2.98 Ayodhyakanda - Ashtanavatitama Sargah

ॐ

2.98 അയോധ്യാകാണ്ഡ - അഷ്ടനവതിതമ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।

അഥ അഷ്ടനവതിതമസ്സര്ഗഃ ।

നിവേശ്യ സേനാം തു വിഭുഃ പദ്ഭ്യാം പാദവതാം വരഃ ।

അഭിഗന്തും സ കാകുത്ഥ്സമിയേഷ ഗുരുവര്തകമ് ॥ 1 ॥

നിവിഷ്ടമാത്രേ സൈന്യേ തു യഥോദ്ദേശം വിനീതവത് ।

ഭരതോ ഭ്രാതരം വാക്യം ശത്രുഘ്നമിദമബ്രവീത് ॥ 2 ॥

ക്ഷിപ്രം വനമിദം സൌമ്യ നരസങ്ഘൈ സ്സമന്തതഃ ।

ലുബ്ധൈശ്ച സഹിതൈരേഭി സ്ത്വമന്വേഷിതുമര്ഹസി ॥ 3 ॥

ഗുഹോ ജ്ഞാതിസഹസ്രേണ ശരചാപാസിധാരിണാ ।

സമന്വേഷതു കാകുത്സ്ഥമസ്മിന് പരിവൃതസ്സ്വയമ് ॥ 4 ॥

അമാത്യൈ സ്സഹ പൌരൈശ്ച ഗുരുഭിശ്ച ദ്വിജാതിഭിഃ ।

വനം സര്വം ചരിഷ്യാമി പദ്ഭ്യാം പരിവൃത സ്സ്വയമ് ॥ 5 ॥

യാവന്ന രാമം ദ്രക്ഷ്യാമി ലക്ഷ്മണം വാ മഹാബലമ് ।

വൈദേഹീം ച മഹാഭാഗാം ന മേ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 6 ॥

യാവന്ന ചന്ദ്രസങ്കാശം ദ്രക്ഷ്യാമി ശുഭമാനനമ് ।

ഭ്രാതുഃ പദ്മപലാശാക്ഷം ന മേ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 7 ॥

യാവന്ന ചരണൌ ഭ്രാതുഃ പാര്ഥിവവ്യഞ്ജനാന്വിതൌ ।

ശിരസാ ധാരയിഷ്യാമി ന മേ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 8 ॥

യാവന്ന രാജ്യേ രാജ്യാര്ഹഃ പിതൃപൈതാമഹേ സ്ഥിതഃ ।

അഭിഷേകജലക്ലിന്നോ ന മേ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 9 ॥

സിദ്ധാര്ഥഃ ഖലു സൌമിത്രിര്യശ്ചന്ദ്രവിമലോപമമ് ।

മുഖം പശ്യതി രാമസ്യ രാജീവാക്ഷം മഹാദ്യുതി ॥ 10 ॥

കൃതകൃത്യാ മഹാഭാഗാ വൈദേഹീ ജനകാത്മജാ ।

ഭര്താരം സാഗരാന്തായാഃ പൃഥിവ്യാ യാനുഗച്ഛതി ॥ 11 ॥

സുഭഗശ്ചിത്രകൂടോഽസൌ ഗിരിരാജോപമോ ഗിരിഃ ।

യസ്മിന്വസതി കാകുത്സ്ഥഃ കുബേര ഇവ നന്ദനേ ॥ 12 ॥

കൃതകാര്യമിദം ദുര്ഗം വനം വ്യാലനിഷേവിതമ് ।

യദധ്യാസ്തേ മഹാതേജാ രാമ ശ്ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ ॥ 13 ॥

ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാ ഭരതഃ പുരഷര്ഷഭഃ ।

പദ്ഭ്യാമേവ മഹാബാഹുഃ പ്രവിവേശ മഹാദ്വനമ് ॥ 14 ॥

സ താനി ദ്രുമജാലാനി ജാതാനി ഗിരിസാനുഷു ।

പുഷ്പിതാഗ്രാണി മധ്യേന ജഗാമ വദതാം വരഃ ॥ 15 ॥

സ ഗിരേശ്ചിത്രകൂടസ്യ സാലമാസാദ്യ പുഷ്പിതമ് ।

രാമാശ്രമഗതസ്യാഗ്നേര്ദദര്ശ ധ്വജമുച്ഛ്രിതമ് ॥ 16 ॥

തം ദൃഷ്ട്വാ ഭരത ശ്രീമാന്മുമോദ സഹ ബാന്ധവഃ ।

അത്ര രാമ ഇതി ജ്ഞാത്വാ ഗതഃ പാരമിവാമ്ഭസഃ ॥ 17 ॥

സ ചിത്രകൂടേ തു ഗിരൌ നിശമ്യവ രാമാശ്രമം പുണ്യജനോപപന്നമ് ।

ഗുഹേന സാര്ധം ത്വരിതോ ജഗാമ പുനര്നിവേശ്യൈവ ചമൂം മഹാത്മാ ॥ 18 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടനവതിതമസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭanavatitamassargaḥ |

niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |

abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||

niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |

bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||

kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |

lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||

guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |

samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||

amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |

vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||

yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |

vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||

yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |

bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||

yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |

śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||

yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |

abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||

siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |

mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||

kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |

bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||

subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |

yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||

kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |

yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||

evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |

padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||

sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |

puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||

sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |

rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||

taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |

atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||

sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |

guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||