ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅष੍ਟਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਸੇਨਾਂ ਤੁ ਵਿਭੁਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਾਦਵਤਾਂ ਵਰਃ ।
ਅਭਿਗਨ੍ਤੁਂ ਸ ਕਾਕੁਤ੍ਥ੍ਸਮਿਯੇष ਗੁਰੁਵਰ੍ਤਕਮ੍ ॥ 1 ॥
ਨਿਵਿष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਸੈਨ੍ਯੇ ਤੁ ਯਥੋਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ ।
ਭਰਤੋ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 2 ॥
ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਵਨਮਿਦਂ ਸੌਮ੍ਯ ਨਰਸਙ੍ਘੈ ਸ੍ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।
ਲੁਬ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਸਹਿਤੈਰੇਭਿ ਸ੍ਤ੍ਵਮਨ੍ਵੇषਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 3 ॥
ਗੁਹੋ ਜ੍ਞਾਤਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ਰਚਾਪਾਸਿਧਾਰਿਣਾ ।
ਸਮਨ੍ਵੇषਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਿਵृਤਸ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 4 ॥
ਅਮਾਤ੍ਯੈ ਸ੍ਸਹ ਪੌਰੈਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਭਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ ।
ਵਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਚਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵृਤ ਸ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 5 ॥
ਯਾਵਨ੍ਨ ਰਾਮਂ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਵਾ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਵੈਦੇਹੀਂ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਨ ਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 6 ॥
ਯਾਵਨ੍ਨ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁਭਮਾਨਨਮ੍ ।
ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍षਂ ਨ ਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 7 ॥
ਯਾਵਨ੍ਨ ਚਰਣੌ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨ੍ਵਿਤੌ ।
ਸ਼ਿਰਸਾ ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 8 ॥
ਯਾਵਨ੍ਨ ਰਾਜ੍ਯੇ ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਹਃ ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਅਭਿषੇਕਜਲਕ੍ਲਿਨ੍ਨੋ ਨ ਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 9 ॥
ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਖਲੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਿਮਲੋਪਮਮ੍ ।
ਮੁਖਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਾਜੀਵਾਕ੍षਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿ ॥ 10 ॥
ਕृਤਕृਤ੍ਯਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵੈਦੇਹੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਾਗਰਾਨ੍ਤਾਯਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਯਾਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 11 ॥
ਸੁਭਗਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੋऽਸੌ ਗਿਰਿਰਾਜੋਪਮੋ ਗਿਰਿਃ ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਵਸਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਕੁਬੇਰ ਇਵ ਨਨ੍ਦਨੇ ॥ 12 ॥
ਕृਤਕਾਰ੍ਯਮਿਦਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਵਨਂ ਵ੍ਯਾਲਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।
ਯਦਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮ ਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ ॥ 13 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਭਰਤਃ ਪੁਰषਰ੍षਭਃ ।
ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਦ੍ਵਨਮ੍ ॥ 14 ॥
ਸ ਤਾਨਿ ਦ੍ਰੁਮਜਾਲਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ ਗਿਰਿਸਾਨੁषੁ ।
ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾਣਿ ਮਧ੍ਯੇਨ ਜਗਾਮ ਵਦਤਾਂ ਵਰਃ ॥ 15 ॥
ਸ ਗਿਰੇਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਸਾਲਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁष੍ਪਿਤਮ੍ ।
ਰਾਮਾਸ਼੍ਰਮਗਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਧ੍ਵਜਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍ ॥ 16 ॥
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਰਤ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਮੁਮੋਦ ਸਹ ਬਾਨ੍ਧਵਃ ।
ਅਤ੍ਰ ਰਾਮ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗਤਃ ਪਾਰਮਿਵਾਮ੍ਭਸਃ ॥ 17 ॥
ਸ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਤੁ ਗਿਰੌ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਵ ਰਾਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਜਨੋਪਪਨ੍ਨਮ੍ ।
ਗੁਹੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਜਗਾਮ ਪੁਨਰ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯੈਵ ਚਮੂਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ॥ 18 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||
kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |
lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||
guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||
amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||
yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||
yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||
yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||
yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||
siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||
kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||
subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |
yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||
kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||
evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |
padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||
sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |
rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||
taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||
sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टनवतितमस्सर्गः ।
निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः ।
अभिगन्तुं स काकुत्थ्समियेष गुरुवर्तकम् ॥ 1 ॥
निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत् ।
भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घै स्समन्ततः ।
लुब्धैश्च सहितैरेभि स्त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ 3 ॥
गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा ।
समन्वेषतु काकुत्स्थमस्मिन् परिवृतस्स्वयम् ॥ 4 ॥
अमात्यै स्सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभिः ।
वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृत स्स्वयम् ॥ 5 ॥
यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम् ।
वैदेहीं च महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 6 ॥
यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम् ।
भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 7 ॥
यावन्न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ ।
शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 8 ॥
यावन्न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः ।
अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 9 ॥
सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम् ।
मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति ॥ 10 ॥
कृतकृत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा ।
भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या यानुगच्छति ॥ 11 ॥
सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः ।
यस्मिन्वसति काकुत्स्थः कुबेर इव नन्दने ॥ 12 ॥
कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम् ।
यदध्यास्ते महातेजा राम श्शस्त्रभृतां वरः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा महातेजा भरतः पुरषर्षभः ।
पद्भ्यामेव महाबाहुः प्रविवेश महाद्वनम् ॥ 14 ॥
स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु ।
पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः ॥ 15 ॥
स गिरेश्चित्रकूटस्य सालमासाद्य पुष्पितम् ।
रामाश्रमगतस्याग्नेर्ददर्श ध्वजमुच्छ्रितम् ॥ 16 ॥
तं दृष्ट्वा भरत श्रीमान्मुमोद सह बान्धवः ।
अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारमिवाम्भसः ॥ 17 ॥
स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्यव रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम् ।
गुहेन सार्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥ 18 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||
kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |
lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||
guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||
amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||
yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||
yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||
yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||
yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||
siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||
kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||
subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |
yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||
kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||
evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |
padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||
sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |
rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||
taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||
sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.