ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ അഷ്ടനവതിതമസ്സര്ഗഃ ।
നിവേശ്യ സേനാം തു വിഭുഃ പദ്ഭ്യാം പാദവതാം വരഃ ।
അഭിഗന്തും സ കാകുത്ഥ്സമിയേഷ ഗുരുവര്തകമ് ॥ 1 ॥
നിവിഷ്ടമാത്രേ സൈന്യേ തു യഥോദ്ദേശം വിനീതവത് ।
ഭരതോ ഭ്രാതരം വാക്യം ശത്രുഘ്നമിദമബ്രവീത് ॥ 2 ॥
ക്ഷിപ്രം വനമിദം സൌമ്യ നരസങ്ഘൈ സ്സമന്തതഃ ।
ലുബ്ധൈശ്ച സഹിതൈരേഭി സ്ത്വമന്വേഷിതുമര്ഹസി ॥ 3 ॥
ഗുഹോ ജ്ഞാതിസഹസ്രേണ ശരചാപാസിധാരിണാ ।
സമന്വേഷതു കാകുത്സ്ഥമസ്മിന് പരിവൃതസ്സ്വയമ് ॥ 4 ॥
അമാത്യൈ സ്സഹ പൌരൈശ്ച ഗുരുഭിശ്ച ദ്വിജാതിഭിഃ ।
വനം സര്വം ചരിഷ്യാമി പദ്ഭ്യാം പരിവൃത സ്സ്വയമ് ॥ 5 ॥
യാവന്ന രാമം ദ്രക്ഷ്യാമി ലക്ഷ്മണം വാ മഹാബലമ് ।
വൈദേഹീം ച മഹാഭാഗാം ന മേ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 6 ॥
യാവന്ന ചന്ദ്രസങ്കാശം ദ്രക്ഷ്യാമി ശുഭമാനനമ് ।
ഭ്രാതുഃ പദ്മപലാശാക്ഷം ന മേ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 7 ॥
യാവന്ന ചരണൌ ഭ്രാതുഃ പാര്ഥിവവ്യഞ്ജനാന്വിതൌ ।
ശിരസാ ധാരയിഷ്യാമി ന മേ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 8 ॥
യാവന്ന രാജ്യേ രാജ്യാര്ഹഃ പിതൃപൈതാമഹേ സ്ഥിതഃ ।
അഭിഷേകജലക്ലിന്നോ ന മേ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 9 ॥
സിദ്ധാര്ഥഃ ഖലു സൌമിത്രിര്യശ്ചന്ദ്രവിമലോപമമ് ।
മുഖം പശ്യതി രാമസ്യ രാജീവാക്ഷം മഹാദ്യുതി ॥ 10 ॥
കൃതകൃത്യാ മഹാഭാഗാ വൈദേഹീ ജനകാത്മജാ ।
ഭര്താരം സാഗരാന്തായാഃ പൃഥിവ്യാ യാനുഗച്ഛതി ॥ 11 ॥
സുഭഗശ്ചിത്രകൂടോഽസൌ ഗിരിരാജോപമോ ഗിരിഃ ।
യസ്മിന്വസതി കാകുത്സ്ഥഃ കുബേര ഇവ നന്ദനേ ॥ 12 ॥
കൃതകാര്യമിദം ദുര്ഗം വനം വ്യാലനിഷേവിതമ് ।
യദധ്യാസ്തേ മഹാതേജാ രാമ ശ്ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ ॥ 13 ॥
ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാ ഭരതഃ പുരഷര്ഷഭഃ ।
പദ്ഭ്യാമേവ മഹാബാഹുഃ പ്രവിവേശ മഹാദ്വനമ് ॥ 14 ॥
സ താനി ദ്രുമജാലാനി ജാതാനി ഗിരിസാനുഷു ।
പുഷ്പിതാഗ്രാണി മധ്യേന ജഗാമ വദതാം വരഃ ॥ 15 ॥
സ ഗിരേശ്ചിത്രകൂടസ്യ സാലമാസാദ്യ പുഷ്പിതമ് ।
രാമാശ്രമഗതസ്യാഗ്നേര്ദദര്ശ ധ്വജമുച്ഛ്രിതമ് ॥ 16 ॥
തം ദൃഷ്ട്വാ ഭരത ശ്രീമാന്മുമോദ സഹ ബാന്ധവഃ ।
അത്ര രാമ ഇതി ജ്ഞാത്വാ ഗതഃ പാരമിവാമ്ഭസഃ ॥ 17 ॥
സ ചിത്രകൂടേ തു ഗിരൌ നിശമ്യവ രാമാശ്രമം പുണ്യജനോപപന്നമ് ।
ഗുഹേന സാര്ധം ത്വരിതോ ജഗാമ പുനര്നിവേശ്യൈവ ചമൂം മഹാത്മാ ॥ 18 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടനവതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||
kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |
lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||
guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||
amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||
yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||
yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||
yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||
yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||
siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||
kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||
subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |
yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||
kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||
evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |
padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||
sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |
rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||
taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||
sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टनवतितमस्सर्गः ।
निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः ।
अभिगन्तुं स काकुत्थ्समियेष गुरुवर्तकम् ॥ 1 ॥
निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत् ।
भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घै स्समन्ततः ।
लुब्धैश्च सहितैरेभि स्त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ 3 ॥
गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा ।
समन्वेषतु काकुत्स्थमस्मिन् परिवृतस्स्वयम् ॥ 4 ॥
अमात्यै स्सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभिः ।
वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृत स्स्वयम् ॥ 5 ॥
यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम् ।
वैदेहीं च महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 6 ॥
यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम् ।
भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 7 ॥
यावन्न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ ।
शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 8 ॥
यावन्न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः ।
अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 9 ॥
सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम् ।
मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति ॥ 10 ॥
कृतकृत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा ।
भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या यानुगच्छति ॥ 11 ॥
सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः ।
यस्मिन्वसति काकुत्स्थः कुबेर इव नन्दने ॥ 12 ॥
कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम् ।
यदध्यास्ते महातेजा राम श्शस्त्रभृतां वरः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा महातेजा भरतः पुरषर्षभः ।
पद्भ्यामेव महाबाहुः प्रविवेश महाद्वनम् ॥ 14 ॥
स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु ।
पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः ॥ 15 ॥
स गिरेश्चित्रकूटस्य सालमासाद्य पुष्पितम् ।
रामाश्रमगतस्याग्नेर्ददर्श ध्वजमुच्छ्रितम् ॥ 16 ॥
तं दृष्ट्वा भरत श्रीमान्मुमोद सह बान्धवः ।
अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारमिवाम्भसः ॥ 17 ॥
स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्यव रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम् ।
गुहेन सार्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥ 18 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||
kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |
lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||
guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||
amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||
yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||
yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||
yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||
yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||
siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||
kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||
subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |
yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||
kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||
evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |
padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||
sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |
rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||
taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||
sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.