Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
Shloka 1
ਤਤਃ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਸ਼ਯਨੇ ਸਨ੍ਨਂ ਸ਼ੋਕੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ।
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਤਮੁਵਾਚ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ ॥ 1 ॥
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਤਮੁਵਾਚ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ ॥ 1 ॥
tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam |
kauśalyā putraśokārtā tamuvāca mahīpatim || 1 ||
kauśalyā putraśokārtā tamuvāca mahīpatim || 1 ||
Shloka 2
ਰਾਘਵੇ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੇ ਵਿषਮੁਪ੍ਤ੍ਵਾਹਿਜਿਹ੍ਮਗਾ ।
ਵਿਚਰਿष੍ਯਤਿ ਕੈਕੇਯੀ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੇਵ ਹਿ ਪਨ੍ਨਗੀ ॥ 2 ॥
ਵਿਚਰਿष੍ਯਤਿ ਕੈਕੇਯੀ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੇਵ ਹਿ ਪਨ੍ਨਗੀ ॥ 2 ॥
rāghave naraśārdūle viṣamuptvāhijihmagā |
vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī || 2 ||
vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī || 2 ||
Shloka 3
ਵਿਵਾਸ੍ਯ ਰਾਮਂ ਸੁਭਗਾ ਲਬ੍ਧਕਾਮਾ ਸਮਾਹਿਤਾ ।
ਤ੍ਰਾਸਯਿष੍ਯਤਿ ਮਾਂ ਭੂਯੋ ਦੁष੍ਟਾਹਿਰਿਵ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ॥ 3 ॥
ਤ੍ਰਾਸਯਿष੍ਯਤਿ ਮਾਂ ਭੂਯੋ ਦੁष੍ਟਾਹਿਰਿਵ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ॥ 3 ॥
vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā |
trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhiriva veśmani || 3 ||
trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhiriva veśmani || 3 ||
Shloka 4
ਅਥ ਸ੍ਮ ਨਗਰੇ ਰਾਮਸ਼੍ਚਰਨ੍ ਭੈਕ੍षਂ ਗृਹੇ ਵਸੇਤ੍ ।
ਕਾਮਕਾਰੋ ਵਰਂ ਦਾਤੁਮਪਿ ਦਾਸਂ ਮਮਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 4 ॥
ਕਾਮਕਾਰੋ ਵਰਂ ਦਾਤੁਮਪਿ ਦਾਸਂ ਮਮਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 4 ॥
atha sma nagare rāmaścaran bhaikṣaṃ gṛhe vaset |
kāmakāro varaṃ dātumapi dāsaṃ mamātmajam || 4 ||
kāmakāro varaṃ dātumapi dāsaṃ mamātmajam || 4 ||
Shloka 5
ਪਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਰਾਮਂ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਯਥੇष੍ਟਤਃ ।
ਪ੍ਰਦਿष੍ਟੋ ਰਕ੍षਸਾਂ ਭਾਗਃ ਪਰ੍ਵਣੀਵਾਹਿਤਾਗ੍ਨਿਨਾ ॥ 5 ॥
ਪ੍ਰਦਿष੍ਟੋ ਰਕ੍षਸਾਂ ਭਾਗਃ ਪਰ੍ਵਣੀਵਾਹਿਤਾਗ੍ਨਿਨਾ ॥ 5 ॥
pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānādyatheṣṭataḥ |
pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā || 5 ||
pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā || 5 ||
Shloka 6
ਗਜਰਾਜਗਤਿਰ੍ਵੀਰੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਧਨੁਰ੍ਧਰਃ ।
ਵਨਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਨੂਨਂ ਸਭਾਰ੍ਯ ਸ੍ਸਹ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 6 ॥
ਵਨਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਨੂਨਂ ਸਭਾਰ੍ਯ ਸ੍ਸਹ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 6 ॥
gajarājagatirvīro mahābāhurdhanurdharaḥ |
vanamāviśate nūnaṃ sabhārya ssaha lakṣmaṇaḥ || 6 ||
vanamāviśate nūnaṃ sabhārya ssaha lakṣmaṇaḥ || 6 ||
Shloka 7
ਵਨੇ ਤ੍ਵਦृष੍ਟਦੁਃਖਾਨਾਂ ਕੇਕਯ੍ਯਾਨੁਮਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਨਵਾਸਾਯ ਕਾਨ੍ਵਵਸ੍ਥਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 7 ॥
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਨਵਾਸਾਯ ਕਾਨ੍ਵਵਸ੍ਥਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 7 ॥
vane tvadṛṣṭaduḥkhānāṃ kekayyānumate tvayā |
tyaktānāṃ vanavāsāya kānvavasthā bhaviṣyati || 7 ||
tyaktānāṃ vanavāsāya kānvavasthā bhaviṣyati || 7 ||
Shloka 8
ਤੇ ਰਤ੍ਨਹੀਨਾਸ੍ਤਰੁਣਾਃ ਫਲਕਾਲੇ ਵਿਵਾਸਿਤਾਃ ।
ਕਥਂ ਵਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕृਪਣਾਃ ਫਲਮੂਲੈਃ ਕृਤਾਸ਼ਨਾਃ ॥ 8 ॥
ਕਥਂ ਵਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕृਪਣਾਃ ਫਲਮੂਲੈਃ ਕृਤਾਸ਼ਨਾਃ ॥ 8 ॥
te ratnahīnāstaruṇāḥ phalakāle vivāsitāḥ |
kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ || 8 ||
kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ || 8 ||
Shloka 9
ਅਪੀਦਾਨੀਂ ਸ ਕਾਲਸ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਸ਼ੋਕਕ੍षਯ ਸ਼੍ਸ਼ਿਵਃ ।
ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਪਸ਼੍ਯੇਯਮਿਹ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 9 ॥
ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਪਸ਼੍ਯੇਯਮਿਹ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 9 ॥
apīdānīṃ sa kālassyānmama śokakṣaya śśivaḥ |
sabhāryaṃ yatsaha bhrātrā paśyeyamiha rāghavam || 9 ||
sabhāryaṃ yatsaha bhrātrā paśyeyamiha rāghavam || 9 ||
Shloka 10
ਸ਼੍ਰृਤ੍ਵੈਵੋਪਸ੍ਥਿਤੌ ਵੀਰੌ ਕਦਾਯੋਧ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।
ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ਹृष੍ਟਜਨਾ ਸੂਚ੍ਛ੍ਰਿਤਧ੍ਵਜਮਾਲਿਨੀ ॥ 10 ॥
ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ਹृष੍ਟਜਨਾ ਸੂਚ੍ਛ੍ਰਿਤਧ੍ਵਜਮਾਲਿਨੀ ॥ 10 ॥
śrṛtvaivopasthitau vīrau kadāyodhyā bhaviṣyati |
yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī || 10 ||
yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī || 10 ||
Shloka 11
ਕਦਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਵਰਣ੍ਯਾਤ੍ਪੁਨਰਾਗਤੌ ।
ਨਨ੍ਦਿष੍ਯਤਿ ਪੁਰੀ ਹृष੍ਟਾ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਪਰ੍ਵਣਿ ॥ 11 ॥
ਨਨ੍ਦਿष੍ਯਤਿ ਪੁਰੀ ਹृष੍ਟਾ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਪਰ੍ਵਣਿ ॥ 11 ॥
kadā prekṣya naravyāghrāvaraṇyātpunarāgatau |
nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi || 11 ||
nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi || 11 ||
Shloka 12
ਕਦਾऽਯੋਧ੍ਯਾਂ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪੁਰੀਂ ਵੀਰਃ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ष੍ਯਤਿ ।
ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਰਥੇ ਸੀਤਾਂ ਵृषਭੋ ਗੋਵਧੂਮਿਵ ॥ 12 ॥
ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਰਥੇ ਸੀਤਾਂ ਵृषਭੋ ਗੋਵਧੂਮਿਵ ॥ 12 ॥
kadā'yodhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravekṣyati |
puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūmiva || 12 ||
puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūmiva || 12 ||
Shloka 13
ਕਦਾ ਪ੍ਰਾਣਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਮਮਾਤ੍ਮਜੌ ।
ਲਾਜੈਰਵਕਿਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਾਵਰਿਨ੍ਦਮੌ ॥ 13 ॥
ਲਾਜੈਰਵਕਿਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਾਵਰਿਨ੍ਦਮੌ ॥ 13 ॥
kadā prāṇisahasrāṇi rājamārge mamātmajau |
lājairavakiriṣyanti praviśantāvarindamau || 13 ||
lājairavakiriṣyanti praviśantāvarindamau || 13 ||
Shloka 14
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੌ ਕਦਾऽਯੋਧ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁਭਕੁਣ੍ਡਲੌ ।
ਉਦਗ੍ਰਾਯੁਧਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੌ ਸਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਾਵਿਵ ਪਰ੍ਵਤੌ ॥ 14 ॥
ਉਦਗ੍ਰਾਯੁਧਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੌ ਸਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਾਵਿਵ ਪਰ੍ਵਤੌ ॥ 14 ॥
praviśantau kadā'yodhyāṃ drakṣyāmi śubhakuṇḍalau |
udagrāyudhanistriṃśau saśrṛṅgāviva parvatau || 14 ||
udagrāyudhanistriṃśau saśrṛṅgāviva parvatau || 14 ||
Shloka 15
ਕਦਾਸੁਮਨਸਃ ਕਨ੍ਯਾਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਫਲਾਨਿ ਚ ।
ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪੁਰੀਂ ਹृष੍ਟਾਃ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ॥ 15 ॥
ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪੁਰੀਂ ਹृष੍ਟਾਃ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ॥ 15 ॥
kadāsumanasaḥ kanyādvijātīnāṃ phalāni ca |
pradiśantaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam || 15 ||
pradiśantaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam || 15 ||
Shloka 16
ਕਦਾ ਪਰਿਣਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਯਸਾ ਚਾਮਰਪ੍ਰਭਃ ।
ਅਭ੍ਯੁਪੈष੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ष ਇਵ ਮਾਂ ਲਲਨ੍ ॥ 16 ॥
ਅਭ੍ਯੁਪੈष੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ष ਇਵ ਮਾਂ ਲਲਨ੍ ॥ 16 ॥
kadā pariṇato buddhyā vayasā cāmaraprabhaḥ |
abhyupaiṣyati dharmajñastrivarṣa iva māṃ lalan || 16 ||
abhyupaiṣyati dharmajñastrivarṣa iva māṃ lalan || 16 ||
Shloka 17
ਨਿਸ੍ਸਂਸ਼ਯਂ ਮਯਾ ਮਨ੍ਯੇ ਪੁਰਾ ਵੀਰ ਕਦਰ੍ਯਯਾ ।
ਪਾਤੁਕਾਮੇषੁ ਵਤ੍ਸੇषੁ ਮਾਤृਣਾਂ ਸ਼ਾਤਿਤਾਸ੍ਸ੍ਤਨਾਃ ॥ 17 ॥
ਪਾਤੁਕਾਮੇषੁ ਵਤ੍ਸੇषੁ ਮਾਤृਣਾਂ ਸ਼ਾਤਿਤਾਸ੍ਸ੍ਤਨਾਃ ॥ 17 ॥
nissaṃśayaṃ mayā manye purā vīra kadaryayā |
pātukāmeṣu vatseṣu mātṛṇāṃ śātitāsstanāḥ || 17 ||
pātukāmeṣu vatseṣu mātṛṇāṃ śātitāsstanāḥ || 17 ||
Shloka 18
ਸਾਹਂ ਗੌਰਿਵ ਸਿਂਹੇਨ ਵਿਵਤ੍ਸਾ ਵਤ੍ਸਲਾ ਕृਤਾ ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਬਾਲਵਤ੍ਸੇਵ ਗੌਰ੍ਬਲਾਤ੍ ॥ 18 ॥
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਬਾਲਵਤ੍ਸੇਵ ਗੌਰ੍ਬਲਾਤ੍ ॥ 18 ॥
sāhaṃ gauriva siṃhena vivatsā vatsalā kṛtā |
kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaurbalāt || 18 ||
kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaurbalāt || 18 ||
Shloka 19
ਨ ਹਿ ਤਾਵਦ੍ਗੁਣੈਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍ ।
ਏਕਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰਮਹਂ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ॥ 19 ॥
ਏਕਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰਮਹਂ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ॥ 19 ॥
na hi tāvadguṇairjuṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam |
ekaputrā vinā putramahaṃ jīvitumutsahe || 19 ||
ekaputrā vinā putramahaṃ jīvitumutsahe || 19 ||
Shloka 20
ਨ ਹਿ ਮੇ ਜੀਵਿਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਿਹ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ।
ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 20 ॥
ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 20 ॥
na hi me jīvite kiñcitsāmarthyamiha kalpyate |
apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam || 20 ||
apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam || 20 ||
Shloka 21
ਅਯਂ ਹਿ ਮਾਂ ਦੀਪਯਤੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਤਨੂਜਸ਼ੋਕਪ੍ਰਭਵੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ।
ਮਹੀਮਿਮਾਂ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਰੁਦ੍ਧਤਪ੍ਰਭਃ ਯਥਾ ਨਿਦਾਘੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਦਿਵਾਕਰਃ ॥ 21 ॥
ਮਹੀਮਿਮਾਂ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਰੁਦ੍ਧਤਪ੍ਰਭਃ ਯਥਾ ਨਿਦਾਘੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਦਿਵਾਕਰਃ ॥ 21 ॥
ayaṃ hi māṃ dīpayate samutthitaḥ tanūjaśokaprabhavo hutāśanaḥ |
mahīmimāṃ raśmibhiruddhataprabhaḥ yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ || 21 ||
mahīmimāṃ raśmibhiruddhataprabhaḥ yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ || 21 ||
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ।
ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम् ।
कौशल्या पुत्रशोकार्ता तमुवाच महीपतिम् ॥ 1 ॥
राघवे नरशार्दूले विषमुप्त्वाहिजिह्मगा ।
विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी ॥ 2 ॥
विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता ।
त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिरिव वेश्मनि ॥ 3 ॥
अथ स्म नगरे रामश्चरन् भैक्षं गृहे वसेत् ।
कामकारो वरं दातुमपि दासं ममात्मजम् ॥ 4 ॥
पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद्यथेष्टतः ।
प्रदिष्टो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना ॥ 5 ॥
गजराजगतिर्वीरो महाबाहुर्धनुर्धरः ।
वनमाविशते नूनं सभार्य स्सह लक्ष्मणः ॥ 6 ॥
वने त्वदृष्टदुःखानां केकय्यानुमते त्वया ।
त्यक्तानां वनवासाय कान्ववस्था भविष्यति ॥ 7 ॥
ते रत्नहीनास्तरुणाः फलकाले विवासिताः ।
कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः ॥ 8 ॥
अपीदानीं स कालस्स्यान्मम शोकक्षय श्शिवः ।
सभार्यं यत्सह भ्रात्रा पश्येयमिह राघवम् ॥ 9 ॥
श्रृत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति ।
यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी ॥ 10 ॥
कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्रावरण्यात्पुनरागतौ ।
नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि ॥ 11 ॥
कदाऽयोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति ।
पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूमिव ॥ 12 ॥
कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ ।
लाजैरवकिरिष्यन्ति प्रविशन्तावरिन्दमौ ॥ 13 ॥
प्रविशन्तौ कदाऽयोध्यां द्रक्ष्यामि शुभकुण्डलौ ।
उदग्रायुधनिस्त्रिंशौ सश्रृङ्गाविव पर्वतौ ॥ 14 ॥
कदासुमनसः कन्याद्विजातीनां फलानि च ।
प्रदिशन्तः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम् ॥ 15 ॥
कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभः ।
अभ्युपैष्यति धर्मज्ञस्त्रिवर्ष इव मां ललन् ॥ 16 ॥
निस्संशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया ।
पातुकामेषु वत्सेषु मातृणां शातितास्स्तनाः ॥ 17 ॥
साहं गौरिव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता ।
कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर्बलात् ॥ 18 ॥
न हि तावद्गुणैर्जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम् ।
एकपुत्रा विना पुत्रमहं जीवितुमुत्सहे ॥ 19 ॥
न हि मे जीविते किञ्चित्सामर्थ्यमिह कल्प्यते ।
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं महाबाहुं महाबलम् ॥ 20 ॥
अयं हि मां दीपयते समुत्थितः तनूजशोकप्रभवो हुताशनः ।
महीमिमां रश्मिभिरुद्धतप्रभः यथा निदाघे भगवान् दिवाकरः ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.