શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।
અથ ચતુશ્ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
સન્દિષ્ટો રાક્ષસેન્દ્રેણ પ્રહસ્તસ્ય સુતો બલી ।
જમ્બુમાલી મહાદંષ્ટ્રો નિર્જગામ ધનુર્ધરઃ ॥ 1 ॥
રક્તમાલ્યામ્બરધરસ્સ્રગ્વી રુચિરકુણ્ડલઃ ।
મહાન્વિવૃત્તનયનશ્ચણ્ડસ્સમરદુર્જયઃ ॥ 2 ॥
ધનુશ્શક્રધનુઃ પ્રખ્યં મહદ્રુચિરસાયકમ્ ।
વિષ્ફારયાણો વેગેન વજ્રાશનિસમસ્વનમ્ ॥ 3 ॥
તસ્ય વિષ્ફારઘોષેણ ધનુષો મહતા દિશઃ ।
પ્રદિશશ્ચ નભશ્ચૈવ સહસા સમપૂર્યત ॥ 4 ॥
રથેન ખરયુક્તેન તમાગતમુદીક્ષ્ય સઃ ।
હનુમાન્વેગસમ્પન્નો જહર્ષ ચ નનાદ ચ ॥ 5 ॥
તં તોરણવિટઙ્કસ્થં હનુમન્તં મહાકપિમ્ ।
જમ્બુમાલી મહાબાહુર્વિવ્યાધ નિશિતૈશ્શરૈઃ ॥ 6 ॥
અર્ધચન્દ્રેણ વદને શિરસ્યેકેન કર્ણિના ।
બાહ્વોર્વિવ્યાધ નારાચૈર્દશભિસ્તં કપીશ્વરમ્ ॥ 7 ॥
તસ્ય તચ્છુશુભે તામ્રં શરેણાભિહતં મુખમ્ ।
શરદીવામ્બુજં ફુલ્લં વિદ્ધં ભાસ્કરરશ્મિના ॥ 8 ॥
તત્તસ્ય રક્તં રક્તેન રઞ્જિતં શુશુભે મુખમ્ ।
યથાકાશે મહાપદ્મં સિક્તં ચન્દનબિન્દુભિઃ ॥ 9 ॥
ચુકોપ બાણાભિહતો રાક્ષસસ્ય મહાકપિઃ ।
તતઃ પાર્શ્વેઽતિવિપુલાં દદર્શ મહતીં શિલામ્ ॥ 10 ॥
તરસા તાં સમુત્પાટ્ય ચિક્ષેપ બલવદ્ભલી ।
તાં શરૈર્દશભિઃ ક્રુદ્ધસ્તાડયામાસ રાક્ષસઃ ॥ 11 ॥
વિપન્નં કર્મ તદ્દૃષ્ટ્વા હનુમાંશ્ચણ્ડવિક્રમઃ ।
સાલં વિપુલમુત્પાટ્ય ભ્રામયામાસ વીર્યવાન્ ॥ 12 ॥
ભ્રામયન્તં કપિં દૃષ્ટ્વા સાલવૃક્ષં મહાબલમ્ ।
ચિક્ષેપ સુબહૂન્બાણાન્જમ્બુમાલી મહાબલઃ ॥ 13 ॥
સાલં ચતુર્ભિશ્ચિચ્છેદ વાનરં પઞ્ચભિર્ભુજે ।
ઉરસ્યેકેન બાણેન દશભિસ્તુ સ્તનાન્તરે ॥ 14 ॥
સ શરૈઃ પૂરિતતનુઃ ક્રોધેન મહતા વૃતઃ ।
તમેવ પરિઘં ગૃહ્ય ભ્રામયામાસ વેગિતઃ ॥ 15 ॥
અતિવેગોઽતિવેગેન ભ્રામયિત્વા બલોત્કટઃ ।
પરિઘં પાતયામાસ જમ્બુમાલેર્મહોરસિ ॥ 16 ॥
તસ્ય ચૈવ શિરો નાસ્તિ ન બાહૂ ન ચ જાનુની ।
ન ધનુર્ન રથો નાશ્વાસ્તત્રાદૃશ્યન્ત નેષવઃ ॥ 17 ॥
સ હતસ્સહસા તેન જમ્બુમાલી મહાબલઃ ।
પપાત નિહતો ભૂમૌ ચૂર્ણિતાઙ્ગવિભૂષણઃ ॥ 18 ॥
જમ્બુમાલિં ચ નિહતં કિઙ્કરાંશ્ચ મહાબલાન્ ।
ચુક્રોધ રાવણશ્શુત્વા કોપસંરક્તલોચનઃ ॥ 19 ॥
સ રોષસંવર્તિતતામ્રલોચનઃ પ્રહસ્તપુત્ત્રે નિહતે મહાબલે ।
અમાત્યપુત્ત્રાનતિવીર્યવિક્રમાન્ સમાદિદેશાશુ નિશાચરેશ્વરઃ ॥ 20 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે ચતુશ્ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
sandiṣṭo rākṣasendreṇa prahastasya suto balī |
jambumālī mahādaṃṣṭro nirjagāma dhanurdharaḥ || 1 ||
raktamālyāmbaradharassragvī rucirakuṇḍalaḥ |
mahānvivṛttanayanaścaṇḍassamaradurjayaḥ || 2 ||
dhanuśśakradhanuḥ prakhyaṃ mahadrucirasāyakam |
viṣphārayāṇo vegena vajrāśanisamasvanam || 3 ||
tasya viṣphāraghoṣeṇa dhanuṣo mahatā diśaḥ |
pradiśaśca nabhaścaiva sahasā samapūryata || 4 ||
rathena kharayuktena tamāgatamudīkṣya saḥ |
hanumānvegasampanno jaharṣa ca nanāda ca || 5 ||
taṃ toraṇaviṭaṅkasthaṃ hanumantaṃ mahākapim |
jambumālī mahābāhurvivyādha niśitaiśśaraiḥ || 6 ||
ardhacandreṇa vadane śirasyekena karṇinā |
bāhvorvivyādha nārācairdaśabhistaṃ kapīśvaram || 7 ||
tasya tacchuśubhe tāmraṃ śareṇābhihataṃ mukham |
śaradīvāmbujaṃ phullaṃ viddhaṃ bhāskararaśminā || 8 ||
tattasya raktaṃ raktena rañjitaṃ śuśubhe mukham |
yathākāśe mahāpadmaṃ siktaṃ candanabindubhiḥ || 9 ||
cukopa bāṇābhihato rākṣasasya mahākapiḥ |
tataḥ pārśve'tivipulāṃ dadarśa mahatīṃ śilām || 10 ||
tarasā tāṃ samutpāṭya cikṣepa balavadbhalī |
tāṃ śarairdaśabhiḥ kruddhastāḍayāmāsa rākṣasaḥ || 11 ||
vipannaṃ karma taddṛṣṭvā hanumāṃścaṇḍavikramaḥ |
sālaṃ vipulamutpāṭya bhrāmayāmāsa vīryavān || 12 ||
bhrāmayantaṃ kapiṃ dṛṣṭvā sālavṛkṣaṃ mahābalam |
cikṣepa subahūnbāṇānjambumālī mahābalaḥ || 13 ||
sālaṃ caturbhiściccheda vānaraṃ pañcabhirbhuje |
urasyekena bāṇena daśabhistu stanāntare || 14 ||
sa śaraiḥ pūritatanuḥ krodhena mahatā vṛtaḥ |
tameva parighaṃ gṛhya bhrāmayāmāsa vegitaḥ || 15 ||
ativego'tivegena bhrāmayitvā balotkaṭaḥ |
parighaṃ pātayāmāsa jambumālermahorasi || 16 ||
tasya caiva śiro nāsti na bāhū na ca jānunī |
na dhanurna ratho nāśvāstatrādṛśyanta neṣavaḥ || 17 ||
sa hatassahasā tena jambumālī mahābalaḥ |
papāta nihato bhūmau cūrṇitāṅgavibhūṣaṇaḥ || 18 ||
jambumāliṃ ca nihataṃ kiṅkarāṃśca mahābalān |
cukrodha rāvaṇaśśutvā kopasaṃraktalocanaḥ || 19 ||
sa roṣasaṃvartitatāmralocanaḥ prahastaputtre nihate mahābale |
amātyaputtrānativīryavikramān samādideśāśu niśācareśvaraḥ || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ।
सन्दिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली ।
जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः ॥ 1 ॥
रक्तमाल्याम्बरधरस्स्रग्वी रुचिरकुण्डलः ।
महान्विवृत्तनयनश्चण्डस्समरदुर्जयः ॥ 2 ॥
धनुश्शक्रधनुः प्रख्यं महद्रुचिरसायकम् ।
विष्फारयाणो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम् ॥ 3 ॥
तस्य विष्फारघोषेण धनुषो महता दिशः ।
प्रदिशश्च नभश्चैव सहसा समपूर्यत ॥ 4 ॥
रथेन खरयुक्तेन तमागतमुदीक्ष्य सः ।
हनुमान्वेगसम्पन्नो जहर्ष च ननाद च ॥ 5 ॥
तं तोरणविटङ्कस्थं हनुमन्तं महाकपिम् ।
जम्बुमाली महाबाहुर्विव्याध निशितैश्शरैः ॥ 6 ॥
अर्धचन्द्रेण वदने शिरस्येकेन कर्णिना ।
बाह्वोर्विव्याध नाराचैर्दशभिस्तं कपीश्वरम् ॥ 7 ॥
तस्य तच्छुशुभे ताम्रं शरेणाभिहतं मुखम् ।
शरदीवाम्बुजं फुल्लं विद्धं भास्कररश्मिना ॥ 8 ॥
तत्तस्य रक्तं रक्तेन रञ्जितं शुशुभे मुखम् ।
यथाकाशे महापद्मं सिक्तं चन्दनबिन्दुभिः ॥ 9 ॥
चुकोप बाणाभिहतो राक्षसस्य महाकपिः ।
ततः पार्श्वेऽतिविपुलां ददर्श महतीं शिलाम् ॥ 10 ॥
तरसा तां समुत्पाट्य चिक्षेप बलवद्भली ।
तां शरैर्दशभिः क्रुद्धस्ताडयामास राक्षसः ॥ 11 ॥
विपन्नं कर्म तद्दृष्ट्वा हनुमांश्चण्डविक्रमः ।
सालं विपुलमुत्पाट्य भ्रामयामास वीर्यवान् ॥ 12 ॥
भ्रामयन्तं कपिं दृष्ट्वा सालवृक्षं महाबलम् ।
चिक्षेप सुबहून्बाणान्जम्बुमाली महाबलः ॥ 13 ॥
सालं चतुर्भिश्चिच्छेद वानरं पञ्चभिर्भुजे ।
उरस्येकेन बाणेन दशभिस्तु स्तनान्तरे ॥ 14 ॥
स शरैः पूरिततनुः क्रोधेन महता वृतः ।
तमेव परिघं गृह्य भ्रामयामास वेगितः ॥ 15 ॥
अतिवेगोऽतिवेगेन भ्रामयित्वा बलोत्कटः ।
परिघं पातयामास जम्बुमालेर्महोरसि ॥ 16 ॥
तस्य चैव शिरो नास्ति न बाहू न च जानुनी ।
न धनुर्न रथो नाश्वास्तत्रादृश्यन्त नेषवः ॥ 17 ॥
स हतस्सहसा तेन जम्बुमाली महाबलः ।
पपात निहतो भूमौ चूर्णिताङ्गविभूषणः ॥ 18 ॥
जम्बुमालिं च निहतं किङ्करांश्च महाबलान् ।
चुक्रोध रावणश्शुत्वा कोपसंरक्तलोचनः ॥ 19 ॥
स रोषसंवर्तितताम्रलोचनः प्रहस्तपुत्त्रे निहते महाबले ।
अमात्यपुत्त्रानतिवीर्यविक्रमान् समादिदेशाशु निशाचरेश्वरः ॥ 20 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
sandiṣṭo rākṣasendreṇa prahastasya suto balī |
jambumālī mahādaṃṣṭro nirjagāma dhanurdharaḥ || 1 ||
raktamālyāmbaradharassragvī rucirakuṇḍalaḥ |
mahānvivṛttanayanaścaṇḍassamaradurjayaḥ || 2 ||
dhanuśśakradhanuḥ prakhyaṃ mahadrucirasāyakam |
viṣphārayāṇo vegena vajrāśanisamasvanam || 3 ||
tasya viṣphāraghoṣeṇa dhanuṣo mahatā diśaḥ |
pradiśaśca nabhaścaiva sahasā samapūryata || 4 ||
rathena kharayuktena tamāgatamudīkṣya saḥ |
hanumānvegasampanno jaharṣa ca nanāda ca || 5 ||
taṃ toraṇaviṭaṅkasthaṃ hanumantaṃ mahākapim |
jambumālī mahābāhurvivyādha niśitaiśśaraiḥ || 6 ||
ardhacandreṇa vadane śirasyekena karṇinā |
bāhvorvivyādha nārācairdaśabhistaṃ kapīśvaram || 7 ||
tasya tacchuśubhe tāmraṃ śareṇābhihataṃ mukham |
śaradīvāmbujaṃ phullaṃ viddhaṃ bhāskararaśminā || 8 ||
tattasya raktaṃ raktena rañjitaṃ śuśubhe mukham |
yathākāśe mahāpadmaṃ siktaṃ candanabindubhiḥ || 9 ||
cukopa bāṇābhihato rākṣasasya mahākapiḥ |
tataḥ pārśve'tivipulāṃ dadarśa mahatīṃ śilām || 10 ||
tarasā tāṃ samutpāṭya cikṣepa balavadbhalī |
tāṃ śarairdaśabhiḥ kruddhastāḍayāmāsa rākṣasaḥ || 11 ||
vipannaṃ karma taddṛṣṭvā hanumāṃścaṇḍavikramaḥ |
sālaṃ vipulamutpāṭya bhrāmayāmāsa vīryavān || 12 ||
bhrāmayantaṃ kapiṃ dṛṣṭvā sālavṛkṣaṃ mahābalam |
cikṣepa subahūnbāṇānjambumālī mahābalaḥ || 13 ||
sālaṃ caturbhiściccheda vānaraṃ pañcabhirbhuje |
urasyekena bāṇena daśabhistu stanāntare || 14 ||
sa śaraiḥ pūritatanuḥ krodhena mahatā vṛtaḥ |
tameva parighaṃ gṛhya bhrāmayāmāsa vegitaḥ || 15 ||
ativego'tivegena bhrāmayitvā balotkaṭaḥ |
parighaṃ pātayāmāsa jambumālermahorasi || 16 ||
tasya caiva śiro nāsti na bāhū na ca jānunī |
na dhanurna ratho nāśvāstatrādṛśyanta neṣavaḥ || 17 ||
sa hatassahasā tena jambumālī mahābalaḥ |
papāta nihato bhūmau cūrṇitāṅgavibhūṣaṇaḥ || 18 ||
jambumāliṃ ca nihataṃ kiṅkarāṃśca mahābalān |
cukrodha rāvaṇaśśutvā kopasaṃraktalocanaḥ || 19 ||
sa roṣasaṃvartitatāmralocanaḥ prahastaputtre nihate mahābale |
amātyaputtrānativīryavikramān samādideśāśu niśācareśvaraḥ || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.