණං පරාර්ථ්යසනභාජනම් .
මහාරථසමාවාසං මහාරථමහාස්වනම් .. 7 ..
දෘශ්යෛශ්ච පරමෝදාරෛස්තෛස්තෛශ්ච මෘගපක්ෂිභිඃ .
විවිධෛ ර්බහුසාහස්රෛඃ පරිපූර්ණං සමන්තතඃ .. 8 ..
විනීතෛරන්තපාලෛශ්ච රක්ෂෝභිශ්ච සුරක්ෂිතම් .
මුඛ්යාභිශ්ච වරස්ත්රීභිඃ පරිපූර්ණං සමන්තතඃ .. 9 ..
මුදිතප්රමදාරත්නං රාක්ෂසේන්ද්රනිවේශනම් .
වරාභරණසංහ්රාදෛඃ සමුද්රස්වනන්නිස්වනම් .. 10 ..
තද්රාජගුණසම්පන්නං මුඛ්යෛශ්චාගුරුචන්දනෛඃ .
මහාජනෛඃ සමාකීර්ණාං සිංහෛරිව මහද්වනම් .. 11 ..
භේරීමෘදඞ්ගාභිරුතං ශඞ්ඛඝෝෂනිනාදිතම් .
නිත්යාර්චිතං පර්වහුතං පූජිතං රාක්ෂසෛඃ සදා .. 12 ..
සමුද්රමිව ගම්භීරං සමුද්රමිව නිස්ස්වනම් .
මහාත්මනෝ මහාද්වේශ්ම මහාරත්නපරිච්ඡදම් .. 13 ..
මහාරත්නසමාකීර්ණං දදර්ශ ස මහාකපිඃ .
විරාජමානං වපුෂා ගජාශ්වරථසඞ්කුලම් .. 14 ..
ලඞ්කාභරණමිත්යේව සෝ(අ)මන්යත මහාකපිඃ .
චචාර හනුමාංස්තත්ර රාවණස්ය සමීපතඃ .. 15 ..
ගෘහාද්ගෘහං රාක්ෂසානාමුද්යානානි ච වානරඃ .
වීක්ෂමාණෝ(අ)හ්යසන්ත්රස්තඃ ප්රාසාදාංශ්ච චචාර සඃ .. 16 ..
අවප්ලුත්ය මහාවේගඃ ප්රහස්තස්ය නිවේශනම් .
තතෝ(අ)න්යත්පුප්ලුවේ වේශ්ම මහාපාර්ශ්වස්ය වීර්යවාන් .. 17 ..
අථ මේඝප්රතීකාශං කුම්භකර්ණනිවේශනම් .
විභීෂණස්ය ච තදා පුප්ලුවේ ස මහාකපිඃ .. 18 ..
මහෝදරස්ය ච ගෘහං විරූපාක්ෂස්ය චෛව හි .
විද්යුජ්ජිහ්වස්ය භවනං විද්යුන්මාලේස්තථෛව ච .. 19 ..
වජ්රදංෂ්ට්රස්ය ච තථා පුප්ලුවේ ස මහාකපිඃ .
ශුකස්ය ච මහාතේජාඃ සාරණස්ය ච ධීමතඃ .. 20 ..
තථා චේන්ද්රජිතෝ වේශ්ම ජගාම හරියූථපඃ .
ජම්බුමාලේඃ සුමාලේශ්ච ජගාම හරිසත්තමඃ .. 21 ..
රශ්මිකේතෝශ්ච භවනං සූර්යකේතෝස්තථෛව ච .
වජ්රකායස්ය ච තථා පුප්ලුවේ ස මහාකපිඃ .. 22 ..
ධූම්රාක්ෂස්ය ච සම්පාතේර්භවනං මාරුතාත්මජඃ .
විද්යුද්රූපස්ය භීමස්ය ඝනස්ය විඝනස්ය ච .. 23 ..
ශුකනාසස්ය වක්රස්ය ශඨස්ය විකටස්ය ච .
බ්රහ්මකර්ණස්ය දංෂ්ට්රස්ය රෝමශස්ය ච රක්ෂසඃ .. 24 ..
යුද්ධෝන්මත්තස්ය මත්තස්ය ධ්වජග්රීවස්ය නාදිනඃ .
විද්යුජ්ජිහ්වේන්ද්රජිහ්වානාං තථා හස්තිමුඛස්ය ච .. 25 ..
කරාලස්ය පිශාචස්ය ශෝණිත අක්ෂස්ය චෛව හි .
ක්රමමාණඃ ක්රමේණ ඒව හනූමාන් මාරුත ආත්මජඃ .. 26 ..
තේෂු තේෂු මහාර්හේෂු භවනේෂු මහායශාඃ .
තේෂාමෘද්ධිමතාමෘද්ධිං දදර්ශ ස මහාකපිඃ .. 27 ..
සර්වේෂාං සමතික්රම්ය භවනානි සමන්තතඃ .
ආසසාදාථ ලක්ෂ්මීවාන් රාක්ෂසේද්රනිවේශනම් .. 28 ..
රාවණස්යෝපශායින්යෝ දදර්ශ හරිසත්තමඃ .
විචරන්හරිශාර්දූලෝ රාක්ෂසීර්විකෘතේක්ෂණාඃ .. 29 ..
ශූලමුද්ගරහස්තාශ්ච ශක්තිතෝමරධාරිණීඃ .
දදර්ශ විවිධාන් ගුල්මාන් තස්ය රක්ෂඃපතේර්ගෘහේ .. 30 ..
රාක්ෂසාංශ්ච මහාකායාන්නානාප්රහරණෝද්යතාන් .
රක්තාන් ශ්වේතාන් සිතාංශ්චෛව හරීංශ්චාපි මහාජවාන් .. 31 ..
කුලීනාන් රූපසම්පන්නාන් ගජාන්පරගජාරුජාන් .
නිෂ්ඨිතාන් ගජශික්ෂයාමෛරාවතසමාන්යුධි .. 32 ..
නිහන්ත්රූන් පරසෛන්යානාං ගෘහේ තස්මින් දදර්ශ සඃ .
ක්ෂරතශ්ච යථා මේඝාන් ස්රවතශ්ච යථා ගිරීන් .. 33 ..
මේඝසන්තතිනිර්ඝෝෂාන් දුර්ධර්ෂාන් සමරේ පරෛඃ .
සහස්රං වාහිනීස්තත්ර ජාම්බූනදපරිෂ්කෘතාඃ .. 34 ..
හේමජාලපරිච්ඡන්නාස්තරුණාදිත්යසන්නිභාඃ .
දදර්ශ රාක්ෂසේන්ද්රස්ය රාවණස්ය නිවේශනේ .. 35 ..
ශිබිකා විවිධාකාරාඃ ස කපිර්මාරුතාත්මජඃ .
ලතාගෘහාණි චිත්රාණි චිත්රශාලාගෘහාණි ච .. 36 ..
ක්රීඩාගෘහාණි චාන්යානි දාරුපර්වතකානපි .
කාමස්ය ගෘහකං රම්යං දිවාගෘහකමේව ච .. 37 ..
දදර්ශ රාක්ෂසේන්ද්රස්ය රාවණස්ය නිවේශනේ .
ස මන්දරගිරිප්රඛ්යං මයූරස්ථානසඞ්කුලම් .. 38 ..
ධ්වජයෂ්ටිභිරාකීර්ණං දදර්ශ භවනෝත්තමම් .
අනේකරත්නසඞ්කීර්ණං නිධිජාලං සමන්තතඃ .. 39 ..
ධීරනිෂ්ඨිතකර්මාන්තං ගෘහං භූතපතේරිව .
අර්චිර්භිශ්චාපි රත්නානාං තේජසා රාවණස්ය ච .. 40 ..
විරරාජාථ තද්වේශ්ම රශ්මිමානිව රශ්මිභිඃ .
ජාම්බූනදමයාන්යේන ශයනාන්යාසනානි ච .. 41 ..
භාජනානි ච මුඛ්යානි දදර්ශ හරියූථපඃ .
මධ්වාසවකෘතක්ලේදං මණිභාජනසඞ්කුලම් .. 42 ..
මනෝරමමසම්බාධං කුබේරභවනං යථා .
නූපුරාණාං ච ඝෝෂේණ කාඤ්චීනාං නිනදේන ච .. 43 ..
මෘදඞ්තලඝෝෂෛශ්ච ඝෝෂවද්භිර්විනාදිතම් .
ප්රාසාදසඞ්ඝාතයුතං ස්ත්රීරත්නශතසඞ්කුලම් .. 44 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුන්දරකාණ්ඩේ ෂෂ්ඨස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
sa nikāmaṃ vimāneṣu niṣaṇṇaḥ kāmarūpadhṛt |
vicacāra punarlaṅkāṃ lāghavena samanvitaḥ || 1 ||
āsasādātha lakṣmīvānrākṣasendraniveśanam |
prākāreṇārkavarṇena bhāsvareṇābhisamvṛtam || 2 ||
rakṣitaṃ rākṣasairghoraiḥ siṃhairiva mahadvanam |
samīkṣamāṇo bhavanaṃ cakāśe kapikuñjaraḥ || 3 ||
rūpyakopahitai ścitraistoraṇairhemabhūṣitaiḥ |
vicitrābhiśca kakṣyābhirdvāraiśca rucirairvṛtam || 4 ||
gajāsthitairmahāmātraiḥ śūraiśca vigataśramaiḥ |
upasthitamasaṃhāryaiḥ rhayaiḥ syandanayāyibhiḥ || 5 ||
siṃhavyāghratanutrāṇairdāntakāñcanarājataiḥ |
ghoṣavadbhirvicitraiśca sadā vicaritaṃ rathaiḥ || 6 ||
bahuratnasamākīrṇaṃ parārthyasanabhājanam |
mahārathasamāvāsaṃ mahārathamahāsvanam || 7 ||
dṛśyaiśca paramodāraistaistaiśca mṛgapakṣibhiḥ |
vividhai rbahusāhasraiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 8 ||
vinītairantapālaiśca rakṣobhiśca surakṣitam |
mukhyābhiśca varastrībhiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 9 ||
muditapramadāratnaṃ rākṣasendraniveśanam |
varābharaṇasaṃhrādaiḥ samudrasvanannisvanam || 10 ||
tadrājaguṇasampannaṃ mukhyaiścāgurucandanaiḥ |
mahājanaiḥ samākīrṇāṃ siṃhairiva mahadvanam || 11 ||
bherīmṛdaṅgābhirutaṃ śaṅkhaghoṣanināditam |
nityārcitaṃ parvahutaṃ pūjitaṃ rākṣasaiḥ sadā || 12 ||
samudramiva gambhīraṃ samudramiva nissvanam |
mahātmano mahādveśma mahāratnaparicchadam || 13 ||
mahāratnasamākīrṇaṃ dadarśa sa mahākapiḥ |
virājamānaṃ vapuṣā gajāśvarathasaṅkulam || 14 ||
laṅkābharaṇamityeva so'manyata mahākapiḥ |
cacāra hanumāṃstatra rāvaṇasya samīpataḥ || 15 ||
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo'hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 16 ||
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān || 17 ||
atha meghapratīkāśaṃ kumbhakarṇaniveśanam |
vibhīṣaṇasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ || 18 ||
mahodarasya ca gṛhaṃ virūpākṣasya caiva hi |
vidyujjihvasya bhavanaṃ vidyunmālestathaiva ca || 19 ||
vajradaṃṣṭrasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāḥ sāraṇasya ca dhīmataḥ || 20 ||
tathā cendrajito veśma jagāma hariyūthapaḥ |
jambumāleḥ sumāleśca jagāma harisattamaḥ || 21 ||
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaketostathaiva ca |
vajrakāyasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ || 22 ||
dhūmrākṣasya ca sampāterbhavanaṃ mārutātmajaḥ |
vidyudrūpasya bhīmasya ghanasya vighanasya ca || 23 ||
śukanāsasya vakrasya śaṭhasya vikaṭasya ca |
brahmakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 24 ||
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya nādinaḥ |
vidyujjihvendrajihvānāṃ tathā hastimukhasya ca || 25 ||
karālasya piśācasya śoṇita akṣasya caiva hi |
kramamāṇaḥ krameṇa eva hanūmān māruta ātmajaḥ || 26 ||
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
teṣāmṛddhimatāmṛddhiṃ dadarśa sa mahākapiḥ || 27 ||
sarveṣāṃ samatikramya bhavanāni samantataḥ |
āsasādātha lakṣmīvān rākṣasedraniveśanam || 28 ||
rāvaṇasyopaśāyinyo dadarśa harisattamaḥ |
vicaranhariśārdūlo rākṣasīrvikṛtekṣaṇāḥ || 29 ||
śūlamudgarahastāśca śaktitomaradhāriṇīḥ |
dadarśa vividhān gulmān tasya rakṣaḥpatergṛhe || 30 ||
rākṣasāṃśca mahākāyānnānāpraharaṇodyatān |
raktān śvetān sitāṃścaiva harīṃścāpi mahājavān || 31 ||
kulīnān rūpasampannān gajānparagajārujān |
niṣṭhitān gajaśikṣayāmairāvatasamānyudhi || 32 ||
nihantrūn parasainyānāṃ gṛhe tasmin dadarśa saḥ |
kṣarataśca yathā meghān sravataśca yathā girīn || 33 ||
meghasantatinirghoṣān durdharṣān samare paraiḥ |
sahasraṃ vāhinīstatra jāmbūnadapariṣkṛtāḥ || 34 ||
hemajālaparicchannāstaruṇādityasannibhāḥ |
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane || 35 ||
śibikā vividhākārāḥ sa kapirmārutātmajaḥ |
latāgṛhāṇi citrāṇi citraśālāgṛhāṇi ca || 36 ||
krīḍāgṛhāṇi cānyāni dāruparvatakānapi |
kāmasya gṛhakaṃ ramyaṃ divāgṛhakameva ca || 37 ||
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane |
sa mandaragiriprakhyaṃ mayūrasthānasaṅkulam || 38 ||
dhvajayaṣṭibhirākīrṇaṃ dadarśa bhavanottamam |
anekaratnasaṅkīrṇaṃ nidhijālaṃ samantataḥ || 39 ||
dhīraniṣṭhitakarmāntaṃ gṛhaṃ bhūtapateriva |
arcirbhiścāpi ratnānāṃ tejasā rāvaṇasya ca || 40 ||
virarājātha tadveśma raśmimāniva raśmibhiḥ |
jāmbūnadamayānyena śayanānyāsanāni ca || 41 ||
bhājanāni ca mukhyāni dadarśa hariyūthapaḥ |
madhvāsavakṛtakledaṃ maṇibhājanasaṅkulam || 42 ||
manoramamasambādhaṃ kuberabhavanaṃ yathā |
nūpurāṇāṃ ca ghoṣeṇa kāñcīnāṃ ninadena ca || 43 ||
mṛdaṅtalaghoṣaiśca ghoṣavadbhirvināditam |
prāsādasaṅghātayutaṃ strīratnaśatasaṅkulam || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
स निकामं विमानेषु निषण्णः कामरूपधृत् ।
विचचार पुनर्लङ्कां लाघवेन समन्वितः ॥ 1 ॥
आससादाथ लक्ष्मीवान्राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ।
प्राकारेणार्कवर्णेन भास्वरेणाभिसम्वृतम् ॥ 2 ॥
रक्षितं राक्षसैर्घोरैः सिंहैरिव महद्वनम् ।
समीक्षमाणो भवनं चकाशे कपिकुञ्जरः ॥ 3 ॥
रूप्यकोपहितै श्चित्रैस्तोरणैर्हेमभूषितैः ।
विचित्राभिश्च कक्ष्याभिर्द्वारैश्च रुचिरैर्वृतम् ॥ 4 ॥
गजास्थितैर्महामात्रैः शूरैश्च विगतश्रमैः ।
उपस्थितमसंहार्यैः र्हयैः स्यन्दनयायिभिः ॥ 5 ॥
सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्दान्तकाञ्चनराजतैः ।
घोषवद्भिर्विचित्रैश्च सदा विचरितं रथैः ॥ 6 ॥
बहुरत्नसमाकीर्णं परार्थ्यसनभाजनम् ।
महारथसमावासं महारथमहास्वनम् ॥ 7 ॥
दृश्यैश्च परमोदारैस्तैस्तैश्च मृगपक्षिभिः ।
विविधै र्बहुसाहस्रैः परिपूर्णं समन्ततः ॥ 8 ॥
विनीतैरन्तपालैश्च रक्षोभिश्च सुरक्षितम् ।
मुख्याभिश्च वरस्त्रीभिः परिपूर्णं समन्ततः ॥ 9 ॥
मुदितप्रमदारत्नं राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ।
वराभरणसंह्रादैः समुद्रस्वनन्निस्वनम् ॥ 10 ॥
तद्राजगुणसम्पन्नं मुख्यैश्चागुरुचन्दनैः ।
महाजनैः समाकीर्णां सिंहैरिव महद्वनम् ॥ 11 ॥
भेरीमृदङ्गाभिरुतं शङ्खघोषनिनादितम् ।
नित्यार्चितं पर्वहुतं पूजितं राक्षसैः सदा ॥ 12 ॥
समुद्रमिव गम्भीरं समुद्रमिव निस्स्वनम् ।
महात्मनो महाद्वेश्म महारत्नपरिच्छदम् ॥ 13 ॥
महारत्नसमाकीर्णं ददर्श स महाकपिः ।
विराजमानं वपुषा गजाश्वरथसङ्कुलम् ॥ 14 ॥
लङ्काभरणमित्येव सोऽमन्यत महाकपिः ।
चचार हनुमांस्तत्र रावणस्य समीपतः ॥ 15 ॥
गृहाद्गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः ।
वीक्षमाणोऽह्यसन्त्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥ 16 ॥
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम् ।
ततोऽन्यत्पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान् ॥ 17 ॥
अथ मेघप्रतीकाशं कुम्भकर्णनिवेशनम् ।
विभीषणस्य च तदा पुप्लुवे स महाकपिः ॥ 18 ॥
महोदरस्य च गृहं विरूपाक्षस्य चैव हि ।
विद्युज्जिह्वस्य भवनं विद्युन्मालेस्तथैव च ॥ 19 ॥
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ।
शुकस्य च महातेजाः सारणस्य च धीमतः ॥ 20 ॥
तथा चेन्द्रजितो वेश्म जगाम हरियूथपः ।
जम्बुमालेः सुमालेश्च जगाम हरिसत्तमः ॥ 21 ॥
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यकेतोस्तथैव च ।
वज्रकायस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ॥ 22 ॥
धूम्राक्षस्य च सम्पातेर्भवनं मारुतात्मजः ।
विद्युद्रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च ॥ 23 ॥
शुकनासस्य वक्रस्य शठस्य विकटस्य च ।
ब्रह्मकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥ 24 ॥
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य नादिनः ।
विद्युज्जिह्वेन्द्रजिह्वानां तथा हस्तिमुखस्य च ॥ 25 ॥
करालस्य पिशाचस्य शोणित अक्षस्य चैव हि ।
क्रममाणः क्रमेण एव हनूमान् मारुत आत्मजः ॥ 26 ॥
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः ।
तेषामृद्धिमतामृद्धिं ददर्श स महाकपिः ॥ 27 ॥
सर्वेषां समतिक्रम्य भवनानि समन्ततः ।
आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेद्रनिवेशनम् ॥ 28 ॥
रावणस्योपशायिन्यो ददर्श हरिसत्तमः ।
विचरन्हरिशार्दूलो राक्षसीर्विकृतेक्षणाः ॥ 29 ॥
शूलमुद्गरहस्ताश्च शक्तितोमरधारिणीः ।
ददर्श विविधान् गुल्मान् तस्य रक्षःपतेर्गृहे ॥ 30 ॥
राक्षसांश्च महाकायान्नानाप्रहरणोद्यतान् ।
रक्तान् श्वेतान् सितांश्चैव हरींश्चापि महाजवान् ॥ 31 ॥
कुलीनान् रूपसम्पन्नान् गजान्परगजारुजान् ।
निष्ठितान् गजशिक्षयामैरावतसमान्युधि ॥ 32 ॥
निहन्त्रून् परसैन्यानां गृहे तस्मिन् ददर्श सः ।
क्षरतश्च यथा मेघान् स्रवतश्च यथा गिरीन् ॥ 33 ॥
मेघसन्ततिनिर्घोषान् दुर्धर्षान् समरे परैः ।
सहस्रं वाहिनीस्तत्र जाम्बूनदपरिष्कृताः ॥ 34 ॥
हेमजालपरिच्छन्नास्तरुणादित्यसन्निभाः ।
ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने ॥ 35 ॥
शिबिका विविधाकाराः स कपिर्मारुतात्मजः ।
लतागृहाणि चित्राणि चित्रशालागृहाणि च ॥ 36 ॥
क्रीडागृहाणि चान्यानि दारुपर्वतकानपि ।
कामस्य गृहकं रम्यं दिवागृहकमेव च ॥ 37 ॥
ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने ।
स मन्दरगिरिप्रख्यं मयूरस्थानसङ्कुलम् ॥ 38 ॥
ध्वजयष्टिभिराकीर्णं ददर्श भवनोत्तमम् ।
अनेकरत्नसङ्कीर्णं निधिजालं समन्ततः ॥ 39 ॥
धीरनिष्ठितकर्मान्तं गृहं भूतपतेरिव ।
अर्चिर्भिश्चापि रत्नानां तेजसा रावणस्य च ॥ 40 ॥
विरराजाथ तद्वेश्म रश्मिमानिव रश्मिभिः ।
जाम्बूनदमयान्येन शयनान्यासनानि च ॥ 41 ॥
भाजनानि च मुख्यानि ददर्श हरियूथपः ।
मध्वासवकृतक्लेदं मणिभाजनसङ्कुलम् ॥ 42 ॥
मनोरममसम्बाधं कुबेरभवनं यथा ।
नूपुराणां च घोषेण काञ्चीनां निनदेन च ॥ 43 ॥
मृदङ्तलघोषैश्च घोषवद्भिर्विनादितम् ।
प्रासादसङ्घातयुतं स्त्रीरत्नशतसङ्कुलम् ॥ 44 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
sa nikāmaṃ vimāneṣu niṣaṇṇaḥ kāmarūpadhṛt |
vicacāra punarlaṅkāṃ lāghavena samanvitaḥ || 1 ||
āsasādātha lakṣmīvānrākṣasendraniveśanam |
prākāreṇārkavarṇena bhāsvareṇābhisamvṛtam || 2 ||
rakṣitaṃ rākṣasairghoraiḥ siṃhairiva mahadvanam |
samīkṣamāṇo bhavanaṃ cakāśe kapikuñjaraḥ || 3 ||
rūpyakopahitai ścitraistoraṇairhemabhūṣitaiḥ |
vicitrābhiśca kakṣyābhirdvāraiśca rucirairvṛtam || 4 ||
gajāsthitairmahāmātraiḥ śūraiśca vigataśramaiḥ |
upasthitamasaṃhāryaiḥ rhayaiḥ syandanayāyibhiḥ || 5 ||
siṃhavyāghratanutrāṇairdāntakāñcanarājataiḥ |
ghoṣavadbhirvicitraiśca sadā vicaritaṃ rathaiḥ || 6 ||
bahuratnasamākīrṇaṃ parārthyasanabhājanam |
mahārathasamāvāsaṃ mahārathamahāsvanam || 7 ||
dṛśyaiśca paramodāraistaistaiśca mṛgapakṣibhiḥ |
vividhai rbahusāhasraiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 8 ||
vinītairantapālaiśca rakṣobhiśca surakṣitam |
mukhyābhiśca varastrībhiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 9 ||
muditapramadāratnaṃ rākṣasendraniveśanam |
varābharaṇasaṃhrādaiḥ samudrasvanannisvanam || 10 ||
tadrājaguṇasampannaṃ mukhyaiścāgurucandanaiḥ |
mahājanaiḥ samākīrṇāṃ siṃhairiva mahadvanam || 11 ||
bherīmṛdaṅgābhirutaṃ śaṅkhaghoṣanināditam |
nityārcitaṃ parvahutaṃ pūjitaṃ rākṣasaiḥ sadā || 12 ||
samudramiva gambhīraṃ samudramiva nissvanam |
mahātmano mahādveśma mahāratnaparicchadam || 13 ||
mahāratnasamākīrṇaṃ dadarśa sa mahākapiḥ |
virājamānaṃ vapuṣā gajāśvarathasaṅkulam || 14 ||
laṅkābharaṇamityeva so'manyata mahākapiḥ |
cacāra hanumāṃstatra rāvaṇasya samīpataḥ || 15 ||
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo'hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 16 ||
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān || 17 ||
atha meghapratīkāśaṃ kumbhakarṇaniveśanam |
vibhīṣaṇasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ || 18 ||
mahodarasya ca gṛhaṃ virūpākṣasya caiva hi |
vidyujjihvasya bhavanaṃ vidyunmālestathaiva ca || 19 ||
vajradaṃṣṭrasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāḥ sāraṇasya ca dhīmataḥ || 20 ||
tathā cendrajito veśma jagāma hariyūthapaḥ |
jambumāleḥ sumāleśca jagāma harisattamaḥ || 21 ||
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaketostathaiva ca |
vajrakāyasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ || 22 ||
dhūmrākṣasya ca sampāterbhavanaṃ mārutātmajaḥ |
vidyudrūpasya bhīmasya ghanasya vighanasya ca || 23 ||
śukanāsasya vakrasya śaṭhasya vikaṭasya ca |
brahmakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 24 ||
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya nādinaḥ |
vidyujjihvendrajihvānāṃ tathā hastimukhasya ca || 25 ||
karālasya piśācasya śoṇita akṣasya caiva hi |
kramamāṇaḥ krameṇa eva hanūmān māruta ātmajaḥ || 26 ||
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
teṣāmṛddhimatāmṛddhiṃ dadarśa sa mahākapiḥ || 27 ||
sarveṣāṃ samatikramya bhavanāni samantataḥ |
āsasādātha lakṣmīvān rākṣasedraniveśanam || 28 ||
rāvaṇasyopaśāyinyo dadarśa harisattamaḥ |
vicaranhariśārdūlo rākṣasīrvikṛtekṣaṇāḥ || 29 ||
śūlamudgarahastāśca śaktitomaradhāriṇīḥ |
dadarśa vividhān gulmān tasya rakṣaḥpatergṛhe || 30 ||
rākṣasāṃśca mahākāyānnānāpraharaṇodyatān |
raktān śvetān sitāṃścaiva harīṃścāpi mahājavān || 31 ||
kulīnān rūpasampannān gajānparagajārujān |
niṣṭhitān gajaśikṣayāmairāvatasamānyudhi || 32 ||
nihantrūn parasainyānāṃ gṛhe tasmin dadarśa saḥ |
kṣarataśca yathā meghān sravataśca yathā girīn || 33 ||
meghasantatinirghoṣān durdharṣān samare paraiḥ |
sahasraṃ vāhinīstatra jāmbūnadapariṣkṛtāḥ || 34 ||
hemajālaparicchannāstaruṇādityasannibhāḥ |
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane || 35 ||
śibikā vividhākārāḥ sa kapirmārutātmajaḥ |
latāgṛhāṇi citrāṇi citraśālāgṛhāṇi ca || 36 ||
krīḍāgṛhāṇi cānyāni dāruparvatakānapi |
kāmasya gṛhakaṃ ramyaṃ divāgṛhakameva ca || 37 ||
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane |
sa mandaragiriprakhyaṃ mayūrasthānasaṅkulam || 38 ||
dhvajayaṣṭibhirākīrṇaṃ dadarśa bhavanottamam |
anekaratnasaṅkīrṇaṃ nidhijālaṃ samantataḥ || 39 ||
dhīraniṣṭhitakarmāntaṃ gṛhaṃ bhūtapateriva |
arcirbhiścāpi ratnānāṃ tejasā rāvaṇasya ca || 40 ||
virarājātha tadveśma raśmimāniva raśmibhiḥ |
jāmbūnadamayānyena śayanānyāsanāni ca || 41 ||
bhājanāni ca mukhyāni dadarśa hariyūthapaḥ |
madhvāsavakṛtakledaṃ maṇibhājanasaṅkulam || 42 ||
manoramamasambādhaṃ kuberabhavanaṃ yathā |
nūpurāṇāṃ ca ghoṣeṇa kāñcīnāṃ ninadena ca || 43 ||
mṛdaṅtalaghoṣaiśca ghoṣavadbhirvināditam |
prāsādasaṅghātayutaṃ strīratnaśatasaṅkulam || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in