1.1 - Agnyadheyabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahma Sandhattam — Telugu Script

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే ప్రథమః ప్రపాఠకః - అగ్న్యాధేయబ్రాహ్మణం

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

బ్రహ్మ॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । క్ష॒త్రగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । ఇష॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । ఊర్జ॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । ర॒యిగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । పుష్టి॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । ప్ర॒జాగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । ప॒శూ-న్థ్సన్ధ॑త్త॒-న్తాన్మే॑ జిన్వతమ్ ॥ స్తు॒తో॑-ఽసి॒ జన॑ధాః । దే॒వాస్త్వా॑ శుక్ర॒పాః ప్రణ॑యన్తు ॥ 1 ॥

సు॒వీరాః᳚ ప్ర॒జాః ప్ర॑జ॒నయ॒-న్పరీ॑హి । శు॒క్ర-శ్శు॒క్రశో॑చిషా ॥ స్తు॒తో॑-ఽసి॒ జన॑ధాః । దే॒వాస్త్వా॑ మన్థి॒పాః ప్రణ॑యన్తు ॥ సు॒ప్ర॒జాః ప్ర॒జాః ప్ర॑జ॒నయ॒-న్పరీ॑హి । మ॒న్థీ మ॒న్థిశో॑చిషా ॥స॒జ॒ఙ్గ్మా॒నౌ ది॒వ ఆ పృ॑థి॒వ్యా-ఽఽయుః॑ । సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । ప్రా॒ణగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్త-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । అ॒పా॒నగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్త-మ్మే॑ జిన్వతమ్ ॥ 2 ॥

వ్యా॒నగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్త-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । చక్షు॒-స్సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । శ్రోత్ర॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । మన॒-స్సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । వాచ॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ ॥ ఆయుః॑ స్థ॒ ఆయు॑ర్మే ధత్తమ్ । ఆయు॑-ర్య॒జ్ఞాయ॑ ధత్తమ్ । ఆయు॑-ర్య॒జ్ఞప॑తయే ధత్తమ్ । ప్రా॒ణ-స్స్థః॑ ప్రా॒ణ-మ్మే॑ ధత్తమ్ । ప్రా॒ణం-యఁ॒జ్ఞాయ॑ ధత్తమ్ ॥ 3 ॥

ప్రా॒ణం-యఁ॒జ్ఞప॑తయే ధత్తమ్ । చక్షుః॑ స్థ॒శ్చక్షు॑ర్మే ధత్తమ్ । చక్షు॑-ర్య॒జ్ఞాయ॑ ధత్తమ్ । చక్షు॑-ర్య॒జ్ఞప॑తయే ధత్తమ్ । శ్రోత్రగ్గ్॑ స్థ॒-శ్శ్రోత్ర॑-మ్మే ధత్తమ్ । శ్రోత్రం॑-యఁ॒జ్ఞాయ॑ ధత్తమ్ । శ్రోత్రం॑-యఁ॒జ్ఞప॑తయే ధత్తమ్ । తౌ దే॑వౌ శుక్రామన్థినౌ ।క॒ల్పయ॑త॒-న్దైవీ॒ర్విశః॑ । క॒ల్పయ॑త॒-మ్మాను॑షీః ॥ 4 ॥

ఇష॒-మూర్జ॑మ॒స్మాసు॑ ధత్తమ్ । ప్రా॒ణా-న్ప॒శుషు॑ । ప్ర॒జా-మ్మయి॑ చ॒ యజ॑మానే చ ॥ నిర॑స్త॒-శ్శణ్డః॑ । నిర॑స్తో॒ మర్కః॑ ॥ అప॑నుత్తౌ॒ శణ్డా॒మర్కౌ॑ స॒హామునా᳚ ॥ శు॒క్రస్య॑ స॒మిద॑సి । మ॒న్థినః॑ స॒మిద॑సి ॥ స ప్ర॑థ॒మ-స్సఙ్కృ॑తి-ర్వి॒శ్వక॑ర్మా । స ప్ర॑థ॒మో మి॒త్రో వరు॑ణో అ॒గ్నిః । స ప్ర॑థ॒మో బృహ॒స్పతి॑శ్చికి॒త్వాన్ । తస్మా॒ ఇన్ద్రా॑య సు॒తమాజు॑హోమి ॥ 5 ॥

(న॒య॒ - న్త్వ॒పా॒నగ్ం సన్ధ॑త్తం॒ త-మ్మే॑ జిన్వతం - ప్రా॒ణం-యఁ॒జ్ఞాయ॑ ధత్తం॒ - మాను॑షీ--ర్ అ॒గ్ని-ర్ద్వే చ॑) (అ. 1)

బ్రహ్మ॑ క్ష॒త్ర-న్తత్ । ఇష॒మూర్జగ్ం॑ ర॒యి-మ్పుష్టి॑-మ్ప్ర॒జా-న్తామ్ । ప॒శు-న్తాన్ । సన్ధ॑త్త॒-న్తత్ । ప్రా॒ణమ॑పా॒నం-వ్యాఁ॒న-న్తమ్ । చక్షు॒-శ్శ్రోత్ర॒-మ్మన॒స్తత్ । వాచ॒-న్తామ్ । ఇ॒షాది॒పఞ్చ॑కే॒ వాచ॒-న్తా-మ్మే᳚ । ప॒శూ-న్థ్సన్ధ॑త్త॒-న్తాన్మే᳚ । ప్రా॒ణాది॒త్రిత॑యే॒ త-మ్మే᳚ । అ॒న్యత్ర॒ తన్మే᳚ । )

కృత్తి॑కా-స్వ॒గ్ని-మాద॑ధీత । ఏ॒తద్వా అ॒గ్నే-ర్నక్ష॑త్రమ్ । య-త్కృత్తి॑కాః । స్వాయా॑మే॒వైన॑-న్దే॒వతా॑యామా॒ధాయ॑ । బ్ర॒హ్మ॒వ॒ర్చ॒సీ భ॑వతి ॥ ముఖం॒-వాఁ ఏ॒తన్నక్ష॑త్రాణామ్ । య-త్కృత్తి॑కాః । యః కృత్తి॑కా-స్వ॒గ్ని-మా॑ధ॒త్తే । ముఖ్య॑ ఏ॒వ భ॑వతి ॥ అథో॒ ఖలు॑ ॥ 6 ॥

అ॒గ్ని॒-న॒క్ష॒త్రమిత్య-ప॑చాయన్తి । గృ॒హానఃఅ॒ దాహు॑కో భవతి ॥ ప్ర॒జాప॑తీ రోహి॒ణ్యా-మ॒గ్ని-మ॑సృజత । త-న్దే॒వా రో॑హి॒ణ్యా-మాద॑ధత । తతో॒ వై తే సర్వా॒-న్రోహా॑నరోహన్న్ । త-ద్రో॑హి॒ణ్యై రో॑హిణి॒త్వమ్ । యో రో॑హి॒ణ్యా-మ॒గ్నిమా॑ధ॒త్తే । ఋ॒ధ్నోత్యే॒వ । సర్వా॒-న్రోహా᳚న్-రోహతి ॥ దే॒వా వై భ॒ద్రా-స్సన్తో॒-ఽగ్ని-మాధి॑థ్సన్త ॥ 7 ॥

తేషా॒మనా॑హితో॒ ఽగ్నిరాసీ᳚త్ । అథై᳚భ్యో వా॒మం-వఁస్వపా᳚క్రామత్ । తే పున॑ర్వస్వో॒రాద॑ధత । తతో॒ వై తాన్ వా॒మం-వఁసూ॒పావ॑ర్తత । యః పు॒రా భ॒ద్ర-స్సమ్పాపీ॑యా॒-న్థ్స్యాత్ । స పున॑ర్వస్వో-ర॒గ్ని-మాద॑ధీత । పున॑రే॒వైనం॑-వాఁ॒మం-వఁసూ॒పావ॑ర్తతే । భ॒ద్రో భ॑వతి ॥ యః కా॒మయే॑త॒ దాన॑కామా మే ప్ర॒జా-స్స్యు॒రితి॑ । స పూర్వ॑యోః॒ ఫల్గు॑న్యో-ర॒గ్ని-మాద॑ధీత ॥ 8 ॥

అ॒ర్య॒మ్ణో వా ఏ॒తన్నక్ష॑త్రమ్ । యత్పూర్వే॒ ఫల్గు॑నీ । అ॒ర్య॒మేతి॒ తమా॑హు॒ర్యో దదా॑తి । దాన॑కామా అస్మై ప్ర॒జా భ॑వన్తి ॥ యః కా॒మయే॑త భ॒గీ స్యా॒మితి॑ । స ఉత్త॑రయోః॒ ఫల్గు॑న్యో-ర॒గ్నిమాద॑ధీత । భగ॑స్య॒ వా ఏ॒తన్నక్ష॑త్రమ్ । యదుత్త॑రే॒ ఫల్గు॑నీ । భ॒గ్యే॑వ భ॑వతి ॥ కా॒ల॒క॒ఞ్జా వై నామాసు॑రా ఆసన్న్ ॥ 9 ॥

తే సు॑వ॒ర్గాయ॑ లో॒కాయా॒గ్ని-మ॑చిన్వత । పురు॑ష॒ ఇష్ట॑కా॒-ముపా॑దధా॒త్-పురు॑ష॒ ఇష్ట॑కామ్ । స ఇన్ద్రో᳚ బ్రాహ్మ॒ణో బ్రువా॑ణ॒ ఇష్ట॑కా॒ముపా॑ధత్త । ఏ॒షా మే॑ చి॒త్రా నామేతి॑ । తే సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమాప్రారో॑హన్న్ । స ఇన్ద్ర॒ ఇష్ట॑కా॒మావృ॑హత్ । తే-ఽవా॑కీర్యన్త । యే॑-ఽవాకీ᳚ర్యన్త । త ఊర్ణా॒వభ॑యో-ఽభవన్న్ । ద్వావుద॑పతతామ్ ॥ 10 ॥

తౌ ది॒వ్యౌ శ్వానా॑వభవతామ్ । యో భ్రాతృ॑వ్యవా॒-న్థ్స్యాత్ । స చి॒త్రాయా॑-మ॒గ్ని-మాద॑ధీత । అ॒వ॒కీర్యై॒వ భ్రాతృ॑వ్యాన్ । ఓజో॒ బల॑మిన్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్య॑మా॒త్మన్-ధ॑త్తే ॥ వ॒సన్తా᳚ బ్రాహ్మ॒ణో᳚ ఽగ్నిమాద॑ధీత । వ॒స॒న్తో వై బ్రా᳚హ్మ॒ణస్య॒ర్తుః । స్వ ఏ॒వైన॑-మృ॒తావా॒ధాయ॑ । బ్ర॒హ్మ॒వ॒ర్చ॒సీ భ॑వతి । ముఖం॒-వాఁ ఏ॒తదృ॑తూ॒నామ్ ॥ 11 ॥

య-ద్వ॑స॒న్తః । యో వ॒సన్తా॒-ఽగ్నిమా॑ధ॒త్తే । ముఖ్య॑ ఏ॒వ భ॑వతి । అథో॒ యోని॑మన్తమే॒వైన॒-మ్ప్రజా॑త॒మాధ॑త్తే । గ్రీ॒ష్మే రా॑జ॒న్య॑ ఆద॑ధీత । గ్రీ॒ష్మో వై రా॑జ॒న్య॑స్య॒ర్తుః । స్వ ఏ॒వైన॑మృ॒తావా॒ధాయ॑ । ఇ॒న్ద్రి॒యా॒వీ భ॑వతి । శ॒రది॒ వైశ్య॒ ఆద॑ధీత । శ॒రద్వై వైశ్య॑స్య॒ర్తుః ॥ 12 ॥

స్వ ఏ॒వైన॑మృ॒తావా॒ధాయ॑ । ప॒శు॒మా-న్భ॑వతి ॥ న పూర్వ॑యోః॒ ఫల్గు॑న్యో-ర॒గ్నిమాద॑ధీత । ఏ॒షా వై జ॑ఘ॒న్యా॑ రాత్రిః॑ సంవఁథ్స॒రస్య॑ । యత్పూర్వే॒ ఫల్గు॑నీ । పృ॒ష్టి॒త ఏ॒వ సం॑వఁథ్స॒రస్యా॒-గ్నిమా॒ధాయ॑ । పాపీ॑యాన్-భవతి । ఉత్త॑రయో॒రాద॑ధీత । ఏ॒షా వై ప్ర॑థ॒మా రాత్రిః॑ సంవఁథ్స॒రస్య॑ । యదుత్త॑రే॒ ఫల్గు॑నీ । ము॒ఖ॒త ఏ॒వ సం॑వఁథ్స॒రస్యా॒-గ్నిమా॒ధాయ॑ । వసీ॑యా-న్భవతి ॥ అథో॒ ఖలు॑ । య॒దైవైనం॑-యఁ॒జ్ఞ ఉ॑ప॒నమే᳚త్ । అథాద॑ధీత । సైవాస్యర్ధిః॑ ॥ 13 ॥

(ఖల్వా॑ - ధిథ్సన్త॒ - ఫల్గు॑న్యోర॒గ్నిమాద॑ధీతా - సన్ - నపతతా - మతూ॒నాం - ఁవైశ్య॑స్య॒ర్తు - రుత్త॑రే॒ ఫల్గు॑నీ॒ షట్ చ॑) (అ. 2)

ఉద్ధ॑న్తి । యదే॒వాస్యా॑ అమే॒ద్ధ్యమ్ । తదప॑ హన్తి ॥ అ॒పో-ఽవో᳚క్షతి॒ శాన్త్యై᳚ ॥ సిక॑తా॒ నివ॑పతి । ఏ॒తద్వా అ॒గ్నే-ర్వై᳚శ్వాన॒రస్య॑ రూ॒పమ్ । రూ॒పేణై॒వ వై᳚శ్వాన॒రమవ॑-రున్ధే ॥ ఊషా॒-న్నివ॑పతి । పుష్టి॒ర్వా ఏ॒షా ప్ర॒జన॑నమ్ । యదూషాః᳚ ॥ 14 ॥

పుష్ట్యా॑మే॒వ ప్ర॒జన॑నే॒ ఽగ్నిమాధ॑త్తే । అథో॑ స॒ఞ్జ్ఞాన॑ ఏ॒వ । స॒-ఞ్జ్ఞాన॒గ్గ్॒ హ్యే॑త-త్ప॑శూ॒నామ్ । యదూషాః᳚ ॥ ద్యావా॑పృథి॒వీ స॒హాస్తా᳚మ్ । తే వి॑య॒తీ అ॑బ్రూతామ్ । అస్త్వే॒వ నౌ॑ స॒హ య॒జ్ఞియ॒మితి॑ । యద॒ముష్యా॑ య॒జ్ఞియ॒మాసీ᳚త్ । తద॒స్యా-మ॑దధాత్ । త ఊషా॑ అభవన్న్ ॥ 15 ॥

యద॒స్యా య॒జ్ఞియ॒మాసీ᳚త్ । తద॒ముష్యా॑-మదధాత్ । తద॒దశ్చ॒న్ద్రమ॑సి కృ॒ష్ణమ్ । ఊషా᳚న్ని॒వప॑న్న॒దో ద్ధ్యా॑యేత్ । ద్యావా॑పృథి॒వ్యోరే॒వ య॒జ్ఞియే॒-ఽగ్నిమాధ॑త్తే ॥ అ॒గ్నిర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత । ఆ॒ఖూ రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వా । స పృ॑థి॒వీ-మ్ప్రావి॑శత్ । స ఊ॒తీః కు॑ర్వా॒ణః పృ॑థి॒వీమను॒ సమ॑చరత్ । తదా॑ఖుకరీ॒ష-మ॑భవత్ ॥ 16 ॥

యదా॑ఖుకరీ॒షగ్ం స॑భాం॒రో భవ॑తి । యదే॒వాస్య॒ తత్ర॒ న్య॑క్తమ్ । తదే॒వావ॑రున్ధే ॥ ఊర్జం॒-వాఁ ఏ॒తగ్ం రస॑-మ్పృథి॒వ్యా ఉ॑ప॒దీకా॒ ఉద్ది॑హన్తి । య-ద్వ॒ల్మీక᳚మ్ । య-ద్వ॑ల్మీకవ॒పా స॑భాం॒రో భవ॑తి । ఊర్జ॑మే॒వ రస॑-మ్పృథి॒వ్యా అవ॑రున్ధే । అథో॒ శ్రోత్ర॑మే॒వ । శ్రోత్ర॒గ్గ్॒ హ్యే॑త-త్పృ॑థి॒వ్యాః । య-ద్వ॒ల్మీకః॑ ॥ 17 ॥

అబ॑ధిరో భవతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । తాసా॒మన్న॒-ముపా᳚క్షీయత । తాభ్య॒-స్సూద॒ముప॒ ప్రాభి॑నత్ । తతో॒ వై తాసా॒మన్న॒-న్నాక్షీ॑యత । యస్య॒ సూదః॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి । నాస్య॑ గృ॒హే-ఽన్న॑-ఙ్క్షీయతే ॥ ఆపో॒ వా ఇ॒దమగ్రే॑ సలి॒లమా॑సీత్ । తేన॑ ప్ర॒జాప॑తిరశ్రామ్యత్ ॥ 18 ॥

క॒థమి॒దగ్గ్ స్యా॒దితి॑ । సో॑-ఽపశ్య-త్పుష్కరప॒ర్ణ-న్తిష్ఠ॑త్ । సో॑-ఽమన్యత । అస్తి॒ వై తత్ । యస్మి॑-న్ని॒దమధి॒ తిష్ఠ॒తీతి॑ । స వ॑రా॒హో రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వోప॒న్య॑మజ్జత్ । స పృ॑థి॒వీమ॒ధ ఆ᳚ర్చ్ఛత్ । తస్యా॑ ఉప॒హత్యోద॑మజ్జత్ । త-త్పు॑ష్కరప॒ర్ణే᳚ ఽప్రథయత్ । యదప్ర॑థయత్ ॥ 19 ॥

త-త్పృ॑థి॒వ్యై పృ॑థివి॒త్వమ్ । అభూ॒ద్వా ఇ॒దమితి॑ । తద్భూమ్యై॑ భూమి॒త్వమ్ । తా-న్దిశో-ఽను॒ వాత॒-స్సమ॑వహత్ । తాగ్ం శర్క॑రాభిరదృగ్ం హత్ । శం-వైఁ నో॑-ఽభూ॒దితి॑ । తచ్ఛర్క॑రాణాగ్ం శర్కర॒త్వమ్ । య-ద్వ॑రా॒హవి॑హతగ్ం సమ్భా॒రో భవ॑తి । అ॒స్యామే॒వా-ఛ॑మ్బట్కారమ॒గ్ని-మాధ॑త్తే । శర్క॑రా భవన్తి॒ ధృత్యై᳚ ॥ 20 ॥

అథో॑ శ॒త్వాంయఁ॑ ॥ సరే॑తా అ॒గ్నిరా॒ధేయ॒ ఇత్యా॑హుః । ఆపో॒ వరు॑ణస్య॒ పత్న॑య ఆసన్న్ । తా అ॒గ్నిర॒భ్య॑ద్ధ్యాయత్ । తా-స్సమ॑భవత్ । తస్య॒ రేతః॒ పరా॑-ఽపతత్ । తద్ధిర॑ణ్య-మభవత్ । యద్ధిర॑ణ్య-ము॒పాస్య॑తి । సరే॑తసమే॒వాగ్ని-మాధ॑త్తే ॥ పురు॑ష॒ ఇన్వై స్వా-ద్రేత॑సో బీభథ్సత॒ ఇత్యా॑హుః ॥ 21 ॥

ఉ॒త్త॒ర॒త ఉపా᳚స్య॒త్య-బీ॑భథ్సాయై ॥ అతి॒ ప్రయ॑చ్ఛతి । ఆర్తి॑మే॒వాతి॒ ప్రయ॑చ్ఛతి ॥ అ॒గ్నిర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత । అశ్వో॑ రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వా । సో᳚-ఽశ్వ॒త్థే సం॑వఁథ్స॒ర-మ॑తిష్ఠత్ । తద॑శ్వ॒త్థస్యా᳚-శ్వత్థ॒త్వమ్ । యదాశ్వ॑త్థ-స్సమ్భా॒రో భవ॑తి । యదే॒వాస్య॒ తత్ర॒ న్య॑క్తమ్ । తదే॒వావ॑-రున్ధే ॥ 22 ॥

దే॒వా వా ఊర్జం॒-వ్యఁ॑భజన్త । తత॑ ఉదు॒మ్బర॒ ఉద॑తిష్ఠత్ । ఊర్గ్వా ఉ॑దు॒మ్బరః॑ । యదౌదు॑మ్బర-స్సమ్భా॒రో భవ॑తి । ఊర్జ॑మే॒వావ॑-రున్ధే ॥ తృ॒తీయ॑స్యామి॒తో ది॒వి సోమ॑ ఆసీత్ । త-ఙ్గా॑య॒త్ర్యాహ॑రత్ । తస్య॑ ప॒ర్ణమ॑చ్ఛిద్యత । తత్ప॒ర్ణో॑ ఽభవత్ । త-త్ప॒ర్ణస్య॑ పర్ణ॒త్వమ్ ॥ 23 ॥

యస్య॑ పర్ణ॒మయః॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి । సో॒మ॒పీ॒థమే॒వావ॑ రున్ధే ॥ దే॒వా వై బ్రహ్మ॑న్నవదన్త । త-త్ప॒ర్ణ ఉపా॑శృణోత్ । సు॒శ్రవా॒ వై నామ॑ । య-త్ప॑ర్ణ॒మయః॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి । బ్ర॒హ్మ॒వ॒ర్చ॒సమే॒వావ॑ రున్ధే ॥ ప్ర॒జాప॑తి-ర॒గ్ని-మ॑సృజత । సో॑-ఽబిభే॒త్ప్ర మా॑ ధక్ష్య॒తీతి॑ । తగ్ం శ॒మ్యా॑-ఽశమయత్ ॥ 24 ॥

తచ్ఛ॒మ్యై॑ శమి॒త్వమ్ । యచ్ఛ॑మీ॒మయః॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి । శాన్త్యా॒ అప్ర॑దాహాయ ॥ అ॒గ్నే-స్సృ॒ష్టస్య॑ య॒తః । విక॑ఙ్కత॒-మ్భా ఆ᳚ర్చ్ఛత్ । య-ద్వైక॑ఙ్కత-స్సమ్భా॒రో భవ॑తి । భా ఏ॒వావ॑రున్ధే ॥ సహృ॑దయో॒ ఽగ్నిరా॒ధేయ॒ ఇత్యా॑హుః । మ॒రుతో॒-ఽద్భిర॒గ్ని-మ॑తమయన్న్ । తస్య॑ తా॒న్తస్య॒ హృద॑య॒మాచ్ఛి॑న్దన్న్ । సా-ఽశని॑రభవత్ । యద॒శని॑హతస్య వృ॒క్షస్య॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి ।సహృ॑దయ-మే॒వాగ్ని-మాధ॑త్తే ॥ 25 ॥

(ఊషా॑ - అభవన్ - నభవ-ద్- వ॒ల్మీక్రో᳚ - ఽశ్రామ్య॒ - దప్ర॑థయ॒ - ద్ధృత్యై॑ - బీభథ్సత॒ ఇత్యా॑హు - రున్ధే - పర్ణ॒త్వ - మ॑శమయద - చ్ఛిన్ద॒గ్గ్॒ స్త్రీణి॑ చ) (అ. 3)

ద్వా॒ద॒శసు॑ విక్రా॒మేష్వ॒గ్నిమాద॑ధీత । ద్వాద॑శ॒ మాసా᳚-స్సంవఁథ్స॒రః । సం॒వఁ॒థ్స॒రా-దే॒వైన॑-మవ॒రుద్ధ్యా-ధ॑త్తే ॥ య-ద్ద్వా॑ద॒శసు॑ విక్రా॒మే-ష్వా॒దధీ॑త । పరి॑మిత॒మవ॑రున్ధీత । చక్షు॑-ర్నిమిత॒ ఆద॑ధీత । ఇయ॒-ద్ద్వాద॑శ విక్రా॒మా(3) ఇతి॑ । పరి॑మిత-ఞ్చై॒వాప॑రిమిత॒-ఞ్చావ॑రున్ధే ॥ అనృ॑తం॒-వైఁ వా॒చా వ॑దతి । అనృ॑త॒-మ్మన॑సా ద్ధ్యాయతి ॥ 26 ॥

చక్షు॒-ర్వై స॒త్యమ్ । అద్రా(3)గిత్యా॑హ । అద॑ర్శ॒మితి॑ । త-థ్స॒త్యమ్ । యశ్చక్షు॑-ర్నిమితే॒-ఽగ్ని-మా॑ధ॒త్తే । స॒త్య ఏ॒వైన॒-మాధ॑త్తే ॥ తస్మా॒దాహి॑తాగ్ని॒ర్నానృ॑తం-వఁదేత్ । నాస్య॑ బ్రాహ్మ॒ణో-ఽనా᳚శ్వా-న్గృ॒హే వ॑సేత్ । స॒త్యే హ్య॑స్యా॒గ్నిరాహి॑తః ॥ ఆ॒గ్నే॒యీ వై రాత్రిః॑ ॥ 27 ॥

ఆ॒గ్నే॒యాః ప॒శవః॑ । ఐ॒న్ద్రమహః॑ । నక్త॒-ఙ్గార్హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । ప॒శూనే॒వావ॑-రున్ధే । దివా॑-ఽఽహవ॒నీయ᳚మ్ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వా-వ॑రున్ధే ॥ అ॒ర్ధోది॑తే॒ సూర్య॑ ఆహవ॒నీయ॒-మాద॑ధాతి । ఏ॒తస్మి॒న్ వై లో॒కే ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । ప్ర॒జా ఏ॒వ త-ద్యజ॑మాన-స్సృజతే । అథో॑ భూ॒త-ఞ్చై॒వ భ॑వి॒ష్యచ్చా-వ॑రున్ధే ॥ 28 ॥

ఇడా॒ వై మా॑న॒వీ య॑జ్ఞానూకా॒శిన్యా॑సీత్ । సా-ఽశృ॑ణోత్ । అసు॑రా అ॒గ్నిమాద॑ధత॒ ఇతి॑ । తద॑గచ్ఛత్ । త ఆ॑హవ॒నీయ॒మగ్ర॒ ఆద॑ధత । అథ॒ గార్హ॑పత్యమ్ । అథా᳚-న్వాహార్య॒-పచ॑నమ్ । సా ఽబ్ర॑వీత్ । ప్ర॒తీచ్యే॑షా॒గ్॒ శ్రీర॑గాత్ । భ॒ద్రా భూ॒త్వా పరా॑భవిష్య॒న్తీతి॑ ॥ 29 ॥

యస్యై॒వ-మ॒గ్నిరా॑ధీ॒యతే᳚ । ప్ర॒తీచ్య॑స్య॒ శ్రీరే॑తి । భ॒ద్రో భూ॒త్వా పరా॑భవతి ॥ సా-ఽశృ॑ణోత్ । దే॒వా అ॒గ్ని-మాద॑ధత॒ ఇతి॑ । తద॑గచ్ఛత్ । తే᳚-ఽన్వాహార్య॒-పచ॑న॒మగ్ర॒ ఆద॑ధత । అథ॒ గార్హ॑పత్యమ్ । అథా॑హవ॒నీయ᳚మ్ । సా-ఽబ్ర॑వీత్ ॥ 30 ॥

ప్రాచ్యే॑షా॒గ్॒ శ్రీర॑గాత్ । భ॒ద్రా భూ॒త్వా సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమే᳚ష్యన్తి । ప్ర॒జా-న్తు న వే᳚థ్స్యన్త॒ ఇతి॑ । యస్యై॒వమ॒గ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । ప్రాచ్య॑స్య॒ శ్రీరే॑తి । భ॒ద్రో భూ॒త్వా సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమే॑తి । ప్ర॒జా-న్తు న వి॑న్దతే ॥ సా-ఽబ్ర॑వీ॒దిడా॒ మను᳚మ్ । తథా॒ వా అ॒హ-న్తవా॒గ్ని-మాధా᳚స్యామి । యథా॒ ప్ర ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॑-ర్మిథు॒నై-ర్జ॑ని॒ష్యసే᳚ ॥ 31 ॥

ప్రత్య॒స్మిన్ ఁలో॒కే స్థా॒స్యసి॑ । అ॒భి సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఞ్జే॒ష్యసీతి॑ । గార్హ॑పత్య॒మగ్ర॒ ఆద॑ధాత్ । గార్హ॑పత్యం॒-వాఁ అను॑ ప్ర॒జాః ప॒శవః॒ ప్రజా॑యన్తే । గార్హ॑పత్యేనై॒వాస్మై᳚ ప్ర॒జా-మ్ప॒శూ-న్ప్రాజ॑నయత్ । అథా᳚-న్వాహార్య॒-పచ॑నమ్ । తి॒ర్యఙ్ఙ్॑వ॒ వా అ॒యం-లోఁ॒కః । అ॒స్మిన్నే॒వ తేన॑ లో॒కే ప్రత్య॑తిష్ఠత్ । అథా॑హవ॒నీయ᳚మ్ । తేనై॒వ సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-మ॒భ్య॑జయత్ ॥ 32 ॥

యస్యై॒వమ॒గ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । ప్ర ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॑-ర్మిథు॒నై-ర్జా॑యతే । ప్రత్య॒స్మిన్ ఁలో॒కే తి॑ష్ఠతి । అ॒భి సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఞ్జ॑యతి ॥ యస్య॒ వా అయ॑థాదేవతమ॒గ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । ఆ దే॒వతా᳚భ్యో వృశ్చ్యతే । పాపీ॑యా-న్భవతి । యస్య॑ యథా దేవ॒తమ్ । న దే॒వతా᳚భ్య॒ ఆవృ॑శ్చ్యతే । వసీ॑యా-న్భవతి ॥ 33 ॥

భృగూ॑ణా॒-న్త్వా-ఽఙ్గి॑రసాం-వ్రఁతపతే వ్ర॒తేనా-ద॑ధా॒మీతి॑ భృగ్వఙ్గి॒రసా॒మాద॑ద్ధ్యాత్ । ఆ॒ది॒త్యానా᳚-న్త్వా దే॒వానాం᳚-వ్రఁతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీత్య॒న్యాసా॒-మ్బ్రాహ్మ॑ణీనా-మ్ప్ర॒జానా᳚మ్ । వరు॑ణస్య త్వా॒ రాజ్ఞో᳚ వ్రతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీతి॒ రాజ్ఞః॑ । ఇన్ద్ర॑స్య త్వేన్ద్రి॒యేణ॑ వ్రతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీతి॑ రాజ॒న్య॑స్య । మనో᳚స్త్వా గ్రామ॒ణ్యో᳚ వ్రతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీతి॒ వైశ్య॑స్య । ఋ॒భూ॒ణా-న్త్వా॑ దే॒వానాం᳚-వ్రఁతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీతి॑ రథకా॒రస్య॑ । య॒థా॒ దే॒వ॒తమ॒గ్ని-రాధీ॑యతే । న దే॒వతా᳚భ్య॒ ఆ వృ॑శ్చ్యతే । వసీ॑యా-న్భవతి ॥ 34 ॥

(ధ్యా॒య॒తి॒ - వై రాత్రి॒ - శ్చావ॑రున్ధే - భవిష్య॒న్తీత్య॑ - బ్రవీ - జ్జని॒ష్యసే॑ - ఽజయ॒-ద్- వసీ॑యా-న్భవతి॒ - నవ॑ చ) (అ. 4)

అనువాకం 5 - తత్ర పవమానహబీంషి

ప్ర॒జాప॑తి-ర్వా॒చ-స్స॒త్య-మ॑పశ్యత్ । తేనా॒గ్నిమాధ॑త్త । తేన॒ వై స ఆ᳚ర్ధ్నోత్ । భూర్భువ॒-స్సువ॒రిత్యా॑హ । ఏ॒తద్వై వా॒చ-స్స॒త్యమ్ । య ఏ॒తేనా॒గ్ని-మా॑ధ॒త్తే । ఋ॒ద్ధ్నోత్యే॒వ । అథో॑ స॒త్యప్రా॑శూరే॒వ భ॑వతి । అథో॒ య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన॑భి॒చర॑తి । స్తృ॒ణు॒త ఏ॒వైన᳚మ్ ॥ 35 ॥

భూరిత్యా॑హ । ప్ర॒జా ఏ॒వ త-ద్యజ॑మాన-స్సృజతే । భువ॒ ఇత్యా॑హ । అ॒స్మిన్నే॒వ లో॒కే ప్రతి॑ తిష్ఠతి । సువ॒రిత్యా॑హ । సు॒వ॒ర్గ ఏ॒వ లో॒కే ప్రతి॑ తిష్ఠతి ॥ త్రి॒భిర॒క్షరై॒-ర్గార్హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఏ॒ష్వే॑వైనం॑-లోఁ॒కేషు॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । సర్వైః᳚ ప॒ఞ్చభి॑-రాహవ॒నీయ᳚మ్ ॥ 36 ॥

సు॒వ॒ర్గాయ॒ వా ఏ॒ష లో॒కాయాధీ॑యతే । యదా॑హవ॒నీయః॑ । సు॒వ॒ర్గ ఏ॒వాస్మై॑ లో॒కే వా॒చ-స్స॒త్యగ్ం సర్వ॑మాప్నోతి ॥ త్రి॒భి-ర్గార్హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । ప॒ఞ్చభి॑-రాహవ॒నీయ᳚మ్ । అ॒ష్టౌ సమ్ప॑ద్యన్తే । అ॒ష్టాక్ష॑రా గాయ॒త్రీ । గా॒య॒త్రో᳚-ఽగ్నిః । యావా॑నే॒వాగ్నిః । తమాధ॑త్తే ॥ 37 ॥

ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । తా అ॑స్మా-థ్సృ॒ష్టాః పరా॑చీరాయన్న్ । తాభ్యో॒ జ్యోతి॒-రుద॑గృహ్ణాత్ । త-ఞ్జ్యోతిః॒ పశ్య॑న్తీః ప్ర॒జా అ॒భిస॒మావ॑ర్తన్త । ఉ॒పరీ॑వా॒గ్ని-ముద్గృ॑హ్ణీయా-దు॒ద్ధరన్న్॑ । జ్యోతి॑రే॒వ పశ్య॑న్తీః ప్ర॒జా యజ॑మాన-మ॒భి-స॒మావ॑ర్తన్తే ॥ ప్ర॒జాప॑తే॒రక్ష్య॑శ్వయత్ । త-త్పరా॑-ఽపతత్ । తదశ్వో॑-ఽభవత్ । తదశ్వ॑స్యా-శ్వ॒త్వమ్ ॥ 38 ॥

ఏ॒ష వై ప్ర॒జాప॑తిః । యద॒గ్నిః । ప్రా॒జా॒ప॒త్యో-ఽశ్వః॑ । యదశ్వ॑-మ్పు॒రస్తా॒న్నయ॑తి । స్వమే॒వ చక్షుః॒ పశ్య॑-న్ప్ర॒జాప॑తి॒-రనూదే॑తి ॥ వ॒జ్రీ వా ఏ॒షః । యదశ్వః॑ । యదశ్వ॑-మ్పు॒రస్తా॒న్నయ॑తి । జా॒తానే॒వ భ్రాతృ॑వ్యా॒-న్ప్రణు॑దతే ॥ పున॒రావ॑ర్తయతి ॥ 39 ॥

జ॒ని॒ష్యమా॑ణానే॒వ ప్రతి॑నుదతే ॥ న్యా॑హవ॒నీయో॒ గార్హ॑పత్య-మకామయత । ని గార్హ॑పత్య ఆహవ॒నీయ᳚మ్ । తౌ వి॒భాజ॒-న్నాశ॑క్నోత్ । సోశ్వః॑ పూర్వ॒వాడ్-భూ॒త్వా । ప్రాఞ్చ॒-మ్పూర్వ॒ముద॑వహత్ । త-త్పూ᳚ర్వ॒వాహః॑ పూర్వవా॒ట్-త్వమ్ । యదశ్వ॑-మ్పు॒రస్తా॒న్నయ॑తి । విభ॑క్తిరే॒వైన॑యో॒స్సా । అథో॒ నానా॑వీర్యావే॒వైనౌ॑ కురుతే ॥ 40 ॥

యదు॒పర్యు॑పరి॒ శిరో॒ హరే᳚త్ । ప్రా॒ణాన్ విచ్ఛి॑న్ద్యాత్ । అ॒ధో॑-ఽధ॒-శ్శిరో॑ హరతి । ప్రా॒ణానా᳚-ఙ్గోపీ॒థాయ॑ ॥ ఇయ॒త్యగ్రే॑ హరతి । అథేయ॒త్యథేయ॑తి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఏ॒ష్వే॑వైనం॑-లోఁ॒కేషు॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒మా-ధ॑త్తే ॥ ప్ర॒జాప॑తి-ర॒గ్ని-మ॑సృజత । సో॑-ఽబిభే॒త్ప్ర మా॑ ధక్ష్య॒తీతి॑ ॥ 41 ॥

తస్య॑ త్రే॒ధా మ॑హి॒మానం॒-వ్యౌఁ॑హత్ । శాన్త్యా॒ అప్ర॑దాహాయ । యత్-త్రే॒ధా-ఽగ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । మ॒హి॒మాన॑మే॒వాస్య॒ త-ద్వ్యూ॑హతి । శాన్త్యా॒ అప్ర॑దాహాయ ॥ పున॒రావ॑ర్తయతి । మ॒హి॒మాన॑మే॒వాస్య॒ సన్ద॑ధాతి ॥ ప॒శుర్వా ఏ॒షః । యదశ్వః॑ । ఏ॒ష రు॒ద్రః ॥ 42 ॥

యద॒గ్నిః । యదశ్వ॑స్య ప॒దే᳚-ఽగ్ని-మా॑ద॒ద్ధ్యాత్ । రు॒ద్రాయ॑ ప॒శూ-నపి॑దద్ధ్యాత్ । అ॒ప॒శు-ర్యజ॑మాన-స్స్యాత్ । య-న్నాక్ర॒మయే᳚త్ । అన॑వరుద్ధా అస్య ప॒శవః॑ స్యుః । పా॒ర్శ్వ॒త ఆక్ర॑మయేత్ । యథా ఽఽహి॑తస్యా॒గ్నే-రఙ్గా॑రా అభ్యవ॒వర్తే॑రన్న్ । అవ॑రుద్ధా అస్య ప॒శవో॒ భవ॑న్తి । న రు॒ద్రాయాపి॑దధాతి ॥ 43 ॥

త్రీణి॑ హ॒వీగ్ంషి॒ నిర్వ॑పతి । వి॒రాజ॑ ఏ॒వ విక్రా᳚న్తం॒-యఁజ॑మా॒నో-ఽను॒ విక్ర॑మతే ॥ అ॒గ్నయే॒ పవ॑మానాయ । అ॒గ్నయే॑ పావ॒కాయ॑ । అ॒గ్నయే॒ శుచ॑యే । యద॒గ్నయే॒ పవ॑మానాయ ని॒ర్వప॑తి । పు॒నాత్యే॒వైన᳚మ్ । యద॒గ్నయే॑ పావ॒కాయ॑ । పూ॒త ఏ॒వాస్మి॑-న్న॒న్నాద్య॑-న్దధాతి । యద॒గ్నయే॒ శుచ॑యే । బ్ర॒హ్మ॒వ॒ర్చ॒స-మే॒వాస్మి॑-న్ను॒పరి॑ష్టా-ద్దధాతి ॥ 44 ॥

(ఏ॒న॒ - మా॒హ॒వ॒నీయం॑ - ధత్తే - ఽశ్వ॒త్వం - ఁవ॑ర్తయతి - కురుత॒ - ఇతి॑ -రు॒ద్రో - ద॑ధాతి॒ - యద॒గ్నయే॒ శుచ॑య॒ ఏక॑-ఞ్చ) (అ. 5)

అనువాకం 6 - పవమానహవిర్విస్తారః, హవిరన్తరాణి, దక్షిణాశ్చ

దే॒వా॒సు॒రా-స్సంయఁ॑త్తా ఆసన్న్ । తే దే॒వా వి॑జ॒య-ము॑ప॒యన్తః॑ । అ॒గ్నౌ వా॒మం-వఁసు॒ స-న్న్య॑దధత । ఇ॒దము॑ నో భవిష్యతి । యది॑ నో జే॒ష్యన్తీతి॑ । తద॒గ్నిర్నో-థ్సహ॑మశక్నోత్ । తత్-త్రే॒ధా విన్య॑దధాత్ । ప॒శుషు॒ తృతీ॑యమ్ । అ॒ఫ్సు తృతీ॑యమ్ । ఆ॒ది॒త్యే తృతీ॑యమ్ ॥ 45 ॥

త-ద్దే॒వా వి॒జిత్య॑ । పున॒రవా॑రురుథ్సన్త । తే᳚-ఽగ్నయే॒ పవ॑మానాయ పురో॒డాశ॑-మ॒ష్టాక॑పాల॒-న్నిర॑వపన్న్ । ప॒శవో॒ వా అ॒గ్నిః పవ॑మానః । యదే॒వ ప॒శుష్వాసీ᳚త్ । తత్-తేనావా॑రున్ధత । తే᳚-ఽగ్నయే॑ పావ॒కాయ॑ । ఆపో॒ వా అ॒గ్నిః పా॑వ॒కః । యదే॒వాఫ్స్వాసీ᳚త్ । తత్-తేనావా॑రున్ధత ॥ 46 ॥

తే᳚-ఽగ్నయే॒ శుచ॑యే । అ॒సౌ వా ఆ॑ది॒త్యో᳚-ఽగ్ని-శ్శుచిః॑ । యదే॒వాది॒త్య ఆసీ᳚త్ । తత్-తేనావా॑రున్ధత ॥ బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । త॒నువో॒ వావైతా అ॑గ్న్యా॒ధేయ॑స్య । ఆ॒గ్నే॒యో వా అ॒ష్టాక॑పాలో ఽగ్న్యా॒ధేయ॒మితి॑ । యత్త-న్ని॒ర్వపే᳚త్ । నైతాని॑ । యథా॒-ఽఽత్మా స్యాత్ ॥ 47 ॥

నాఙ్గా॑ని । తా॒దృగే॒వ తత్ । యదే॒తాని॑ ని॒ర్వపే᳚త్ । న తమ్ । యథా-ఽఙ్గా॑ని॒ స్యుః । నాత్మా । తా॒దృగే॒వ తత్ । ఉ॒భయా॑ని స॒హని॒రుప్యా॑ణి । య॒జ్ఞస్య॑ సాత్మ॒త్వాయ॑ ॥ ఉ॒భయం॒-వాఁ ఏ॒తస్యే᳚న్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్య॑మాప్యతే ॥ 48 ॥

యో᳚-ఽగ్నిమా॑ధ॒త్తే । ఐ॒న్ద్రా॒గ్న-మేకా॑దశకపాల॒- మను॒ నిర్వ॑పేత్ । ఆ॒ది॒త్య-ఞ్చ॒రుమ్ । ఇ॒న్ద్రా॒గ్నీ వై దే॒వానా॒-మయా॑తయామానౌ । యే ఏ॒వ దే॒వతే॒ అయా॑తయామ్నీ । తాభ్యా॑మే॒వాస్మా॑ ఇన్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్య॑మవ॑- రున్ధే । ఆ॒ది॒త్యో భ॑వతి । ఇ॒యం-వాఁ అది॑తిః । అ॒స్యామే॒వ ప్రతి॑తిష్ఠతి ॥ ధే॒న్వై వా ఏ॒త-ద్రేతః॑ ॥ 49 ॥

యదాజ్య᳚మ్ । అ॒న॒డుహ॑స్తణ్డు॒లాః । మి॒థు॒నమే॒వావ॑-రున్ధే । ఘృ॒తే భ॑వతి । య॒జ్ఞస్యాలూ᳚క్షాన్తత్వాయ ॥ చ॒త్వార॑ ఆర్షే॒యాః ప్రాశ్ఞ॑న్తి । ది॒శామే॒వ జ్యోతి॑షి జుహోతి ॥ ప॒శవో॒ వా ఏ॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ । ఏ॒ష రు॒ద్రః । యద॒గ్నిః ॥ 50 ॥

యథ్స॒ద్య ఏ॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ ని॒ర్వపే᳚త్ । రు॒ద్రాయ॑ ప॒శూనపి॑ దద్ధ్యాత్ । అ॒ప॒శు-ర్యజ॑మాన-స్స్యాత్ । యన్నాను॑ని॒ర్వపే᳚త్ । అన॑వరుద్ధా అస్య ప॒శవః॑ స్యుః । ద్వా॒ద॒శసు॒ రాత్రీ॒ష్వను॒ నిర్వ॑పేత్ । సం॒వఁ॒థ్స॒ర ప్ర॑తిమా॒ వై ద్వాద॑శ॒ రాత్ర॑యః । సం॒వఁ॒థ్స॒రేణై॒వాస్మై॑ రు॒ద్రగ్ం శ॑మయి॒త్వా । ప॒శూనవ॑ రున్ధే ॥ యదేక॑-మేకమే॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ ని॒ర్వపే᳚త్ ॥ 51 ॥

యథా॒ త్రీణ్యా॒వప॑నాని పూ॒రయే᳚త్ । తా॒దృక్తత్ । న ప్ర॒జన॑న॒ముచ్ఛిగ్ం॑షేత్ । ఏక॑-న్ని॒రుప్య॑ । ఉత్త॑రే॒ సమ॑స్యేత్ । తృ॒తీయ॑మే॒వాస్మై॑ లో॒కముచ్ఛిగ్ం॑షతి ప్ర॒జన॑నాయ । త-మ్ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒రను॒ ప్రజా॑యతే । అథో॑ య॒జ్ఞస్యై॒వైషా-ఽభిక్రా᳚న్తిః ॥ ర॒థ॒చ॒క్ర-మ్ప్రవ॑ర్తయతి । మ॒ను॒ష్య॒ర॒థేనై॒వ దే॑వర॒థ-మ్ప్ర॒త్యవ॑రోహతి ॥ 52 ॥

బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । హో॒త॒వ్య॑-మగ్నిహో॒త్రాం(3) నహో॑త॒వ్యా(3)మితి॑ । య-ద్యజు॑షా జుహు॒యాత్ । అయ॑థాపూర్వ॒మాహు॑తీ జుహుయాత్ । యన్న జు॑హు॒యాత్ । అ॒గ్నిః పరా॑భవేత్ । తూ॒ష్ణీమే॒వ హో॑త॒వ్య᳚మ్ । య॒థా॒పూ॒ర్వ-మాహు॑తీ జు॒హోతి॑ । నాగ్నిః పరా॑భవతి ॥ అ॒గ్నీధే॑ దదాతి ॥ 53 ॥

అ॒గ్నిము॑ఖా-నే॒వర్తూ-న్ప్రీ॑ణాతి । ఉ॒ప॒బర్హ॑ణ-న్దదాతి । రూ॒పాణా॒మవ॑-రుద్ధ్యై । అశ్వ॑-మ్బ్ర॒హ్మణే᳚ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వావ॑-రున్ధే । ధే॒నుగ్ం హోత్రే᳚ । ఆ॒శిష॑ ఏ॒వావ॑రున్ధే । అ॒న॒డ్వాహ॑-మద్ధ్వ॒ర్యవే᳚ । వహ్ని॒ర్వా అ॑న॒డ్వాన్ । వహ్ని॑రద్ధ్వ॒ర్యుః ॥ 54 ॥

వహ్ని॑నై॒వ వహ్ని॑ య॒జ్ఞస్యావ॑-రున్ధే । మి॒థు॒నౌ గావౌ॑ దదాతి । మి॒థు॒నస్యావ॑-రుద్ధ్యై । వాసో॑ దదాతి । స॒ర్వ॒ దే॒వ॒త్యం॑-వైఁ వాసః॑ । సర్వా॑ ఏ॒వ దే॒వతాః᳚ ప్రీణాతి । ఆ ద్వా॑ద॒శభ్యో॑ దదాతి । ద్వాద॑శ॒ మాసా᳚-స్సంవఁథ్స॒రః । సం॒వఁ॒థ్స॒ర ఏ॒వ ప్రతి॑ తిష్ఠతి । కామ॑మూ॒ర్ధ్వ-న్దేయ᳚మ్ । అప॑రిమిత॒స్యావ॑-రుద్ధ్యై ॥ 55 ॥

(ఆ॒ది॒త్యే తృతీ॑య - మ॒ఫ్స్వాసీ॒-త్త-త్తేనావా॑రున్ధత॒ - స్యా - దా᳚ప్యతే॒ - రేతో॒ - ఽగ్ని - రేక॑మేక మే॒తాని॑ హ॒విగ్ంషి॑ ని॒ర్వపే᳚త్ - ప్ర॒త్యవ॑రోహతి - దదాత్య - ద్ధ్వ॒ర్యు--ర్ దేయ॒ మేక॑-ఞ్చ) (అ. 6)

అనువాకం 7 - ఆధానమన్త్రాః

ఘ॒ర్మ-శ్శిర॒స్తద॒యమ॒గ్నిః । స-మ్ప్రి॑యః ప॒శుభి॑-ర్భువత్ । ఛ॒ర్దిస్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ యచ్ఛ ॥ వాతః॑ ప్రా॒ణస్తద॒యమ॒గ్నిః । స-మ్ప్రి॑యః ప॒శుభి॑-ర్భువత్ । స్వ॒ది॒త-న్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ పి॒తు-మ్ప॑చ ॥ ప్రాచీ॒మను॑ ప్ర॒దిశ॒-మ్ప్రేహి॑ వి॒ద్వాన్ । అ॒గ్నేర॑గ్నే పు॒రో అ॑గ్ని-ర్భవే॒హ । విశ్వా॒ ఆశా॒ దీద్యా॑నో॒ విభా॑హి । ఊర్జ॑-న్నో ధేహి ద్వి॒పదే॒ చతు॑ష్పదే ॥ 56 ॥

అ॒ర్కశ్చక్షు॒-స్తద॒సౌ సూర్య॒స్తద॒యమ॒గ్నిః । సమ్ప్రి॑యః ప॒శుభి॑-ర్భువత్ । య-త్తే॑ శుక్ర శు॒క్రం-వఁర్చః॑ శు॒క్రా త॒నూః । శు॒క్ర-ఞ్జ్యోతి॒రజ॑స్రమ్ । తేన॑ మే దీదిహి॒ తేన॒ త్వా-ఽఽద॑ధే । అ॒గ్నినా᳚-ఽగ్నే॒ బ్రహ్మ॑ణా ॥ ఆ॒న॒శే వ్యా॑నశే॒ సర్వ॒మాయు॒-ర్వ్యా॑నశే ॥ యే తే॑ అగ్నే శి॒వే త॒నువౌ᳚ । వి॒రాట్ చ॑ స్వ॒రాట్ చ॑ । తే మా వి॑శతా॒-న్తే మా॑ జిన్వతామ్ ॥ 57 ॥

యే తే॑ అగ్నే శి॒వే త॒నువౌ᳚ । స॒మ్రాట్ చా॑భి॒భూశ్చ॑ । తే మా వి॑శతా॒-న్తే మా॑ జిన్వతామ్ । యే తే॑ అగ్నే శి॒వే త॒నువౌ᳚ । వి॒భూశ్చ॑ పరి॒భూశ్చ॑ । తే మా వి॑శతా॒-న్తే మా॑ జిన్వతామ్ । యే తే॑ అగ్నే శి॒వే త॒నువౌ᳚ । ప్ర॒భ్వీ చ॒ ప్రభూ॑తిశ్చ । తే మా వి॑శతా॒-న్తే మా॑ జిన్వతామ్ । యాస్తే॑ అగ్నే శి॒వాస్త॒నువః॑ । తాభి॒స్త్వా ఽఽద॑ధే ॥ యాస్తే॑ అగ్నే ఘో॒రాస్త॒నువః॑ । తాభి॑ర॒ము-ఙ్గ॑చ్ఛ ॥ 58 ॥

(చతు॑ష్పదే - జిన్వతాం - త॒నువ॒ స్త్రీణి॑ చ ) (అ. 7)

అనువాకం 8 - ఏతద్బ్రాహ్మణం

ఇ॒మే వా ఏ॒తే లో॒కా అ॒గ్నయః॑ । తే యదవ్యా॑వృత్తా ఆధీ॒యేరన్న్॑ । శో॒చయే॑యు॒-ర్యజ॑మానమ్ । ఘ॒ర్మ-శ్శిర॒ ఇతి॒ గార్హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । వాతః॑ ప్రా॒ణ ఇత్య॑న్వాహార్య॒-పచ॑నమ్ । అ॒ర్క-శ్చక్షు॒రిత్యా॑-హవ॒నీయ᳚మ్ । తేనై॒వైనా॒న్ వ్యావ॑ర్తయతి । తథా॒ న శో॑చయన్తి॒ యజ॑మానమ్ ॥ ర॒థ॒న్త॒ర-మ॒భిగా॑యతే॒ గార్హ॑పత్య ఆధీ॒యమా॑నే । రాథ॑న్తరో॒ వా అ॒యం-లోఁ॒కః ॥ 59 ॥

అ॒స్మిన్నే॒వైనం॑-లోఁ॒కే ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । వా॒మ॒దే॒వ్య-మ॒భిగా॑యత ఉద్ధ్రి॒యమా॑ణే । అ॒న్తరి॑క్షం॒-వైఁ వా॑మదే॒వ్యమ్ । అ॒న్తరి॑క్ష ఏ॒వైన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । అథో॒ శాన్తి॒-ర్వై వా॑మదే॒వ్యమ్ । శా॒న్తమే॒వైన॑-మ్పశ॒వ్య॑ముద్ధ॑రతే । బృ॒హద॒భిగా॑యత ఆహవ॒నీయ॑ ఆధీ॒యమా॑నే । బార్హ॑తో॒ వా అ॒సౌ లో॒కః । అ॒ముష్మి॑న్నే॒వైనం॑-లోఁ॒కే ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే ॥ ప్ర॒జాప॑తి-ర॒గ్ని-మ॑సృజత ॥ 60 ॥

సో-ఽశ్వో॒ వారో॑ భూ॒త్వా పరాం॑ఐత్ । తం-వాఁ॑రవ॒న్తీయే॑నావారయత ।త-ద్వా॑రవ॒న్తీయ॑స్య వారవన్తీయ॒త్వమ్ । శ్యై॒తేన॑ శ్యే॒తీ అ॑కురుత ।తచ్ఛ్యై॒తస్య॑ శ్యైత॒త్వమ్ । య-ద్వా॑రవ॒న్తీయ॑-మభి॒గాయ॑తే । వా॒ర॒యి॒త్వైవైన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । శ్యై॒తేన॑ శ్యే॒తీ కు॑రుతే ॥ ఘ॒ర్మ-శ్శిర॒ ఇతి॒ గార్హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । సశీ॑ర్షాణ-మే॒వైన॒-మాధ॑త్తే ॥ 61 ॥

ఉపై॑న॒ముత్త॑రో య॒జ్ఞో న॑మతి ॥ రు॒ద్రో వా ఏ॒షః । యద॒గ్నిః । స ఆ॑ధీ॒యమా॑న ఈశ్వ॒రో యజ॑మానస్య ప॒శూన్ హిగ్ంసి॑తోః । స-మ్ప్రి॑యః ప॒శుభి॑-ర్భువ॒దిత్యా॑హ । ప॒శుభి॑రే॒వైన॒గ్ం॒ సమ్ప్రి॑య-ఙ్కరోతి । ప॒శూ॒నా-మహిగ్ం॑సాయై ॥ ఛ॒ర్దిస్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ య॒చ్ఛేత్యా॑హ ।ఆ॒శిష॑మే॒వైతా-మాశా᳚స్తే ॥ వాతః॑ ప్రా॒ణ ఇత్య॑న్వాహార్య॒-పచ॑నమ్ ॥ 62 ॥

సప్రా॑ణ-మే॒వైన॒-మాధ॑త్తే ॥ స్వ॒ది॒త-న్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ పి॒తు-మ్ప॒చేత్యా॑హ । అన్న॑మే॒వాస్మై᳚ స్వదయతి ॥ ప్రాచీ॒మను॑ ప్ర॒దిశ॒-మ్ప్రేహి॑ వి॒ద్వానిత్యా॑హ । విభ॑క్తిరే॒వైన॑యో॒స్సా । అథో॒ నానా॑ వీర్యావే॒వైనౌ॑ కురుతే ॥ ఊర్జ॑-న్నో ధేహి ద్వి॒పదే॒ చతు॑ష్పద॒ ఇత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ॥ అ॒ర్క-శ్చక్షు॒రిత్యా॑-హవ॒నీయ᳚మ్ । అ॒ర్కో వై దే॒వానా॒మన్న᳚మ్ ॥ 63 ॥

అన్న॑మే॒వావ॑ రున్ధే ॥ తేన॑ మే దీది॒హీత్యా॑హ । సమి॑న్ధ ఏ॒వైన᳚మ్ ॥ ఆ॒న॒శే వ్యా॑నశ॒ ఇతి॒ త్రిరుది॑ఙ్గయతి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఏ॒ష్వే॑వైనం॑-లోఁ॒కేషు॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే ॥ తత్-తథా॒ న కా॒ర్య᳚మ్ । వీఙ్గి॑త॒మ ప్ర॑తిష్ఠిత॒-మాద॑ధీత । ఉ॒ద్ధృత్యై॒-వాధాయా॑-భి॒మన్త్రియః॑ । అవీ᳚ఙ్గిత-మే॒వైన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే ॥ వి॒రాట్ చ॑ స్వ॒రాట్ చ॒ యాస్తే॑ అగ్నే శి॒వాస్త॒నువ॒-స్తాభి॒స్త్వా ఽఽద॑ధ॒ ఇత్యా॑హ । ఏ॒తా వా అ॒గ్నే-శ్శి॒వాస్త॒నువః॑ । తాభి॑రే॒వైన॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధయతి ॥ యాస్తే॑ అగ్నే ఘో॒రాస్త॒నువ॒ స్తాభి॑ర॒ము-ఙ్గ॒చ్ఛేతి॑ బ్రూయా॒ద్య-న్ద్వి॒ష్యాత్ । తాభి॑రే॒వైన॒-మ్పరా॑భావయతి ॥ 64 ॥

(లో॒కో॑ - ఽసృజతైన॒ - మాధ॑త్తే - ఽన్వాహార్య॒పచ॑నం - దే॒వానా॒మన్న॑ - మేన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒మాధ॑త్తే॒ పఞ్చ॑ చ) (అ. 8)

అనువాకం 9 - బ్రహ్మౌదనమ్

శ॒మీ॒గ॒ర్భాద॒గ్ని-మ్మ॑న్థతి । ఏ॒షా వా అ॒గ్నే-ర్య॒జ్ఞియా॑ త॒నూః । తామే॒వాస్మై॑ జనయతి ॥ అది॑తిః పు॒త్రకా॑మా । సా॒ద్ధ్యేభ్యో॑ దే॒వేభ్యో᳚ బ్రహ్మౌద॒న-మ॑పచత్ । తస్యా॑ ఉ॒చ్ఛేష॑ణ-మదదుః । త-త్ప్రాశ్ఞా᳚త్ । సా రేతో॑-ఽధత్త । తస్యై॑ ధా॒తా చా᳚ర్య॒మా చా॑జాయేతామ్ । సా ద్వి॒తీయ॑-మపచత్ ॥ 65 ॥

తస్యా॑ ఉ॒చ్ఛేష॑ణ-మదదుః । త-త్ప్రాశ్ఞా᳚త్ । సా రేతో॑-ఽధత్త । తస్యై॑ మి॒త్రశ్చ॒ వరు॑ణశ్చాజాయేతామ్ । సా తృ॒తీయ॑-మపచత్ । తస్యా॑ ఉ॒చ్ఛేష॑ణ-మదదుః । త-త్ప్రాశ్ఞా᳚త్ । సా రేతో॑-ఽధత్త । తస్యా॒ అగ్ంశ॑శ్చ॒ భగ॑శ్చాజాయేతామ్ । సా చ॑తు॒ర్థ-మ॑పచత్ ॥ 66 ॥

తస్యా॑ ఉ॒చ్ఛేష॑ణ-మదదుః । త-త్ప్రాశ్ఞా᳚త్ । సా రేతో॑-ఽధత్త । తస్యా॒ ఇన్ద్ర॑శ్చ॒ వివ॑స్వాగ్శ్చా-జాయేతామ్ । బ్ర॒హ్మౌ॒ద॒న-మ్ప॑చతి । రేత॑ ఏ॒వ త-ద్ద॑ధాతి ॥ ప్రాశ్ఞ॑న్తి బ్రాహ్మ॒ణా ఓ॑ద॒నమ్ ॥ యదాజ్య॑-ము॒చ్ఛిష్య॑తే । తేన॑ స॒మిధో॒-ఽభ్యజ్యాద॑ధాతి । ఉ॒చ్ఛేష॑ణా॒ద్వా అది॑తీ॒ రేతో॑-ఽధత్త ॥ 67 ॥

ఉ॒చ్ఛేష॑ణాదే॒వ త-ద్రేతో॑ ధత్తే ॥ అస్థి॒ వా ఏ॒తత్ । య-థ్స॒మిధః॑ । ఏ॒త-ద్రేతః॑ । యదాజ్య᳚మ్ । యదాజ్యే॑న స॒మిధో॒-ఽభ్యజ్యా॒దధా॑తి । అస్థ్యే॒వ త-ద్రేత॑సి దధాతి ॥ తి॒స్ర ఆద॑ధాతి మిథున॒త్వాయ॑ ॥ ఇయ॑తీ-ర్భవన్తి । ప్ర॒జాప॑తినా యజ్ఞము॒ఖేన॒ సమ్మి॑తాః ॥ 68 ॥

ఇయ॑తీ-ర్భవన్తి । య॒జ్ఞ॒ప॒రుషా॒ సమ్మి॑తాః । ఇయ॑తీ-ర్భవన్తి । ఏ॒తావ॒ద్వై పురు॑షే వీ॒ర్య᳚మ్ । వీ॒ర్య॑ సమ్మితాః ॥ ఆ॒ర్ద్రా భ॑వన్తి । ఆ॒ర్ద్రమి॑వ॒ హి రేతః॑ సి॒చ్యతే᳚ ॥ చిత్రి॑యస్యాశ్వ॒త్థస్యాద॑ధాతి । చి॒త్రమే॒వ భ॑వతి ॥ ఘృ॒తవ॑తీభి॒-రాద॑ధాతి ॥ 69 ॥

ఏ॒తద్వా అ॒గ్నేః ప్రి॒య-న్ధామ॑ । య-ద్ఘృ॒తమ్ । ప్రి॒యేణై॒వైన॒-న్ధామ్నా॒ సమ॑ర్ధయతి । అథో॒ తేజ॑సా ॥ గా॒య॒త్రీభి॑-ర్బ్రాహ్మ॒ణస్యాద॑ద్ధ్యాత్ । గా॒య॒త్రఛ॑న్దా॒ వై బ్రా᳚హ్మ॒ణః । స్వస్య॒ ఛన్ద॑సః ప్రత్యయన॒స్త్వాయ॑ । త్రి॒ష్టుగ్భీ॑-రాజ॒న్య॑స్య । త్రి॒ష్టు-ప్ఛ॑న్దా॒ వై రా॑జ॒న్యః॑ । స్వస్య॒ ఛన్ద॑సః ప్రత్యయన॒స్త్వాయ॑ ॥ 70 ॥

జగ॑తీభి॒-ర్వైశ్య॑స్య । జగ॑తీ ఛన్దా॒ వై వైశ్యః॑ । స్వస్య॒ ఛన్ద॑సః ప్రత్యయన॒స్త్వాయ॑ ॥ తగ్ం సం॑వఁథ్స॒ర-ఙ్గో॑పాయేత్ । సం॒వఁ॒థ్స॒రగ్ం హి రేతో॑ హి॒తం-వఁర్ధ॑తే ॥ య-ద్యే॑నగ్ం సంవఁథ్స॒రే నోప॒నమే᳚త్ । స॒మిధః॒ పున॒రాద॑ద్ధ్యాత్ । రేత॑ ఏ॒వ తద్ధి॒తం-వఁర్ధ॑మానమేతి ॥ న మా॒గ్ం॒స-మ॑శ్ఞీయాత్ । న స్త్రియ॒ముపే॑యాత్ ॥ 71 ॥

య-న్మా॒గ్ం॒స-మ॑శ్ఞీ॒యాత్ । యథ్స్త్రియ॑-ముపే॒యాత్ । నిర్వీ᳚ర్య-స్స్యాత్ । నైన॑మ॒గ్ని-రుప॑నమేత్ ॥ శ్వ ఆ॑ధా॒స్యమా॑నో బ్రహ్మౌద॒న-మ్ప॑చతి । ఆ॒ది॒త్యా వా ఇ॒త ఉ॑త్త॒మా-స్సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమా॑యన్న్ । తే వా ఇ॒తో యన్త॒-మ్ప్రతి॑నుదన్తే । ఏ॒తే ఖలు॒ వావాది॒త్యాః । య-ద్బ్రా᳚హ్మ॒ణాః । తైరే॒వ స॒త్వ-ఙ్గ॑చ్ఛతి ॥ 72 ॥

నైన॒-మ్ప్రతి॑నుదన్తే ॥ బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । క్వా॑ సః । అ॒గ్నిః కా॒ర్యః॑ । యో᳚-ఽస్మై ప్ర॒జా-మ్ప॒శూ-న్ప్ర॑జ॒నయ॒తీతి॑ । శల్కై॒స్తాగ్ం రాత్రి॑మ॒గ్ని-మి॑న్ధీత । తస్మి॑-న్నుపవ్యు॒షమ॒రణీ॒ నిష్ట॑పేత్ । యథ॑ర్ష॒భాయ॑ వాశి॒తా న్యా॑విచ్ఛా॒యతి॑ । తా॒దృగే॒వ తత్ ॥ అ॒పో॒దూహ్య॒ భస్మా॒గ్ని-మ్మ॑న్థతి ॥ 73 ॥

సైవ సా-ఽగ్నే-స్సన్త॑తిః ॥ త-మ్మ॑థి॒త్వా ప్రాఞ్చ॒ముద్ధ॑రతి । సం॒వఁ॒థ్స॒రమే॒వ త-ద్రేతో॑ హి॒త-మ్ప్రజ॑నయతి ॥ అనా॑హిత॒-స్తస్యా॒గ్ని-రిత్యా॑హుః । య-స్స॒మిధో-ఽనా॑ధాయా॒గ్ని-మా॑ధ॒త్త ఇతి॑ । తా-స్సం॑వఁథ్స॒రే పు॒రస్తా॒-దాద॑ద్ధ్యాత్ । సం॒వఁ॒థ్స॒రాదే॒వైన॑-మవ॒రుద్ధ్యా-ధ॑త్తే ॥ యది॑ సంవఁథ్స॒రే ఽనాద॒ద్ధ్యాత్ । ద్వా॒ద॒శ్యా᳚-మ్పు॒రస్తా॒-దాద॑ద్ధ్యాత్ । సం॒వఁ॒థ్స॒ర ప్ర॑తిమా॒ వై ద్వాద॑శ॒ రాత్ర॑యః । సం॒వఁ॒థ్స॒రమే॒వాస్యాహి॑తా భవన్తి ॥ యది॑ ద్వాద॒శ్యా᳚-న్నాద॒ద్ధ్యాత్ । త్ర్య॒హే పు॒రస్తా॒దాద॑ద్ధ్యాత్ । ఆహి॑తా ఏ॒వాస్య॑ భవన్తి ॥ 74 ॥

(ద్వి॒తీయ॑మపచచ్ - చతు॒ర్థమ॑పచ॒ - దది॑తీ॒ రేతో॑-ఽధత్త॒ - సమ్మి॑తా -

ఘృ॒తవ॑తీభి॒రాద॑ధాతి - రాజ॒న్యః॑ స్వస్య॒ ఛన్ద॑సః ప్రత్యయన॒స్త్వా - యే॑యా-ద్- గచ్ఛతి - మన్థతి॒ - రాత్ర॑య శ్చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 9)

అనువాకం 10 - పఞ్చాగ్న్యాధానమ్

ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । స రి॑రిచా॒నో॑-ఽమన్యత । స తపో॑-ఽతప్యత । స ఆ॒త్మన్ వీ॒ర్య॑-మపశ్యత్ । తద॑వర్ధత । తద॑స్మా॒-థ్సహ॑సో॒ర్ధ్వ-మ॑సృజ్యత । సా వి॒రాడ॑భవత్ । తా-న్దే॑వాసు॒రా వ్య॑గృహ్ణత । సో᳚-ఽబ్రవీ-త్ప్ర॒జాప॑తిః । మమ॒ వా ఏ॒షా ॥ 75 ॥

దోహా॑ ఏ॒వ యు॒ష్మాక॒మితి॑ ॥ సా తతః॒ ప్రాచ్యుద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । అథ॑ర్వ పి॒తు-మ్మే॑ గోపా॒యేతి॑ । సా ద్వి॒తీయ॒-ముద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । నర్య॑ ప్ర॒జా-మ్మే॑ గోపా॒యేతి॑ । సా తృ॒తీయ॒-ముద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । శగ్గ్స్య॑ ప॒శూ-న్మే॑ గోపా॒యేతి॑ ॥ 76 ॥

సా చ॑తు॒ర్థ-ముద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । సప్ర॑థ స॒భా-మ్మే॑ గోపా॒యేతి॑ । సా ప॑ఞ్చ॒మ-ముద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । అహే॑ బుద్ధ్నియ॒ మన్త్ర॑-మ్మే గోపా॒యేతి॑ । అ॒గ్నీన్ వావ సా తాన్ వ్య॑క్రమత । తా-న్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । అథో॑ ప॒ఙ్క్తిమే॒వ ॥ ప॒ఙ్క్తిర్వా ఏ॒షా బ్రా᳚హ్మ॒ణే ప్రవి॑ష్టా ॥ 77 ॥

తామా॒త్మనో-ఽధి॒ నిర్మి॑మీతే । యద॒గ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । తస్మా॑-దే॒తావ॑న్తో॒-ఽగ్నయ॒ ఆధీ॑యన్తే । పాఙ్క్తం॒-వాఁ ఇ॒దగ్ం సర్వ᳚మ్ । పాఙ్క్తే॑నై॒వ పాఙ్క్తగ్గ్॑ స్పృణోతి ॥ అథ॑ర్వ పి॒తు-మ్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ । అన్న॑మే॒వై తేన॑ స్పృణోతి । నర్య॑ ప్ర॒జా-మ్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ । ప్ర॒జామే॒వైతేన॑ స్పృణోతి । శగ్గ్స్య॑ ప॒శూ-న్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ ॥ 78 ॥

ప॒శూనే॒వైతేన॑ స్పృణోతి । సప్ర॑థ స॒భా-మ్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ । స॒భామే॒వైతేనె᳚న్ద్రి॒యగ్గ్ స్పృ॑ణోతి । అహే॑ బుద్ధ్నియ॒ మన్త్ర॑-మ్మే గోపా॒యేత్యా॑హ । మన్త్ర॑మే॒వై తేన॒ శ్రియగ్గ్॑ స్పృణోతి ॥ యద॑న్వాహార్య॒-పచ॑నే-ఽన్వాహా॒ర్య॑-మ్పచ॑న్తి । తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । య-ద్గార్హ॑పత్య॒ ఆజ్య॑మధి॒శ్రయ॑న్తి॒ సమ్పత్నీ᳚ర్యా॒జయ॑న్తి । తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । యదా॑హవ॒నీయే॒ జుహ్వ॑తి ॥ 79 ॥

తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । యథ్స॒భాయాం᳚-విఁ॒జయ॑న్తే । తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । యదా॑వస॒థే-ఽన్న॒గ్ం॒ హర॑న్తి । తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । తథా᳚-ఽస్య॒ సర్వే᳚ ప్రీ॒తా అ॒భీష్టా॒ ఆధీ॑యన్తే ॥ ప్ర॒వ॒స॒థ-మే॒ష్యన్నే॒వ-ముప॑తిష్ఠే॒-తైక॑మేకమ్ । యథా᳚ బ్రాహ్మ॒ణాయ॑ గృహేవా॒సినే॑ పరి॒దాయ॑ గృ॒హానేతి॑ । తా॒దృగే॒వ తత్ ॥ పున॑రా॒గ-త్యోప॑తిష్ఠతే । సా భా॑గేయమే॒వైషా॒-న్తత్ । సా తత॑ ఊ॒ర్ధ్వా-ఽఽరో॑హత్ । సా రో॑హి॒ణ్య॑భవత్ । త-ద్రో॑హి॒ణ్యై రో॑హిణి॒త్వమ్ । రో॒హి॒ణ్యా-మ॒గ్ని-మాద॑ధీత । స్వ ఏ॒వైనం॒-యోఁనౌ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । ఋ॒ద్ధ్నోత్యే॑నేన ॥ 80 ॥

(ఏ॒షా - ప॒శూన్మే॑ గోపా॒యేతి॒ - ప్రవి॑ష్టా -

ప॒శూన్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ॒ - జుహ్వ॑తి - తిష్ఠతే స॒ప్త చ॑) (అ. 10)

(బ్రహ్మ॒ సన్ధ॑త్తం॒ - కృత్తి॑కా॒ - సూద్ధ॑న్తి - ద్వాద॒శసు॑ - ప్ర॒జాప॑తి-ర్వా॒చో - దే॑వాసు॒రాస్తద॒గ్నిర్నో-ద్- ఘ॒ర్మ-శ్శిర॑ - ఇ॒మే వై - శ॑మీగ॒ర్భాత్ - ప్ర॒జాప॑తి॒-స్స రి॑రిచా॒న-స్సతప॒-స్స ఆ॒త్మన్ వీ॒ర్య॑-న్దశ॑ )

(బ్రహ్మ॒ సన్ధ॑త్తం॒ - తౌ ది॒వ్యా - వథో॑ శ॒త్వాంయఁ॒ - ప్రాచ్యే॑షాం॒ - ఁయదు॒పర్యు॑పరి॒ - య-థ్స॒ద్యః - సో-ఽశ్వో॒ వారో॑ భూ॒త్వా - జగ॑తీభి॒ రశీ॑తిః)

(బ్రహ్మ॒ సన్ధ॑త్త - మృ॒ద్ధ్నోత్యే॑నేన)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే ప్రథమః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhakaḥ - agnyādheyabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

brahma॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | kṣa॒tragṃ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | iṣa॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ūrja॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ra॒yigṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | puṣṭi॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pra॒jāgṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pa॒śū-nthsandha̭tta॒-ntānmḙ jinvatam || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ śukra॒pāḥ praṇa̭yantu || 1 ||

su॒vīrāḥ᳚ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ manthi॒pāḥ praṇa̭yantu || su॒pra॒jāḥ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | ma॒nthī ma॒nthiśo̭ciṣā ||sa॒ja॒ṅgmā॒nau di॒va ā pṛ̭thi॒vyā-''yuḥ̭ | sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | prā॒ṇagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | a॒pā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam || 2 ||

vyā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | cakṣu॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | śrotra॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | mana॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | vāca॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam || āyuḥ̭ stha॒ āyṷrme dhattam | āyṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | āyṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | prā॒ṇa-ssthaḥ̭ prā॒ṇa-mmḙ dhattam | prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattam || 3 ||

prā॒ṇaṃ-ya~॒jñapa̭taye dhattam | cakṣuḥ̭ stha॒ścakṣṷrme dhattam | cakṣṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | cakṣṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | śrotragg̭ stha॒-śśrotra̭-mme dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñāya̭ dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñapa̭taye dhattam | tau dḙvau śukrāmanthinau |ka॒lpaya̭ta॒-ndaivī॒rviśaḥ̭ | ka॒lpaya̭ta॒-mmānṷṣīḥ || 4 ||

iṣa॒-mūrja̭ma॒smāsṷ dhattam | prā॒ṇā-npa॒śuṣṷ | pra॒jā-mmayi̭ ca॒ yaja̭māne ca || nira̭sta॒-śśaṇḍaḥ̭ | nira̭sto॒ markaḥ̭ || apa̭nuttau॒ śaṇḍā॒markaṷ sa॒hāmunā᳚ || śu॒krasya̭ sa॒mida̭si | ma॒nthinaḥ̭ sa॒mida̭si || sa pra̭tha॒ma-ssaṅkṛ̭ti-rvi॒śvaka̭rmā | sa pra̭tha॒mo mi॒tro varṷṇo a॒gniḥ | sa pra̭tha॒mo bṛha॒spati̭ściki॒tvān | tasmā॒ indrā̭ya su॒tamājṷhomi || 5 ||

(na॒ya॒ - ntva॒pā॒nagṃ sandha̭ttaṃ॒ ta-mmḙ jinvataṃ - prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattaṃ॒ - mānṷṣī--r a॒gni-rdve ca̭) (a. 1)

kṛtti̭kā-sva॒gni-māda̭dhīta | e॒tadvā a॒gne-rnakṣa̭tram | ya-tkṛtti̭kāḥ | svāyā̭me॒vaina̭-nde॒vatā̭yāmā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati || mukhaṃ॒-vā~ e॒tannakṣa̭trāṇām | ya-tkṛtti̭kāḥ | yaḥ kṛtti̭kā-sva॒gni-mā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati || atho॒ khalṷ || 6 ||

a॒gni॒-na॒kṣa॒tramitya-pa̭cāyanti | gṛ॒hānaḥa॒ dāhṷko bhavati || pra॒jāpa̭tī rohi॒ṇyā-ma॒gni-ma̭sṛjata | ta-nde॒vā ro̭hi॒ṇyā-māda̭dhata | tato॒ vai te sarvā॒-nrohā̭narohann | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | yo ro̭hi॒ṇyā-ma॒gnimā̭dha॒tte | ṛ॒dhnotye॒va | sarvā॒-nrohā᳚n-rohati || de॒vā vai bha॒drā-ssanto॒-'gni-mādhi̭thsanta || 7 ||

teṣā॒manā̭hito॒ 'gnirāsī᳚t | athai᳚bhyo vā॒maṃ-va~svapā᳚krāmat | te puna̭rvasvo॒rāda̭dhata | tato॒ vai tān vā॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtata | yaḥ pu॒rā bha॒dra-ssampāpī̭yā॒-nthsyāt | sa puna̭rvasvo-ra॒gni-māda̭dhīta | puna̭re॒vainaṃ̭-vā~॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtate | bha॒dro bha̭vati || yaḥ kā॒mayḙta॒ dāna̭kāmā me pra॒jā-ssyu॒riti̭ | sa pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gni-māda̭dhīta || 8 ||

a॒rya॒mṇo vā e॒tannakṣa̭tram | yatpūrve॒ phalgṷnī | a॒rya॒meti॒ tamā̭hu॒ryo dadā̭ti | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti || yaḥ kā॒mayḙta bha॒gī syā॒miti̭ | sa utta̭rayoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | bhaga̭sya॒ vā e॒tannakṣa̭tram | yadutta̭re॒ phalgṷnī | bha॒gyḙva bha̭vati || kā॒la॒ka॒ñjā vai nāmāsṷrā āsann || 9 ||

te sṷva॒rgāya̭ lo॒kāyā॒gni-ma̭cinvata | purṷṣa॒ iṣṭa̭kā॒-mupā̭dadhā॒t-purṷṣa॒ iṣṭa̭kām | sa indro᳚ brāhma॒ṇo bruvā̭ṇa॒ iṣṭa̭kā॒mupā̭dhatta | e॒ṣā mḙ ci॒trā nāmeti̭ | te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamāprāro̭hann | sa indra॒ iṣṭa̭kā॒māvṛ̭hat | te-'vā̭kīryanta | yḙ-'vākī᳚ryanta | ta ūrṇā॒vabha̭yo-'bhavann | dvāvuda̭patatām || 10 ||

tau di॒vyau śvānā̭vabhavatām | yo bhrātṛ̭vyavā॒-nthsyāt | sa ci॒trāyā̭-ma॒gni-māda̭dhīta | a॒va॒kīryai॒va bhrātṛ̭vyān | ojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tman-dha̭tte || va॒santā᳚ brāhma॒ṇo᳚ 'gnimāda̭dhīta | va॒sa॒nto vai brā᳚hma॒ṇasya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭-mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati | mukhaṃ॒-vā~ e॒tadṛ̭tū॒nām || 11 ||

ya-dva̭sa॒ntaḥ | yo va॒santā॒-'gnimā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati | atho॒ yoni̭mantame॒vaina॒-mprajā̭ta॒mādha̭tte | grī॒ṣme rā̭ja॒nya̭ āda̭dhīta | grī॒ṣmo vai rā̭ja॒nya̭sya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | i॒ndri॒yā॒vī bha̭vati | śa॒radi॒ vaiśya॒ āda̭dhīta | śa॒radvai vaiśya̭sya॒rtuḥ || 12 ||

sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati || na pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | e॒ṣā vai ja̭gha॒nyā̭ rātriḥ̭ saṃva~thsa॒rasya̭ | yatpūrve॒ phalgṷnī | pṛ॒ṣṭi॒ta e॒va saṃ̭va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | pāpī̭yān-bhavati | utta̭rayo॒rāda̭dhīta | e॒ṣā vai pra̭tha॒mā rātriḥ̭ saṃva~thsa॒rasya̭ | yadutta̭re॒ phalgṷnī | mu॒kha॒ta e॒va saṃ̭va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | vasī̭yā-nbhavati || atho॒ khalṷ | ya॒daivainaṃ̭-ya~॒jña ṷpa॒name᳚t | athāda̭dhīta | saivāsyardhiḥ̭ || 13 ||

(khalvā̭ - dhithsanta॒ - phalgṷnyora॒gnimāda̭dhītā - san - napatatā - matū॒nāṃ - ~vaiśya̭sya॒rtu - rutta̭re॒ phalgṷnī॒ ṣaṭ ca̭) (a. 2)

uddha̭nti | yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tadapa̭ hanti || a॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai᳚ || sika̭tā॒ niva̭pati | e॒tadvā a॒gne-rvai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pam | rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭-rundhe || ūṣā॒-nniva̭pati | puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭nam | yadūṣāḥ᳚ || 14 ||

puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ 'gnimādha̭tte | atho̭ sa॒ñjñāna̭ e॒va | sa॒-ñjñāna॒gg॒ hyḙta-tpa̭śū॒nām | yadūṣāḥ᳚ || dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hāstā᳚m | te vi̭ya॒tī a̭brūtām | astve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti̭ | yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒syā-ma̭dadhāt | ta ūṣā̭ abhavann || 15 ||

yada॒syā ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒muṣyā̭-madadhāt | tada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇam | ūṣā᳚nni॒vapa̭nna॒do ddhyā̭yet | dyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gnimādha̭tte || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | ā॒khū rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śat | sa ū॒tīḥ kṷrvā॒ṇaḥ pṛ̭thi॒vīmanu॒ sama̭carat | tadā̭khukarī॒ṣa-ma̭bhavat || 16 ||

yadā̭khukarī॒ṣagṃ sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭rundhe || ūrjaṃ॒-vā~ e॒tagṃ rasa̭-mpṛthi॒vyā ṷpa॒dīkā॒ uddi̭hanti | ya-dva॒lmīka᳚m | ya-dva̭lmīkava॒pā sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒va rasa̭-mpṛthi॒vyā ava̭rundhe | atho॒ śrotra̭me॒va | śrotra॒gg॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyāḥ | ya-dva॒lmīkaḥ̭ || 17 ||

aba̭dhiro bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tāsā॒manna॒-mupā᳚kṣīyata | tābhya॒-ssūda॒mupa॒ prābhi̭nat | tato॒ vai tāsā॒manna॒-nnākṣī̭yata | yasya॒ sūdaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | nāsya̭ gṛ॒he-'nna̭-ṅkṣīyate || āpo॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sīt | tena̭ pra॒jāpa̭tiraśrāmyat || 18 ||

ka॒thami॒dagg syā॒diti̭ | so̭-'paśya-tpuṣkarapa॒rṇa-ntiṣṭha̭t | so̭-'manyata | asti॒ vai tat | yasmi̭-nni॒damadhi॒ tiṣṭha॒tīti̭ | sa va̭rā॒ho rū॒pa-ṅkṛ॒tvopa॒nya̭majjat | sa pṛ̭thi॒vīma॒dha ā᳚rcchat | tasyā̭ upa॒hatyoda̭majjat | ta-tpṷṣkarapa॒rṇe᳚ 'prathayat | yadapra̭thayat || 19 ||

ta-tpṛ̭thi॒vyai pṛ̭thivi॒tvam | abhū॒dvā i॒damiti̭ | tadbhūmyai̭ bhūmi॒tvam | tā-ndiśo-'nu॒ vāta॒-ssama̭vahat | tāgṃ śarka̭rābhiradṛgṃ hat | śaṃ-vai~ no̭-'bhū॒diti̭ | taccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvam | ya-dva̭rā॒havi̭hatagṃ sambhā॒ro bhava̭ti | a॒syāme॒vā-cha̭mbaṭkārama॒gni-mādha̭tte | śarka̭rā bhavanti॒ dhṛtyai᳚ || 20 ||

atho̭ śa॒tvāṃya~̭ || sarḙtā a॒gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | āpo॒ varṷṇasya॒ patna̭ya āsann | tā a॒gnira॒bhya̭ddhyāyat | tā-ssama̭bhavat | tasya॒ retaḥ॒ parā̭-'patat | taddhira̭ṇya-mabhavat | yaddhira̭ṇya-mu॒pāsya̭ti | sarḙtasame॒vāgni-mādha̭tte || purṷṣa॒ invai svā-dreta̭so bībhathsata॒ ityā̭huḥ || 21 ||

u॒tta॒ra॒ta upā᳚sya॒tya-bī̭bhathsāyai || ati॒ praya̭cchati | ārti̭me॒vāti॒ praya̭cchati || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | so᳚-'śva॒tthe saṃ̭va~thsa॒ra-ma̭tiṣṭhat | tada̭śva॒tthasyā᳚-śvattha॒tvam | yadāśva̭ttha-ssambhā॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭-rundhe || 22 ||

de॒vā vā ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta | tata̭ udu॒mbara॒ uda̭tiṣṭhat | ūrgvā ṷdu॒mbaraḥ̭ | yadaudṷmbara-ssambhā॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒vāva̭-rundhe || tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsīt | ta-ṅgā̭ya॒tryāha̭rat | tasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata | tatpa॒rṇo̭ 'bhavat | ta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvam || 23 ||

yasya̭ parṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | so॒ma॒pī॒thame॒vāva̭ rundhe || de॒vā vai brahma̭nnavadanta | ta-tpa॒rṇa upā̭śṛṇot | su॒śravā॒ vai nāma̭ | ya-tpa̭rṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāva̭ rundhe || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ | tagṃ śa॒myā̭-'śamayat || 24 ||

taccha॒myai̭ śami॒tvam | yaccha̭mī॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | śāntyā॒ apra̭dāhāya || a॒gne-ssṛ॒ṣṭasya̭ ya॒taḥ | vika̭ṅkata॒-mbhā ā᳚rcchat | ya-dvaika̭ṅkata-ssambhā॒ro bhava̭ti | bhā e॒vāva̭rundhe || sahṛ̭dayo॒ 'gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | ma॒ruto॒-'dbhira॒gni-ma̭tamayann | tasya̭ tā॒ntasya॒ hṛda̭ya॒mācchi̭ndann | sā-'śani̭rabhavat | yada॒śani̭hatasya vṛ॒kṣasya̭ sambhā॒ro bhava̭ti |sahṛ̭daya-me॒vāgni-mādha̭tte || 25 ||

(ūṣā̭ - abhavan - nabhava-d- va॒lmīkro᳚ - 'śrāmya॒ - dapra̭thaya॒ - ddhṛtyai̭ - bībhathsata॒ ityā̭hu - rundhe - parṇa॒tva - ma̭śamayada - cchinda॒gg॒ strīṇi̭ ca) (a. 3)

dvā॒da॒śasṷ vikrā॒meṣva॒gnimāda̭dhīta | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rā-de॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || ya-ddvā̭da॒śasṷ vikrā॒me-ṣvā॒dadhī̭ta | pari̭mita॒mava̭rundhīta | cakṣṷ-rnimita॒ āda̭dhīta | iya॒-ddvāda̭śa vikrā॒mā(3) iti̭ | pari̭mita-ñcai॒vāpa̭rimita॒-ñcāva̭rundhe || anṛ̭taṃ॒-vai~ vā॒cā va̭dati | anṛ̭ta॒-mmana̭sā ddhyāyati || 26 ||

cakṣu॒-rvai sa॒tyam | adrā(3)gityā̭ha | ada̭rśa॒miti̭ | ta-thsa॒tyam | yaścakṣṷ-rnimite॒-'gni-mā̭dha॒tte | sa॒tya e॒vaina॒-mādha̭tte || tasmā॒dāhi̭tāgni॒rnānṛ̭taṃ-va~det | nāsya̭ brāhma॒ṇo-'nā᳚śvā-ngṛ॒he va̭set | sa॒tye hya̭syā॒gnirāhi̭taḥ || ā॒gne॒yī vai rātriḥ̭ || 27 ||

ā॒gne॒yāḥ pa॒śavaḥ̭ | ai॒ndramahaḥ̭ | nakta॒-ṅgārha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒śūne॒vāva̭-rundhe | divā̭-''hava॒nīya᳚m | i॒ndri॒yame॒vā-va̭rundhe || a॒rdhodi̭te॒ sūrya̭ āhava॒nīya॒-māda̭dhāti | e॒tasmi॒n vai lo॒ke pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | atho̭ bhū॒ta-ñcai॒va bha̭vi॒ṣyaccā-va̭rundhe || 28 ||

iḍā॒ vai mā̭na॒vī ya̭jñānūkā॒śinyā̭sīt | sā-'śṛ̭ṇot | asṷrā a॒gnimāda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | ta ā̭hava॒nīya॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gārha̭patyam | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | sā 'bra̭vīt | pra॒tīcyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā parā̭bhaviṣya॒ntīti̭ || 29 ||

yasyai॒va-ma॒gnirā̭dhī॒yate᳚ | pra॒tīcya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā parā̭bhavati || sā-'śṛ̭ṇot | de॒vā a॒gni-māda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | te᳚-'nvāhārya॒-paca̭na॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gārha̭patyam | athā̭hava॒nīya᳚m | sā-'bra̭vīt || 30 ||

prācyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kame᳚ṣyanti | pra॒jā-ntu na ve᳚thsyanta॒ iti̭ | yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | prācya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | pra॒jā-ntu na vi̭ndate || sā-'bra̭vī॒diḍā॒ manu᳚m | tathā॒ vā a॒ha-ntavā॒gni-mādhā᳚syāmi | yathā॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rja̭ni॒ṣyase᳚ || 31 ||

pratya॒smin ~lo॒ke sthā॒syasi̭ | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñje॒ṣyasīti̭ | gārha̭patya॒magra॒ āda̭dhāt | gārha̭patyaṃ॒-vā~ anṷ pra॒jāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante | gārha̭patyenai॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpa॒śū-nprāja̭nayat | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | ti॒ryaṅṋ̇va॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke pratya̭tiṣṭhat | athā̭hava॒nīya᳚m | tenai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma॒bhya̭jayat || 32 ||

yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate | pratya॒smin ~lo॒ke ti̭ṣṭhati | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati || yasya॒ vā aya̭thādevatama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yasya̭ yathā deva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 33 ||

bhṛgṷ̄ṇā॒-ntvā-'ṅgi̭rasāṃ-vra~tapate vra॒tenā-da̭dhā॒mīti̭ bhṛgvaṅgi॒rasā॒māda̭ddhyāt | ā॒di॒tyānā᳚-ntvā de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mītya॒nyāsā॒-mbrāhma̭ṇīnā-mpra॒jānā᳚m | varṷṇasya tvā॒ rājño᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ rājñaḥ̭ | indra̭sya tvendri॒yeṇa̭ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rāja॒nya̭sya | mano᳚stvā grāma॒ṇyo᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ vaiśya̭sya | ṛ॒bhū॒ṇā-ntvā̭ de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rathakā॒rasya̭ | ya॒thā॒ de॒va॒tama॒gni-rādhī̭yate | na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 34 ||

(dhyā॒ya॒ti॒ - vai rātri॒ - ścāva̭rundhe - bhaviṣya॒ntītya̭ - bravī - jjani॒ṣyasḙ - 'jaya॒-d- vasī̭yā-nbhavati॒ - nava̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - tatra pavamānahabīṃṣi

pra॒jāpa̭ti-rvā॒ca-ssa॒tya-ma̭paśyat | tenā॒gnimādha̭tta | tena॒ vai sa ā᳚rdhnot | bhūrbhuva॒-ssuva॒rityā̭ha | e॒tadvai vā॒ca-ssa॒tyam | ya e॒tenā॒gni-mā̭dha॒tte | ṛ॒ddhnotye॒va | atho̭ sa॒tyaprā̭śūre॒va bha̭vati | atho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna̭bhi॒cara̭ti | stṛ॒ṇu॒ta e॒vaina᳚m || 35 ||

bhūrityā̭ha | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | bhuva॒ ityā̭ha | a॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | suva॒rityā̭ha | su॒va॒rga e॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || tri॒bhira॒kṣarai॒-rgārha̭patya॒-māda̭dhāti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | sarvaiḥ᳚ pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m || 36 ||

su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāyādhī̭yate | yadā̭hava॒nīyaḥ̭ | su॒va॒rga e॒vāsmai̭ lo॒ke vā॒ca-ssa॒tyagṃ sarva̭māpnoti || tri॒bhi-rgārha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m | a॒ṣṭau sampa̭dyante | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tamādha̭tte || 37 ||

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā a̭smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā̭cīrāyann | tābhyo॒ jyoti॒-ruda̭gṛhṇāt | ta-ñjyotiḥ॒ paśya̭ntīḥ pra॒jā a॒bhisa॒māva̭rtanta | u॒parī̭vā॒gni-mudgṛ̭hṇīyā-du॒ddharanṋ | jyoti̭re॒va paśya̭ntīḥ pra॒jā yaja̭māna-ma॒bhi-sa॒māva̭rtante || pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvayat | ta-tparā̭-'patat | tadaśvo̭-'bhavat | tadaśva̭syā-śva॒tvam || 38 ||

e॒ṣa vai pra॒jāpa̭tiḥ | yada॒gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyo-'śvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | svame॒va cakṣuḥ॒ paśya̭-npra॒jāpa̭ti॒-ranūdḙti || va॒jrī vā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate || puna॒rāva̭rtayati || 39 ||

ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate || nyā̭hava॒nīyo॒ gārha̭patya-makāmayata | ni gārha̭patya āhava॒nīya᳚m | tau vi॒bhāja॒-nnāśa̭knot | sośvaḥ̭ pūrva॒vāḍ-bhū॒tvā | prāñca॒-mpūrva॒muda̭vahat | ta-tpū᳚rva॒vāhaḥ̭ pūrvavā॒ṭ-tvam | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭vīryāve॒vainaṷ kurute || 40 ||

yadu॒paryṷpari॒ śiro॒ hare᳚t | prā॒ṇān vicchi̭ndyāt | a॒dho̭-'dha॒-śśiro̭ harati | prā॒ṇānā᳚-ṅgopī॒thāya̭ || iya॒tyagrḙ harati | atheya॒tyatheya̭ti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒mā-dha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ || 41 ||

tasya̭ tre॒dhā ma̭hi॒mānaṃ॒-vyau~̭hat | śāntyā॒ apra̭dāhāya | yat-tre॒dhā-'gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ ta-dvyṷ̄hati | śāntyā॒ apra̭dāhāya || puna॒rāva̭rtayati | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ sanda̭dhāti || pa॒śurvā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | e॒ṣa ru॒draḥ || 42 ||

yada॒gniḥ | yadaśva̭sya pa॒de᳚-'gni-mā̭da॒ddhyāt | ru॒drāya̭ pa॒śū-napi̭daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | ya-nnākra॒maye᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | pā॒rśva॒ta ākra̭mayet | yathā ''hi̭tasyā॒gne-raṅgā̭rā abhyava॒vartḙrann | ava̭ruddhā asya pa॒śavo॒ bhava̭nti | na ru॒drāyāpi̭dadhāti || 43 ||

trīṇi̭ ha॒vīgṃṣi॒ nirva̭pati | vi॒rāja̭ e॒va vikrā᳚ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ vikra̭mate || a॒gnaye॒ pava̭mānāya | a॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | a॒gnaye॒ śuca̭ye | yada॒gnaye॒ pava̭mānāya ni॒rvapa̭ti | pu॒nātye॒vaina᳚m | yada॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | pū॒ta e॒vāsmi̭-nna॒nnādya̭-ndadhāti | yada॒gnaye॒ śuca̭ye | bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti || 44 ||

(e॒na॒ - mā॒ha॒va॒nīyaṃ̭ - dhatte - 'śva॒tvaṃ - ~va̭rtayati - kuruta॒ - iti̭ -ru॒dro - da̭dhāti॒ - yada॒gnaye॒ śuca̭ya॒ eka̭-ñca) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - pavamānahavirvistāraḥ, havirantarāṇi, dakṣiṇāśca

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnau vā॒maṃ-va~su॒ sa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tada॒gnirno-thsaha̭maśaknot | tat-tre॒dhā vinya̭dadhāt | pa॒śuṣu॒ tṛtī̭yam | a॒phsu tṛtī̭yam | ā॒di॒tye tṛtī̭yam || 45 ||

ta-dde॒vā vi॒jitya̭ | puna॒ravā̭ruruthsanta | te᳚-'gnaye॒ pava̭mānāya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | pa॒śavo॒ vā a॒gniḥ pava̭mānaḥ | yade॒va pa॒śuṣvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata | te᳚-'gnayḙ pāva॒kāya̭ | āpo॒ vā a॒gniḥ pā̭va॒kaḥ | yade॒vāphsvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || 46 ||

te᳚-'gnaye॒ śuca̭ye | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-śśuciḥ̭ | yade॒vādi॒tya āsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ta॒nuvo॒ vāvaitā a̭gnyā॒dheya̭sya | ā॒gne॒yo vā a॒ṣṭāka̭pālo 'gnyā॒dheya॒miti̭ | yatta-nni॒rvape᳚t | naitāni̭ | yathā॒-''tmā syāt || 47 ||

nāṅgā̭ni | tā॒dṛge॒va tat | yade॒tāni̭ ni॒rvape᳚t | na tam | yathā-'ṅgā̭ni॒ syuḥ | nātmā | tā॒dṛge॒va tat | u॒bhayā̭ni sa॒hani॒rupyā̭ṇi | ya॒jñasya̭ sātma॒tvāya̭ || u॒bhayaṃ॒-vā~ e॒tasye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭māpyate || 48 ||

yo᳚-'gnimā̭dha॒tte | ai॒ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla॒- manu॒ nirva̭pet | ā॒di॒tya-ñca॒rum | i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒-mayā̭tayāmānau | ye e॒va de॒vate॒ ayā̭tayāmnī | tābhyā̭me॒vāsmā̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭- rundhe | ā॒di॒tyo bha̭vati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || dhe॒nvai vā e॒ta-dretaḥ̭ || 49 ||

yadājya᳚m | a॒na॒ḍuha̭staṇḍu॒lāḥ | mi॒thu॒name॒vāva̭-rundhe | ghṛ॒te bha̭vati | ya॒jñasyālū᳚kṣāntatvāya || ca॒tvāra̭ ārṣe॒yāḥ prāśña̭nti | di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti || pa॒śavo॒ vā e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ṣa ru॒draḥ | yada॒gniḥ || 50 ||

yathsa॒dya e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t | ru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | yannānṷni॒rvape᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | dvā॒da॒śasu॒ rātrī॒ṣvanu॒ nirva̭pet | saṃ॒va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai̭ ru॒dragṃ śa̭mayi॒tvā | pa॒śūnava̭ rundhe || yadeka̭-mekame॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t || 51 ||

yathā॒ trīṇyā॒vapa̭nāni pū॒raye᳚t | tā॒dṛktat | na pra॒jana̭na॒mucchigṃ̭ṣet | eka̭-nni॒rupya̭ | utta̭re॒ sama̭syet | tṛ॒tīya̭me॒vāsmai̭ lo॒kamucchigṃ̭ṣati pra॒jana̭nāya | ta-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ranu॒ prajā̭yate | atho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚ntiḥ || ra॒tha॒ca॒kra-mprava̭rtayati | ma॒nu॒ṣya॒ra॒thenai॒va dḙvara॒tha-mpra॒tyava̭rohati || 52 ||

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ho॒ta॒vya̭-magniho॒trāṃ(3) naho̭ta॒vyā(3)miti̭ | ya-dyajṷṣā juhu॒yāt | aya̭thāpūrva॒māhṷtī juhuyāt | yanna jṷhu॒yāt | a॒gniḥ parā̭bhavet | tū॒ṣṇīme॒va ho̭ta॒vya᳚m | ya॒thā॒pū॒rva-māhṷtī ju॒hoti̭ | nāgniḥ parā̭bhavati || a॒gnīdhḙ dadāti || 53 ||

a॒gnimṷkhā-ne॒vartū-nprī̭ṇāti | u॒pa॒barha̭ṇa-ndadāti | rū॒pāṇā॒mava̭-ruddhyai | aśva̭-mbra॒hmaṇe᳚ | i॒ndri॒yame॒vāva̭-rundhe | dhe॒nugṃ hotre᳚ | ā॒śiṣa̭ e॒vāva̭rundhe | a॒na॒ḍvāha̭-maddhva॒ryave᳚ | vahni॒rvā a̭na॒ḍvān | vahni̭raddhva॒ryuḥ || 54 ||

vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasyāva̭-rundhe | mi॒thu॒nau gāvaṷ dadāti | mi॒thu॒nasyāva̭-ruddhyai | vāso̭ dadāti | sa॒rva॒ de॒va॒tyaṃ̭-vai~ vāsaḥ̭ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti | ā dvā̭da॒śabhyo̭ dadāti | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati | kāma̭mū॒rdhva-ndeya᳚m | apa̭rimita॒syāva̭-ruddhyai || 55 ||

(ā॒di॒tye tṛtī̭ya - ma॒phsvāsī॒-tta-ttenāvā̭rundhata॒ - syā - dā᳚pyate॒ - reto॒ - 'gni - reka̭meka me॒tāni̭ ha॒vigṃṣi̭ ni॒rvape᳚t - pra॒tyava̭rohati - dadātya - ddhva॒ryu--r deya॒ meka̭-ñca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - ādhānamantrāḥ

gha॒rma-śśira॒stada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya yaccha || vātaḥ̭ prā॒ṇastada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa̭ca || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvān | a॒gnera̭gne pu॒ro a̭gni-rbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vibhā̭hi | ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || 56 ||

a॒rkaścakṣu॒-stada॒sau sūrya॒stada॒yama॒gniḥ | sampri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | ya-ttḙ śukra śu॒kraṃ-va~rcaḥ̭ śu॒krā ta॒nūḥ | śu॒kra-ñjyoti॒raja̭sram | tena̭ me dīdihi॒ tena॒ tvā-''da̭dhe | a॒gninā᳚-'gne॒ brahma̭ṇā || ā॒na॒śe vyā̭naśe॒ sarva॒māyu॒-rvyā̭naśe || ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām || 57 ||

ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | sa॒mrāṭ cā̭bhi॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒bhūśca̭ pari॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | pra॒bhvī ca॒ prabhṷ̄tiśca | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi॒stvā ''da̭dhe || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭ra॒mu-ṅga̭ccha || 58 ||

(catṷṣpade - jinvatāṃ - ta॒nuva॒ strīṇi̭ ca ) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - etadbrāhmaṇaṃ

i॒me vā e॒te lo॒kā a॒gnayaḥ̭ | te yadavyā̭vṛttā ādhī॒yeranṋ | śo॒cayḙyu॒-ryaja̭mānam | gha॒rma-śśira॒ iti॒ gārha̭patya॒-māda̭dhāti | vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam | a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | tenai॒vainā॒n vyāva̭rtayati | tathā॒ na śo̭cayanti॒ yaja̭mānam || ra॒tha॒nta॒ra-ma॒bhigā̭yate॒ gārha̭patya ādhī॒yamā̭ne | rātha̭ntaro॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ || 59 ||

a॒sminne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | vā॒ma॒de॒vya-ma॒bhigā̭yata uddhri॒yamā̭ṇe | a॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ vā̭made॒vyam | a॒ntari̭kṣa e॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | atho॒ śānti॒-rvai vā̭made॒vyam | śā॒ntame॒vaina̭-mpaśa॒vya̭muddha̭rate | bṛ॒hada॒bhigā̭yata āhava॒nīya̭ ādhī॒yamā̭ne | bārha̭to॒ vā a॒sau lo॒kaḥ | a॒muṣmi̭nne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata || 60 ||

so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā parāṃ̭ait | taṃ-vā~̭rava॒ntīyḙnāvārayata |ta-dvā̭rava॒ntīya̭sya vāravantīya॒tvam | śyai॒tena̭ śye॒tī a̭kuruta |tacchyai॒tasya̭ śyaita॒tvam | ya-dvā̭rava॒ntīya̭-mabhi॒gāya̭te | vā॒ra॒yi॒tvaivaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | śyai॒tena̭ śye॒tī kṷrute || gha॒rma-śśira॒ iti॒ gārha̭patya॒-māda̭dhāti | saśī̭rṣāṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || 61 ||

upai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭mati || ru॒dro vā e॒ṣaḥ | yada॒gniḥ | sa ā̭dhī॒yamā̭na īśva॒ro yaja̭mānasya pa॒śūn higṃsi̭toḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuva॒dityā̭ha | pa॒śubhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sampri̭ya-ṅkaroti | pa॒śū॒nā-mahigṃ̭sāyai || cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya ya॒cchetyā̭ha |ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam || 62 ||

saprā̭ṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa॒cetyā̭ha | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭ vīryāve॒vainaṷ kurute || ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | a॒rko vai de॒vānā॒manna᳚m || 63 ||

anna̭me॒vāva̭ rundhe || tena̭ me dīdi॒hītyā̭ha | sami̭ndha e॒vaina᳚m || ā॒na॒śe vyā̭naśa॒ iti॒ trirudi̭ṅgayati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || tat-tathā॒ na kā॒rya᳚m | vīṅgi̭ta॒ma pra̭tiṣṭhita॒-māda̭dhīta | u॒ddhṛtyai॒-vādhāyā̭-bhi॒mantriyaḥ̭ | avī᳚ṅgita-me॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca॒ yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuva॒-stābhi॒stvā ''da̭dha॒ ityā̭ha | e॒tā vā a॒gne-śśi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuva॒ stābhi̭ra॒mu-ṅga॒ccheti̭ brūyā॒dya-ndvi॒ṣyāt | tābhi̭re॒vaina॒-mparā̭bhāvayati || 64 ||

(lo॒ko̭ - 'sṛjataina॒ - mādha̭tte - 'nvāhārya॒paca̭naṃ - de॒vānā॒manna̭ - mena॒-mprati̭ṣṭhita॒mādha̭tte॒ pañca̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - brahmaudanam

śa॒mī॒ga॒rbhāda॒gni-mma̭nthati | e॒ṣā vā a॒gne-rya॒jñiyā̭ ta॒nūḥ | tāme॒vāsmai̭ janayati || adi̭tiḥ pu॒trakā̭mā | sā॒ddhyebhyo̭ de॒vebhyo᳚ brahmauda॒na-ma̭pacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ dhā॒tā cā᳚rya॒mā cā̭jāyetām | sā dvi॒tīya̭-mapacat || 65 ||

tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ mi॒traśca॒ varṷṇaścājāyetām | sā tṛ॒tīya̭-mapacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ agṃśa̭śca॒ bhaga̭ścājāyetām | sā ca̭tu॒rtha-ma̭pacat || 66 ||

tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ indra̭śca॒ viva̭svāgścā-jāyetām | bra॒hmau॒da॒na-mpa̭cati | reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti || prāśña̭nti brāhma॒ṇā o̭da॒nam || yadājya̭-mu॒cchiṣya̭te | tena̭ sa॒midho॒-'bhyajyāda̭dhāti | u॒ccheṣa̭ṇā॒dvā adi̭tī॒ reto̭-'dhatta || 67 ||

u॒ccheṣa̭ṇāde॒va ta-dreto̭ dhatte || asthi॒ vā e॒tat | ya-thsa॒midhaḥ̭ | e॒ta-dretaḥ̭ | yadājya᳚m | yadājyḙna sa॒midho॒-'bhyajyā॒dadhā̭ti | asthye॒va ta-dreta̭si dadhāti || ti॒sra āda̭dhāti mithuna॒tvāya̭ || iya̭tī-rbhavanti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tāḥ || 68 ||

iya̭tī-rbhavanti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tāḥ | iya̭tī-rbhavanti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m | vī॒rya̭ sammitāḥ || ā॒rdrā bha̭vanti | ā॒rdrami̭va॒ hi retaḥ̭ si॒cyate᳚ || citri̭yasyāśva॒tthasyāda̭dhāti | ci॒trame॒va bha̭vati || ghṛ॒tava̭tībhi॒-rāda̭dhāti || 69 ||

e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ | ya-dghṛ॒tam | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhayati | atho॒ teja̭sā || gā॒ya॒trībhi̭-rbrāhma॒ṇasyāda̭ddhyāt | gā॒ya॒tracha̭ndā॒ vai brā᳚hma॒ṇaḥ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ | tri॒ṣṭugbhī̭-rāja॒nya̭sya | tri॒ṣṭu-pcha̭ndā॒ vai rā̭ja॒nyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || 70 ||

jaga̭tībhi॒-rvaiśya̭sya | jaga̭tī chandā॒ vai vaiśyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || tagṃ saṃ̭va~thsa॒ra-ṅgo̭pāyet | saṃ॒va~॒thsa॒ragṃ hi reto̭ hi॒taṃ-va~rdha̭te || ya-dyḙnagṃ saṃva~thsa॒re nopa॒name᳚t | sa॒midhaḥ॒ puna॒rāda̭ddhyāt | reta̭ e॒va taddhi॒taṃ-va~rdha̭mānameti || na mā॒gṃ॒sa-ma̭śñīyāt | na striya॒mupḙyāt || 71 ||

ya-nmā॒gṃ॒sa-ma̭śñī॒yāt | yathstriya̭-mupe॒yāt | nirvī᳚rya-ssyāt | naina̭ma॒gni-rupa̭namet || śva ā̭dhā॒syamā̭no brahmauda॒na-mpa̭cati | ā॒di॒tyā vā i॒ta ṷtta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | te vā i॒to yanta॒-mprati̭nudante | e॒te khalu॒ vāvādi॒tyāḥ | ya-dbrā᳚hma॒ṇāḥ | taire॒va sa॒tva-ṅga̭cchati || 72 ||

naina॒-mprati̭nudante || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kvā̭ saḥ | a॒gniḥ kā॒ryaḥ̭ | yo᳚-'smai pra॒jā-mpa॒śū-npra̭ja॒naya॒tīti̭ | śalkai॒stāgṃ rātri̭ma॒gni-mi̭ndhīta | tasmi̭-nnupavyu॒ṣama॒raṇī॒ niṣṭa̭pet | yatha̭rṣa॒bhāya̭ vāśi॒tā nyā̭vicchā॒yati̭ | tā॒dṛge॒va tat || a॒po॒dūhya॒ bhasmā॒gni-mma̭nthati || 73 ||

saiva sā-'gne-ssanta̭tiḥ || ta-mma̭thi॒tvā prāñca॒muddha̭rati | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va ta-dreto̭ hi॒ta-mpraja̭nayati || anā̭hita॒-stasyā॒gni-rityā̭huḥ | ya-ssa॒midho-'nā̭dhāyā॒gni-mā̭dha॒tta iti̭ | tā-ssaṃ̭va~thsa॒re pu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒va~॒thsa॒rāde॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || yadi̭ saṃva~thsa॒re 'nāda॒ddhyāt | dvā॒da॒śyā᳚-mpu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒vāsyāhi̭tā bhavanti || yadi̭ dvāda॒śyā᳚-nnāda॒ddhyāt | trya॒he pu॒rastā॒dāda̭ddhyāt | āhi̭tā e॒vāsya̭ bhavanti || 74 ||

(dvi॒tīya̭mapacac - catu॒rthama̭paca॒ - dadi̭tī॒ reto̭-'dhatta॒ - sammi̭tā -

ghṛ॒tava̭tībhi॒rāda̭dhāti - rāja॒nyaḥ̭ svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvā - yḙyā-d- gacchati - manthati॒ - rātra̭ya śca॒tvāri̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - pañcāgnyādhānam

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | sa ri̭ricā॒no̭-'manyata | sa tapo̭-'tapyata | sa ā॒tman vī॒rya̭-mapaśyat | tada̭vardhata | tada̭smā॒-thsaha̭so॒rdhva-ma̭sṛjyata | sā vi॒rāḍa̭bhavat | tā-ndḙvāsu॒rā vya̭gṛhṇata | so᳚-'bravī-tpra॒jāpa̭tiḥ | mama॒ vā e॒ṣā || 75 ||

dohā̭ e॒va yu॒ṣmāka॒miti̭ || sā tataḥ॒ prācyuda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā dvi॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā tṛ॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yeti̭ || 76 ||

sā ca̭tu॒rtha-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā pa̭ñca॒ma-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yeti̭ | a॒gnīn vāva sā tān vya̭kramata | tā-npra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atho̭ pa॒ṅktime॒va || pa॒ṅktirvā e॒ṣā brā᳚hma॒ṇe pravi̭ṣṭā || 77 ||

tāmā॒tmano-'dhi॒ nirmi̭mīte | yada॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | tasmā̭-de॒tāva̭nto॒-'gnaya॒ ādhī̭yante | pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m | pāṅktḙnai॒va pāṅktagg̭ spṛṇoti || atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | anna̭me॒vai tena̭ spṛṇoti | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | pra॒jāme॒vaitena̭ spṛṇoti | śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yetyā̭ha || 78 ||

pa॒śūne॒vaitena̭ spṛṇoti | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | sa॒bhāme॒vaitenè᳚ndri॒yagg spṛ̭ṇoti | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yetyā̭ha | mantra̭me॒vai tena॒ śriyagg̭ spṛṇoti || yada̭nvāhārya॒-paca̭ne-'nvāhā॒rya̭-mpaca̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | ya-dgārha̭patya॒ ājya̭madhi॒śraya̭nti॒ sampatnī᳚ryā॒jaya̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭hava॒nīye॒ juhva̭ti || 79 ||

tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yathsa॒bhāyāṃ᳚-vi~॒jaya̭nte | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭vasa॒the-'nna॒gṃ॒ hara̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | tathā᳚-'sya॒ sarve᳚ prī॒tā a॒bhīṣṭā॒ ādhī̭yante || pra॒va॒sa॒tha-me॒ṣyanne॒va-mupa̭tiṣṭhe॒-taika̭mekam | yathā᳚ brāhma॒ṇāya̭ gṛhevā॒sinḙ pari॒dāya̭ gṛ॒hāneti̭ | tā॒dṛge॒va tat || puna̭rā॒ga-tyopa̭tiṣṭhate | sā bhā̭geyame॒vaiṣā॒-ntat | sā tata̭ ū॒rdhvā-''ro̭hat | sā ro̭hi॒ṇya̭bhavat | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | ro॒hi॒ṇyā-ma॒gni-māda̭dhīta | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | ṛ॒ddhnotyḙnena || 80 ||

(e॒ṣā - pa॒śūnmḙ gopā॒yeti॒ - pravi̭ṣṭā -

pa॒śūnmḙ gopā॒yetyā̭ha॒ - juhva̭ti - tiṣṭhate sa॒pta ca̭) (a. 10)

(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - kṛtti̭kā॒ - sūddha̭nti - dvāda॒śasṷ - pra॒jāpa̭ti-rvā॒co - dḙvāsu॒rāstada॒gnirno-d- gha॒rma-śśira̭ - i॒me vai - śa̭mīga॒rbhāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssa ri̭ricā॒na-ssatapa॒-ssa ā॒tman vī॒rya̭-ndaśa̭ )

(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - tau di॒vyā - vatho̭ śa॒tvāṃya~॒ - prācyḙṣāṃ॒ - ~yadu॒paryṷpari॒ - ya-thsa॒dyaḥ - so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā - jaga̭tībhi॒ raśī̭tiḥ)

(brahma॒ sandha̭tta - mṛ॒ddhnotyḙnena)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके प्रथमः प्रपाठकः - अग्न्याधेयब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

ब्रह्म॒ सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । क्ष॒त्रग्ं सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । इष॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । ऊर्ज॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । र॒यिग्ं सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । पुष्टि॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । प्र॒जाग्ं सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । प॒शू-न्थ्सन्ध॑त्त॒-न्तान्मे॑ जिन्वतम् ॥ स्तु॒तो॑-ऽसि॒ जन॑धाः । दे॒वास्त्वा॑ शुक्र॒पाः प्रण॑यन्तु ॥ 1 ॥

सु॒वीराः᳚ प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि । शु॒क्र-श्शु॒क्रशो॑चिषा ॥ स्तु॒तो॑-ऽसि॒ जन॑धाः । दे॒वास्त्वा॑ मन्थि॒पाः प्रण॑यन्तु ॥ सु॒प्र॒जाः प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि । म॒न्थी म॒न्थिशो॑चिषा ॥स॒ज॒ङ्ग्मा॒नौ दि॒व आ पृ॑थि॒व्या-ऽऽयुः॑ । सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । प्रा॒णग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् । अ॒पा॒नग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् ॥ 2 ॥

व्या॒नग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् । चक्षु॒-स्सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । श्रोत्र॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । मन॒-स्सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । वाच॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् ॥ आयुः॑ स्थ॒ आयु॑र्मे धत्तम् । आयु॑-र्य॒ज्ञाय॑ धत्तम् । आयु॑-र्य॒ज्ञप॑तये धत्तम् । प्रा॒ण-स्स्थः॑ प्रा॒ण-म्मे॑ धत्तम् । प्रा॒णं-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तम् ॥ 3 ॥

प्रा॒णं-यँ॒ज्ञप॑तये धत्तम् । चक्षुः॑ स्थ॒श्चक्षु॑र्मे धत्तम् । चक्षु॑-र्य॒ज्ञाय॑ धत्तम् । चक्षु॑-र्य॒ज्ञप॑तये धत्तम् । श्रोत्रग्ग्॑ स्थ॒-श्श्रोत्र॑-म्मे धत्तम् । श्रोत्रं॑-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तम् । श्रोत्रं॑-यँ॒ज्ञप॑तये धत्तम् । तौ दे॑वौ शुक्रामन्थिनौ ।क॒ल्पय॑त॒-न्दैवी॒र्विशः॑ । क॒ल्पय॑त॒-म्मानु॑षीः ॥ 4 ॥

इष॒-मूर्ज॑म॒स्मासु॑ धत्तम् । प्रा॒णा-न्प॒शुषु॑ । प्र॒जा-म्मयि॑ च॒ यज॑माने च ॥ निर॑स्त॒-श्शण्डः॑ । निर॑स्तो॒ मर्कः॑ ॥ अप॑नुत्तौ॒ शण्डा॒मर्कौ॑ स॒हामुना᳚ ॥ शु॒क्रस्य॑ स॒मिद॑सि । म॒न्थिनः॑ स॒मिद॑सि ॥ स प्र॑थ॒म-स्सङ्कृ॑ति-र्वि॒श्वक॑र्मा । स प्र॑थ॒मो मि॒त्रो वरु॑णो अ॒ग्निः । स प्र॑थ॒मो बृह॒स्पति॑श्चिकि॒त्वान् । तस्मा॒ इन्द्रा॑य सु॒तमाजु॑होमि ॥ 5 ॥

(न॒य॒ - न्त्व॒पा॒नग्ं सन्ध॑त्तं॒ त-म्मे॑ जिन्वतं - प्रा॒णं-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तं॒ - मानु॑षी--र् अ॒ग्नि-र्द्वे च॑) (अ. 1)

ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-न्तत् । इष॒मूर्जग्ं॑ र॒यि-म्पुष्टि॑-म्प्र॒जा-न्ताम् । प॒शु-न्तान् । सन्ध॑त्त॒-न्तत् । प्रा॒णम॑पा॒नं-व्याँ॒न-न्तम् । चक्षु॒-श्श्रोत्र॒-म्मन॒स्तत् । वाच॒-न्ताम् । इ॒षादि॒पञ्च॑के॒ वाच॒-न्ता-म्मे᳚ । प॒शू-न्थ्सन्ध॑त्त॒-न्तान्मे᳚ । प्रा॒णादि॒त्रित॑ये॒ त-म्मे᳚ । अ॒न्यत्र॒ तन्मे᳚ । )

कृत्ति॑का-स्व॒ग्नि-माद॑धीत । ए॒तद्वा अ॒ग्ने-र्नक्ष॑त्रम् । य-त्कृत्ति॑काः । स्वाया॑मे॒वैन॑-न्दे॒वता॑यामा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति ॥ मुखं॒-वाँ ए॒तन्नक्ष॑त्राणाम् । य-त्कृत्ति॑काः । यः कृत्ति॑का-स्व॒ग्नि-मा॑ध॒त्ते । मुख्य॑ ए॒व भ॑वति ॥ अथो॒ खलु॑ ॥ 6 ॥

अ॒ग्नि॒-न॒क्ष॒त्रमित्य-प॑चायन्ति । गृ॒हानःअ॒ दाहु॑को भवति ॥ प्र॒जाप॑ती रोहि॒ण्या-म॒ग्नि-म॑सृजत । त-न्दे॒वा रो॑हि॒ण्या-माद॑धत । ततो॒ वै ते सर्वा॒-न्रोहा॑नरोहन्न् । त-द्रो॑हि॒ण्यै रो॑हिणि॒त्वम् । यो रो॑हि॒ण्या-म॒ग्निमा॑ध॒त्ते । ऋ॒ध्नोत्ये॒व । सर्वा॒-न्रोहा᳚न्-रोहति ॥ दे॒वा वै भ॒द्रा-स्सन्तो॒-ऽग्नि-माधि॑थ्सन्त ॥ 7 ॥

तेषा॒मना॑हितो॒ ऽग्निरासी᳚त् । अथै᳚भ्यो वा॒मं-वँस्वपा᳚क्रामत् । ते पुन॑र्वस्वो॒राद॑धत । ततो॒ वै तान् वा॒मं-वँसू॒पाव॑र्तत । यः पु॒रा भ॒द्र-स्सम्पापी॑या॒-न्थ्स्यात् । स पुन॑र्वस्वो-र॒ग्नि-माद॑धीत । पुन॑रे॒वैनं॑-वाँ॒मं-वँसू॒पाव॑र्तते । भ॒द्रो भ॑वति ॥ यः का॒मये॑त॒ दान॑कामा मे प्र॒जा-स्स्यु॒रिति॑ । स पूर्व॑योः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्नि-माद॑धीत ॥ 8 ॥

अ॒र्य॒म्णो वा ए॒तन्नक्ष॑त्रम् । यत्पूर्वे॒ फल्गु॑नी । अ॒र्य॒मेति॒ तमा॑हु॒र्यो ददा॑ति । दान॑कामा अस्मै प्र॒जा भ॑वन्ति ॥ यः का॒मये॑त भ॒गी स्या॒मिति॑ । स उत्त॑रयोः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्निमाद॑धीत । भग॑स्य॒ वा ए॒तन्नक्ष॑त्रम् । यदुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी । भ॒ग्ये॑व भ॑वति ॥ का॒ल॒क॒ञ्जा वै नामासु॑रा आसन्न् ॥ 9 ॥

ते सु॑व॒र्गाय॑ लो॒काया॒ग्नि-म॑चिन्वत । पुरु॑ष॒ इष्ट॑का॒-मुपा॑दधा॒त्-पुरु॑ष॒ इष्ट॑काम् । स इन्द्रो᳚ ब्राह्म॒णो ब्रुवा॑ण॒ इष्ट॑का॒मुपा॑धत्त । ए॒षा मे॑ चि॒त्रा नामेति॑ । ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमाप्रारो॑हन्न् । स इन्द्र॒ इष्ट॑का॒मावृ॑हत् । ते-ऽवा॑कीर्यन्त । ये॑-ऽवाकी᳚र्यन्त । त ऊर्णा॒वभ॑यो-ऽभवन्न् । द्वावुद॑पतताम् ॥ 10 ॥

तौ दि॒व्यौ श्वाना॑वभवताम् । यो भ्रातृ॑व्यवा॒-न्थ्स्यात् । स चि॒त्राया॑-म॒ग्नि-माद॑धीत । अ॒व॒कीर्यै॒व भ्रातृ॑व्यान् । ओजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्-ध॑त्ते ॥ व॒सन्ता᳚ ब्राह्म॒णो᳚ ऽग्निमाद॑धीत । व॒स॒न्तो वै ब्रा᳚ह्म॒णस्य॒र्तुः । स्व ए॒वैन॑-मृ॒तावा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति । मुखं॒-वाँ ए॒तदृ॑तू॒नाम् ॥ 11 ॥

य-द्व॑स॒न्तः । यो व॒सन्ता॒-ऽग्निमा॑ध॒त्ते । मुख्य॑ ए॒व भ॑वति । अथो॒ योनि॑मन्तमे॒वैन॒-म्प्रजा॑त॒माध॑त्ते । ग्री॒ष्मे रा॑ज॒न्य॑ आद॑धीत । ग्री॒ष्मो वै रा॑ज॒न्य॑स्य॒र्तुः । स्व ए॒वैन॑मृ॒तावा॒धाय॑ । इ॒न्द्रि॒या॒वी भ॑वति । श॒रदि॒ वैश्य॒ आद॑धीत । श॒रद्वै वैश्य॑स्य॒र्तुः ॥ 12 ॥

स्व ए॒वैन॑मृ॒तावा॒धाय॑ । प॒शु॒मा-न्भ॑वति ॥ न पूर्व॑योः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्निमाद॑धीत । ए॒षा वै ज॑घ॒न्या॑ रात्रिः॑ संवँथ्स॒रस्य॑ । यत्पूर्वे॒ फल्गु॑नी । पृ॒ष्टि॒त ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्या॒-ग्निमा॒धाय॑ । पापी॑यान्-भवति । उत्त॑रयो॒राद॑धीत । ए॒षा वै प्र॑थ॒मा रात्रिः॑ संवँथ्स॒रस्य॑ । यदुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी । मु॒ख॒त ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्या॒-ग्निमा॒धाय॑ । वसी॑या-न्भवति ॥ अथो॒ खलु॑ । य॒दैवैनं॑-यँ॒ज्ञ उ॑प॒नमे᳚त् । अथाद॑धीत । सैवास्यर्धिः॑ ॥ 13 ॥

(खल्वा॑ - धिथ्सन्त॒ - फल्गु॑न्योर॒ग्निमाद॑धीता - सन् - नपतता - मतू॒नां - ँवैश्य॑स्य॒र्तु - रुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी॒ षट् च॑) (अ. 2)

उद्ध॑न्ति । यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्यम् । तदप॑ हन्ति ॥ अ॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै᳚ ॥ सिक॑ता॒ निव॑पति । ए॒तद्वा अ॒ग्ने-र्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पम् । रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑-रुन्धे ॥ ऊषा॒-न्निव॑पति । पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नम् । यदूषाः᳚ ॥ 14 ॥

पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒ ऽग्निमाध॑त्ते । अथो॑ स॒ञ्ज्ञान॑ ए॒व । स॒-ञ्ज्ञान॒ग्ग्॒ ह्ये॑त-त्प॑शू॒नाम् । यदूषाः᳚ ॥ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हास्ता᳚म् । ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूताम् । अस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॑ । यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी᳚त् । तद॒स्या-म॑दधात् । त ऊषा॑ अभवन्न् ॥ 15 ॥

यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी᳚त् । तद॒मुष्या॑-मदधात् । तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णम् । ऊषा᳚न्नि॒वप॑न्न॒दो द्ध्या॑येत् । द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्निमाध॑त्ते ॥ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । आ॒खू रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑शत् । स ऊ॒तीः कु॑र्वा॒णः पृ॑थि॒वीमनु॒ सम॑चरत् । तदा॑खुकरी॒ष-म॑भवत् ॥ 16 ॥

यदा॑खुकरी॒षग्ं स॑भां॒रो भव॑ति । यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्तम् । तदे॒वाव॑रुन्धे ॥ ऊर्जं॒-वाँ ए॒तग्ं रस॑-म्पृथि॒व्या उ॑प॒दीका॒ उद्दि॑हन्ति । य-द्व॒ल्मीक᳚म् । य-द्व॑ल्मीकव॒पा स॑भां॒रो भव॑ति । ऊर्ज॑मे॒व रस॑-म्पृथि॒व्या अव॑रुन्धे । अथो॒ श्रोत्र॑मे॒व । श्रोत्र॒ग्ग्॒ ह्ये॑त-त्पृ॑थि॒व्याः । य-द्व॒ल्मीकः॑ ॥ 17 ॥

अब॑धिरो भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । तासा॒मन्न॒-मुपा᳚क्षीयत । ताभ्य॒-स्सूद॒मुप॒ प्राभि॑नत् । ततो॒ वै तासा॒मन्न॒-न्नाक्षी॑यत । यस्य॒ सूदः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । नास्य॑ गृ॒हे-ऽन्न॑-ङ्क्षीयते ॥ आपो॒ वा इ॒दमग्रे॑ सलि॒लमा॑सीत् । तेन॑ प्र॒जाप॑तिरश्राम्यत् ॥ 18 ॥

क॒थमि॒दग्ग् स्या॒दिति॑ । सो॑-ऽपश्य-त्पुष्करप॒र्ण-न्तिष्ठ॑त् । सो॑-ऽमन्यत । अस्ति॒ वै तत् । यस्मि॑-न्नि॒दमधि॒ तिष्ठ॒तीति॑ । स व॑रा॒हो रू॒प-ङ्कृ॒त्वोप॒न्य॑मज्जत् । स पृ॑थि॒वीम॒ध आ᳚र्च्छत् । तस्या॑ उप॒हत्योद॑मज्जत् । त-त्पु॑ष्करप॒र्णे᳚ ऽप्रथयत् । यदप्र॑थयत् ॥ 19 ॥

त-त्पृ॑थि॒व्यै पृ॑थिवि॒त्वम् । अभू॒द्वा इ॒दमिति॑ । तद्भूम्यै॑ भूमि॒त्वम् । ता-न्दिशो-ऽनु॒ वात॒-स्सम॑वहत् । ताग्ं शर्क॑राभिरदृग्ं हत् । शं-वैँ नो॑-ऽभू॒दिति॑ । तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वम् । य-द्व॑रा॒हवि॑हतग्ं सम्भा॒रो भव॑ति । अ॒स्यामे॒वा-छ॑म्बट्कारम॒ग्नि-माध॑त्ते । शर्क॑रा भवन्ति॒ धृत्यै᳚ ॥ 20 ॥

अथो॑ श॒त्वांयँ॑ ॥ सरे॑ता अ॒ग्निरा॒धेय॒ इत्या॑हुः । आपो॒ वरु॑णस्य॒ पत्न॑य आसन्न् । ता अ॒ग्निर॒भ्य॑द्ध्यायत् । ता-स्सम॑भवत् । तस्य॒ रेतः॒ परा॑-ऽपतत् । तद्धिर॑ण्य-मभवत् । यद्धिर॑ण्य-मु॒पास्य॑ति । सरे॑तसमे॒वाग्नि-माध॑त्ते ॥ पुरु॑ष॒ इन्वै स्वा-द्रेत॑सो बीभथ्सत॒ इत्या॑हुः ॥ 21 ॥

उ॒त्त॒र॒त उपा᳚स्य॒त्य-बी॑भथ्सायै ॥ अति॒ प्रय॑च्छति । आर्ति॑मे॒वाति॒ प्रय॑च्छति ॥ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । अश्वो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । सो᳚-ऽश्व॒त्थे सं॑वँथ्स॒र-म॑तिष्ठत् । तद॑श्व॒त्थस्या᳚-श्वत्थ॒त्वम् । यदाश्व॑त्थ-स्सम्भा॒रो भव॑ति । यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्तम् । तदे॒वाव॑-रुन्धे ॥ 22 ॥

दे॒वा वा ऊर्जं॒-व्यँ॑भजन्त । तत॑ उदु॒म्बर॒ उद॑तिष्ठत् । ऊर्ग्वा उ॑दु॒म्बरः॑ । यदौदु॑म्बर-स्सम्भा॒रो भव॑ति । ऊर्ज॑मे॒वाव॑-रुन्धे ॥ तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॑ आसीत् । त-ङ्गा॑य॒त्र्याह॑रत् । तस्य॑ प॒र्णम॑च्छिद्यत । तत्प॒र्णो॑ ऽभवत् । त-त्प॒र्णस्य॑ पर्ण॒त्वम् ॥ 23 ॥

यस्य॑ पर्ण॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । सो॒म॒पी॒थमे॒वाव॑ रुन्धे ॥ दे॒वा वै ब्रह्म॑न्नवदन्त । त-त्प॒र्ण उपा॑शृणोत् । सु॒श्रवा॒ वै नाम॑ । य-त्प॑र्ण॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समे॒वाव॑ रुन्धे ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत । सो॑-ऽबिभे॒त्प्र मा॑ धक्ष्य॒तीति॑ । तग्ं श॒म्या॑-ऽशमयत् ॥ 24 ॥

तच्छ॒म्यै॑ शमि॒त्वम् । यच्छ॑मी॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय ॥ अ॒ग्ने-स्सृ॒ष्टस्य॑ य॒तः । विक॑ङ्कत॒-म्भा आ᳚र्च्छत् । य-द्वैक॑ङ्कत-स्सम्भा॒रो भव॑ति । भा ए॒वाव॑रुन्धे ॥ सहृ॑दयो॒ ऽग्निरा॒धेय॒ इत्या॑हुः । म॒रुतो॒-ऽद्भिर॒ग्नि-म॑तमयन्न् । तस्य॑ ता॒न्तस्य॒ हृद॑य॒माच्छि॑न्दन्न् । सा-ऽशनि॑रभवत् । यद॒शनि॑हतस्य वृ॒क्षस्य॑ सम्भा॒रो भव॑ति ।सहृ॑दय-मे॒वाग्नि-माध॑त्ते ॥ 25 ॥

(ऊषा॑ - अभवन् - नभव-द्- व॒ल्मीक्रो᳚ - ऽश्राम्य॒ - दप्र॑थय॒ - द्धृत्यै॑ - बीभथ्सत॒ इत्या॑हु - रुन्धे - पर्ण॒त्व - म॑शमयद - च्छिन्द॒ग्ग्॒ स्त्रीणि॑ च) (अ. 3)

द्वा॒द॒शसु॑ विक्रा॒मेष्व॒ग्निमाद॑धीत । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रा-दे॒वैन॑-मव॒रुद्ध्या-ध॑त्ते ॥ य-द्द्वा॑द॒शसु॑ विक्रा॒मे-ष्वा॒दधी॑त । परि॑मित॒मव॑रुन्धीत । चक्षु॑-र्निमित॒ आद॑धीत । इय॒-द्द्वाद॑श विक्रा॒मा(3) इति॑ । परि॑मित-ञ्चै॒वाप॑रिमित॒-ञ्चाव॑रुन्धे ॥ अनृ॑तं॒-वैँ वा॒चा व॑दति । अनृ॑त॒-म्मन॑सा द्ध्यायति ॥ 26 ॥

चक्षु॒-र्वै स॒त्यम् । अद्रा(3)गित्या॑ह । अद॑र्श॒मिति॑ । त-थ्स॒त्यम् । यश्चक्षु॑-र्निमिते॒-ऽग्नि-मा॑ध॒त्ते । स॒त्य ए॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ तस्मा॒दाहि॑ताग्नि॒र्नानृ॑तं-वँदेत् । नास्य॑ ब्राह्म॒णो-ऽना᳚श्वा-न्गृ॒हे व॑सेत् । स॒त्ये ह्य॑स्या॒ग्निराहि॑तः ॥ आ॒ग्ने॒यी वै रात्रिः॑ ॥ 27 ॥

आ॒ग्ने॒याः प॒शवः॑ । ऐ॒न्द्रमहः॑ । नक्त॒-ङ्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । प॒शूने॒वाव॑-रुन्धे । दिवा॑-ऽऽहव॒नीय᳚म् । इ॒न्द्रि॒यमे॒वा-व॑रुन्धे ॥ अ॒र्धोदि॑ते॒ सूर्य॑ आहव॒नीय॒-माद॑धाति । ए॒तस्मि॒न् वै लो॒के प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । अथो॑ भू॒त-ञ्चै॒व भ॑वि॒ष्यच्चा-व॑रुन्धे ॥ 28 ॥

इडा॒ वै मा॑न॒वी य॑ज्ञानूका॒शिन्या॑सीत् । सा-ऽशृ॑णोत् । असु॑रा अ॒ग्निमाद॑धत॒ इति॑ । तद॑गच्छत् । त आ॑हव॒नीय॒मग्र॒ आद॑धत । अथ॒ गार्ह॑पत्यम् । अथा᳚-न्वाहार्य॒-पच॑नम् । सा ऽब्र॑वीत् । प्र॒तीच्ये॑षा॒ग्॒ श्रीर॑गात् । भ॒द्रा भू॒त्वा परा॑भविष्य॒न्तीति॑ ॥ 29 ॥

यस्यै॒व-म॒ग्निरा॑धी॒यते᳚ । प्र॒तीच्य॑स्य॒ श्रीरे॑ति । भ॒द्रो भू॒त्वा परा॑भवति ॥ सा-ऽशृ॑णोत् । दे॒वा अ॒ग्नि-माद॑धत॒ इति॑ । तद॑गच्छत् । ते᳚-ऽन्वाहार्य॒-पच॑न॒मग्र॒ आद॑धत । अथ॒ गार्ह॑पत्यम् । अथा॑हव॒नीय᳚म् । सा-ऽब्र॑वीत् ॥ 30 ॥

प्राच्ये॑षा॒ग्॒ श्रीर॑गात् । भ॒द्रा भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे᳚ष्यन्ति । प्र॒जा-न्तु न वे᳚थ्स्यन्त॒ इति॑ । यस्यै॒वम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । प्राच्य॑स्य॒ श्रीरे॑ति । भ॒द्रो भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । प्र॒जा-न्तु न वि॑न्दते ॥ सा-ऽब्र॑वी॒दिडा॒ मनु᳚म् । तथा॒ वा अ॒ह-न्तवा॒ग्नि-माधा᳚स्यामि । यथा॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्ज॑नि॒ष्यसे᳚ ॥ 31 ॥

प्रत्य॒स्मिन् ँलो॒के स्था॒स्यसि॑ । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्जे॒ष्यसीति॑ । गार्ह॑पत्य॒मग्र॒ आद॑धात् । गार्ह॑पत्यं॒-वाँ अनु॑ प्र॒जाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते । गार्ह॑पत्येनै॒वास्मै᳚ प्र॒जा-म्प॒शू-न्प्राज॑नयत् । अथा᳚-न्वाहार्य॒-पच॑नम् । ति॒र्यङ्ङ्॑व॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । अ॒स्मिन्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रत्य॑तिष्ठत् । अथा॑हव॒नीय᳚म् । तेनै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म॒भ्य॑जयत् ॥ 32 ॥

यस्यै॒वम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते । प्रत्य॒स्मिन् ँलो॒के ति॑ष्ठति । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति ॥ यस्य॒ वा अय॑थादेवतम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । आ दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्यते । पापी॑या-न्भवति । यस्य॑ यथा देव॒तम् । न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥ 33 ॥

भृगू॑णा॒-न्त्वा-ऽङ्गि॑रसां-व्रँतपते व्र॒तेना-द॑धा॒मीति॑ भृग्वङ्गि॒रसा॒माद॑द्ध्यात् । आ॒दि॒त्याना᳚-न्त्वा दे॒वानां᳚-व्रँतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीत्य॒न्यासा॒-म्ब्राह्म॑णीना-म्प्र॒जाना᳚म् । वरु॑णस्य त्वा॒ राज्ञो᳚ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॒ राज्ञः॑ । इन्द्र॑स्य त्वेन्द्रि॒येण॑ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॑ राज॒न्य॑स्य । मनो᳚स्त्वा ग्राम॒ण्यो᳚ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॒ वैश्य॑स्य । ऋ॒भू॒णा-न्त्वा॑ दे॒वानां᳚-व्रँतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॑ रथका॒रस्य॑ । य॒था॒ दे॒व॒तम॒ग्नि-राधी॑यते । न दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥ 34 ॥

(ध्या॒य॒ति॒ - वै रात्रि॒ - श्चाव॑रुन्धे - भविष्य॒न्तीत्य॑ - ब्रवी - ज्जनि॒ष्यसे॑ - ऽजय॒-द्- वसी॑या-न्भवति॒ - नव॑ च) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - तत्र पवमानहबींषि

प्र॒जाप॑ति-र्वा॒च-स्स॒त्य-म॑पश्यत् । तेना॒ग्निमाध॑त्त । तेन॒ वै स आ᳚र्ध्नोत् । भूर्भुव॒-स्सुव॒रित्या॑ह । ए॒तद्वै वा॒च-स्स॒त्यम् । य ए॒तेना॒ग्नि-मा॑ध॒त्ते । ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व । अथो॑ स॒त्यप्रा॑शूरे॒व भ॑वति । अथो॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान॑भि॒चर॑ति । स्तृ॒णु॒त ए॒वैन᳚म् ॥ 35 ॥

भूरित्या॑ह । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । भुव॒ इत्या॑ह । अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति । सुव॒रित्या॑ह । सु॒व॒र्ग ए॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ त्रि॒भिर॒क्षरै॒-र्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । सर्वैः᳚ प॒ञ्चभि॑-राहव॒नीय᳚म् ॥ 36 ॥

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ष लो॒कायाधी॑यते । यदा॑हव॒नीयः॑ । सु॒व॒र्ग ए॒वास्मै॑ लो॒के वा॒च-स्स॒त्यग्ं सर्व॑माप्नोति ॥ त्रि॒भि-र्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । प॒ञ्चभि॑-राहव॒नीय᳚म् । अ॒ष्टौ सम्प॑द्यन्ते । अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रो᳚-ऽग्निः । यावा॑ने॒वाग्निः । तमाध॑त्ते ॥ 37 ॥

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता अ॑स्मा-थ्सृ॒ष्टाः परा॑चीरायन्न् । ताभ्यो॒ ज्योति॒-रुद॑गृह्णात् । त-ञ्ज्योतिः॒ पश्य॑न्तीः प्र॒जा अ॒भिस॒माव॑र्तन्त । उ॒परी॑वा॒ग्नि-मुद्गृ॑ह्णीया-दु॒द्धरन्न्॑ । ज्योति॑रे॒व पश्य॑न्तीः प्र॒जा यज॑मान-म॒भि-स॒माव॑र्तन्ते ॥ प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वयत् । त-त्परा॑-ऽपतत् । तदश्वो॑-ऽभवत् । तदश्व॑स्या-श्व॒त्वम् ॥ 38 ॥

ए॒ष वै प्र॒जाप॑तिः । यद॒ग्निः । प्रा॒जा॒प॒त्यो-ऽश्वः॑ । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । स्वमे॒व चक्षुः॒ पश्य॑-न्प्र॒जाप॑ति॒-रनूदे॑ति ॥ व॒ज्री वा ए॒षः । यदश्वः॑ । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते ॥ पुन॒राव॑र्तयति ॥ 39 ॥

ज॒नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते ॥ न्या॑हव॒नीयो॒ गार्ह॑पत्य-मकामयत । नि गार्ह॑पत्य आहव॒नीय᳚म् । तौ वि॒भाज॒-न्नाश॑क्नोत् । सोश्वः॑ पूर्व॒वाड्-भू॒त्वा । प्राञ्च॒-म्पूर्व॒मुद॑वहत् । त-त्पू᳚र्व॒वाहः॑ पूर्ववा॒ट्-त्वम् । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । विभ॑क्तिरे॒वैन॑यो॒स्सा । अथो॒ नाना॑वीर्यावे॒वैनौ॑ कुरुते ॥ 40 ॥

यदु॒पर्यु॑परि॒ शिरो॒ हरे᳚त् । प्रा॒णान् विच्छि॑न्द्यात् । अ॒धो॑-ऽध॒-श्शिरो॑ हरति । प्रा॒णाना᳚-ङ्गोपी॒थाय॑ ॥ इय॒त्यग्रे॑ हरति । अथेय॒त्यथेय॑ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒मा-ध॑त्ते ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत । सो॑-ऽबिभे॒त्प्र मा॑ धक्ष्य॒तीति॑ ॥ 41 ॥

तस्य॑ त्रे॒धा म॑हि॒मानं॒-व्यौँ॑हत् । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय । यत्-त्रे॒धा-ऽग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । म॒हि॒मान॑मे॒वास्य॒ त-द्व्यू॑हति । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय ॥ पुन॒राव॑र्तयति । म॒हि॒मान॑मे॒वास्य॒ सन्द॑धाति ॥ प॒शुर्वा ए॒षः । यदश्वः॑ । ए॒ष रु॒द्रः ॥ 42 ॥

यद॒ग्निः । यदश्व॑स्य प॒दे᳚-ऽग्नि-मा॑द॒द्ध्यात् । रु॒द्राय॑ प॒शू-नपि॑दद्ध्यात् । अ॒प॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् । य-न्नाक्र॒मये᳚त् । अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । पा॒र्श्व॒त आक्र॑मयेत् । यथा ऽऽहि॑तस्या॒ग्ने-रङ्गा॑रा अभ्यव॒वर्ते॑रन्न् । अव॑रुद्धा अस्य प॒शवो॒ भव॑न्ति । न रु॒द्रायापि॑दधाति ॥ 43 ॥

त्रीणि॑ ह॒वीग्ंषि॒ निर्व॑पति । वि॒राज॑ ए॒व विक्रा᳚न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ विक्र॑मते ॥ अ॒ग्नये॒ पव॑मानाय । अ॒ग्नये॑ पाव॒काय॑ । अ॒ग्नये॒ शुच॑ये । यद॒ग्नये॒ पव॑मानाय नि॒र्वप॑ति । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । यद॒ग्नये॑ पाव॒काय॑ । पू॒त ए॒वास्मि॑-न्न॒न्नाद्य॑-न्दधाति । यद॒ग्नये॒ शुच॑ये । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-मे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधाति ॥ 44 ॥

(ए॒न॒ - मा॒ह॒व॒नीयं॑ - धत्ते - ऽश्व॒त्वं - ँव॑र्तयति - कुरुत॒ - इति॑ -रु॒द्रो - द॑धाति॒ - यद॒ग्नये॒ शुच॑य॒ एक॑-ञ्च) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - पवमानहविर्विस्तारः, हविरन्तराणि, दक्षिणाश्च

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा वि॑ज॒य-मु॑प॒यन्तः॑ । अ॒ग्नौ वा॒मं-वँसु॒ स-न्न्य॑दधत । इ॒दमु॑ नो भविष्यति । यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॑ । तद॒ग्निर्नो-थ्सह॑मशक्नोत् । तत्-त्रे॒धा विन्य॑दधात् । प॒शुषु॒ तृती॑यम् । अ॒फ्सु तृती॑यम् । आ॒दि॒त्ये तृती॑यम् ॥ 45 ॥

त-द्दे॒वा वि॒जित्य॑ । पुन॒रवा॑रुरुथ्सन्त । ते᳚-ऽग्नये॒ पव॑मानाय पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न् । प॒शवो॒ वा अ॒ग्निः पव॑मानः । यदे॒व प॒शुष्वासी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत । ते᳚-ऽग्नये॑ पाव॒काय॑ । आपो॒ वा अ॒ग्निः पा॑व॒कः । यदे॒वाफ्स्वासी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत ॥ 46 ॥

ते᳚-ऽग्नये॒ शुच॑ये । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो᳚-ऽग्नि-श्शुचिः॑ । यदे॒वादि॒त्य आसी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । त॒नुवो॒ वावैता अ॑ग्न्या॒धेय॑स्य । आ॒ग्ने॒यो वा अ॒ष्टाक॑पालो ऽग्न्या॒धेय॒मिति॑ । यत्त-न्नि॒र्वपे᳚त् । नैतानि॑ । यथा॒-ऽऽत्मा स्यात् ॥ 47 ॥

नाङ्गा॑नि । ता॒दृगे॒व तत् । यदे॒तानि॑ नि॒र्वपे᳚त् । न तम् । यथा-ऽङ्गा॑नि॒ स्युः । नात्मा । ता॒दृगे॒व तत् । उ॒भया॑नि स॒हनि॒रुप्या॑णि । य॒ज्ञस्य॑ सात्म॒त्वाय॑ ॥ उ॒भयं॒-वाँ ए॒तस्ये᳚न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑माप्यते ॥ 48 ॥

यो᳚-ऽग्निमा॑ध॒त्ते । ऐ॒न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल॒- मनु॒ निर्व॑पेत् । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रुम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॒-मया॑तयामानौ । ये ए॒व दे॒वते॒ अया॑तयाम्नी । ताभ्या॑मे॒वास्मा॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मव॑- रुन्धे । आ॒दि॒त्यो भ॑वति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ धे॒न्वै वा ए॒त-द्रेतः॑ ॥ 49 ॥

यदाज्य᳚म् । अ॒न॒डुह॑स्तण्डु॒लाः । मि॒थु॒नमे॒वाव॑-रुन्धे । घृ॒ते भ॑वति । य॒ज्ञस्यालू᳚क्षान्तत्वाय ॥ च॒त्वार॑ आर्षे॒याः प्राश्ञ॑न्ति । दि॒शामे॒व ज्योति॑षि जुहोति ॥ प॒शवो॒ वा ए॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ । ए॒ष रु॒द्रः । यद॒ग्निः ॥ 50 ॥

यथ्स॒द्य ए॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् । रु॒द्राय॑ प॒शूनपि॑ दद्ध्यात् । अ॒प॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् । यन्नानु॑नि॒र्वपे᳚त् । अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । द्वा॒द॒शसु॒ रात्री॒ष्वनु॒ निर्व॑पेत् । सं॒वँ॒थ्स॒र प्र॑तिमा॒ वै द्वाद॑श॒ रात्र॑यः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मै॑ रु॒द्रग्ं श॑मयि॒त्वा । प॒शूनव॑ रुन्धे ॥ यदेक॑-मेकमे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् ॥ 51 ॥

यथा॒ त्रीण्या॒वप॑नानि पू॒रये᳚त् । ता॒दृक्तत् । न प्र॒जन॑न॒मुच्छिग्ं॑षेत् । एक॑-न्नि॒रुप्य॑ । उत्त॑रे॒ सम॑स्येत् । तृ॒तीय॑मे॒वास्मै॑ लो॒कमुच्छिग्ं॑षति प्र॒जन॑नाय । त-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॒रनु॒ प्रजा॑यते । अथो॑ य॒ज्ञस्यै॒वैषा-ऽभिक्रा᳚न्तिः ॥ र॒थ॒च॒क्र-म्प्रव॑र्तयति । म॒नु॒ष्य॒र॒थेनै॒व दे॑वर॒थ-म्प्र॒त्यव॑रोहति ॥ 52 ॥

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । हो॒त॒व्य॑-मग्निहो॒त्रां(3) नहो॑त॒व्या(3)मिति॑ । य-द्यजु॑षा जुहु॒यात् । अय॑थापूर्व॒माहु॑ती जुहुयात् । यन्न जु॑हु॒यात् । अ॒ग्निः परा॑भवेत् । तू॒ष्णीमे॒व हो॑त॒व्य᳚म् । य॒था॒पू॒र्व-माहु॑ती जु॒होति॑ । नाग्निः परा॑भवति ॥ अ॒ग्नीधे॑ ददाति ॥ 53 ॥

अ॒ग्निमु॑खा-ने॒वर्तू-न्प्री॑णाति । उ॒प॒बर्ह॑ण-न्ददाति । रू॒पाणा॒मव॑-रुद्ध्यै । अश्व॑-म्ब्र॒ह्मणे᳚ । इ॒न्द्रि॒यमे॒वाव॑-रुन्धे । धे॒नुग्ं होत्रे᳚ । आ॒शिष॑ ए॒वाव॑रुन्धे । अ॒न॒ड्वाह॑-मद्ध्व॒र्यवे᳚ । वह्नि॒र्वा अ॑न॒ड्वान् । वह्नि॑रद्ध्व॒र्युः ॥ 54 ॥

वह्नि॑नै॒व वह्नि॑ य॒ज्ञस्याव॑-रुन्धे । मि॒थु॒नौ गावौ॑ ददाति । मि॒थु॒नस्याव॑-रुद्ध्यै । वासो॑ ददाति । स॒र्व॒ दे॒व॒त्यं॑-वैँ वासः॑ । सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति । आ द्वा॑द॒शभ्यो॑ ददाति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति । काम॑मू॒र्ध्व-न्देय᳚म् । अप॑रिमित॒स्याव॑-रुद्ध्यै ॥ 55 ॥

(आ॒दि॒त्ये तृती॑य - म॒फ्स्वासी॒-त्त-त्तेनावा॑रुन्धत॒ - स्या - दा᳚प्यते॒ - रेतो॒ - ऽग्नि - रेक॑मेक मे॒तानि॑ ह॒विग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् - प्र॒त्यव॑रोहति - ददात्य - द्ध्व॒र्यु--र् देय॒ मेक॑-ञ्च) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - आधानमन्त्राः

घ॒र्म-श्शिर॒स्तद॒यम॒ग्निः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । छ॒र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय यच्छ ॥ वातः॑ प्रा॒णस्तद॒यम॒ग्निः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । स्व॒दि॒त-न्तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तु-म्प॑च ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान् । अ॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्नि-र्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ विभा॑हि । ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ 56 ॥

अ॒र्कश्चक्षु॒-स्तद॒सौ सूर्य॒स्तद॒यम॒ग्निः । सम्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । य-त्ते॑ शुक्र शु॒क्रं-वँर्चः॑ शु॒क्रा त॒नूः । शु॒क्र-ञ्ज्योति॒रज॑स्रम् । तेन॑ मे दीदिहि॒ तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे । अ॒ग्निना᳚-ऽग्ने॒ ब्रह्म॑णा ॥ आ॒न॒शे व्या॑नशे॒ सर्व॒मायु॒-र्व्या॑नशे ॥ ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । वि॒राट् च॑ स्व॒राट् च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् ॥ 57 ॥

ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । स॒म्राट् चा॑भि॒भूश्च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । वि॒भूश्च॑ परि॒भूश्च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । प्र॒भ्वी च॒ प्रभू॑तिश्च । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । यास्ते॑ अग्ने शि॒वास्त॒नुवः॑ । ताभि॒स्त्वा ऽऽद॑धे ॥ यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुवः॑ । ताभि॑र॒मु-ङ्ग॑च्छ ॥ 58 ॥

(चतु॑ष्पदे - जिन्वतां - त॒नुव॒ स्त्रीणि॑ च ) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - एतद्ब्राह्मणं

इ॒मे वा ए॒ते लो॒का अ॒ग्नयः॑ । ते यदव्या॑वृत्ता आधी॒येरन्न्॑ । शो॒चये॑यु॒-र्यज॑मानम् । घ॒र्म-श्शिर॒ इति॒ गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । वातः॑ प्रा॒ण इत्य॑न्वाहार्य॒-पच॑नम् । अ॒र्क-श्चक्षु॒रित्या॑-हव॒नीय᳚म् । तेनै॒वैना॒न् व्याव॑र्तयति । तथा॒ न शो॑चयन्ति॒ यज॑मानम् ॥ र॒थ॒न्त॒र-म॒भिगा॑यते॒ गार्ह॑पत्य आधी॒यमा॑ने । राथ॑न्तरो॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः ॥ 59 ॥

अ॒स्मिन्ने॒वैनं॑-लोँ॒के प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । वा॒म॒दे॒व्य-म॒भिगा॑यत उद्ध्रि॒यमा॑णे । अ॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ वा॑मदे॒व्यम् । अ॒न्तरि॑क्ष ए॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । अथो॒ शान्ति॒-र्वै वा॑मदे॒व्यम् । शा॒न्तमे॒वैन॑-म्पश॒व्य॑मुद्ध॑रते । बृ॒हद॒भिगा॑यत आहव॒नीय॑ आधी॒यमा॑ने । बार्ह॑तो॒ वा अ॒सौ लो॒कः । अ॒मुष्मि॑न्ने॒वैनं॑-लोँ॒के प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत ॥ 60 ॥

सो-ऽश्वो॒ वारो॑ भू॒त्वा परां॑ऐत् । तं-वाँ॑रव॒न्तीये॑नावारयत ।त-द्वा॑रव॒न्तीय॑स्य वारवन्तीय॒त्वम् । श्यै॒तेन॑ श्ये॒ती अ॑कुरुत ।तच्छ्यै॒तस्य॑ श्यैत॒त्वम् । य-द्वा॑रव॒न्तीय॑-मभि॒गाय॑ते । वा॒र॒यि॒त्वैवैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । श्यै॒तेन॑ श्ये॒ती कु॑रुते ॥ घ॒र्म-श्शिर॒ इति॒ गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । सशी॑र्षाण-मे॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ 61 ॥

उपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मति ॥ रु॒द्रो वा ए॒षः । यद॒ग्निः । स आ॑धी॒यमा॑न ईश्व॒रो यज॑मानस्य प॒शून् हिग्ंसि॑तोः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुव॒दित्या॑ह । प॒शुभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम्प्रि॑य-ङ्करोति । प॒शू॒ना-महिग्ं॑सायै ॥ छ॒र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय य॒च्छेत्या॑ह ।आ॒शिष॑मे॒वैता-माशा᳚स्ते ॥ वातः॑ प्रा॒ण इत्य॑न्वाहार्य॒-पच॑नम् ॥ 62 ॥

सप्रा॑ण-मे॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ स्व॒दि॒त-न्तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तु-म्प॒चेत्या॑ह । अन्न॑मे॒वास्मै᳚ स्वदयति ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वानित्या॑ह । विभ॑क्तिरे॒वैन॑यो॒स्सा । अथो॒ नाना॑ वीर्यावे॒वैनौ॑ कुरुते ॥ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ अ॒र्क-श्चक्षु॒रित्या॑-हव॒नीय᳚म् । अ॒र्को वै दे॒वाना॒मन्न᳚म् ॥ 63 ॥

अन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे ॥ तेन॑ मे दीदि॒हीत्या॑ह । समि॑न्ध ए॒वैन᳚म् ॥ आ॒न॒शे व्या॑नश॒ इति॒ त्रिरुदि॑ङ्गयति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ तत्-तथा॒ न का॒र्य᳚म् । वीङ्गि॑त॒म प्र॑तिष्ठित॒-माद॑धीत । उ॒द्धृत्यै॒-वाधाया॑-भि॒मन्त्रियः॑ । अवी᳚ङ्गित-मे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ वि॒राट् च॑ स्व॒राट् च॒ यास्ते॑ अग्ने शि॒वास्त॒नुव॒-स्ताभि॒स्त्वा ऽऽद॑ध॒ इत्या॑ह । ए॒ता वा अ॒ग्ने-श्शि॒वास्त॒नुवः॑ । ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति ॥ यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुव॒ स्ताभि॑र॒मु-ङ्ग॒च्छेति॑ ब्रूया॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । ताभि॑रे॒वैन॒-म्परा॑भावयति ॥ 64 ॥

(लो॒को॑ - ऽसृजतैन॒ - माध॑त्ते - ऽन्वाहार्य॒पच॑नं - दे॒वाना॒मन्न॑ - मेन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒माध॑त्ते॒ पञ्च॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - ब्रह्मौदनम्

श॒मी॒ग॒र्भाद॒ग्नि-म्म॑न्थति । ए॒षा वा अ॒ग्ने-र्य॒ज्ञिया॑ त॒नूः । तामे॒वास्मै॑ जनयति ॥ अदि॑तिः पु॒त्रका॑मा । सा॒द्ध्येभ्यो॑ दे॒वेभ्यो᳚ ब्रह्मौद॒न-म॑पचत् । तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्यै॑ धा॒ता चा᳚र्य॒मा चा॑जायेताम् । सा द्वि॒तीय॑-मपचत् ॥ 65 ॥

तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्यै॑ मि॒त्रश्च॒ वरु॑णश्चाजायेताम् । सा तृ॒तीय॑-मपचत् । तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्या॒ अग्ंश॑श्च॒ भग॑श्चाजायेताम् । सा च॑तु॒र्थ-म॑पचत् ॥ 66 ॥

तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्या॒ इन्द्र॑श्च॒ विव॑स्वाग्श्चा-जायेताम् । ब्र॒ह्मौ॒द॒न-म्प॑चति । रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति ॥ प्राश्ञ॑न्ति ब्राह्म॒णा ओ॑द॒नम् ॥ यदाज्य॑-मु॒च्छिष्य॑ते । तेन॑ स॒मिधो॒-ऽभ्यज्याद॑धाति । उ॒च्छेष॑णा॒द्वा अदि॑ती॒ रेतो॑-ऽधत्त ॥ 67 ॥

उ॒च्छेष॑णादे॒व त-द्रेतो॑ धत्ते ॥ अस्थि॒ वा ए॒तत् । य-थ्स॒मिधः॑ । ए॒त-द्रेतः॑ । यदाज्य᳚म् । यदाज्ये॑न स॒मिधो॒-ऽभ्यज्या॒दधा॑ति । अस्थ्ये॒व त-द्रेत॑सि दधाति ॥ ति॒स्र आद॑धाति मिथुन॒त्वाय॑ ॥ इय॑ती-र्भवन्ति । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ताः ॥ 68 ॥

इय॑ती-र्भवन्ति । य॒ज्ञ॒प॒रुषा॒ सम्मि॑ताः । इय॑ती-र्भवन्ति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्य᳚म् । वी॒र्य॑ सम्मिताः ॥ आ॒र्द्रा भ॑वन्ति । आ॒र्द्रमि॑व॒ हि रेतः॑ सि॒च्यते᳚ ॥ चित्रि॑यस्याश्व॒त्थस्याद॑धाति । चि॒त्रमे॒व भ॑वति ॥ घृ॒तव॑तीभि॒-राद॑धाति ॥ 69 ॥

ए॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॑ । य-द्घृ॒तम् । प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धयति । अथो॒ तेज॑सा ॥ गा॒य॒त्रीभि॑-र्ब्राह्म॒णस्याद॑द्ध्यात् । गा॒य॒त्रछ॑न्दा॒ वै ब्रा᳚ह्म॒णः । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ । त्रि॒ष्टुग्भी॑-राज॒न्य॑स्य । त्रि॒ष्टु-प्छ॑न्दा॒ वै रा॑ज॒न्यः॑ । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ ॥ 70 ॥

जग॑तीभि॒-र्वैश्य॑स्य । जग॑ती छन्दा॒ वै वैश्यः॑ । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ ॥ तग्ं सं॑वँथ्स॒र-ङ्गो॑पायेत् । सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं हि रेतो॑ हि॒तं-वँर्ध॑ते ॥ य-द्ये॑नग्ं संवँथ्स॒रे नोप॒नमे᳚त् । स॒मिधः॒ पुन॒राद॑द्ध्यात् । रेत॑ ए॒व तद्धि॒तं-वँर्ध॑मानमेति ॥ न मा॒ग्ं॒स-म॑श्ञीयात् । न स्त्रिय॒मुपे॑यात् ॥ 71 ॥

य-न्मा॒ग्ं॒स-म॑श्ञी॒यात् । यथ्स्त्रिय॑-मुपे॒यात् । निर्वी᳚र्य-स्स्यात् । नैन॑म॒ग्नि-रुप॑नमेत् ॥ श्व आ॑धा॒स्यमा॑नो ब्रह्मौद॒न-म्प॑चति । आ॒दि॒त्या वा इ॒त उ॑त्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । ते वा इ॒तो यन्त॒-म्प्रति॑नुदन्ते । ए॒ते खलु॒ वावादि॒त्याः । य-द्ब्रा᳚ह्म॒णाः । तैरे॒व स॒त्व-ङ्ग॑च्छति ॥ 72 ॥

नैन॒-म्प्रति॑नुदन्ते ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । क्वा॑ सः । अ॒ग्निः का॒र्यः॑ । यो᳚-ऽस्मै प्र॒जा-म्प॒शू-न्प्र॑ज॒नय॒तीति॑ । शल्कै॒स्ताग्ं रात्रि॑म॒ग्नि-मि॑न्धीत । तस्मि॑-न्नुपव्यु॒षम॒रणी॒ निष्ट॑पेत् । यथ॑र्ष॒भाय॑ वाशि॒ता न्या॑विच्छा॒यति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ अ॒पो॒दूह्य॒ भस्मा॒ग्नि-म्म॑न्थति ॥ 73 ॥

सैव सा-ऽग्ने-स्सन्त॑तिः ॥ त-म्म॑थि॒त्वा प्राञ्च॒मुद्ध॑रति । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व त-द्रेतो॑ हि॒त-म्प्रज॑नयति ॥ अना॑हित॒-स्तस्या॒ग्नि-रित्या॑हुः । य-स्स॒मिधो-ऽना॑धाया॒ग्नि-मा॑ध॒त्त इति॑ । ता-स्सं॑वँथ्स॒रे पु॒रस्ता॒-दाद॑द्ध्यात् । सं॒वँ॒थ्स॒रादे॒वैन॑-मव॒रुद्ध्या-ध॑त्ते ॥ यदि॑ संवँथ्स॒रे ऽनाद॒द्ध्यात् । द्वा॒द॒श्या᳚-म्पु॒रस्ता॒-दाद॑द्ध्यात् । सं॒वँ॒थ्स॒र प्र॑तिमा॒ वै द्वाद॑श॒ रात्र॑यः । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒वास्याहि॑ता भवन्ति ॥ यदि॑ द्वाद॒श्या᳚-न्नाद॒द्ध्यात् । त्र्य॒हे पु॒रस्ता॒दाद॑द्ध्यात् । आहि॑ता ए॒वास्य॑ भवन्ति ॥ 74 ॥

(द्वि॒तीय॑मपचच् - चतु॒र्थम॑पच॒ - ददि॑ती॒ रेतो॑-ऽधत्त॒ - सम्मि॑ता -

घृ॒तव॑तीभि॒राद॑धाति - राज॒न्यः॑ स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वा - ये॑या-द्- गच्छति - मन्थति॒ - रात्र॑य श्च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - पञ्चाग्न्याधानम्

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत । स तपो॑-ऽतप्यत । स आ॒त्मन् वी॒र्य॑-मपश्यत् । तद॑वर्धत । तद॑स्मा॒-थ्सह॑सो॒र्ध्व-म॑सृज्यत । सा वि॒राड॑भवत् । ता-न्दे॑वासु॒रा व्य॑गृह्णत । सो᳚-ऽब्रवी-त्प्र॒जाप॑तिः । मम॒ वा ए॒षा ॥ 75 ॥

दोहा॑ ए॒व यु॒ष्माक॒मिति॑ ॥ सा ततः॒ प्राच्युद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा द्वि॒तीय॒-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा तृ॒तीय॒-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपा॒येति॑ ॥ 76 ॥

सा च॑तु॒र्थ-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा प॑ञ्च॒म-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अहे॑ बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपा॒येति॑ । अ॒ग्नीन् वाव सा तान् व्य॑क्रमत । ता-न्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अथो॑ प॒ङ्क्तिमे॒व ॥ प॒ङ्क्तिर्वा ए॒षा ब्रा᳚ह्म॒णे प्रवि॑ष्टा ॥ 77 ॥

तामा॒त्मनो-ऽधि॒ निर्मि॑मीते । यद॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । तस्मा॑-दे॒ताव॑न्तो॒-ऽग्नय॒ आधी॑यन्ते । पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्व᳚म् । पाङ्क्ते॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणोति ॥ अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । अन्न॑मे॒वै तेन॑ स्पृणोति । नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । प्र॒जामे॒वैतेन॑ स्पृणोति । शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह ॥ 78 ॥

प॒शूने॒वैतेन॑ स्पृणोति । सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । स॒भामे॒वैतेनॆ᳚न्द्रि॒यग्ग् स्पृ॑णोति । अहे॑ बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपा॒येत्या॑ह । मन्त्र॑मे॒वै तेन॒ श्रियग्ग्॑ स्पृणोति ॥ यद॑न्वाहार्य॒-पच॑ने-ऽन्वाहा॒र्य॑-म्पच॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । य-द्गार्ह॑पत्य॒ आज्य॑मधि॒श्रय॑न्ति॒ सम्पत्नी᳚र्या॒जय॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यदा॑हव॒नीये॒ जुह्व॑ति ॥ 79 ॥

तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यथ्स॒भायां᳚-विँ॒जय॑न्ते । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यदा॑वस॒थे-ऽन्न॒ग्ं॒ हर॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । तथा᳚-ऽस्य॒ सर्वे᳚ प्री॒ता अ॒भीष्टा॒ आधी॑यन्ते ॥ प्र॒व॒स॒थ-मे॒ष्यन्ने॒व-मुप॑तिष्ठे॒-तैक॑मेकम् । यथा᳚ ब्राह्म॒णाय॑ गृहेवा॒सिने॑ परि॒दाय॑ गृ॒हानेति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ पुन॑रा॒ग-त्योप॑तिष्ठते । सा भा॑गेयमे॒वैषा॒-न्तत् । सा तत॑ ऊ॒र्ध्वा-ऽऽरो॑हत् । सा रो॑हि॒ण्य॑भवत् । त-द्रो॑हि॒ण्यै रो॑हिणि॒त्वम् । रो॒हि॒ण्या-म॒ग्नि-माद॑धीत । स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । ऋ॒द्ध्नोत्ये॑नेन ॥ 80 ॥

(ए॒षा - प॒शून्मे॑ गोपा॒येति॒ - प्रवि॑ष्टा -

प॒शून्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह॒ - जुह्व॑ति - तिष्ठते स॒प्त च॑) (अ. 10)

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्तं॒ - कृत्ति॑का॒ - सूद्ध॑न्ति - द्वाद॒शसु॑ - प्र॒जाप॑ति-र्वा॒चो - दे॑वासु॒रास्तद॒ग्निर्नो-द्- घ॒र्म-श्शिर॑ - इ॒मे वै - श॑मीग॒र्भात् - प्र॒जाप॑ति॒-स्स रि॑रिचा॒न-स्सतप॒-स्स आ॒त्मन् वी॒र्य॑-न्दश॑ )

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्तं॒ - तौ दि॒व्या - वथो॑ श॒त्वांयँ॒ - प्राच्ये॑षां॒ - ँयदु॒पर्यु॑परि॒ - य-थ्स॒द्यः - सो-ऽश्वो॒ वारो॑ भू॒त्वा - जग॑तीभि॒ रशी॑तिः)

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्त - मृ॒द्ध्नोत्ये॑नेन)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके प्रथमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥